Jubbega centrumvisie
Tekst van het document
Fan ùs, troch ùs en foar ùs Centrumvisie Jubbega
definitief juli 2021
vastgesteld 13 juli 2021
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
Voorwoord
Foto: Archief 2019 Met veel energie en enthousiasme is Jubbega aan de slag gegaan met het
Als Ondernemersvereniging HNI zetten we ons in voor de ondernemers én
Als Plaatselijk Belang zijn wij trots op onze inwoners en ondernemers, zij
maken van een plan voor het centrum. Ik vind het geweldig om te zien hoe
de leefbaarheid van ons dorp. Een mooi up-to-date winkelcentrum en een
zorgen voor de leefbaarheid in onze directe omgeving. Jubbega is nog steeds
dit onderwerp leeft in het dorp.
goed winkelbestand zijn daar essentieel in. U wilt toch ook sfeervol winkelen
een dorp met veel voorzieningen en die willen wij voor de toekomst behouden.
en verblijven in het winkelhart van Jubbega? Om het centrum van Jubbega
Daar hoort een aantrekkelijk centrum van het dorp ook bij, jongeren van nu
De betrokkenheid was groot tijdens het proces. En dat is voor ons als
in de toekomst aantrekkelijk te houden, ook om te ondernemen, hebben we
moeten hier ook later nog van kunnen genieten en profiteren. Ook voor de
gemeente fantastisch, want bewoners en ondernemers van Jubbega kennen
samen met plaatselijk belang en de gemeente dit plan gemaakt. Een plan
bezoekers van ons mooie dorp en omgeving hoort het gastvrij ontvangen en
het dorp als geen ander en weten het beste wat Jubbega nodig heeft.
voor en door Jubbega!
genieten van sfeer en karakter.
Niet alleen zijn er mooie plannen ontstaan, ze zijn ook realistisch. Met elkaar
Om het centrum vitaal te houden, is meer nodig dan alleen een mooie
Om tot een goed plan voor het centrum van Jubbega te komen heeft het dorp
zijn de belangrijkste onderdelen samengebracht tot één geheel. We kunnen
inrichting. De identiteit van de ondernemers zelf en van het centrum als
in de afgelopen periode laten zien waar wij goed in zijn, samen de schouders
nu dus letterlijk spreken van een plan DOOR en VOOR Jubbega.
geheel, is steeds belangrijker. Het versterken van het ondernemerschap, de
eronder en aan de slag en geen blad voor de mond. Vele meningen en een
Jubbega krijgt straks een gezellig centrum, waar je graag komt, verblijft en
samenwerking en marketing is daarom ook meegenomen in de centrumvisie.
sterke eensgezindheid gaan hier altijd samen.
ontmoet. Een plek die vitaal is, NU, maar ook zeker in de toekomst!
Samen pakken we dit graag verder op!
Er ligt dan nu ook een plan waar we allen trots op zijn en we kunnen niet wachten tot het wordt uitgevoerd.
2
Jelle Zoetendal
Pieter Hessels
Wethouder gemeente Heerenveen
Voorzitter Ondernemersvereniging HNI
HNI Jubbega-Hoornsterzwaag eo
René Jelsma, Voorzitter Pleatslik Belang Jobbegea & Hoarnstersweach
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
Samenvatting Plaatselijk Belang en HNI hebben het initiatief opgepakt om samen met de
De opgaven en strategie zijn via twee pijlers uitgewerkt:
gemeente en met de bewoners, vastgoedeigenaren en ondernemers een
Pijler 1: Aanpak (fysiek) ruimtelijke omgeving;
plan te maken voor een upgrade van het centrum, zodat Jubbega een fijne
Pijler 2: Aanpak Marketing en profilering én Ondernemerschap.
plek blijft om te leven, te werken, te ontmoeten en te bezoeken: nu en in de toekomst! Hoe houden we het centrum aantrekkelijk voor inwoners,
De
projectenkaart
is
ontwikkeld
op
basis
van
alle
input
uit
de
ondernemers en bezoekers? Uitstraling en identiteit van winkelgebieden
participatietrajecten onder inwoners en ondernemers. Ook de analyse en
wordt steeds belangrijker. Het vitaal houden van het centrum gaat veel
beschrijving van de bestaande situatie, trends en ontwikkelingen in het
verder dan alleen de fysieke inrichting. Het gaat ook om het versterken
centrum van Jubbega zijn hierin meegenomen (zie bijlage 1). Deze kaart
van het ondernemerschap. Marketing en profilering van ondernemers én het
bevat de ingrediënten voor de nieuwe inrichting van het centrumgebied.
centrum als geheel speelt daarin een grote rol.
De kleuren van de symbolen refereren aan de ambitie en opgaven. Een toelichting op de genoemde projecten is te lezen in hoofdstuk 4 en 5 van de
Door de budgetten vanuit het Fonds Vitale Kernen en het onderhoudsplan
centrumvisie.
wegen, de Regiodeal en andere subsidiemogelijkheden te koppelen aan het gezamenlijk initiatief van Plaatselijk Belang, HNI en gemeente is een
Pijler 1 Aanpak fysiek ruimtelijke omgeving
Pijler 2 Aanpak Marketing en profilering én Ondernemerschap
integraal plan tot stand komen!
De genoemde fysieke projecten zijn vervat in een plankaart. Dit geeft
Om het centrum van Jubbega toekomstbestendig te maken, richten we
richting aan de verdere uitwerking van de centrumvisie. Op de plankaart
ons ook op het versterken van individueel ondernemerschap en het slim
zijn bijvoorbeeld de wegen in het centrumgebied aangegeven die we
‘vermarkten’ van de kern Jubbega (pijler 2). Dit pakken we samen op met de
Ambitie en Opgaven
willen aanpakken. Ook de wens vanuit inwoners en ondernemers om de
(centrum)ondernemers en de ondernemersvereniging HNI. Het gaat dan om
De gezamenlijke ambitie voor Jubbega is om te komen tot een (economisch)
Compagnonsvaart te verfraaien met groen en meer interactie met het water
de presentatie en profilering van de ondernemers in de fysieke winkel en op
toekomstbestendig, vitaal centrum waar ruimte is voor inwoners én
te realiseren, is vertaald naar deze kaart. Net als bijvoorbeeld de herinrichting
sociale media. Maar ook om het bepalen van het DNA: wat is het verhaal, het
bezoekers om elkaar te ontmoeten in een gastvrije, aantrekkelijke, gezellige
van de overkluizing en de wens om de brug op de P.W. Janssenweg op te
unieke van Jubbega en van de ondernemer zelf. En hoe kunnen ondernemers
én herkenbare omgeving.
knappen. Met deze en de andere beschreven projecten kunnen we een
dit verhaal samen oppakken, weergeven en benutten, bijvoorbeeld door het
aantrekkelijker, groener centrum realiseren met meer eenheid in uitstraling.
ontwikkelen van samenwerkingsmodules. Ook de wijze waarop dit in de
Deze ambitie vertalen we in drie opgaven. De ambitie en opgaven vormen
uitstraling en uitingen in de openbare ruimte kan worden verbeeld, krijgt
als het ware de ‘paraplu’ waaronder alle bouwstenen, wensen van inwoners
hierin een plek.
en ondernemers een plek krijgen.
Opgaven BEHOUDEN & VERSTERKEN
ONTVANGEN & ONTMOETEN
GASTVRIJ & GEZELLIG
Een toekomstbestendig
Er is ruimte voor
Een herkenbare plek
centrum waarin het
ontmoeten in een
waar je als inwoner of
aanbod past bij het
aantrekkelijke
bezoeker graag komt
verzorgingsgebied,
groene omgeving
en verblijft.
voornamelijk gericht
met aandacht voor
op dagelijkse
(cultuur)historie en
voorzieningen.
water.
Doelen
STRATEGIE: DOOR EN VOOR JUBBEGA! Strategie en uitwerking De
samenwerking
tussen
betrokken
partijen
is
bepalend
of
het
centrum van Jubbega toekomstbestendig is en blijft. Dit vraagt om een samenwerkingsverband waarin ondernemers, Plaatselijk Belang en de gemeente zijn vertegenwoordigd.
3
Projectenkaart
Juli 2021
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Samenvatting Financiën en prioritering De visie voor het centrum van Jubbega is een wensbeeld voor de toekomst. Het maken van keuzes is nodig, omdat er onvoldoende geld is om alle plannen nu uit te voeren. Inwoners en ondernemers is gevraagd om aan te geven waar de prioriteiten zouden moet liggen. Mede op basis van de uitkomsten vanuit het dorp is een verdeling tot stand gekomen, waarmee een aantal belangrijke elementen uitgevoerd kunnen worden, die direct bijdragen aan de opwaardering van het centrum. Zo worden de wegen in het centrumgebied aangepakt, wordt de waterbeleving vergroot door het verfraaien van de Compagnonsvaart. Ook is er geld voor het realiseren van duidelijke entrees en wordt de brug op de P.W. Janssenweg opgeknapt. Daarnaast ontstaat er ruimte om elkaar te ontmoeten op de terrassen nabij de overkluizing en elders op diverse zitplekjes in het centrum. Tot slot wordt de overkluizing, het hart van het centrum, aangepakt. De overkluizing vormt de verbinding met duidelijke zichtlijnen van en naar de Kompenije. Hiermee wordt het centrum meer één geheel en doet de Kompenije daar goed in mee. De overige investeringen zijn uitgesteld in afwachting van aanvullende financiële middelen op lange termijn (periode na 2026). Het gaat bijvoorbeeld om het opwaarderen van de ontsluiting van het parkeerterrein, het opwaarderen van de steeg en het gevelrenovatiefonds.
Plankaart: de benoemde fysieke projecten zijn vervat in een plankaart. Deze plankaart geeft richting aan de verdere uitwerking van de centrumvisie.
4
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
Inhoudhoudsopgave 1 Aanleiding voor Centrumvisie
6
2 Ambitie en opgaven
6
3 Proces en opbrengsten
9
3.1 Dorpsbijeenkomsten
9
3.2 Ondernemerstraject
11
4 Aanpak (fysiek) ruimtelijke omgeving (pijler 1)
12
5 Aanpak Marketing en profilering én Ondernemerschap (pijler 2)
17
5.1 Marketing en profilering
17
5.2 Versterken ondernemerschap 17
6 Financiën en prioritering 6.1 Investeringsagenda/programma pijler 1
18
6.2 Beschikbare middelen in relatie tot pijler 2 Marketing, profilering en ondernemerschap
Bijlage 1 Analyse bestaande situatie, trends en ontwikkelingen Bijlage 2 Resultaten bijeenkomsten Bijlage 3 De bezoekersreis
24 27
In het document zijn een aantal hyperlinks opgenomen die verwijzen naar externe bronnen of naar pagina’s in dit visiedocument. Links onderaan iedere pagina staat boven het paginanummer een symbool waar op geklikt kan worden om terug te keren naar de inhoudsopgave van dit visiedocument.
5
19
18
18
Juli 2021
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
1 Aanleiding voor Centrumvisie
2 Ambitie en opgaven
Op 20 mei 2019 hebben Plaatselijk Belang Jubbega-Hoornsterzwaag,
Regiodeal
De gezamenlijke ambitie voor Jubbega is om te komen tot een
ondernemersvereniging HNI Jubbega Hoornsterzwaag én de gemeente een
Aanvullend is een Regiodeal gesloten waarin voor het centrum van Jubbega
(economisch) toekomstbestendig, vitaal centrum waar ruimte is
intentieverklaring getekend. Hiermee is afgesproken om gezamenlijk een
geld beschikbaar is gesteld, als multiplier op de beschikbare middelen
voor inwoners én bezoekers om elkaar te ontmoeten in een gastvrije,
plan te maken voor het centrum van Jubbega. Alle partijen zijn het namelijk
vanuit het fonds vitale kernen. De Regiodeal is bedoeld als impuls voor
aantrekkelijke, gezellige én herkenbare omgeving.
eens dat het centrum wel een opknapbeurt kan gebruiken, zodat Jubbega
Zuidoost Friesland, waaronder Jubbega. Samen met de ‘mienskip’ de handen
een fijne plek blijft om te leven, te werken, te ontmoeten en te bezoeken:
ineenslaan om het Jubbega sterker te maken.
Van belang is dat bewoners én bezoekers gastvrij worden ontvangen, waardoor ze langer in het centrum blijven en vaker terugkomen. Het
nu en in de toekomst!
versterken van de ontmoetings- en verblijfsfunctie van het centrum van een Plaatselijk Belang en HNI hebben het initiatief opgepakt om samen met de
Leeswijzer
‘place to buy’ naar een ‘place to be’ is hiervoor nodig. Hiermee bieden we
gemeente en met de bewoners, vastgoedeigenaren en ondernemers een plan
Hoofdstuk 2 gaat in op de gezamenlijk ambitie voor het centrum van Jubbega,
naast een aantrekkelijke (woon)omgeving óók de ondernemers kansen voor
te maken voor een upgrade van het centrum. Winkelgebieden staan steeds
de vertaling hiervan in drie opgaven en hoe en met wie we deze verder willen
een goed functionerend, toekomstbestendig centrum.
meer onder druk. Hoe houden we het centrum aantrekkelijk voor inwoners,
uitwerken.
Onder bezoekers verstaan we niet alleen recreanten, maar ook dagbezoekers en verblijfstoeristen.
ondernemers en bezoekers? Uitstraling en identiteit van winkelgebieden wordt steeds belangrijker. Het vitaal houden van het centrum gaat veel verder
Vervolgens staat in hoofdstuk 3 het proces toegelicht hoe we tot deze
dan alleen de fysieke inrichting. Het gaat ook om het versterken van het
visie zijn gekomen. Ook de opbrengsten vanuit de fysieke en digitale
Opgaven
ondernemerschap. Marketing en profilering van ondernemers én het centrum
dorpsbijeenkomsten en de opbrengsten van het ondernemerstraject staan
Deze ambitie vertalen we in de volgende drie opgaven:
als geheel speelt daarin een grote rol. Centrumondernemers en HNI hebben
beschreven. Op basis van deze input is in hoofdstuk 4 de aanpak geschetst
-
Behouden & Versterken;
een plan opgesteld en een subsidieaanvraag voor de Subsidieregeling Friese
voor de fysieke, ruimtelijke omgeving (de eerste pijler). Hierin komt de
-
Ontvangen & Ontmoeten;
projectenkaart aan bod, die de ingrediënten voor de nieuwe fysieke inrichting
-
Gastvrij & Gezellig.
Retailaanpak gedaan als onderdeel van het totale centrumplan.
van het centrumgebied laat zien. Hoofdstuk 5 gaat in op de tweede pijler: In het onderhoudsplan wegen van de gemeente is voor de komende jaren
de aanpak voor marketing en profilering van (het centrum van) Jubbega en
De ambitie en opgaven vormen als het ware de ‘paraplu’ waaronder alle
groot onderhoud gepland voor de wegen in het kernwinkelgebied van
de versterking van het ondernemerschap, ook in relatie met de toeristisch-
bouwstenen, wensen van inwoners en ondernemers een plek krijgen.
Jubbega. De fysieke leefomgeving in het centrum is toe aan een opknap-
recreatieve potentie vanuit de regio.
De gekozen ambitie en opgaven komen voort uit de opbrengsten van de
en opfrisbeurt. Dit geldt voor de openbare ruimte, maar ook voor de totale
fysieke én de digitale dorpsbijeenkomsten. Ook zijn de opbrengsten uit
uitstraling van het centrum van Jubbega. Door het gereserveerde budget
Tot slot zijn in hoofdstuk 6 de plannen voor Jubbega op projectniveau op geld
het ondernemerstraject hierin meegenomen. Verder is vanuit verschillende
te koppelen aan het gezamenlijk initiatief van Plaatselijk Belang, HNI en
gezet. Daarbij is ook een overzicht gegeven van de beschikbare middelen
vakdisciplines
en is een voorstel tot prioritering gedaan op basis van de wensen vanuit het
toeristisch-recreatieve situatie, kwaliteiten en kansen en wat van belang is
gemeente kan een integraal plan tot stand komen!
gekeken
naar
de
huidige
ruimtelijke,
economische,
dorp zelf én de kerngroep. Kortom, wat moet in ieder geval wel en wat kan
voor bezoekers én voor een vitaal centrum. Tot slot zijn diverse trends en
Fonds Vitale Kernen
eventueel later of kan eventueel komen te vervallen. Het maken van keuzes
ontwikkelingen benoemd.
De gemeenteraad heeft met het Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 ‘Duurzaam
is nodig, omdat er onvoldoende geld is om alle plannen uit te voeren.
doorontwikkelen’ de speerpunten neergelegd voor deze raadsperiode,
De analyse van de huidige situatie, trends en ontwikkelingen staan
waaronder het investeren in centrumgebieden. Hiervoor is het fonds Vitale
beschreven in bijlage 1. In deze bijlage is ook de relatie met andere, relevante
Kernen in het leven geroepen, waarin middelen worden gereserveerd voor het
beleidsnota’s terug te lezen. Beleidskeuzes, ook van andere overheden,
upgraden van de centra in Heerenveen, Akkrum, Jubbega en Aldeboarn. De
versterken de gekozen koers.
raad geeft met dit fonds ruimte om in te kunnen spelen op initiatieven vanuit de samenleving waar onvoldoende geld voor beschikbaar is. De COVID-19
Per opgave beschrijven we wat we willen bereiken, het doel. Met de gekozen
pandemie heeft de noodzaak tot investering in centrumontwikkeling alleen
strategie beschrijven we vervolgens hoe en met wie we dit verder willen
nog maar groter gemaakt. Op 20 mei 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd
oppakken en uitwerken.
met de verdeling van de middelen uit het fonds over de verschillende kernen. Voor het centrum van Jubbega is 11% uit het fonds beschikbaar.
6
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
AMBITIE
EEN (ECONOMISCH) TOEKOMSTBESTENDIG, VITAAL CENTRUM WAAR RUIMTE IS VOOR INWONERS ÉN BEZOEKERS OM ELKAAR TE ONTMOETEN IN EEN GASTVRIJE, AANTREKKELIJKE, GEZELLIGE ÉN HERKENBARE OMGEVING
OPGAVEN
BEHOUDEN & VERSTERKEN
ONTVANGEN & ONTMOETEN
GASTVRIJ & GEZELLIG
DOELEN
Een toekomstbestendig centrum waarin het aanbod past bij het verzorgingsgebied, voornamelijk gericht op dagelijkse voorzieningen.
Er is ruimte voor ontmoeten in een aantrekkelijke groene omgeving met aandacht voor (cultuur)historie en water.
Een herkenbare plek waar je als inwoner of bezoeker graag komt en verblijft.
FAN ÙS, TROCH ÙS EN FOAR ÙS
STRATEGIE
Opgave Behouden en Versterken
Opgave Ontvangen en Ontmoeten
Opgave Gastvrij en Gezellig
Een goed functionerend (boodschappen)centrum in Jubbega vraagt om
De basis voor een goed functionerend centrum is een goed bereikbaar en
De uitstraling en identiteit van winkelgebieden wordt steeds belangrijker.
een gezamenlijke inzet. Inzet die zich richt op professionalisering van het
aantrekkelijk centrum met voldoende parkeergelegenheid. Bereikbaarheid
Beleving is hierin een sleutelwoord. Door de ontwikkeling in het online-
ondernemerschap en onderlinge samenwerking om het aanbod in Jubbega
van buitenaf, maar óók de inrichting van de openbare ruimte en de
winkelen, maar ook door de wensen van hedendaagse consumenten is actie
te behouden en versterken.
verbindingen binnen het centrumgebied zijn daarom van belang.
noodzakelijk. Ondernemers moeten iets extra’s moeten bieden om inwoners en bezoekers te blijven verrassen en naar de winkel te trekken.
Uit analyse blijkt dat het huidige aanbod van Jubbega voornamelijk is gericht
Dat geldt bijvoorbeeld voor de herinrichting van o.a. de Jelle van Damweg
op dagelijkse voorzieningen (bijvoorbeeld de supermarkt, bakker), aangevuld
en de toegangsweg naar de supermarkt. Ook het aantrekkelijker maken
Enerzijds bepaalt de uitstraling en het aanbod aan voorzieningen of het
met winkels die doelgericht worden bezocht, waaronder de bouwmarkt,
van de verbindingen naar het centrum (P.W. Janssenweg) en de verbinding
aantrekkelijk blijft om naar het centrum te gaan. Anderzijds is de consument
fietsenzaken en de mode- en interieurwinkel. De functie van het centrum
tussen het MFG en het centrum (de Bremsingel) vragen aandacht. Dit betreft
op zoek naar gezelligheid, activiteiten en een unieke ervaring. Het zoeken
van Jubbega is, op een enkele uitzondering na, lokaal verzorgend.
niet alleen fysieke verbindingen maar ook de bewegwijzering van deze
naar dat unieke, het DNA van Jubbega, het gezamenlijk uitdragen hiervan
verbindingen.
is onderdeel van deze opgave. Dit krijgt uitwerking in de uitstraling van het centrumgebied en in de marketing en profilering van Jubbega. Dit
Gezien de toenemende concurrentie van andere winkelgebieden in de omgeving en de opkomst van online-winkelen is behouden en versterken
De opgave is dan ook dat het centrum voldoende en kwalitatief goede
in combinatie met gastheerschap, het versterken en vernieuwen van
van het huidige aanbod bepalend voor het economisch functioneren van
faciliteiten biedt om inwoners én bezoekers te ontvangen: het creëren van
ondernemerschap
het centrum van Jubbega. Dit in combinatie met een aanvullend, niet-
voldoende (fysieke) ruimte om elkaar te ontmoeten en om te verblijven in
bijdragen aan de identiteit van Jubbega.
concurrerend aanbod in het Multi Functioneel Gebouw De Kompenije (MFG)
een aantrekkelijke, uitnodigende en groene omgeving. Waterbeleving en de
biedt de mogelijkheid om het centrum toekomstbestendig te maken.
focus op de historie van Jubbega speelt een essentiële en onderscheidende
De samenwerking tussen de grotere regionaal georiënteerde winkels kunnen
rol bij de inrichting van de openbare ruimte.
een extra impuls geven aan de andere meer lokaal gerichte ondernemers.
(cross-overs)
en
onderlinge
samenwerking
kunnen
Het opwaarderen van de entrees van het centrum, invulling geven aan
Aandachtspunt is daarbij ook het inspelen op de kansen vanuit recreatie en
leegstaande panden en de verbindingen binnen het centrum vragen hierbij
toerisme en het verleiden van bezoekers tot een bezoek aan Jubbega. De
ook aandacht. Bij verbindingen binnen het centrum wordt gedacht aan
beleving van gastvrijheid staat hierin centraal van de oriëntatiefase thuis
bijvoorbeeld het opwaarderen van de verbindingssteeg tussen de supermarkt
tot het bezoek zelf: de zogenaamde ‘klant- of bezoekersreis’ (zie bijlage 3).
en de Jelle van Damweg én de overkluizing. Hetzelfde geldt voor de relatie
Inspelen op innovatieve concepten en -oplossingen is hierbij aandachtspunt.
tussen De Kompenije en de overkluizing (via de Bremsingel).
Passende doorontwikkeling van o.a. verblijfsaccommodaties en dagrecreatie dragen hier ook aan bij. De realisatie van een Toeristisch Overstap Punt (TOP) geeft hier een concrete invulling aan.
7
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
Strategie: Door en voor Jubbega! De
samenwerking
tussen
betrokken
partijen
is
bepalend
of
het
centrum van Jubbega toekomstbestendig is en blijft. Dit vraagt om een
samenwerkingsverband
waarin
alle
partijen
(ondernemers,
Plaatselijk Belang en de gemeente) zijn vertegenwoordigd. Gemeente Heerenveen wil het centrum van Jubbega behouden en versterken door te investeren en door integraal samen te werken, nu en in de toekomst. Structurele inzet van wijkmanagement en accountmanagement vanuit de gemeente in samenwerking met Plaatselijk Belang, ondernemers en de ondernemersvereniging is aandachtspunt. De opgaven en strategie zijn via twee pijlers uitgewerkt: Pijler 1:
Aanpak (fysiek) ruimtelijke omgeving;
Pijler 2:
Aanpak Marketing en profilering én Ondernemerschap.
Bij de uitwerking van de pijlers is, zoals eerder aangegeven, gebruik gemaakt van de opbrengsten uit de participatietrajecten. Maar ook van de analyse en beschrijving van de bestaande situatie, trends en ontwikkelingen in het centrum van Jubbega, zoals opgenomen in bijlage 1.
Duurzaamheidsprogramma 2019-2022 ‘Samen duurzaam in Heerenveen’ Eind 2015 hebben de Verenigde Naties een nieuwe wereldwijde agenda aangenomen die een eind moet maken aan armoede, ongelijkheid en klimaatverandering. Deze agenda is vertaald in 17 Global Goals om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Heerenveen is Global Goal gemeente en voelt zich verantwoordelijk. De doelen staan daarom ook centraal bij het centrumplan van Jubbega en levert op deze wijze een bijdrage aan: •
SDG 11: Duurzame Steden en Gemeenschappen
•
SDG 13: Klimaatactie
We besteden in (de uitwerking van) de centrumvisie aandacht aan biodiversiteit, water, klimaat en groen. We richten het centrum zo in, dat het centrum klaar is voor het veranderende klimaat om goed voorbereid te zijn op extreem weer. Dit komt mede voort uit het duurzaamheidsprogramma van onze gemeente waar we inzetten op duurzaamheid in brede zin: Klimaatadaptatie: aanpassing aan het veranderende klimaat, om goed voorbereid te zijn op extreem weer (hitte, droogte, clusterbuien). Naast een bijdrage aan het thema klimaatadaptatie draagt het toevoegen van bijvoorbeeld meer groen en het verminderen van de verharding bovendien bij aan het verbeteren van de uitstraling van het centrum, één van de wensen uit het dorp!
8
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
3 Proces en opbrengsten Dit hoofdstuk gaat in op het proces en de opbrengsten van de fysieke en de digitale dorpsbijeenkomsten. In aanvulling hierop zijn ook de uitkomsten van het ondernemerstraject tot nu toe beschreven (in paragraaf 3.2)
3.1 Dorpsbijeenkomsten De centrumvisie is tot stand gekomen op basis van een uitgebreid participatieproces. centrumondernemers
In en
samenwerking
met
ondernemersvereniging
Plaatselijk
Belang,
HNI
diverse
zijn
bijeenkomsten georganiseerd. Met elkaar hebben we nagedacht over drie vragen: -
Waarom is het centrum van Jubbega belangrijk?
-
Welke uitdagingen liggen in het centrum?
-
Waar liggen kansen voor het centrum?
De antwoorden zijn verwerkt tot drie woordwolken. Hoe groter het woord, hoe vaker dit woord is genoemd. Kort samengevat is het centrum van Jubbega belangrijk voor de leefbaarheid van het dorp. Daarnaast heeft het een aantrekkende werking voor het dorp zelf, maar ook daarbuiten. Verder zou het centrum moeten zorgen voor gezelligheid, sociale contacten en een plek voor saamhorigheid moeten zijn. Tegelijkertijd blijkt uit de woordwolken dat dit beoogde doel nu niet wordt gehaald. Inwoners en ondernemers omschrijven het centrum als sfeerloos, rommelig, ongezellig en verpauperd. Desondanks ziet iedereen voldoende kansen om er mee aan de slag te gaan, bijvoorbeeld door: -
Het versterken van het water en de beleving daarvan in het centrum;
-
Het benadrukken van de geschiedenis van Jubbega;
-
Het verbeteren van de sfeerbeleving;
-
Het creëren van ontmoeting in combinatie met verblijfsruimte,
toerisme, horeca en dagbesteding. Om deze denkrichtingen concreet te maken is gevraagd om voorstellen te doen. Dit heeft ruim veertig ideeën opgeleverd: van kleine, concrete ideeën tot soms groot en wat abstracter. Voorbeelden zijn het voorstel om de brug op de P.W. Janssenweg aan te passen, tot het in algemene zin beter positioneren van Jubbega. De input vanuit deze bijeenkomsten is zeer waardevol! Het vormt de basis voor de bouwstenen voor het centrum van Jubbega, zoals in hoofdstuk 2 beschreven. Letterlijk: Door en voor Jubbega!
9
Juli 2021
Van bouwstenen naar een concreet centrumplan De bouwstenen zijn vervolgens op 10 november 2020 gepresenteerd aan inwoners en ondernemers om te controleren of de input uit de eerdere bijeenkomsten op juist wijze is vertaald. De reactie: “Een goed en duidelijk plan. Een heldere koers voor het vervolg”. De bouwstenen vormen de basis van de visie. Het is daarom essentieel om met elkaar duiding te geven van de invulling hiervan. Zo kan waterbeleving op verschillende manieren worden ingevuld. Bijvoorbeeld door het waterpeil te verhogen, water terug te laten komen op de overkluizing of het aanpassen van de kades. Dit geldt ook voor het parkeren in het centrum en bijvoorbeeld voor de relatie tussen parkeren enerzijds en verblijfskwaliteit anderzijds. In een digitale bijeenkomst zijn de bouwstenen verder ingekleurd. De resultaten zijn terug te lezen in bijlage 2. De belangrijkste uitkomsten zijn: -
Er wordt eenrichtingsverkeer ingevoerd op de Jelle van Damweg om meer ruimte te creëren voor groen en beleving;
-
Het realiseren van meerdere ontmoetingsplekken (ca. drie) verspreid door het centrum;
-
Meer historische beleving door het aanpassen van de brug, het gebruik van het thema ‘turf’ en een voorkeur voor gebruik van cortenstaal.
Prioriteren In een laatste bijeenkomst – 19 mei 2021 – is gesproken over de prioritering van alle plannen. De ambitie staat en blijft onverminderd groot. Tegelijkertijd is niet genoeg geld beschikbaar om alle plannen nu al te realiseren. Inwoners en ondernemers is daarom gevraagd richting te geven. Hieruit volgt duidelijk dat in ieder geval geld beschikbaar moet komen voor: -
Het aanpassen van de brug;
-
Het veranderen van de waterkade van de Compagnonsvaart;
-
Herinrichting van de overkluizing;
-
Herinrichten van de wegen, waaronder de Jelle van Damweg en de P.W. Janssenweg.
Meer over de verdeling van middelen in hoofdstuk 6, Financiën.
10
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
3.2 Ondernemerstraject Naast de dorpsbijeenkomsten, loopt er aanvullend een ondernemerstraject
Inzet vanuit de Friese Retailaanpak
Inzet
langs een aantal sporen:
extra
middelen
‘2e
pakket
Ondernemers-
en
Op 29 oktober 2019 heeft Gedeputeerde Staten van de provincie Fryslân
ondersteuningsmaatregelen’
-
Het benutten van de mogelijkheden vanuit de Friese Retailaanpak;
de Subsidieregeling Friese Retailaanpak vastgesteld, als onderdeel van de
Op 7 september 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met een extra
-
De inzet van extra budget, uit 2e pakket Ondernemers-
Friese Retailaanpak 2018-2020: Een bestuurlijk document dat ook door onze
pakket aan maatregelen ter ondersteuning van de economische gevolgen
en ondersteuningsmaatregelen.
gemeente is ondertekend. De Friese Retailaanpak richt zich op:
van de Corona pandemie. Waar de regelingen vanuit de rijksoverheid en de
-
Een gezonde retailmarkt met een passend aantal winkelmeters;
provincie gericht zijn op individuele ondernemers, richt de extra financiële
Maar ook reguliere sporen op het gebied van Recreatie en Toerisme zijn
-
Versterking van het ondernemerschap;
impuls vanuit de gemeente zich juist op het collectief: een extra impuls voor
onderdeel van deze visie en bij de verdere uitwerking van de bouwstenen uit
-
Versterken van de uitstraling, beleving en aantrekkelijkheid
initiatieven die bijdragen aan de aantrekkingskracht en levendigheid van
van winkelgebieden;
Jubbega. De inzet van dit budget spitsen we toe op een specifieke wens, die
Duidelijke profilering van winkelgebieden.
voortkomt uit de centrumaanpak in Jubbega: het plaatsen van kunstwerken
het ondernemerstraject: -
Samenwerking in de regio Zuid Oost Fryslân tussen de vijf
-
gemeenten en Regiomarketing; -
of kunstobjecten. Afstemming hierover en verdere uitwerking vindt plaats
Inzet van extra budget (inkomsten toeristenbelasting 2019)
Doel van de subsidieregeling is om winkelgebieden in Fryslân meer
in de kerngroep, waar HNI, centrumondernemers, Plaatselijk Belang en de
voor Recreatie &Toerisme in collectieve zin, ook een onderdeel
toekomstbestendig en aantrekkelijk te maken voor bezoekers. Er is in
gemeente deel vanuit maken.
van het 2e pakket Ondernemers- en ondersteuningsmaatregelen.
opdracht van de provincie onder 71 Friese winkelgebieden een sterkte-
Hiernaast een korte toelichting op de genoemde sporen.
zwakte analyse uitgevoerd om in kaart te brengen hoe winkelgebieden
Spoor Recreatie en Toerisme
functioneren. Vanuit de gemeente zijn ondernemers in Jubbega gestimuleerd
Voor het centrum van Jubbega zijn er kansen op het gebied van Recreatie
om in onderlinge samenwerking en met de ondernemersvereniging HNI een
en Toerisme (zie Sterkte-zwakte analyse). Jubbega is nog een onontdekte
subsidieaanvraag in te dienen.
parel, gekenmerkt door authenticiteit. De (ontstaans-)geschiedenis, de turfwinning en de daaruit ontstane unieke wijkenstructuur met wandel- en
Met de ondernemers is aan de hand van een gezamenlijke schouw door
fietsmogelijkheden en natuurwaarden zijn kernwaarden. Deze bieden kansen
het centrum de provinciale sterkte-zwakte analyse verder uitgewerkt
voor het verder ontwikkelen van recreatie en toerisme. Met het realiseren van
en besproken (zie tabel 1). In overleg met een afvaardiging van de
een Toeristisch Overstap Punt (TOP) zorgen we voor een betere positionering:
centrumondernemers en HNI is een projectplan opgesteld. Op basis hiervan
Jubbega is zowel digitaal als fysiek beter vindbaar.
is de subsidieaanvraag ingediend bij de provincie Fryslân.
De TOP komt voort uit het regionale koepelproject ‘Ervaren en Turf’. Eén van de deelprojecten is het realiseren van twaalf Toeristische Overstap Punten in
STERKTES
ZWAKTES
Supermarkt (van redelijke omvang)
Vindbaarheid supermarkt
Nauwelijks leegstand
Geen eigen website
Relatief groot niet-dagelijks aanbod
Inrichting openbare ruimte en sfeer
Authenticiteit
Matige uitstraling winkels
KANSEN
BEDREIGINGEN
Compacter centrum, meer eenheid
Dalend inwonertal
en sfeer Zichtbaarheid online
Groei online aankopen
Behoefte aan weg van de massa Wijkenstructuur in omgeving Realisering TOP Aansluiten bij Het Andere Friesland en Merk Fryslan
Tabel 1 Sterkte-zwakte analyse centrum Jubbega door Broekhuis, Rijs & De Gier Advisering (aangevuld met sterktes en kansen vanuit toeristischrecreatief perspectief)
11
Uit analyse (zie ook bijlage 1, de economische situatie) blijkt dat voor de
de regio Zuid Oost Friesland, waarvan één in Jubbega.
meeste ondernemers in Jubbega het verzorgingsgebied bestaat uit Jubbega
Om de kansen voor het centrum van Jubbega verder te verzilveren is het
en de directe omgeving. Op basis van deze functie dient het centrum zich
zaak om aan te sluiten bij de zogenaamde ‘klant- of bezoekersreis’ van
te profileren als een functioneel winkelcentrum met een volledig dagelijks
bezoekers. Dit nemen we mee in de beoogde aanpak voor marketing en
aanbod, aangevuld met enkele niet-dagelijkse winkels. Jubbega kent een
profilering (zie hoofdstuk 5).
paar bijzondere aanbieders (mode en interieur), die consumenten vanuit een grotere regio trekken. Met een sterke presentatie en profilering kunnen de ondernemers de (meestal doelgerichte) bezoekers uit de regio verleiden om ook andere aankopen in Jubbega te doen. Bijna alle ondernemers zijn zelfstandige ondernemers die hun eigen bedrijf runnen op basis van de eigen ondernemerskwaliteiten. Het over het voetlicht brengen van de zelfstandige ondernemers bij de consument zien we als een opgave voor de toekomst. De ‘gunfactor’ van de consument is vooral gericht op de bekende ondernemer, unieke producten en ambacht. De sterkte-zwakte analyse van Jubbega toont aan dat er kansen liggen in een betere presentatie en profilering van de fysieke winkels. Dit geldt ook voor de zichtbaarheid van de individuele winkels en het collectieve aanbod van Jubbega online. Het verder professionaliseren van het ondernemerschap en het slim ‘vermarkten’ van de kern Jubbega op basis van het eigen unieke DNA-profiel is, naast de fysieke inrichting, de kern van de opgave voor ondernemers.
Voorbeeld TOP Earnewâld (foto Marrekrite)
Juli 2021
4 Aanpak (fysiek) ruimtelijke omgeving (pijler 1) Op basis van de input uit de dorpsbijeenkomsten, het ondernemerstraject, en de analyse (bijlage 1) is de projectenkaart ontwikkeld. Deze kaart bevat de ingrediënten voor de nieuwe inrichting van het centrumgebied. In dit hoofdstuk lichten we elk project kort toe. De kleuren van de symbolen refereren aan de in hoofdstuk 2 beschreven ambitie en opgaven.
12
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
1 Opwaarderen brug P.W. Janssenweg
2 Herinrichting Jelle van Damweg
3 Gevelverbetering
De brug P.W. Janssenweg is in de huidige situatie functioneel ingericht. Dit
De Jelle van Damweg is vanuit beheer en onderhoud toe aan een herinrichting.
De uitstraling van een gebied is een samenspel van de inrichting van de
is in de uitstraling terug te zien. Het is een vaste brug waar een duiker voor
Dit biedt de mogelijkheid om het gebied op een ander manier in te richten,
openbare ruimte en de bebouwing. Dit geldt vooral voor de gevels van
het water onderdoor gaat. Aan weerszijden is een brugleuning aanwezig.
waarbij ook rekening wordt gehouden met klimaatadaptatie, één van de doelen
bebouwing die grenst aan het openbare gebied. De aanwezige beeldbepalende
De prominente plek in het centrum en de verbinding met het water biedt
uit het duurzaamheidsprogramma. Het toepassen van éénrichtingsverkeer,
en karakteristieke panden in Jubbega hebben een grote impact op de beleving.
kansen om de brug meer uitstraling te geven. Door slimme aanpassingen
maakt de weg smaller ten opzichte van de huidige situatie. Door het gebruik
Waardering en beleefbaarheid dragen bij aan de sfeer in het gebied. Het
en zonder grote technische ingrepen kan de brug worden voorzien van een
van meer groen en minder verharding is de inrichting goed voorbereid op
pand van de huisarts in combinatie met de groene inrichting van het erf is
nieuw uiterlijk. Hiermee kan de link naar de historie en de (water)beleving
extreem weer (hitte, droogte, clusterbuien).
hier een mooi voorbeeld van.
versterken; er ontstaat een herkenbare plek en sluit hiermee aan bij de opgave ‘Gastvrij & Gezellig’.
Daar waar beeldbepalende panden een positieve invloed hebben op de Naast het éénrichtingsverkeer wordt ook het voetgangersgebied aangepakt.
beleving van het gebied, doen minder fraaie gevels afbreuk aan de uitstraling.
Bij de nieuwe inrichting is de auto te gast op de Jelle van Damweg. Voor
Een fonds om middelen beschikbaar te stellen voor gevelverbetering kan
bewoners en bezoekers verbetert hiermee de verblijfservaring aanzienlijk.
eigenaren van panden stimuleren deze op te knappen.
Aan de Schoterlandse Compagnonsvaart blijft, net als in de huidige situatie, wel langsparkeren mogelijk. Op deze manier blijven de winkels goed bereikbaar. Het versmallen van de weg en het aanpassen van het voetgangersgebied maakt dat er meer ruimte ontstaat voor een groene berm. Meer ruimte betekent dat er een talud kan ontstaan en de berm dichter bij het water eindigt. Er ontstaat daardoor een aantrekkelijke groene openbare omgeving met aandacht voor het water. Hiermee wordt invulling gegeven aan de opgave ‘Ontvangen & Ontmoeten’.
Impressie Opwaarderen brug P.W. Janssenweg
Impressie herinrichting Jelle van Damweg noordzijde
Impressie herinrichting Jelle van Damweg zuidzijde
13
Routing Jubbega
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
4 Waterbeleving Compagnonsvaart
5 Herinrichting overkluizing
6 Herinrichting P.W. Janssenweg
De Schoterlandse Compagnonsvaart loopt dwars door het centrum en vormt
De overkluizing is nu vooral functioneel ingericht. Er is weinig plek voor
De P.W. Janssenweg is één van de toegangswegen tot het centrum en is
daarmee de basis voor het DNA van Jubbega. De zichtbaarheid van het water
ontmoeten, groen en waterbeleving en is vooral ingericht voor parkeren.
onderdeel van het centrumgebied. De uitstraling van de weg draagt door
is door de lage waterstand in de huidige situatie echter minimaal. Ook de
De herinrichting kan bijdragen aan alle centrumopgaven. De ligging van
het gebruik van asfalt niet bij aan de dorpse sfeer en beleving. Gezien het
uitstraling van de kademuur en de direct aangrenzende openbare ruimte
de overkluizing en de beschikbare ruimte biedt optimale kansen om de
gebruik door o.a. vracht-, bus- en landbouwverkeer is het gebruik van asfalt
draagt niet bij aan een prettige beleving van het water. De kade in het deel
functie van het centrum te versterken. Er is ruimte voor meer ontmoeten,
wel uitgangspunt. Door te kiezen voor een ander kleur, in combinatie met
tussen de overkluizing en de brug kan worden vervangen door een nieuwe
verblijven, gezelligheid en waterbeleving. Bovendien komen de zichtlijnen
een print in het asfalt sluit de herinrichting beter aan bij de gewenste fysieke
kadewand. Aan de noordkant ontstaat door het versmallen van de weg meer
vanaf het MFG De Kompenije en de Schoterlandse Compagnonsvaart samen
uitstraling van het gebied.
ruimte voor groen en ruimte voor een aflopend talud. Naast een betere
op dit knooppunt. Hiermee ontstaat automatisch verbinding in het centrum.
beleefbaarheid, draagt dit bij aan de doelstellingen voor klimaatadaptatie.
Alle reden om de overkluizing als ‘hart van het centrum’ in te richten.
Het verhogen van het waterpeil is technisch niet haalbaar. Door het verlagen
Tegelijkertijd blijft er ook voldoende ruimte voor parkeren. Om te voorkomen
van de oever ontstaat er meer zichtbaarheid, beleving en interactie met
dat de parkeerdruk op de overkluizing te groot wordt, komt er een beperking
De Bremsingel vormt de verbinding tussen de Jelle van Damweg en het
het water. Dit sluit bijvoorbeeld goed aan bij één van de verhaallijnen van
van het aantal parkeerplaatsen dat gebruikt wordt voor de ambulante
MFG De Kompenije. De verharding van de weg, stoep en parkeren heeft
Het Andere Friesland, namelijk ‘Socialisme in Friesland’. Verhalen vanuit
handel. Daarnaast wordt de mogelijkheid verkend om op de overkluizing
de overhand. Vergroening van dit gebied draagt enerzijds bij aan onze
regiomarketing waarmee de regio Zuidoost Friesland zich op de kaart wil
en de Jelle van Damweg een blauwe zone in te voeren. In het verlengde
doelstellingen voor klimaatadaptatie, maar ook aan een prettige verbinding
zetten.
van de Bremsingel en de Schoterlandse Compagnonsvaart is ruimte aan
en een eenduidige uitstraling in het centrum van Jubbega. Op deze wijze
het water om het ontmoeten en de waterbeleving te versterken. Op basis
ontstaat meer interactie tussen de verschillende gebieden.
van de genoemde ingrediënten zijn meerdere inrichtingen denkbaar. In de kerngroep zijn een tweetal opties voor de inrichting uitgewerkt.
7 Herinrichten Bremsingel
8 Ontmoetingsplek MFG De Kompenije Het MFG De Kompenije heeft een belangrijke functie in Jubbega en behoort
Optie 1
daarom tot het centrumgebied. Het gebied rondom het gebouw is ingericht
De Schoterlandse Compagnonsvaart wordt op de overkluizing doorgezet in
als verblijfsgebied en parkeerterrein. Het creëren van een ontmoetingsplek
de vorm van een ‘bak’ met water. Ondanks dat er slechts een kleine laag
bij deze functie draagt bij aan de opgave ‘Gastvrij en Gezellig’ en zorgt
water in komt, in verband met de veiligheid, wordt met deze invulling de
voor meer interactie en samenhang tussen de verschillende gebieden in het
beleving van het water versterkt. Door voor deze vorm te kiezen, is het
centrum. Deze locatie vervult tegelijkertijd de parkeerbehoefte die met de
aanpassen van de constructie van de sluis niet nodig. De rand van de bak
plaatsing van de TOP samenhangt (zie nummer 15).
vormt daarnaast een zitelement, waar je gezellig een praatje kan maken of een visje kan eten. Deze optie biedt bovendien nog ruimte voor terrassen op het knooppunt van de Bremsingel en Schoterlandseweg.
9 Kunstwerken Uit de opbrengst van de dorpsbijeenkomsten in Jubbega blijkt dat inwoners en ondernemers met name de historie van het dorp willen benadrukken. Het
Impressie herinrichting overkluizing
Het gebied is ingericht als een open plein waar alle aspecten samen komen,
ontstaan van Jubbega en de relatie met de veenontginning is de basis van
om te verblijven en te ontmoeten en waar de auto te gast is. Auto’s kunnen
het DNA van het dorp. Door kunstwerken of kunstobjecten te plaatsen op
vanaf de weg meteen parkeren en hoeven niet het parkeerterrein op te rijden.
zichtbare plekken, rekening houdend met zichtlijnen, kan het ‘verhaal’ van
Groenelementen kleden het plein aan in lijn met de rest van het centrum.
Jubbega aan bewoners en bezoekers een plek krijgen. Dit draagt bij aan de uitstraling van de openbare ruimte.
Optie 2
De steeg tussen de Jelle van Damweg en het grote parkeerterrein bij
parkeerterrein in het midden van de overkluizing. Het parkeerterrein is in
supermarkt de Coop is een essentiële verbinding tussen het parkeerterrein
deze optie ingekleed met blokhagen en bomen waardoor de doorgaande
en het winkelaanbod aan de Jelle van Damweg. Een aantrekkelijke en
route aan beide zijden van de Jelle van Damweg wordt gescheiden van
toegankelijke route door de steeg draagt bij aan een goede bereikbaarheid
het parkeerterrein. Het parkeerterrein is ingericht op basis van de huidige
en verdeling van de parkeerdruk. Bij opwaardering van dit gebied staat met
normen met grotere parkeervakken. Het groen krijgt een andere plek om
name de toegankelijkheid, verlichting, veiligheid en uitstraling centraal.
meer ruimte te krijgen. In lijn met de Schoterlandse Compagnonsvaart kan
Een aantrekkelijke route nodigt bezoekers bovendien uit om na een bezoek
de bestrating worden geaccentueerd.
aan de supermarkt door te lopen naar het winkelaanbod in de rest van het
Ook in dit model zijn terrassen op de zichtlijnen over de Bremsingel en de
centrum.
Schoterlandse vaart opgenomen.
Impressie herinrichting overkluizing
14
10 Opwaarderen steeg
De tweede optie is een inrichting gebaseerd op de huidige situatie met een
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
11 Opwaarderen parkeerterrein en entree Het parkeerterrein bij de Coop ligt in een tussengebied, verscholen tussen omliggende woningen.
De entree van het parkeerterrein is toegankelijk
vanaf de P.W. Janssenweg en loopt tussen twee woningen door. Het gebied kan worden afgesloten door een hekwerk welke voor de voorgevels van de woningen aan de P.W. Janssenweg is gesitueerd. Het naar achteren verplaatsen van het hekwerk, in ieder geval achter de voorgevels van de woningen, kan de zichtbaarheid, toegankelijkheid en uitstraling vanaf de P.W. Janssenweg versterken.
Het vergroenen van de stroken langs de
toegangsweg kan daarnaast de uitstraling van de entree versterken en draagt bij aan klimaatadaptatie.
12 Invulling van leegstaande panden Zoals eerder benoemd heeft de bebouwing impact op de uitstraling van een gebied. Leegstand van een pand komt de uitstraling vaak niet ten goede. Uit analyse blijkt dat de leegstand op dit moment relatief meevalt in Jubbega. Dit neemt niet weg dat bij leegstand moet worden gezocht naar een passende, alternatieve invulling te zoeken. Leegstand heeft namelijk niet alleen impact op de uitstraling, maar ook op het economisch functioneren van het centrum. Aanpak van leegstand is daarmee cruciaal voor het centrum als totaal. Transformatie naar wonen of andere functies die een aanvulling zijn op het centrum, is denkbaar.
13 Realisatie Toeristisch Overstap Punt (TOP) In het centrum van Jubbega wordt een Toeristisch Overstap Punt (TOP) gecreëerd. Dit is een punt waar bezoekers kunnen wisselen van vervoersmiddel. Bijvoorbeeld na een autorit de route op de fiets of te voet verder volgen. Parkeren is mogelijk bij MFG De Kompenije. Uitgangspunt is dat auto’s niet in het centrum parkeren, maar bezoekers van het parkeerterrein naar de TOP te begeleiden. Op de TOP zuil komt een weergave van het fietsen wandelknooppuntsysteem en informatie over Jubbega en de omgeving. De TOP is niet alleen fysiek vindbaar, maar ook digitaal als onderdeel van het TOP-netwerk van circa 36 TOP’s in heel Friesland.
14 Bewegwijzering, bebording en oplaadpunten De bereikbaarheid en toegankelijkheid van Jubbega hangt samen met onder meer de bewegwijzering in en naar het centrum, de bebording en mogelijkheid voor het opladen van de fiets en auto. Deze voorzieningen zorgen voor een gastvrije ontvangst. Bij de herinrichting van het centrumgebied worden deze onderdelen meegenomen.
15 Opwaarderen en vergroening entrees centrum Je kunt Jubbega op verschillende manieren binnenkomen. In de huidige situatie ontbreekt een duidelijke en uitnodigende binnenkomst. Door op verschillende plekken herkenbare groene plekken te creëren, word je als toerist, bezoeker en bewoner vriendelijk ontvangen. Eenheid in inrichting verhoogt de herkenbaarheid van het centrum en heeft daarmee een positief effect op het behouden en versterken van het economisch functioneren van het centrum.
Entree parkeerterrein
15
Bewegwijzering Jubbega
Invulling leegstaande panden
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
Plankaart De benoemde projecten zijn vervat in deze plankaart. Dit geeft richting aan de verdere uitwerking van de centrumvisie.
A
Ambulante handel (locatie indicatief)
T
Toeristisch overstap punt (locatie indicatief)
B
Brug
K
Kunstwerk
Terr
as
K
t ns t KuKuns
Terr
T as
T A A
A
B B
Titel subtitel
dd mm jjjj
16 1
[Titel] 1:500
1:x.xxx
A0
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
5 Aanpak Marketing en profilering én Ondernemerschap (pijler 2)
Het verbeteren van de online zichtbaarheid en vindbaarheid
Het toevoegen van elementen in de openbare ruimte die inspelen
Door de online zichtbaarheid én vindbaarheid te verbeteren, versterken we
op het profiel van Jubbega
de kern Jubbega. Niet alleen op internet, maar ook op de sociale media
De digitale en fysieke vindbaarheid, maar óók de inrichting van de openbare
houden we een brede focus: aandacht voor winkels, horeca, cultuurhistorie,
ruimte bepalen mede de mate van gastvrijheid. In de openbare ruimte
Om het centrum van Jubbega toekomstbestendig te maken, richten we ons
fietsen, wandelen etc. Er liggen kansen in een betere presentatie en
willen we daarom inrichtingselementen meenemen die inspelen op het DNA-
naast de fysieke inrichting (pijler 1), ook op het versterken van individueel
profilering van het collectieve winkelaanbod in Jubbega, het zogenaamde
profiel van Jubbega. Het fysieke winkelgebied wordt daardoor verbonden
ondernemerschap en het slim ‘vermarkten’ van de kern Jubbega (pijler 2).
online ’warenhuis Jubbega’. Het idee is om voor Jubbega een collectieve
met het virtuele winkelcentrum, het ‘warenhuis Jubbega’. Dit kan door het
Het gaat dan om de presentatie en profilering van de ondernemers in de
website in te richten, c.q. na te denken over sociale media-uitingen. Deze
accentueren van de entrees van het centrumgebied, de verbetering van de
fysieke winkel en op sociale media. Maar ook om het bepalen van het DNA:
zullen het onderscheidende DNA-profiel van Jubbega als basis hebben en het
vindbaarheid met goede bewegwijzering, eenheid in materiaal en uitstraling
wat is het verhaal, het unieke van Jubbega en van de ondernemer zelf. En hoe
‘warenhuis Jubbega’ virtueel in beeld brengen voor potentiële consumenten
van (reclame)uitingen van ondernemers. De TOP draagt hier ook aan bij.
kunnen ondernemers dit verhaal samen oppakken, weergeven en benutten.
en bezoeker. Dit is van belang omdat het online winkelen de komende jaren
Doel van de TOP is niet alleen informatieverstrekking en het overstappen van
Hiermee kunnen ze invulling geven aan hun marketing en profilering, in een
zal blijven groeien.
de ene vorm van vervoer naar de andere, maar ook vertraging. De overgang
grotere context dan alleen het centrum van Jubbega. Ook de wijze waarop
van het hectische werkleven naar het ontspannen Friese landleven. De TOP-
dit in de uitstraling en uitingen in de openbare ruimte kan worden verbeeld,
Voor de inzet op marketing en profilering sluiten we waar mogelijk aan
inrichting moet bezoekers voorzien in dit comfort om ‘vertraging’ mogelijk
krijgt hierin een plek. Onderstaand een korte weergave van de voorgestelde
bij bestaande sporen en websites van de bestaande lokale, regionale en
te maken.
aanpak en de bouwstenen.
provinciale regiomarketingorganisaties. Op het gebied van marketing is in
16 5.1 Marketing en profilering
Friesland sprake van verschillende schaalniveaus. Merk Fryslân zet in op
Ondernemersvereniging HNI heeft daarnaast bijvoorbeeld plannen voor
het vermarkten van Friesland naar de rest van Nederland en het buitenland.
het aanbrengen van nieuwe sfeerverlichting voor in de feestmaanden,
Het Andere Friesland houdt zich bezig met de marketing van de regio Zuid
met verwijzingen naar de geschiedenis van Jubbega en omgeving. Verder
Oost Friesland vanuit verhaallijnen. Interessante verhaallijnen voor Jubbega
is er in Jubbega onder centrumondernemers het initiatief om cortenstalen
Samen met de (centrum)ondernemers en de ondernemersvereniging HNI
zijn ‘Socialisme in Friesland’ en ‘Ode aan het Landschap’. Jubbega heeft een
kunstobjecten of -kunstwerken in de openbare ruimte te plaatsen die ook
willen we de volgende bouwstenen verder uitwerken om Jubbega beter in de
dorpenpagina op de website www.zuidoostfriesland.nl/bezoeken/dorpen.
naar de geschiedenis van Jubbega en omgeving verwijzen. Deze plannen/
markt te zetten:
Een optie is om hieraan een website met lokale informatie te koppelen. Deze
elementen moeten nog nader vorm krijgen.
dient qua ‘look and feel’ toegespitst te worden op de doelgroep bezoekers,
Het uitwerken van een sterk onderscheidend DNA-profiel voor
zowel dagjesmensen als verblijfsgasten.
17 5.2 Versterken ondernemerschap 12
Jubbega Wat is het verhaal, het unieke van Jubbega en haar ondernemers dat we
Een bezoek aan de regio ‘Het Andere Friesland’ en wellicht aan Jubbega
uit willen dragen? Om dit te bepalen, zoeken we ook de samenwerking
begint al bij de mensen thuis. Dit noemen we ook wel de bezoekersreis.
Samen met de ondernemersvereniging HNI en de centrumondernemers
met Heerenveen ‘n Gouden Plak, Regiomarketing Toerisme Zuid Oost
Alle elementen in deze bezoekersreis moeten kloppen voor een goede
willen we ook het individuele ondernemerschap versterken aan de hand van
Friesland en Merk Fryslân. We proberen aansluiting te zoeken bij bestaande
beleving. Deze beleving wordt vervolgens gedeeld met andere potentiële
de volgende bouwstenen:
marketingstrategieën en –kanalen. Door het DNA-profiel te koppelen aan
bezoekers, bijvoorbeeld via sociale media, waarna een potentiële bezoeker
de toeristisch recreatieve potentie en ondernemers in de regio, kan er een
de bezoekersreis opnieuw doorloopt, in een aantal fases. Meer informatie
Het verbeteren van de presentatie en profilering individuele
meerwaarde voor alle ondernemers ontstaan.
over deze bezoekersreis is te lezen in bijlage 3.
(centrum)ondernemers Door individuele presentatie- en profileringsscans op te laten stellen door een deskundige, krijgen ondernemers zicht op hun strategische positie en de wijze waarop ze de bedrijfsvoering kunnen professionaliseren. Dit geldt voor de fysieke winkel, maar ook voor de onlinepresentaties van de ondernemingen. De koppeling van alle scans geven een helder beeld over de presentatie en profilering nu, maar ook over mogelijke verbeteringen.
Het realiseren van samenwerkingsmodules tussen ondernemers (cross-overs), rekening houdend met het individuele én het collectieve DNA-profiel van Jubbega De samenwerkingsmogelijkheden met andere bedrijven in en rond Jubbega willen we in beeld brengen. Door te werken met samenwerkingsmodules
Delen van ervaring
ontstaat niet alleen de kans op meer omzet, maar ontstaat er ook meer onderlinge samenwerking en binding tussen ondernemers. De onderlinge samenwerkingsmodules
kunnen
vervolgens
weer
marketingcampagne voor heel Jubbega worden benut!
17
heel
goed
in
de
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
6 Financiën en prioritering 6.1 Investeringsagenda/programma pijler 1 De visie voor het centrum van Jubbega is een wensbeeld voor de toekomst.
6.2 Beschikbare middelen in relatie tot pijler 2 Marketing, profilering en ondernemerschap
eventueel later of kan eventueel komen te vervallen. In de tabel op deze pagina is een overzicht gegeven van het totale investeringspakket behorende bij de centrumvisie Jubbega, en de gekozen selectie. De volgorde is gebaseerd op de samen gekozen prioritering. Dus, hoe hoger op de lijst, hoe hoger de prioriteit.
Fonds vitale kernen
en
onder andere het centrum van Jubbega voor in aanmerking. Het maximale
Daarnaast is een bedrag van € 12.500 beschikbaar gesteld voor Jubbega
vanuit de gemeente of andere (markt)partijen ofwel ondernemers. De
vanwege de impact die de COVID-19-crisis heeft op de ondernemers binnen
gemeenteraad heeft budget beschikbaar gesteld (25% met een maximum van
de gemeente. Het budget is bedoeld als extra impuls voor ondernemerschap
€ 12.500) als cofinanciering voor de provinciale subsidieregeling.
Inzet
extra
middelen
‘2e
pakket
Ondernemers-
ondersteuningsmaatregelen’
en aantrekkingskracht van Jubbega. Vanuit de ondernemers is geopperd om
subsidiebedrag per winkelgebied is € 24.999, aangevuld met 50% cofinanciering
de middelen in te zetten voor enkele kunstwerken in het centrum. Dit bedrag
Projectplan Ervaren en Turf: TOP
kan in combinatie met de € 25.000 voor kunstwerken ingezet worden om de
Vanuit het project Ervaren en Turf is voor de TOP in Jubbega een budget
aantrekkingskracht van Jubbega te vergroten.
van € 15.500 beschikbaar. Hiervan gaat € 6.500 naar recreatieschap de Marrekrite voor de inzet van uren, de TOP-zuil en de bewegwijzering naar de
In eerste instantie is in de tabel op deze pagina per onderdeel het
TOP-locatie. Van het resterende budget is een bedrag gereserveerd voor het
investeringsbedrag weergegeven. Daarnaast geeft het onderste deel van de
aanpassen van het wandel- en fietsknoopuntennetwerk, eventueel bebording
tabel een beeld van de kapitaallasten en de eenmalige kosten. Uitgaande
in algemene zin en een post onvoorzien.
van de beschikbaarheid van 11% van de beschikbare middelen uit het fonds Vitale kernen is een kapitaallast beschikbaar van € 108.900. De bovenste
investering (incl. 25% V&T)
Investeringspakket centrumvisie Jubbega
acht onderdelen – tot en met de kunstwerken – kunnen worden gerealiseerd.
Selectie (2022-2026)
1
Opwaarderen brug (beton)
€ 375.000
€ 375.000
2
14
Herinrichten Jelle v. Damweg (Noord + Zuid) deel 1
€ 712.500
€ 712.500
14
15
€ 150.000
€ 150.000
4
Herinrichting Jelle v. Damweg deel 2 huisnrs. 27 - 33 en 26 - 40 (nrd + zd); van overkluizing naar Ekke Dijkstraweg/ Gentiaansingel Aanbrengen damwand van hout / aflopend talud Compagnonsvaart rondom in centrumgebied
€ 750.000
€ 750.000
5
14
Herinrichten Overkluizing
€ 312.500
€ 312.500
6
14
15
Herinrichting P.W. Jansenweg Noord. Betreft deel vanaf de Singel tot aan de brug.
€ 437.500
€ 437.500
6
14
15
Herinrichting P.W. Jansenweg Zuid tot nr. 70
€ 168.750
€ 168.750
Motivering van de gehanteerde selectie
9
Diverse kunstwerken in het plangebied (w.o. brug)
€ 50.000
€ 50.000
In het dorp is vanaf het begin duidelijk dat er geld beschikbaar is, maar niet genoeg
11
Opwaarderen van ontsluiting parkeerterrein
€ 75.000
-
8
Creeren (aanvullende) ontmoetingsplekken
€ 37.500
-
7
14
Herinrichting Bremsingel
€ 212.500
-
6
14
Herinrichting P.W. Jansenweg Zuid vanaf nr. 70 tot Ericalaan
€ 131.250
-
8
Aanpak plein MFA De Kompenije
€ 37.500
-
10
Opwaarderen steeg J. van Damweg / parkeerterrein
€ 250.000
-
3
Gevelrenovatiefonds (subsidie)
€ 250.000
-
11
Opwaarderen parkeerterrein
€ 237.500
-
€ 4.187.500
€ 2.956.250
€ -410.000 € -500.000 € -169.750
€ -410.000 € -500.000 € -169.750
€ 3.107.750
€ 1.876.500
Om het totaalpakket te realiseren is een bedrag van
€ 3,1 mln. benodigd
vanuit het fonds. Dit geeft een kapitaallast van € 162.914,-- en daarnaast € 250.000,-- aan eenmalige kosten1. Concreet betekent dit dat nu op basis van de beschikbare middelen ca. 2/3 van de investeringen uitgevoerd kan
3
worden. Omdat het niet mogelijk is om alle onderdelen uit te voeren is een selectie gemaakt. Sommige investeringen (vanaf opwaarderen van ontsluiting parkeerterrein) zijn uitgesteld in afwachting van aanvullende financiële middelen op lange termijn (periode na 2026).
om alle projecten te realiseren. Met deze wetenschap is het dorp middels een vragenlijst gevraagd om aan te geven waar de prioriteiten zouden moet liggen. Hieruit volgde dat het aanpakken van de brug, de waterkade, de overkluizing en de herinrichting van de wegen prioriteit moet krijgen. Deze uitkomst is richtinggevend geweest voor ons om te komen tot de voorgestelde verdeling. Op basis van de voorgestelde verdeling kunnen een aantal belangrijke elementen uitgevoerd worden, die direct bijdragen aan de opwaardering van het centrum. Zo worden de wegen in het centrumgebied aangepakt, wordt de waterbeleving vergroot door het verfraaien van de Compagnonsvaart. Ook is er geld voor het realiseren van duidelijke entrees en wordt de brug op de P.W. Janssenweg opgeknapt. Daarnaast ontstaat er ruimte om elkaar te ontmoeten op de terrassen nabij de overkluizing en elders op diverse zitplekjes in het centrum. Tot slot wordt de overkluizing, het hart van het centrum, aangepakt. De overkluizing vormt de verbinding met duidelijke zichtlijnen van en naar de Kompenije. Hiermee wordt het
Sub-totaal bijdrage reguliere budgetten externe bijdragen (Regiodeal) interne uren Totaal
centrum meer één geheel en doet de Kompenije daar goed in mee.
vertaling in jaarlijkse kapitaallasten
18
De provincie Fryslân heeft de Subsidieregeling Friese Retailaanpak vastgesteld. In totaal stelt de provincie een bedrag beschikbaar van € 950.000. Hier komt
Het maken van keuzes is nodig, omdat er onvoldoende geld is om alle plannen nu uit te voeren. Kortom, wat moet in ieder geval wel en wat kan
De Friese Retailaanpak
* excl. gevelsubsidie, dit bedrag dient incidenteel afgeboekt te worden
€ 162.914
*
€ 109.490
Fan ùs, troch ùs en foar ùs
Juli 2021
Bijlage 1 Analyse bestaande situatie, trends en ontwikkelingen
Bestaande stedenbouwkundige structuur Jubbega Vertrekpunt voor deze visie is de huidige situatie in Jubbega. Bestaande
Zoals eerder benoemd is de Schoterlandse Compagnonsvaart een belangrijke
kwaliteiten in het gebied worden gebruikt als bouwstenen en knelpunten
waterstructuur, die de basis van het dorp vormt. Deze structuur wordt benadrukt
worden gezien als kansen. De ontstaansgeschiedenis van Jubbega is
door de groenstructuur langs het water. Tussen de kade en de Jelle van Damweg
hiervoor een belangrijke basis en is op een aantal plekken nog goed
is een groenstrook met bomen aanwezig. Opvallend is de groene inrichting
zichtbaar. De Schoterlandse Compagnonsvaart, in oorsprong aangelegd voor
van het perceel aan de Jelle van Damweg 18, het pand van de huisarts. Deze
de veenontginning, is een belangrijke structuur die door het dorp loopt. Dit
forse bomen dragen bij aan de groene uitstraling van het openbare gebied.
is de plek waar Jubbega is ontstaan. Het dorp is hier vanuit gegroeid en
In het overige openbare gebied is geen duidelijke groenstructuur herkenbaar.
vormt de basis voor het DNA van Jubbega. Deze oost-weststructuur van de
Verspreid in het gebied staan her en der bomen en groenperkjes.
Schoterlandse Compagnonsvaart wordt benadrukt door de wegenstructuur
Het centrum kent een divers beeld waar de Schoterlandse Compagnonsvaart,
(o.a. Jelle van Damweg), de bebouwingstructuur en de aanwezige
als duidelijke drager van Jubbega, onderdeel van is.
groenstructuur.
De bestaande kwaliteiten van het gebied zijn op kaart 2 weergegeven.
De stedenbouwkundige analyse heeft betrekking op het plangebied zoals
Daar waar een dorp kwaliteiten heeft, zijn er vaak ook minder fraaie kanten
weergeven op het kaart 1. Dit gebied kan worden gezien als het hart van