Rekenkamerrapport Toezicht en Handhaving in de openbare ruimte def

6

Nawoord

De rekenkamer wil de betrokkenen die hebben meegewerkt aan dit onderzoek bedanken. Het College van burgemeester en wethouders heeft het onderzoeksrapport ontvangen met het verzoek hier een bestuurlijke reactie op te geven. In de bestuurlijke reactie d.d. 11 februari 2025 laat het College weten kennis te hebben genomen van het rapport. De integrale reactie van het College is opgenomen in bijlage 2. De Rekenkamer doet aanbevelingen op basis van de hoofdconclusie van deze rapportage. Samengevat luidt de hoofdconclusie: de gemeente Heerenveen beschikt over actueel en strategisch beleid, op basis van evaluatie worden beleidsmatige prioriteiten gesteld, maar de capaciteit om het beleid uit te voeren is ‘dun’ en ‘kwetsbaar’. Het College onderschrijft en herkent de aanbevelingen die de Rekenkamer doet. In essentie komt het er op neer dat de hele keten (OOV en VTH) een krappe formatie heeft, om gemeentelijke ambities waar te maken is het van belang om de formatie te heroverwegen. Gelijktijdig merkt het College op dat extra investeren in toezicht en handhaving een uitdaging zal zijn gelet op het sluitend krijgen van de begroting vanaf 2026 (ravijnjaar). Het College gaat graag met de raad het gesprek aan om te horen wat de behoefte van de raad is om zijn rol hierin te kunnen pakken.

25

Bijlagen Bijlage 1 normenkader

Onderzoeksthema Deelvraag

Normen

Resultaten afgezet tegen de norm De praktijk komt (nagenoeg) volledig overeen met de norm. De praktijk komt gedeeltelijk overeen met de norm. De praktijk komt niet of onvoldoende overeen met de norm.

Onderzoeksthema Deelvraag Beleidskaders Toezicht en handhaving

26

Deelvraag 1 t/m 3

Normen

Resultaten afgezet tegen de norm

•

De gemeente beschikt over een strategische visie.

Er is een integraal veiligheidsplan 20232026, VTH beleidsplan, verschillende beleidsregels.

•

Het beleid is inzichtelijk en voldoende geformuleerd.

Het beleid is inzichtelijk en voldoende geformuleerd.

•

Er zijn meetbare doelen vastgelegd voor toezicht en handhaving.

Er zijn doelen geformuleerd, waarvan een deel meetbaar. Voor het IVP 2023-2026 vindt de eerste tussenevaluatie plaats in 2024. Het jaarverslag VTH 2023 is nog weinig smart. Het verslag over 2024 volgt nog. Het voornemen is om de verantwoording op basis van

geformuleerde doelen te verwoorden.

•

Er is een sanctiestrategie vastgelegd.

Er is een naleveringstrategie voor VTH beleid. |Hoe gemeente deze instrumenten inzet staat in de nalevingstrategie. Voor het IPV is er geen integrale nalevingstrategie, voor onderdelen is er een specifieke sanctiestrategie.

Organisatie en uitvoeringspraktijk

27

Deelvraag 4 t/m 7

•

In het beleid worden concrete prioriteiten gesteld.

In het beleid worden concrete prioriteiten gesteld, maar wel breed geformuleerd.

•

Prioritering gebeurt op basis van een probleemanalyse.

Prioritering gebeurt op basis van evaluatie.

•

De uitvoering vindt plaats conform het vastgestelde beleid.

Er zijn uitvoeringplannen IVP en VTH.

•

De beschikbare capaciteit is in lijn met het vastgestelde beleid.

De beschikbare capaciteit verhoudt zich niet met de gestelde ambities en blijft achter in vergelijking met andere/vergelijkbare gemeenten.

•

Het huidig stelstel is toekomstbestendig.

De huidige inrichting is kwetsbaar, zeker van het boa team.

•

De uitvoering vindt plaats conform de gestelde prioriteiten.

Men tracht de uitvoering conform prioriteiten te doen. Er zijn veel prioriteiten gesteld en ad hoc

acties vragen ook veel aandacht.

Sturing door raad

Deelvraag 8 t/m 9

•

Er zijn duidelijke samenwerkingsafspraken gemaakt met handhavingspartners.

Er zijn duidelijke afspraken gemaakt met handhavingspartners

•

De samenwerking verloopt naar tevredenheid volgens gemeente en politie.

In de samenwerking vindt met elkaar. De middelen van Heerenveen zijn beperkt. In de vergelijking met OWO gemeenten is Heerenveen minder een evenwaardige gesprekspartner.

•

Op basis van geëvalueerde resultaten wordt beleid en uitvoering aangepast.

Het beleid wordt geëvalueerd en de uitvoering wordt aangepast/afgestemd.

•

De raad wordt voldoende geïnformeerd over de resultaten van toezicht en handhaving.

Dit wordt verschillend ervaren. Er is behoefte om het onderwerp Toezicht en Handhaving jaarlijks expliciet te bespreken in commissie en/of raad.

•

De raad vervult de kaderstellende en controlerende rol m.b.t. OOV.

Dit wordt ook verschillend ervaren door de fracties.

Bijlage 2 Bestuurlijke reactie

28

Rekenkamercommissie

uw brief van: 16 januari 2025

ons kenmerk: D.25.1892898

bijlage(n): 2

datum: 11 februari 2025

Onderwerp: Bestuurlijke reactie op de eindrapportage “Toezicht en handhaving in de openbare ruimte”

Geachte rekenkamercommissie, In uw e-mail van 16 januari jl. stuurde u ons de eindrapportage “Toezicht en handhaving in de openbare ruimte” toe en verzoekt u ons schriftelijk en inhoudelijk te reageren op de door u geformuleerde conclusies en aanbevelingen. Graag maken wij van deze mogelijkheid gebruik. Het college onderschrijft en herkent de aanbevelingen van de eindrapportage “Toezicht en handhaving in de openbare ruimte”. In algemene zin stelt u dat de gemeente Heerenveen beschikt over actueel en strategisch beleid, dat op basis van beleid prioriteiten worden gesteld, maar dat de capaciteit om het beleid uit te voeren ‘dun’ en ‘kwetsbaar’ is. Vervolgens doet u een vijftal aanbevelingen. Hieronder geven wij per aanbeveling een reactie. Aanbeveling A: Maak nadrukkelijker keuzes bij het stellen van prioriteiten in het domein van OOV, zodat de beperkte capaciteit gericht ingezet kan worden. In de eindrapportage komt naar voren dat het vastgestelde beleid, met haar doelen en ambities, niet in lijn is met de beschikbare formatie binnen onze organisatie. Tijdens de behandeling van het integrale veiligheidsplan 2023-2026 (hierna: IVP) is ook een viertal financiële scenario’s m.b.t. benodigde formatie met de gemeenteraad besproken. Afhankelijk van het gekozen scenario werd bekeken of de gestelde ambities realistisch waren of aanpassing behoeften.

De raad heeft ons college gevraagd om scenario 2 mee te nemen naar de begroting voor 2024 en verder. Gelet op de financiële situatie van onze gemeente heeft het college destijds de raad voorgesteld om scenario 1 uit te werken in de begroting en bij een eerstvolgende evaluatie te bezien of uitbreiding van formatie mogelijk was. De gemeenteraad heeft dit voorstel bij de behandeling van de begroting overgenomen. Vervolgens zijn de doelen in het uitvoeringsplan 2024 van het IVP bijgesteld.

29

Deze zelfde uitdagingen gelden ook voor het VTH-beleid. De doelen die daarin staan benoemd zijn ook afgestemd op de beschikbare capaciteit in de organisatie. Aanbeveling B: Heroverweeg de formatie op OOV. Momenteel wordt gewerkt aan de evaluatie van het uitvoeringsplan 2024, dat betrekking heeft op het IVP. In de evaluatie zullen wij onze ambities, doelen en de beschikbare formatie opnieuw tegen het licht houden en inzichtelijk maken wat er nodig is om de gestelde ambities te realiseren. In de aanbeveling staat beschreven om de formatie op OOV ter heroverwegen, maar ook de formatie voor VTH zal hierin meegenomen moeten worden. De uitdagingen liggen op de gehele keten. Wel merken wij hierbij op dat extra investeren in toezicht en handhaving een uitdaging zal worden gelet op het sluitend krijgen van onze begroting vanaf 2026, als gevolg van het zogenoemde ravijnjaar. Aanbeveling C: Besteed als raad expliciet aandacht aan het onderwerp Toezicht en handhaving in de openbare ruimte, door het jaarlijks te agenderen. Met de raad hebben wij afgesproken dat wij het IVP gedurende de beleidsperiode 2x evalueren en de resultaten hiervan actief met de raad delen. Dit betekent dat de raad eens per twee jaren een evaluatie ontvangt. Met betrekking tot het VTH-beleid wordt er jaarlijks een uitvoeringsprogramma en jaarverslag opgesteld die met de raad gedeeld worden.

Wij gaan graag met de raad in gesprek om te bespreken welke wens en behoefte de raad heeft om op dit onderwerp zijn rol te kunnen oppakken. Aanbeveling D: Vraag het college om verantwoordingsdocumenten IVP en VTH waarin nadrukkelijk ingegaan wordt op doelbereik. In zowel de beleidsopstelling als de beleidsverantwoording is het van belang om de gestelde ambities zo te formuleren dat ook goed gemeten kan worden wat de resultaten zijn. In de huidige IVP en het VTH-beleid wordt hier al meer opgestuurd, zodat we ook concreet kunnen aangeven of en op welke wijze de gestelde doelen zijn behaald. Aanbeveling E: Overweeg of het zinvol is om twee beleidskaders (IVP en VTH) naast elkaar te laten bestaan. Op dit moment hebben wij de beschikking over een IVP en een VTH-beleidsplan. Beide documenten hebben een eigen scope, ondanks dat er ook onderwerpen zijn die in beide beleidsdocumenten aan de orde komen. Bij het opstellen van de beide beleidsdocumenten vindt afstemming plaats, zodat de documenten elkaar kunnen versterken. Deze integrale benadering en afstemming vindt breed plaats in onze organisatie, waardoor diverse portefeuilles en onderwerpen van verschillende kanten bekeken worden en zo effectief en efficiënt mogelijk uitgevoerd kunnen worden.

Zowel het IVP als het VTH-beleidsplan zijn wettelijk verplicht, waardoor wij als gemeente er niet aan ontkomen om deze beide beleidskaders naast elkaar te laten bestaan.

30

Bel gerust als u vragen heeft Heeft u vragen over deze brief? Neem dan contact op met Yne Age Terpstra door te bellen naar 14 05 13. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Heerenveen. De gemeentesecretaris, De burgemeester,

T. van Lenthe

31

M.A. Fokkens-Kelder