Jaarrekening Gemeente Heerenveen 2020
Tekst van het document
Themarekening 2020
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
1
Inhoudsopgave Themarekening 2020 ............................................................................................. 1 Inhoudsopgave ..................................................................................................... 2 Algemeen ............................................................................................................. 3 Inleiding ..................................................................................................... 4 Belangrijke thema’s in 2020 .......................................................................... 4 Financieel resultaat 2020 ..............................................................................
8 Jaarverslag ..........................................................................................................10 Thema's ..............................................................................................................11 Thema Samen met Inwoners .......................................................................12 Thema Zorg en Welzijn ...............................................................................18 Thema Wonen en Leven ..............................................................................32 Thema Werken en Ondernemen ...................................................................49 Thema Toekomstbestendig en Duurzaam ......................................................55 Thema Financiën en organisatie ...................................................................66 Paragrafen ...........................................................................................................74 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................75 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................81 Financiering ...............................................................................................87 Berekening EMU-saldo ................................................................................93 Bedrijfsvoering
...........................................................................................94 Samenwerking ......................................................................................... 101 Grondbeleid ............................................................................................. 151 Lokale Heffingen ....................................................................................... 158 Corona .................................................................................................... 164 Jaarrekening ...................................................................................................... 167 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ....................................... 167 Balans ..................................................................................................... 168 Balans ..................................................................................................... 176 Toelichting op de balans ............................................................................ 179 Activa ..................................................................................................... 181 Passiva.................................................................................................... 198 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ...................................
209 Overzicht lasten en baten en toelichting ...................................................... 213 Overzicht incidentele lasten en baten .......................................................... 215 Overzicht lasten en baten per taakveld ........................................................ 218 Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) ........................ 223 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................... 233 Investeringskredieten ......................................................................................... 236 WNT ....................................................................................................... 241 Controleverklaring .................................................................................... 242
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
2
Algemeen
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
3
Inleiding Met deze jaarrekening wordt aan u verantwoording afgelegd over de uitvoering van de voorgenomen beleidsdoelstellingen. De jaarrekening is opgesteld op basis van het hoofdlijnenakkoord. De jaarrekening is op 25 mei 2021 door het college vastgesteld. In de jaarrekening lichten we de afwijkingen op baten en lasten per product toe. Het gaat hierbij alleen om de afwijkingen groter dan € 100.000. De afwijkingen per product zijn opgenomen in de thema's.
Belangrijke thema’s in 2020 Corona Het jaar 2020 stond voor een groot deel in het teken van Covid-19 (corona). Op 27 februari 2020 werd de eerste besmetting van corona in Nederland gemeld en begin maart kwam het virus ook Fryslân binnen. Voor zowel de samenleving als de gemeentelijke organisatie is de impact van corona enorm. Door de maatregelen kwam ook in de gemeente Heerenveen een groot deel van het openbare leven tot stilstand. Scholen, horeca, bioscopen, sportclubs, kappers en andere contactberoepen moesten de deuren sluiten, 1,5 meter afstand, geen handen schudden en thuiswerken werd de norm. Ondernemers in sommige sectoren zagen hun omzet enorm dalen, waardoor helaas sommige ondernemers in financiële onzekerheid zijn gekomen. Inwoners kregen te kampen met onzekerheden. Eenzaamheid groeide bij jong en oud. Vanuit de Rijksoverheid, de provincie en de gemeente zijn in 2020 verschillende regelingen ingevoerd om ondernemers te ondersteunen. Denk hierbij aan de NOWregelingen, de TONK, de adviesfunctie bij Bureau Zelfstandigen Fryslân, de subsidieregelingen vanuit de provincie, de extra coronabijdragen vanuit het Rijk en onze lokale regelingen rondom de terrassen, de reclamebelasting, toeristenbelasting en subsidies aan culturele organisaties en evenementenorganisatoren.
Daarnaast hebben we samen met maatschappelijke organisaties verschillende acties georganiseerd om onze inwoners zoveel mogelijk te helpen. De gemeentelijke organisatie heeft haar werkzaamheden door corona moeten aanpassen. Hierdoor zijn in 2020 extra activiteiten opgepakt maar ook regulier werk doorgeschoven naar 2021. Alles is in het werk gesteld om de dienstverlening naar de inwoners en ondernemers door te laten gaan. Veel medewerkers hebben dit deels of geheel vanuit huis gedaan. Corona heeft ons ook iets opgeleverd. Zo zijn er op het gebied van digitalisering grote stappen gezet. We vergaderen grotendeels digitaal en we gaan digitaal met onze inwoners en ondernemers in gesprek. Deze ontwikkeling is door corona veel sneller gegaan dan gedacht. Op verschillende manieren is de gemeenteraad geïnformeerd over corona. De verzamelbesluiten zijn ingezet om de financiële effecten rondom corona duidelijk te maken. Via raadsbrieven hebben wij u structureel geïnformeerd over de ontwikkelingen en impact van corona op de samenleving. In deze jaarrekening is een paragraaf Corona opgenomen waarin inzicht wordt geboden in het financiële effect van corona op 2020.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
4
Financiële onzekerheid In 2015 hebben gemeenten een groot aantal taken overgedragen gekregen door het rijk. Hierbij werd gedacht dat de gemeente meer kon doen, voor minder geld. Deze aanname is niet uitgekomen. We zien met name in de Jeugdzorg de kosten harder stijgen dan de uitkering van het rijk. Naast de kostenstijging in de Jeugdzorg zien we nu ook een groter wordende kostenpost in de Wmo. Dit is het directe gevolg van het abonnementstarief Huishoudelijke hulp dat per 1-1-2020 is ingevoerd. In 2020 is om deze reden de gemeentelijke begroting Jeugd verhoogd. Daarnaast zijn er net als in 2019 audits uitgevoerd o.a. in het sociaal domein om budgetten bij te stellen. De uitkomsten van de audit uit het sociaal domein konden worden ingezet voor de tekorten op jeugd. Tot slot wordt er gewerkt aan de herijking van het gemeentefonds. Ook dat levert financiële onzekerheid op voor de gemeente Heerenveen. De reeds ingezette koers van ombuigen moet dan ook in 2021 in alle hevigheid worden voortgezet. De financiële fout in de begroting De tweede helft van 2020 stond voor de gemeente Heerenveen ook in het teken van de financiële fout in de begroting. Vanaf september hebben gemeenteraad, college en organisatie gewerkt aan het herstellen van deze fout.
Dit hebben we gedaan door het uitvoeren van een verschillenanalyse, het onderzoeken van de werkwijze rondom het opstellen van de P&C documenten en het oplossen van het financieel ontstane tekort. Via de begroting 2021 heeft u besloten een correctie door te voeren waardoor het meerjarenperspectief weer teruggebracht werd op het niveau van de perspectiefnota van juli 2020. Daarnaast heeft u een onderzoek gestart naar de werkwijze rondom de P&C documenten. Mede door deze financiële fout, is ook in de organisatie kritisch gekeken naar het eigen handelen en de wijze waarop de organisatie uitvoering geeft aan onder andere de financiële verordening. De uitkomsten van het raadsonderzoek worden meegenomen in dit verbetertraject. De gemeenteraad wordt hier in de loop van 2021 verder over geïnformeerd. Het Grondbedrijf Heerenveen heeft via het grondbedrijf grond uit te geven voor woningbouw en bedrijven. Het jaar 2020 was een goed jaar voor de verkoop hiervan. Samengevat is het resultaat op het grondbedrijf ongeveer € 5 miljoen, waarvan € 4,2 miljoen in deze jaarrekening verwerkt is. Dit jaar ontvangt de gemeenteraad voor het eerst de position paper grondbedrijf bij de themarekening. In deze position paper wordt teruggeblikt op het afgelopen jaar en legt het college verantwoording af over de gemaakte keuzes binnen het gemeentelijk grondbedrijf.
Ook wordt in de position paper vooruitgeblikt op de verwachtte gronduitgifte.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
5
Financiële verantwoording jaarrekening 2020 De jaarrekening laat een positief resultaat zien van € 2.703.000. In het hoofdstuk financieel resultaat 2020 worden de belangrijkste verschillen toegelicht. In de themarekening wordt per product de afwijkingen groter dan € 100.000 toegelicht.
Omschrijving
Begroting 2020 voor wijziging
Begroting 2020 na Realisatie wijziging
Verschil
Totaal Lasten
-157.360
-169.638
-176.089
-6.451
Totaal Baten
156.780
166.613
176.047
9.434
-581
-3.025
-41
2.984
581
3.025
2.744
-281
0
0
2.703
2.703
Saldo van baten en lasten Mutatie reserve Resultaat
Voorstel resultaatsbestemming Baggerprogramma Eind 2020 is het baggerprogramma voormalig Boarnsterhim inhoudelijk en financieel opgeleverd. Dit heeft geleid tot een afrekening van totaal € 145.528. Deze incidentele baat is eind 2020 door de gemeente ontvangen. Voorgesteld wordt om bij de resultaatsbestemming dit bedrag beschikbaar te houden voor baggeropgaven in het stedelijk gebied in 2021. Dit op basis van de afspraak met het Wetterskip Fryslân om achterstallig onderhoud weg te werken in het kader van de overdracht stedelijk waterbeheer. Wij stellen u voor dit bedrag toe te voegen aan de bestemmingsreserve Baggeren. Voorgesteld wordt om het restant resultaat van € 2.558.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Resultaat voor bestemming Resultaatsbestemming: Baggerwerkzaamheden Resultaatsbestemming resultaat jaarrekening
2.703 -145 2.558
Algemene reserve en reserve weerstandsvermogen Belangrijke onderdelen van het weerstandsvermogen zijn de algemene reserve en de reserve weerstandsvermogen. Algemene reserve De algemene reserve is ten opzichte van voorgaand verslagjaar sterk gegroeid. Bedroeg de stand van de algemene reserve per 1 januari 2020 nog bijna € 12,9 miljoen; per 31 december 2020 is dit gestegen tot ruim € 16,4 miljoen. Reserve weerstandsvermogen In 2020 is de reserve weerstandsvermogen onder andere ingezet om de tekorten die zich voordoen bij Jeugd incidenteel op te kunnen vangen. De benodigde omvang van het weerstandsvermogen is toen verwerkt in de stand van de reserve weerstandsvermogen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
6
U wordt in juli 2021 via een Sideletter Risico's geïnformeerd over de actuele risico's en het daarvoor beschikbare weerstandsvermogen om eventuele risico's op te kunnen vangen.
Afsluitend Ondanks het positieve resultaat dat we nu presenteren en de hoogtepunten die we in 2020 hebben gerealiseerd, zien we tegelijkertijd belangrijke en zorgelijke ontwikkelingen die maken dat voorzichtigheid geboden is. De gemeente gaat een uitdagende periode tegemoet waarin we lastige keuzes zullen moeten maken.
burgemeester en wethouders van de gemeente Heerenveen. De gemeentesecretaris, De burgemeester,
J. van Leeuwestijn
T.J. van der Zwan
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
7
Financieel resultaat 2020 De uitkomsten van de jaarrekening 2020 Het jaar 2020 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 2.703.000. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de jaarrekening 2020 opgenomen (x € 1.000). Begroting 2020 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2020 na Realisatie wijziging
Verschil
Samen met inwoners
Lasten
-6.964
-7.022
-6.864
158
Zorg en Welzijn
Lasten
-88.453
-94.732
-103.384
-8.652
Wonen en Leven
Lasten
-43.679
-46.957
-44.800
2.157
Werken en Ondernemen
Lasten
-1.457
-1.569
-1.404
165
Toekomstbestendig en duurzaam
Lasten
-15.552
-16.623
-16.862
-239
Financiën
Lasten
-1.255
-2.734
-2.774
-41
-157.360
-169.638
-176.089
-6.451
Begroting 2020 na Realisatie wijziging
Verschil
Totaal Lasten
Begroting 2020 voor wijziging
Omschrijving Samen met inwoners
Baten
-
-
17
17
Zorg en Welzijn
Baten
21.292
22.225
27.978
5.753
Wonen en Leven
Baten
13.702
16.792
19.769
2.977
Werken en Ondernemen
Baten
140
3
3
-1
Toekomstbestendig en duurzaam
Baten
14.769
15.616
15.570
-46
Financiën
Baten
106.878
111.977
112.711
734
156.780
166.613
176.047
9.434
-581
-3.025
-41
2.984
Toevoegingen reserve
-2.217
-10.834
-9.867
966
Onttrekking reserve
2.798
13.859
12.611
-1.247
0
0
2.703
2.703
Totaal Baten Saldo van baten en lasten
Resultaat
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
8
Toelichting van de belangrijkste verschillen In onderstaand overzicht zijn de belangrijkste verschillen opgenomen waarbij uitgegaan is van het gerealiseerde resultaat. In deze verschillen zijn de onttrekkingen en stortingen in de reserves al meegenomen. Thema
Omschrijving
Voordeel Nadeel
Samen met inwoners
Premieafdracht pensioen wethouders
Zorg en Welzijn
bijstandsuitkeringen
813
Zorg en Welzijn
BBZ en IOAZ
250
Zorg en Welzijn
Jeugd
Zorg en Welzijn
Afboeking onderwijshuisvesting
Wonen en leven
bestemmingsplannen
Wonen en leven
lagere opbrengst betaald parkeren
Wonen en leven
resultaat grondexploitaties
Wonen en leven
wegen
190
werken en ondernemen
economisch beleid
165
Toekomstbestendig en duurzaam
lagere kosten milieubeleid
295
Toekomstbestendig en duurzaam
lagere toerekening BCF riolering
Toekomstbestendig en duurzaam
lagere huurinkomsten
Financiën en organisatie
Corona compensatie vanuit Rijk
380
Financiën en organisatie
Algemene inkomsten
111
Financiën en organisatie
hogere belastingopbrengsten
167
148
429 1.690 567 277 4.149
173 402
overig
565
Totaal
6.538
Saldo
2.703
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
3.835
9
Jaarverslag
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
10
Thema's
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
11
Thema Samen met Inwoners Kernboodschap "Wij zijn ervan overtuigd dat de beste ideeën samen tot stand komen" In Heerenveen luisteren we naar onze inwoners en we zijn ervan overtuigd dat de beste ideeën samen tot stand komen. Inwoners en ondernemers hebben de ruimte om zelf met plannen en voorstellen te komen. Daar helpen we bij. We zoeken naar mogelijkheden om regels te versoepelen of te verminderen. We gaan aan de slag met: • Nieuwe lokale democratie en Maak Het! • De Omgevingsvisie • Het thematisch raadsakkoord In deze raadsperiode gaan we aan de slag met de onderstaande onderwerpen die zijn opgenomen in het hoofdlijnenakkoord. Samen met inwoners * Samen met inwoners de in het Hoofdlijnenakkoord genoemde doelen uitvoeren. Communicatieve ondersteuning van de initiatieven. Onderzoeken en toepassen van versoepeling of verminderen van regels. * Organiseren van participatietrajecten bij (grote maatschappelijke) projecten. * Voortzetten van experimenten om te leren van verschillende vormen (Zoals Maak Het! en Buitengewoon De Greiden). Realiseren en uitvoeren van de Omgevingsvisie en Omgevingswet. De onderwerpen die zijn aangeduid met een * hebben een relatie met het thematisch raadsakkoord.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
12
Doelen en speerpunten We willen meer ruimte geven aan initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Dat is onze missie. Dat kan op het gebied van voorbereiding van plannen, realisatie van plannen en/of de uitvoering van taken. We doen ervaring op en leren wat dit betekent voor onze rol. We zetten in op passende participatieprocessen, opgavesturing, betrouwbaar partnerschap en verbetering van de dienstverlening. Met als doel met ons beleid en onze dienstverlening beter aan te sluiten bij de behoefte en verwachtingen van de omgeving. Regels en procedures moeten daarbij helpend zijn en anders geschrapt worden. We vragen de omgeving regelmatig feedback op ons functioneren. Deze manier van werken stelt andere eisen aan de organisatie, aan leiderschap, aan medewerkers en aan de bedrijfsvoering; dit beschrijven we onder organisatieontwikkeling in het Thema Financiën en Organisatie. Onderwerpen • Participatie • Samenwerking • Dienstverlening • Lastenverlichting Participatie: de omgeving participeert in het ontwikkelen van plannen We zorgen voor doorontwikkeling van onze werkwijze Wat hebben we bereikt? Wij willen het omgevingsgericht werken doorontwikkelen. Ons uitgangspunt hierbij is de vernieuwing van de lokale democratie. We willen de omgeving en stakeholders betrekken bij maatschappelijke opgaven die impact op de omgeving hebben.
Ook willen we inspelen op initiatieven vanuit de omgeving. We willen ons werk organiseren rondom maatschappelijke opgaven en deze integraal oppakken. Het doel is om oog te houden voor de omgeving waaraan we als gemeente ons bestaansrecht ontlenen. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben de volgende inspanningen verricht: • We hebben deelgenomen aan de Quick Scan Lokale Democratie. Belangrijkste bevindingen zijn dat er een gezamenlijke visie nodig is op het omgevingsgerichte werken én een gezamenlijke aanpak met een nieuw samenspel van inwoners, raad, college en organisatie. Belangrijk is om gemeenschappelijk kaders te ontwikkelen voor passende processen zowel op het gebied van participatie, collectieve dienstverlening en individuele dienstverlening. • We hebben een stakeholderonderzoek laten uitvoeren door Motivaction. Het onderzoek heeft inzicht gegeven in de verdeling van inwoners naar burgerschapsstijlen over de gemeente. Met behulp van dit inzicht kunnen we duidelijker en doel(groep)gerichter communiceren met de inwoners en (beter bij de doelgroep) passende participatietrajecten organiseren. https://www.heerenveen.nl/nieuws/onderzoek-ervaring-inwoners-enondernemers/?searched_terms=Motivaction • We hebben digitale vormen van participatie ontwikkeld, mede ingegeven door het feit dat fysieke vormen in deze tijd van de covid-19 pandemie niet mogelijk waren.
We willen leren van de ervaringen en deze borgen, zodat ook na corona digitale vormen van participatie kunnen worden gebruikt. Met deze digitale vormen hebben we een
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
13
• •
uitgebreider instrumentarium voor goede participatie, waaruit we het beste instrument of combinatie daarvan kunnen kiezen. We hebben een strategische agenda opgesteld en ambiëren het om ons werk steeds meer rondom integrale opgaven in plaats van sectorale resultaten. We hebben de omgevingsvisie ontwikkeld aan de hand van een intensief participatietraject.
Collectieve dienstverlening: samenwerking met de omgeving voor het uitvoeren van plannen Werken samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties Wat hebben we bereikt? We willen een betrouwbare samenwerkingspartner zijn voor de omgeving. We werken daarom samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties aan gezamenlijke opgaven, doelen en resultaten. Onze rol hangt af van de soort opgave en onze positie in een breder netwerk én van de kracht van de stakeholders of samenleving. Veel stakeholders werken in opdracht van de gemeente aan resultaten (rol opdrachtgever-opdrachtnemer). Ook zijn er resultaten waar gemeente en andere partijen een gelijkwaardige rol hebben in de uitvoering (co-creatie) én er zijn resultaten waar andere stakeholders in de lead zijn en de gemeente slechts faciliteert. Wat hebben we daarvoor gedaan? We spelen in op initiatieven van buiten, dan wel voeren zelf regie op het samen met stakeholders werken aan gezamenlijke resultaten. Belangrijke resultaten op het gebied van participatietrajecten in 2020 waren: • Het traject rond de herinrichting van de rotonde in Heerenveen Midden. Er is een digitale bijeenkomst georganiseerd waarin verschillende opties voor de herinrichting van de rotonde zijn gepresenteerd. De buurt kon stemmen op die opties. En konden in de chat vragen stellen. • Het traject rond de dorpsvisie in Jubbega.
Onder andere een digitale bijeenkomst met de Mentimeter, filmpjes en reacties in een chat. • De G1000 waarbij volgens een specifiek participatieproces in 2019 met een grote groep inwoners plannen zijn ontwikkeld; in 2020 is een strategie ontwikkeld over hoe dit te realiseren (gebiedsdeals). • Het proces rond veenweide. Er is een integrale gebiedscommissie gevormd, waarin inwoners en stakeholders deelnemen, meedenken en meebeslissen. • Het proces rond de sinnetafels bij het project Klaverblad Noordoost, waarbij inwoners zelf vanaf de tekentafel konden meedenken. • Meerdere brainstormsessies in relatie tot het gezondheidsbeleid met professionals, organisaties en inwoners. • Het traject van Buitengewoon De Greiden rond het initiatief “Walk in the Park” (de beweegroute. Hiervoor zijn verschillende bijeenkomsten (online) gepland, enquêtes verspreid en mogelijkheid tot reageren via een online tool. Dienstverlening We passen continu de dienstverlening aan de inwoners Wat hebben we bereikt? We passen onze dienstverlening continu aan de behoefte en verwachtingen van de
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
14
inwoners aan. De behoefte van de inwoners is leidend voor hoe we ons werk organiseren. Hun behoefte is ook leidend voor de oplossing die we bieden. Regels en procedures moeten ondersteunend zijn. We willen belemmerende regels aanpassen of schrappen als deze een adequate dienstverlening in de weg staan. Wat hebben we daarvoor gedaan? • We hebben een zogenaamde klantreis (werkproces) ontwikkeld voor vragen in het kader van de Omgevingswet. • We voeren tevredenheidsonderzoeken uit over de dienstverlening Wmo en Jeugd. • We hebben een stakeholdersonderzoek laten doen door Motivaction. De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot dienstverlening zijn: Probeer te werken vanuit de gedachte dat regels er vooral zijn voor het gemak en voor de kaders. Wees dus bewust van de fricties tussen de systeemwereld (van de regels, wetten, conventies) en de leefwereld (van de grillen van de realiteit waarmee burgers te maken hebben). De inwoners zijn namelijk verdeeld over de vraag of het de gemeentelijke ‘bedoeling’ is om de vraag van de inwoner centraal te stellen in plaats van het systeem, de regels en de procedures en dat maatwerk geleverd wordt: vier op de tien (40%) geven aan dat bij de gemeente alleen iets kan als het binnen de regels past.
Vrijwel evenveel inwoners zijn het ermee eens (18%) als oneens (20%), dat de gemeente maatwerk toepast en dat regels daarbij niet leidend zijn. Het onderzoek Motivaction was in oktober 2020 beschikbaar voor een informatiebijeenkomst met de raad. Doel was om het gesprek aan te gaan over dilemma's rond werken vanuit de bedoeling, zoals over hoe om te gaan met (rijks)regels, maatwerk en vaardigheden van medewerkers. Deze bijeenkomst is verschoven naar januari • We zijn het proces gestart om tot een nieuwe dienstverleningsvisie te komen. • We hebben kennisgenomen van de uitkomsten van het onderzoek van uw rekenkamercommissie naar de dienstverlening. De adviezen en conclusies betrekken we bij de nieuwe dienstverleningsvisie. • We zijn gestart met het periodiek meten van onze telefonische dienstverlening (kwaliteit en bereikbaarheid). Lastenverlichting We zorgen voor vereenvoudiging regels en minder lastendruk Wat hebben we bereikt? We werken voor de omgeving en spelen in op behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. We zoeken oplossingen binnen kaders. Regels en procedures moeten daarbij ondersteunend zijn en niet belemmerend. Waar nodig passen we onze regels aan. Ook in onze inkoop- en subsidieafspraken kijken we kritisch naar de administratieve lasten voor onze samenwerkingspartners.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Uit het onderzoek dat Motivaction onder onze stakeholders heeft uitgevoerd blijkt dat inwoners en ondernemers zich over het algemeen niet direct belemmerd door gemeentelijke regels voelen, maar wel door de traagheid en (voor de inwoners en ondernemers) ondoorzichtigheid van procedures. Het is niet voor iedereen duidelijk wat wel of niet kan. Daarom beveelt Motivaction aan inwoners en ondernemers op de hoogte te houden als zij contact hebben gezocht met de gemeente over de staat van hun
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
15
verzoek. En daarbij duidelijk te zijn door ook wanneer een vraag of verzoek niet naar tevredenheid kan worden beantwoord dit gemotiveerd terug te koppelen. In verband met corona hebben wij meerdere belastingen in 2020 niet geheven om ondernemers te ondersteunen. In thema Werken en ondernemen wordt hier uitgebreid bij stil gestaan. Indicatoren In dit thema zijn geen verplichte indicatoren opgenomen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
16
Wat heeft het gekost? Begroting 2020 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2020 na Realisatie wijziging
Verschil
Bestuurszaken
Lasten
-1.935
-1.935
-2.024
-89
College
Lasten
-4.132
-4.157
-4.008
148
Erfgoed
Lasten
-93
-93
-80
14
Plattelandsbeleid/wijkmanagement Lasten
-616
-649
-617
33
Maak het! en nieuwe rollen
-188
-188
-136
52
-6.964
-7.022
-6.864
158
Begroting 2020 na Realisatie wijziging
Verschil
Lasten
Totaal Lasten
Begroting 2020 voor wijziging
Omschrijving Bestuurszaken
Baten
-
-
-
-
College
Baten
-
-
17
17
Erfgoed
Baten
-
-
-
-
Plattelandsbeleid/wijkmanagement Baten
-
-
-
-
Maak het! en nieuwe rollen
-
-
-
-
17
17
-7.022
-6.847
175
-75
-75
-7.097
-6.922
Baten
Totaal Baten Saldo van baten en lasten
-6.964
Toevoegingen reserve Onttrekking reserve Resultaat
-6.964
175
College Er is al een aantal jaren sprake van een overschot op de premies die betaald worden voor de algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (APPA). Reden dat de premieafdracht in 2019 hoger was t.o.v. 2020 is vanwege het feit dat we in 2019 nog twee oud wethouders hadden, die in de wachtgeldperiode zaten en dus nog onder de pensioenverzekering vielen. In de loop van 2019 zijn zij met pensioen gegaan. In 2020 was er dan ook alleen nog maar sprake van afdracht van pensioenpremies voor de zittende wethouders. Naast het overschot op de APPA, zijn er nog enkele kleinere overschotten op de budgetten voor overige personele kosten.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
17
Thema Zorg en Welzijn Kernboodschap "We helpen inwoners van alle leeftijden om gezond en met plezier te kunnen leven" Iedereen doet mee in onze gemeente. We bouwen veerkracht op voor inwoners in kwetsbare situaties en we helpen inwoners van alle leeftijden om gezond en met plezier te kunnen leven. Om dit te realiseren werken we aan doorontwikkeling van het sociaal domein en zoeken we verbinding met partners. We gaan aan de slag met: • Jeugdzorg • Armoede • Lezen en schrijven • Zorg en ondersteuning • Preventieve gezondheid • Welzijn • Sport In deze raadsperiode gaan we aan de slag met de onderstaande onderwerpen die zijn opgenomen in het hoofdlijnenakkoord. Zorg en welzijn Doorontwikkeling van het sociaal domein. Ontwikkelen en uitvoeren van gebiedsgerichte aanpak. Inwoners helpen om langer thuis te blijven wonen. Ondersteuning bieden aan mantelzorgers en vrijwilligers. Aanpakken van de problematiek bij de grootste risicogroepen (verwarde personen, verslaafden, inwoners met psychische problemen). Terugbrengen van het aantal laaggeletterden. Bereiken en ondersteunen van inwoners met een risico op gezondheidsproblemen. Aandacht voor roken, alcohol- en drugsmisbruik en overgewicht. Verminderen van problematische eenzaamheid. Vergroten van sport- en beweegactiviteiten, waaronder wandelpaden en buiten fitness. Bereikbare, duurzame en toegankelijke sport- en cultuurvoorzieningen.
Uitvoeren van sportbeleid 2017
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
18
Doelen en speerpunten Onderwerpen • Opvoeden & opgroeien • Leefbaarheid, meedoen en gezondheid • Participatie en bestaanszekerheid Opvoeden & opgroeien Opvoeden en opgroeien met samenhangende preventie Wat hebben we bereikt? De opvoed- en opgroeiproblematiek is in onze gemeente niet groter dan in veel andere Friese gemeenten. Preventie kent binnen de gemeente Heerenveen een goede basisstructuur en een goed basisaanbod. De preventieteams (GGD, Maatschappelijk Werk en Caleidoscoop) spelen hierin – samen met kinderopvang en onderwijs - een spilfunctie. De preventieteams zijn er op gericht dat kinderen, jongeren en gezinnen er niet op achteruit gaan op het gebied van gezondheid, opvoeding en ouderschap, overgewicht en leefstijl (doelstelling Kadernota). Hiertoe wordt vroegtijdig ingespeeld op (mogelijke) problemen bij jeugd/gezinnen en vinden wijkgerichte activiteiten plaats. De stand van zaken op het gebied van deze doelstelling wordt eens per vier jaar in beeld gebracht door de GGD. De meest recente peiling is van 2018. Deze beschouwen we als nulmeting. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het beleid is primair gericht op het in stand houden van de bestaande infrastructuur en – daar waar mogelijk – het aanbrengen van verbeteringen. Het jaar 2020 stond grotendeels in het licht van voorkomen dat de covidmaatregelen al te grote impact zouden hebben op de ontwikkeling van de jeugd.
De jeugdgezondheidszorg heeft in aangepaste vorm (namelijk signaal gestuurd) doorgang kunnen vinden. Het schoolmaatschappelijk werk heeft het aantal aanmeldingen in 2020 zien stijgen door de maatregelen (van 49 naar 64). De groepsactiviteiten van Caleidoscoop hebben even stil gelegen, daarentegen heeft de gemeente in samenwerking met onder meer Caleidoscoop verschillende activiteiten georganiseerd voor jeugd, jongeren en ouders in coronatijd. Ook hebben het college en de raad van Heerenveen in 2020 in samenwerking met onder andere het jongerenwerk van Caleidoscoop, de buurtsportcoaches, SC Heerenveen en de private aanbieder “The Battlehouse” eind 2020 diverse activiteiten voor kinderen, jongeren en gezinnen georganiseerd. Hierover bent u middels aparte raadsbrieven geïnformeerd. Overige activiteiten: • Uitvoering SROI onderzoek naar de preventieteams. • Uitwerken van nieuwe – aangescherpte – prestatieafspraken met Caleidoscoop. • Waarborgen van de kwaliteit van de preventieteams (door middel van deelname aan de teams en zo de focus te houden op de ontwikkelingen in een woonservicezone) • Start van het traject Kansrijke Start, waarin het aanbod en de samenwerking rondom de jongste kinderen wordt versterkt. Sterke pedagogische basisvoorzieningen en kansengelijkheid Wat hebben we bereikt? Kinderen en jongeren groeien op in verschillende situaties.
Ze krijgen niet allemaal dezelfde kansen om zich optimaal te ontwikkelen. Dit kan leiden tot ongelijke startposities - en daarmee tot ongelijke kansen. Wij streven naar gelijke ontwikkelingskansen voor kinderen en jongeren. Ons beleid op dit punt stoelt op twee pijlers. Ten eerste het vergroten van het bereik van de peuteropvang en VVE.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
19
Belangrijkste resultaten in 2020 zijn geweest: • Stijging van het bereik van VVE-doelgroepkinderen naar 90%. • Uitbreiding van het aantal uur VVE van 12 naar 16 uur per week De tweede pijler van ons beleid is het creëren van een sterke coalitie van kinderopvang en onderwijs, aangevuld met de partners uit de preventieteams. Eind 2019 hebben de gemeente en de onderwijspartners het Handvest Samen aan de Slag ondertekend. 2020 had het jaar moeten worden van de verdere uitwerking hiervan. Dit is echter ernstig belemmerd door covidregels. Door de sluiting van de scholen had het onderwijs alle tijd nodig voor het organiseren van online onderwijs en daarna weer fysiek onderwijs binnen de covidmaatregelen. Ook het feit dat fysieke bijeenkomsten onmogelijk waren, vormde een belemmering voor de voortgang op dit proces. Zodra het weer mogelijk is, zullen we de uitwerking van de programmalijnen binnen Samen aan de Slag voortvarend ter hand nemen. Ondertussen zijn de uitvoeringsorganisaties extra alert geweest op kansengelijkheid in tijden van corona en op kinderen die door corona extra in hun ontwikkeling werden bedreigd. Zo konden deze kinderen gebruik maken van de noodopvang en/of het onderwijs op school volgen. Door de covidmaatregelen was de gemeente genoodzaakt de aandacht te verleggen naar het realiseren van noodopvang voor kinderen.
Belangrijkste resultaat op dit vlak is dat er voldoende opvang gerealiseerd is voor kinderen van ouders in cruciale beroepen én voor kinderen in kwetsbare thuissituaties Wat hebben we daarvoor gedaan? • Start van de VVE-toeleider • Communicatiecampagne om mogelijkheid van peuteropvang onder de aandacht te brengen • Peuterpakketten tijdens de (eerste) lockdown • Coördinatie totstandkoming noodopvang voor kinderen • Bij scholen en kinderopvang aandacht vragen voor kinderen in kwetsbare thuissituaties • Extra inzet leerplichtambtenaren naar aanleiding van covidmaatregelen om uitval te voorkomen. • Aangepaste inzet van preventie in de school. Getransformeerde en beheersbare jeugdhulp Wat hebben we bereikt? Op basis van de Jeugdwet zijn gemeenten inhoudelijk en financieel verantwoordelijk voor alle vormen van jeugdhulp. Binnen de Jeugdwet zijn de sturingsmogelijkheden van een individuele gemeente echter beperkt door onder meer: • het wettelijke verwijsrecht van derde partijen • de verplichting tot regionale samenwerking In 2020 zijn de uitgaven voor het gehele jeugdbeleid (preventief jeugdbeleid en jeugdhulp samen) € 17,5 mln. Dit is lager dan de prognose die we u in de raadsbrief van 13 november 2020 gaven. De oorzaken voor deze meevaller ten opzichte van de prognose zijn met name: • Een hogere terugbetaling vanuit SDF over te veel gedeclareerde zorg in 2018
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
20
• •
(conversie) Minder hoge uitgaven t.b.v. de gecertificeerde instellingen. Onderuitputting op de preventiebudgetten.
Desalniettemin zijn de uitgaven voor het gehele taakveld 3,9% (€ 650.000) hoger dan in 2019. Binnen het taakveld Jeugd is de grootste stijging te zien bij de (hoog)specialistische jeugdhulp: +€669.000 (5,7%) Binnen de specialistische jeugdhulp zien we een stijging van het aantal voorzieningen en een stijging van de gemiddelde kosten per cliënt (intensievere zorg). Het aantal unieke cliënten in zorg is gedaald. Deze kostenontwikkeling is een voortzetting van de trend die we de afgelopen jaren hebben gezien. Ook de verplichte omzetgarantie in het kader van de covidmaatregelen, leidde in 2020 tot hogere uitgaven op deze post. Heerenveen is niet uniek in deze ontwikkeling. In het voorjaar van 2021 is de tweede benchmark gereed gekomen. Hieruit blijkt dat Heerenveen een gemiddelde gemeente is als het gaat om aantal cliënten in zorg. Wel zijn de kosten per cliënt relatief hoog. Dit komt onder andere doordat onze inwoners relatief vaak intensievere zorg nodig hebben. Wat hebben we daarvoor gedaan? In de raadsbrieven die u periodiek ontvangt over dit onderwerp, treft u uitgebreide informatie aan over de maatregelen die we treffen om de kosten op het gebied van jeugdhulp beheersbaarder te maken. Concrete acties die we in 2020 hebben uitgevoerd zijn: • Op nationaal niveau: actieve deelname aan de lobby richting rijk. • Op provinciaal niveau: actieve deelname aan de werkgroepen van SDF.
In 2020 hebben we succesvol invloed uitgeoefend op de evaluatie en doorontwikkeling van het bekostigingsmodel. • Op lokaal niveau: hierbij heeft de focus in 2020 gelegen op het vergroten van inzicht: ontwikkelen prognosemodel, uitvoeren benchmarkonderzoek, invoering nieuwe ICTapplicatie die meer mogelijkheden biedt voor sturingsinformatie. Tevens intensivering van het lokaal contractmanagement en versterking van de samenwerking met huisartsen. Helaas heeft het Uitvoeringsplan Getransformeerde en Beheersbare Jeugdzorg door de covidmaatregelen vertraging opgelopen. Voor de totstandkoming van dit plan zijn fysieke bijeenkomsten noodzakelijk. Die konden in 2020 niet doorgaan. Als het gaat om kostenreductie, hebben we de afgelopen jaren prioriteit gegeven aan maatregelen die binnen onze directe invloedssfeer liggen. En aan de samenwerking binnen SDF. Immers, in SDF-verband wordt beslist over een aantal zeer krachtige sturingsinstrumenten: inkoop, bekostiging en contractmanagement. Met deze inzet hebben we de afgelopen jaren een stevige basis gelegd in de uitvoering van de Jeugdwet. Helaas zijn we er nog niet in geslaagd de trend van stijgende kosten te keren. Leefbaarheid, meedoen en gezondheid Inwoners wonen langer thuis Wat hebben we bereikt? Wij willen er voor zorgen dat onze inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen.
We richten ons hierbij op het versterken van de zelfredzaamheid, het verstevigen van de sociale omgeving en het vergroten van de bewustwording van de eigen levensloop. We
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
21
garanderen ondersteuning aan onze kwetsbare inwoners als de eigen kracht en het sociaal netwerk hen (tijdelijk ) niet meer voldoende ondersteuning kunnen bieden. De lokale woonopgave voor deze groep maakt structureel onderdeel uit van de prestatieafspraken met de corporaties. Wat hebben we daarvoor gedaan? • We versterken de zelfredzaamheid, participatie en sociale omgeving van mensen, die daar zelf niet in slagen. Dit doen wij samen met onze maatschappelijke partners via de preventieteams. • Doorlopend zijn we in gesprek met de corporaties om de woonopgave voor de kwetsbare doelgroep te bepalen. • Wij voeren de maatregelen uit het plan Soarch foar Thús" uit (https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=heerenveen&id=100096989). • Daar waar noodzakelijk zetten we individuele maatwerkvoorzieningen in. De betaalbaarheid van de Wmo-ondersteuning is verder onder druk komen te staan Wat hebben we bereikt? Onze bevolking is geleidelijk aan het vergrijzen. Daardoor neemt de vraag naar zorg en ondersteuning toe. Door corona wordt opname in een instelling zo lang mogelijk uitgesteld en zien we dat meer ondersteuning nodig is om zelfstandig wonen mogelijk te houden. Er wordt meer huishoudelijke hulp ingezet, meer woningaanpassingen uitgevoerd en vaker een beroep gedaan op het Wmo vervoer.
Naast deze ontwikkeling legt de rijksoverheid de beleidsvrijheid van gemeenten steeds meer aan banden, door bijvoorbeeld het abonnementstarief in de wet op te nemen. Hierdoor betaalt iedere Wmo cliënt (ongeacht inkomen, vermogen of omvang van de ondersteuning) een maximale bijdrage van € 19,00 per maand. Door CAO ontwikkelingen zijn de tarieven van Wmo diensten fors gestegen. Ook hebben ontwikkelingen op de hulpmiddelenmarkt ( rolstoelen en scootmobielen en dergelijke) een kostenverhogend effect. Het in 2020 afgesloten contract met een nieuwe leverancier betekende een kostenverhoging van 30%. Daarbij hebben we eenmalige kosten gehad door de afhandeling van het faillissement van de oude leverancier. Door corona hebben we een periode de omzet van zorgpartijen moeten garanderen, door te betalen voor hulp, die niet kon worden geleverd en zijn we geconfronteerd met extra kosten die zorgpartijen door corona hebben moeten maken. We zijn kritisch blijven kijken naar de lokale sturingsmogelijkheden. We zetten ons er voor in dit financieel en kwalitatief toegankelijk te houden. Wat hebben we daarvoor gedaan? • Wij brengen in kaart waar wij kunnen bijsturen op de uitvoering van de wet. Dat beperkt zich tot het beleid op de inkoop, de toegang en de administratie.
• We vergroten het kostenbewustzijn van mensen die de Wmo ondersteuning toewijzen, zonder de noodzaak van ondersteuning uit het oog te verliezen. • Er wordt gewerkt aan het herijken van onze maatwerkvoorzieningen, met als doel om de Wmo financieel en kwalitatief toekomstbestendig te maken. • Wij monitoren actief de gevolgen van het abonnementstarief en doen mee aan de landelijke monitoring. • We bereiden plannen voor, die bijdragen aan de doelen uit de kadernota sociaal domein 2019-2025.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
22
Positieve Gezondheid Naast dat we nadrukkelijk aandacht willen hebben en houden voor de onderwerpen, roken, overgewicht en problematisch drinken, gaan we werken vanuit een breed perspectief op gezondheid, waaronder positieve gezondheid en van ‘Ziekte en Zorg naar Gezondheid en Gedrag’. In deze brede gezondheidsconcepten staat niet langer centraal wat iemand niet meer kan. Het gaat er juist om wat iemand wèl kan, belangrijk vindt en eventueel wil veranderen. Bovendien gaat het niet alleen om lichamelijke kanten van gezondheid maar ook om het vermogen om je aan te passen, welbevinden, eigen regie, veerkracht, participatie en zingeving. Voorkomen roken, overgewicht en problematische alcoholgebruik Wat hebben we bereikt? We hebben drie speerpunten gekozen waar we de meeste gezondheidswinst verwachten te behalen en waar we de aandacht voor gezondheid in de maatschappelijke opgaven versterken: 1. Gezonde leefstijl 2. Psychosociale gezondheid en 3. Gezonde leefomgeving (fysiek en sociaal) en houden nadrukkelijk aandacht voor de onderwerpen roken, overgewicht en problematisch alcohol gebruik, zoals genoemd in Het Nationaal Preventieakkoord. Wat hebben we daarvoor gedaan? • Samen met inwoners, professionals en vrijwilligers(organisaties) hebben we voorbereidingen getroffen voor een actieplan, dat in 2021 aan u wordt voorgelegd.
• We hebben onze lokale aanpak Jongeren Op Gezond Gewicht gecontinueerd. Meer mantelzorgers en vrijwilligers ondersteunen Wat hebben we bereikt? In 2020 was 12 procent van de mantelzorgers overbelast. We willen deze overbelasting verminderen en mantelzorgers en vrijwilligers ondersteunen. We zetten ons in om het aantal vrijwilligers te laten groeien. Mantelzorgers en vrijwilligers moeten weten dat ze er niet alleen voor staan. Wat hebben we daarvoor gedaan? • We continueren onze bestaande ondersteuning voor mantelzorgers en vrijwilligers. • Aan de hand van een uitvoeringsprogramma willen wij minder overbelasting van mantelzorgers en meer vrijwilligers.
Zorgen voor een lager risico op psychische problemen Wat hebben we bereikt? We willen het aantal inwoners dat risico loopt op psychische problemen verlagen en voorkomen dat inwoners angststoornissen, depressies of andere vormen van psychische en of psychosociale problemen ontwikkelen. In het coronajaar is dat niet geslaagd en zien we een toename van het aantal mensen met psychische klachten en verward gedrag. Wat hebben we daarvoor gedaan? • Het intensiveren van de inzet van de preventieteams. • We zorgen voor goede begeleiding van inwoners die uitstromen uit beschermd wonen of maatschappelijke opvang. Dat doen we onder meer met het plan van aanpak 'De Opstapper'.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
23
• • •
We zorgen voor een integrale aanpak. Ook blijven we ons inzetten om overlastgevende situaties te voorkomen en te verminderen, door continue contact te onderhouden met betrokkenen We bieden onze inwoners via het maatschappelijk werk en/of ons Zorg- en Veiligheidsteam voldoende ondersteuning. Zo hoeven zij niet langer - of minder snel een beroep te doen op maatwerkvoorzieningen.
Transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang krijgt verder vorm. Wat hebben we bereikt? We krijgen grip op beschermd wonen. Ingezette acties hebben daar aan bijgedragen, zoals Continueren van de inzet regionale expertteams Versterken contractmanagement en samenwerking toezicht In het vraagstuk rond uitstroom en huisvesting zetten we eerste stappen. De beschikbaarheid van huisvesting is en blijft actueel. Zeker ook voor wat betreft het uitstromen vanuit een intramurale voorziening naar zelfstandig wonen. De samenwerking met stakeholders ( onder andere de corporaties) en korte lijnen leveren een positieve bijdrage. Wat hebben we daarvoor gedaan? Samenwerking in programma ‘Weer thuis’ continueren Prestatie afspraken met corporaties omtrent wonen en zorg Gestart met "Housing first" Continuering "Thuisplus" en "De Opstapper" In 2020 zijn we gestart met de voorbereiding op de decentralisatie van beschermd wonen vanaf 2022. Daarin hebben we als samenwerkende gemeenten in Friesland forse stappen gezet. De nieuwe afspraken, voortkomende uit de regiovisie, dragen bij aan de doorontwikkeling in 2022 en verder. Wat hebben we daarvoor gedaan? Afspraken met de Friese gemeenten vastgelegd in een concept regioplan. Er is een landelijk programma ontwikkeld om de toename van dak- en thuislozen, vooral onder jongeren, terug te dringen.
In samenwerking met Sociaal Domein Fryslân, zorgaanbieders voor maatschappelijke opvang en een afvaardiging van Friese gemeenten is daarvoor een plan opgesteld en ontwikkeld.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
24
Participatie en bestaanszekerheid Samen op weg naar duurzaam passend werk Wat hebben we bereikt? Onze gemeente heeft normaal gesproken veel werk te bieden voor de regio. De groei van werkgelegenheid stond het afgelopen coronajaar echter niet voorop. Zo goed en zo kwaad als het kon hebben we vooral geprobeerd het werk te behouden. Ook Caparis heeft het moeilijk gehad. Op onze locatie van Foodpack is wel naar omstandigheden goed gedraaid. De herstelpakketten van het rijk hebben vooralsnog veel onnodig verlies van werk voorkomen. Wat hebben we daarvoor gedaan? • • •
In 2020 hebben we ruim 1.400 ondernemers geholpen met de TOZO. Het uitvoeringsprogramma Werk is vastgesteld. We zetten maatregelen in op het gebied van instroom, uitstroom en handhaving, maar het is niet gelukt om de bijstand te stabiliseren. • In 2020 was de instroom 382 en de uitstroom 306, een stijging van 76 uitkeringen. • Het aantal uitkeringen is gestegen naar 1.305. Het aantal personen is 1476. Het afgelopen jaar laat een toename zien van cliënten in de leeftijd 16-27 jaar: van 129 naar 179. In dezelfde periode is ook een lichte toename van cliënten in de leeftijd 28-55 jaar te zien. Het aantal cliënten in de leeftijd 56-70 jaar is stabiel. Hierin is de invloed van de corona crisis zichtbaar. Financieel gezonder worden Wat hebben we bereikt? Zo’n 15 procent van onze huishoudens leeft op of onder de zogenaamde armoedegrens. De coronacrisis heeft deze situatie verslechterd alhoewel de huidige steunpakketten mogelijk nog veel "verbloemen". Wat hebben we daarvoor gedaan? Met de uitvoeringsprogramma's zetten we in op: • Eerder signaleren van betalingsachterstanden en potentiële schulden: Alle voorbereidingen zijn afgerond in 2020. Er zijn 2 vroegsignaleerders gestart per 1 maart 2021. • In totaal heeft team schuldhulp 54 klanten jonger dan 27 en 355 ouder dan 27 jaar. • Er zitten meer mensen in preventief beheer: We hebben nu 84 inwoners in preventief budgetbeheer.
Dat zijn er 35 meer dan januari 2020. • Het kunnen inzetten van saneringskredieten: In april 2020 is de pilot gestart en zijn er 16 saneringskredieten door ons verstrekt. • Sport en cultuur voor ieder huishouden: De kindfondsen hebben 613 kinderen bereikt. • Er zijn aan 543 personen voedselpakketten door de Voedselbank verstrekt (10 gezinnen meer dan vorig jaar) • We hebben samen met onze maatschappelijke steunorganisaties 2.100 mondkapjes voor mensen met een laag inkomen gratis verstrekt. • Meer bekendheid geven aan regelingen uit de budgetgids. Er zijn vorig jaar ruim 5.000 uitgedeeld. En de voorbereidingen zijn afgerond voor een versie die "laaggeletterheidsproof" is. • Er zijn 112 nieuwe collectieve zorgverzekeringen afgesloten, waarmee het aantal op
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
25
1.507 deelnemers staat. Er zijn 400 mensen die gebruik maken van onze Heerenveen Zorgt regeling (een bedrag in natura om een aanvullende verzekering af te sluiten).
We helpen meer mensen die moeite hebben met lezen en schrijven Wat hebben we bereikt? Veel maatschappelijke problemen zijn te herleiden naar het niet goed begrijpen van (digitale) tekst. Wij willen onze inwoners helpen die moeite hebben met lezen en schrijven. In het concept Uitvoeringsprogramma Schulden, Laaggeletterdheid en Armoede zijn acties besproken die we in gang willen zetten. Wat hebben we daarvoor gedaan? • Er waren 150 deelnemers aan het digitaal huis. • We zijn 4 pilot gestart (VVE en St.Jozef) om ouders te betrekken bij de taalontwikkeling. Caparis Wat hebben we bereikt? Caparis is onze uitvoerder van de sociale werkvoorziening (Wsw) en het talentwerkbedrijf voor mensen met een beperking. We hadden bij Caparis 277 fte aan het werk. Aan het einde van het jaar presenteerde Caparis het Meerjarenplan 2021-2024 ‘Waar talent tot bloei komt, wordt de wereld mooier’, met talentontwikkeling, leiderschap en rendement als dragende pijlers. Talentontwikkeling gaan we vormgeven in het ‘Talenthuis Caparis’, gebaseerd op het wetenschappelijke model van het Huis van Werkvermogen. Dit model richt zich op de verschillende dimensies die invloed hebben op iemands werkvermogen en passen bij een integrale benadering van gezondheid, competenties, normen en waarden en werk.
Wat hebben we daarvoor gedaan? • Volgens het raadsbesluit van 16 september 2019 is de Gemeenschappelijke regeling Sociale werkvoorziening Fryslân in een bedrijfsvoeringsregeling. Deze regeling is in 2020 voor het eerst in werking. • We sluiten overeenkomsten af voor de wet Sociale Werkvoorziening (SW) en de Participatiewet. • In de dienstverleningsovereenkomst (DVO) is vooraf het aantal fte SW-medewerkers per categorie bepaald. In onderstaande tabel staat de werkelijke bezetting op de laatste dag van het kwartaal, versus de afspraak in de DVO (peildatum 1-1-2020). DVO fte 19,26 9,72 139,52
Groep Begeleid Werken Individuele Deta Diensten
Aantal Fte 21,00 18,46 11,00 9,82 132,00 122,24
Productie Beschermd Werken Concern Buitengemeenten Eindtotaal
97,00 84,06 81,30 24,00 15,37 12,95 14,00 10,28 11,60 3,00 2,80 2,80 302,00 263,03 277,15
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
26
Uit de tabel blijkt een verschil tussen de aantallen in het DVO en de realisatie. De verschillen ontstaan door natuurlijk verloop (uitstroom door ziekte of overlijden) of verhuizingen. * We hebben 7 fte Beschut Werkers aan het werk bij Caparis en 8 fte werken in een baanafspraakbaan (BAB). Indicatoren Indicatoren Verwijzingen HALT
Eenheid per 10.000 inwoners 12-18 jaar per 10.000 inwoners
Jaar 2019
Heerenveen 84
Nederland 132
Bron Bureau HALT
2014
0,8
1,3
%
2019
1
1
Korps Landelijke Politiedienst (KLPD) CBS
%
2018
1,9
x
per 1.000 leerlingen
2019
1,6
2,4
per 1.000 leerlingen
2019
15
26
Niet-sporters
%
2016
49,0
48,7
Netto arbeidsparticipatie
%
2019
68,8
68,8
Achterstandsleerlingen
% 4-12 jarigen
2012
6,43
11,61
Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Kinderen in armoede
per 10.000 inwoners
2020, 1e half jr 2015
65
64
5,6
6,58
Bijstandsuitkeringen
per 1.000 inwoners
53,0
46
Dienst Uitvoering Onderwijs Dienst Uitvoering Onderwijs Dienst Uitvoering Onderwijs RIVM/ Zorgatlas CBSarbeidsdeelname Verwey-Jonker Instituut Kinderen in Tel CBS-monitor sociaal domein WMO Verwey Jonker instituutKinderen in Tel Participatiewet
Werkloze jongeren Jongeren met jeugdhulp
% % inwoners tot 18 jaar
2 9,5
2 9,7
CBS CBS jeugd
Harde kern jongeren
Jongeren met delict voor rechter Voortijdige schoolverlaters totaal (VO+ MBO) Absoluut verzuim
Relatief verzuim
%
2020, 1e half jr 2019 2020, 1e halfjr
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
27
Jongeren met jeugdreclassering
% inwoners 12-23 jr
Jongeren met jeugdbescherming
% inwoners tot 18 jaar
2020, 1e half jr 2020, 1e halfjaar
0,2
0,3
CBS jeugd
1,4
1,1
CBS jeugd
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
28
Wat heeft het gekost? Begroting 2020 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2020 na Realisatie wijziging
Verschil
Bijstand
Lasten
-19.162
-22.133
-28.932
-6.798
Gymnastiekonderwijs
Lasten
-244
-244
-281
-37
Jeugd
Lasten
-19.520
-20.793
-21.124
-331
Jeugdwerk
Lasten
-
-
-
-
Maatschappelijk dienstverlening
Lasten
-2.160
-2.160
-2.072
88
Minimabeleid
Lasten
-5.842
-3.394
-3.327
67
Onderwijs
Lasten
-4.362
-4.401
-5.891
-1.491
Onderwijskansenbeleid
Lasten
-
-
-
-
Participatie
Lasten
-13.092
-12.993
-13.208
-214
Sociaal beleid algemeen
Lasten
-100
-25
-
25
Sport
Lasten
-814
-1.039
-1.062
-24
Sportaccommodaties
Lasten
-3.777
-3.822
-3.777
45
Volksgezondheid
Lasten
-
-1.997
-1.919
78
WMO
Lasten
-19.381
-21.731
-21.792
-61
-88.453
-94.732
-103.384
-8.652
Begroting 2020 na Realisatie wijziging
Verschil
Totaal Lasten
Begroting 2020 voor wijziging
Omschrijving Bijstand
Baten
19.417
19.939
25.674
5.735
Gymnastiekonderwijs
Baten
-
-
-
-
Jeugd
Baten
665
779
681
-98
Jeugdwerk
Baten
-
-
-
-
Maatschappelijk dienstverlening
Baten
21
21
-1
-22
Minimabeleid
Baten
118
118
91
-26
Onderwijs
Baten
5
5
6
-
Onderwijskansenbeleid
Baten
-
-
-
-
Participatie
Baten
-
-
166
166
Sociaal beleid algemeen
Baten
-
-
-
-
Sport
Baten
65
65
98
33
Sportaccommodaties
Baten
204
542
487
-55
Volksgezondheid
Baten
-
-
-
-
WMO
Baten
797
757
777
20
21.292
22.225
27.978
5.753
Totaal Baten
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
29
Saldo van baten en lasten
-67.162
-72.507
-75.406
-2.899
-807
-128
679
1.200
6.600
6.609
9
-65.962
-66.714
-68.925
-2.211
Toevoegingen reserve Onttrekking reserve Resultaat
Bijstand De uitvoering van de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers ( Tozo 1,2,3) laat een last zien van € 5.721.000. Door Corona is er over 2020 een stijging in het aantal bijstandsuitkeringen. Samen met een stijging in de loonkostensubsidies komt het tekort op een bedrag van € 813.000 ( in de bestuursrapportage van 17 november was een bedrag van € 778.000 gemeld). Op de uitvoering bijzondere bijstand zelfstandigen ( BBZ) en de inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) is een tekort van € 250.000. Dit wordt veroorzaakt door hogere uitkeringen en hogere uitvoeringskosten. De uitvoering van de Tozo wordt door het rijk gecompenseerd en komt overeen met het bedrag aan de lastenkant van € 5721.000 Jeugd De overschrijding op het taakveld jeugd is het saldo van een overschot op preventie en een tekort op leerlingenvervoer en op de jeugdhulp. Binnen de jeugdhulp is met name bij de (hoog)specialistische jeugdhulp sprake van een overschrijding van het begrote bedrag. Ook aan de Gecertificeerde Instellingen gaven we meer uit dan begroot. Aan pleegzorg gaven we in 2020 minder uit dan begroot. Omdat bij het opstellen van de begroting 2020 gekozen is voor een zeer hoog risicoprofiel, is de overschrijding geen onvoorziene ontwikkeling.
Voor meer informatie over dit onderwerp verwijzen we naar het hoofdstuk 'doelen en speerpunten' en naar de raadsbrieven over dit onderwerp. Participatie De corona compensatie voor Caparis is in 2020 betaald aan Caparis. De verwachting was dat dit in 2021 gedaan zou worden. Daarom is bij het 3e verzamelbesluit 2020 de rijksbijdrage van € 679.000 in de reserve niet geblokkeerd is gestort. Hiermee rekening houdend is er door de herstructurering van Caparis is er een voordelig saldo van € 350.000 op onze uitvoering van de sociale werkvoorziening. In de Perspectiefnota 2020 is de begroting voor 2021 hiermee aangepast. De baten zijn hoger doordat er een voorschot is ontvangen op de afrekening ESF- brug naar werk II van € 165.000 (Europese co-financiering voor onze reintegratiediensten) WMO De lasten voor WMO zijn € 2.200.000 hoger. In de bestuursrapportage van 17 november zijn de belangrijkste oorzaken toegelicht, die de toename van het gebruik en stijgende kosten van de WMO voorzieningen veroorzaken. Dit o.a. de invoering van het abonnementstarief, verhoging van de kostprijs van WMO voorzieningen, vergrijzing en Corona. In het vierde verzamelbesluit is het bovengenoemde tekort opgenomen uit het weerstandsvermogen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
30
Onderwijs Naar aanleiding van een eigen intern onderzoek dat in 2020 is verricht naar het gemeentelijk vastgoed ten aanzien van onderwijshuisvesting, is bij een aantal posten vastgesteld dat er – achteraf gezien – onvoldoende grond bestond om deze posten te activeren. Op ons eigen initiatief is dit gecorrigeerd in 2020. Dit is gedaan omdat we onvoldoende duidelijkheid hadden over welk activum het betrof, of omdat het onderhoudskosten betrof. In 2020 is dit hersteld en is de activering van deze posten alsnog ongedaan gemaakt.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. behorende bij controleverklaring d.d. 16 juni 2021
31
Thema Wonen en Leven Kernboodschap "Inwoners staan centraal bij de ontwikkeling van leefbare wijken en dorpen" We willen graag dat iedereen in onze gemeente toegang heeft tot adequate, veilige en betaalbare huisvesting en basisvoorzieningen. Bereikbaarheid, veiligheid en duurzame ontwikkelingen in wijken en dorpen staan centraal. We spannen ons in voor het stimuleren van cultuur en een aantrekkelijke groene omgeving. We gaan aan de slag met: • Leefbare wijken en dorpen • Vitale kernen • Mobiliteit en bereikbaarheid • Sport • Cultuur • Recreatie en toerisme In deze raadsperiode gaan we aan de slag met de onderstaande onderwerpen die zijn opgenomen in het hoofdlijnenakkoord. Wonen en leven * Samen met inwoners de leefbaarheid in dorpen en wijken verbeteren. Wijken en dorpen zijn schoon, heel en veilig. Er is een goede balans in de beschikbaarheid van verschillende soorten woningen. * Stimuleren en faciliteren van wijk- en dorpsvoorzieningen. Uitvoering geven aan integraal veiligheidsplan ‘Samen leven, samen doen’ 2017-2021. Heerenveen wordt fietsgemeente. Uitvoering geven aan project Beter Bereikbaar (A32). Uitvoering Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan 2017. Maken van een mobiliteitsanalyse en proactief acteren op OV concessie van de provincie. Uitvoering van cultuurbeleid 2017. Budget voor aansprekende (inter)nationale evenementen op het gebied van sport en cultuur.