Bijlage 6. I&O Research - Analyse Veiligheidsmonitor Heerenveen 2021
Tekst van het document
Gemeld bij
politie
gemeente
Gemeld bij
Niet gemeld
andere organisatie
Buurtbewoners die denken dat ze alles kunnen maken zonder
9%
5%
12%
75%
0%
2%
0%
98%
7%
0%
3%
90%
5%
0%
2%
93%
0%
0%
0%
100%
7%
1%
0%
91%
gestraft te worden Buurtbewoners die frauderen met uitkeringen en toeslagen Buurtbewoners die een hennepplantage in huis hebben Buurtbewoners die dure spullen of auto's bezitten, waarvan je zou verwachten dat ze die niet kunnen betalen Buitenlandse arbeiders die worden uitgebuit door slechte werk- en leefomstandigheden Buurtbewoners die in het bezit zijn van een vuurwapen
Hoe veilig is Heerenveen?
35 van 77
Belangrijkste problemen om aan te pakken Tot slot is inwoners gevraagd welke van de verdachte situaties/ problemen als eerste aan moeten worden gepakt. Hieruit komt de onderstaande inhoudelijke top 3, 15 procent geeft aan dat geen van deze problemen moeten worden aangepakt door de gemeente.
Inbraak in 23% woningen
Beschadiging/ vernieling van auto’s
1
13%
Dealen van harddrugs
2
5%
3
Ook als wordt gekeken naar de verschillende wijken van de gemeente Heerenveen is te zien dat inbraak in woningen voor de meeste wijken het voornaamste probleem is dat inwoners aangepakt willen zien, met name in de wijken buiten de stad Heerenveen. In de stad Heerenveen wordt de beschadiging/ vernieling van auto’s het vaakst genoemd als probleem dat als eerst moet worden aangepakt. In de overige wijken worden de tweede en derde problemen uit de top drie maar door een relatief klein deel van de inwoners genoemd als problemen die als eerste aangepakt moeten worden. Tabel 3.8 - Top 3 situaties/ problemen die als eerst aangepakt moeten worden per wijk EERSTE Beschadiging/ vernieling
Heerenveen
auto’s (20%)
Jubbega / Hoornsterzwaag
Inbraak in woningen (27%)
Boarnsterhim
Inbraak in woningen (28%)
TWEEDE
DERDE
Inbraak in woningen (19%)
Dealen van harddrugs (5%)
Beschadiging/ vernieling auto’s (7%) Beschadiging/ vernieling auto’s (6%) Buurtbewoners die denken
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Inbraak in woningen (36%)
dat ze alles kunnen maken zonder gestraft te worden (9%)
Hoe veilig is Heerenveen?
Dealen van harddrugs (6%) Buurtbewoners die frauderen met uitkering of toeslagen (5%) Buurtbewoners die een hennepplantage in huis hebben (4%)
36 van 77
4
Veiligheidsbeleving
In dit hoofdstuk wordt de veiligheidsbeleving van inwoners van Heerenveen beschreven. Paragraaf 4.1 zoomt in op de veiligheidsbeleving in de eigen woonbuurt en paragraaf 4.2 behandelt de veiligheidsbeleving in het algemeen. In paragraaf 4.3 komt de verwachte kans op slachtofferschap aan de orde. Afgesloten wordt door respectloos gedrag (par. 4.4), discriminatie (par. 4.5) en weerbaarheid (par. 4.6).
4.1
Veiligheidsbeleving in de buurt
Gevoelens van onveiligheid In Figuur 4.1 worden de onveiligheidsgevoelens in de eigen woonbuurt weergegeven, alsmede de frequentie ervan. In Figuur 4.2 worden de onveiligheidsgevoelens in de gemeente, ten opzichte van de referentiegebieden getoond. Een ruime meerderheid van ongeveer negen op de tien inwoners van Heerenveen voelt zich nooit onveilig in de eigen woonbuurt. Een op de tien voelt zich wel eens onveilig, waarbij 3 procent zich zelden onveilig voelt, 6 procent soms en 1 procent vaak. Inwoners van Heerenveen voelen zich vaker onveilig in de eigen woonbuurt dan gemiddeld in het basisteam en minder vaak dan gemiddeld in Nederland. Figuur 4.1 - Onveiligheidsgevoel in de buurt
Figuur 4.2 - Onveiligheidsgevoel in de buurt (percentage 'wel eens' onveilig)
Zelden 3%
Heerenveen
10%
BT Zuidoost-Fryslân Nee 88%
ja 10%
Soms 6%
7%
VR Fryslân
Vaak 1%
9%
Nederland
14%
0%
88% Hoe veilig is Heerenveen?
5%
10%
15%
van de inwoners van Heerenveen voelt zich nooit onveilig in de eigen woonbuurt.
37 van 77
Binnen de gemeente Heerenveen is het aandeel inwoners dat zich wel eens onveilig voelt het grootst in de stad Heerenveen. Inwoners van Boarnsterhim voelen zich minder dan gemiddeld onveilig. In Noord-Heerenveen e.o. voelt een relatief groot deel van de inwoners zich vaak onveilig in de eigen woonbuurt, in vergelijking tot de gemeente. Figuur 4.3 - Onveiligheidsgevoel in de buurt per wijk (percentage 'wel eens' onveilig)
15% 12% 10%
10%
8% 6%
5%
5%
0% Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
Vermijdingsgedrag Inwoners die zich in een bepaalde situatie onveilig of onprettig voelen kunnen vermijdingsgedrag vertonen, ze passen hun gedrag aan uit gevoelens van onveiligheid. Figuur 4.4 geeft weer hoeveel procent van de inwoners van Heerenveen zegt dat een bepaalde vorm van vermijdingsgedrag bij hen persoonlijk vaak voor komt. Hierin is te zien dat maar een beperkt deel van de inwoners vermijdingsgedrag vertoont. Drie procent doet vaak in de avond de deur niet open en een aantal inwoners vermijdt onveilige plekken in de buurt, voelt zich vaak onveilig op straat of thuis in de avond of is vaak bang slachtoffer te worden van criminaliteit. Figuur 4.4 - Vermijdingsgedrag (percentage ‘komt vaak voor’)
doet 's avonds niet open
3%
loopt of rijdt om in eigen buurt vanwege onveilige plekken
1%
voelt zich onveilig 's avonds in de buurt op straat
1%
voelt zich onveilig 'savonds alleen thuis
1%
is bang zelf slachtoffer te worden van criminaliteit
1%
0%
Hoe veilig is Heerenveen?
1%
2%
3%
4%
38 van 77
Criminaliteit in de buurt Figuur 4.5 toont het percentage inwoners dat het idee heeft dat er veel criminaliteit plaatsvindt in de buurt. Figuur 4.6 laat zien in welke mate inwoners denken dat de criminaliteit in hun buurt de afgelopen twaalf maanden is toegenomen, afgenomen of gelijk is gebleven. Slechts 2 procent van de inwoners van Heerenveen heeft het gevoel dat er veel criminaliteit is in hun buurt. Dit is minder dan in de veiligheidsregio Zuidoost-Fryslân en het Nederlands gemiddelde. Zeven procent van de inwoners van Heerenveen heeft het gevoel dat de criminaliteit in hun woonbuurt is afgenomen in het afgelopen jaar. Een ongeveer even groot deel (6%) denkt juist dat de criminaliteit is toegenomen. Volgens twee derde van de inwoners is de criminaliteit gelijk gebleven. Inwoners van Heerenveen denken vaker dan gemiddeld in de veiligheidsregio en Nederland dat de criminaliteit is afgenomen. Ook zijn inwoners van Heerenveen minder dan gemiddeld in Nederland van mening dat de criminaliteit is gestegen. Figuur 4.5 – Criminaliteit in de buurt (percentage ‘veel’)
Heerenveen
2%
BT Zuidoost-Fryslân
2%
VR Fryslân
Figuur 4.6 - Ontwikkeling criminaliteit in de afgelopen 12 maanden
Heerenveen
7%
6%
BT Zuidoost-Fryslân
6%
5%
VR Fryslân
5%
6%
Nederland
5%
4%
Nederland
9%
0%
5%
11%
10% 5% 0% 5% 10% 15% afgenomen
10% 15% 20%
toegenomen
Als wordt gekeken naar de verschillende wijken van de gemeente Heerenveen is te zien dat inwoners van Noord-Heerenveen e.o. minder vaak het gevoel hebben dat de criminaliteit is afgenomen. Er zijn geen andere verschillen tussen de wijken te onderscheiden. Tabel 4.1 - Criminaliteit in de buurt en ontwikkeling per wijk Criminaliteit in de buurt
Ontwikkeling criminaliteit
Ontwikkeling criminaliteit
(percentage ‘veel’)
(percentage afgenomen)
(percentage toegenomen)
2%
8%
6%
2%
6%
4%
1%
6%
7%
1%
2%
7%
2%
7%
6%
Heerenveen Jubbega / Hoornsterzwaag Boarnsterhim NoordHeerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente Heerenveen
Hoe veilig is Heerenveen?
39 van 77
Rapportcijfer veiligheid in de woonbuurt De inwoners is gevraagd om een algemeen rapportcijfer te geven voor de veiligheid in de eigen buurt (Figuur 4.7). Figuur 4.7 - Oordeel veiligheid woonomgeving per gebied (rapportcijfer)
Heerenveen
7,7
BT Zuidoost-Fryslân
7,8
VR Fryslân
7,8
Nederland
7,5
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
In Heerenveen beoordelen inwoners de veiligheid gemiddeld met een 7,7. Dit cijfer is vergelijkbaar met de referentiegebieden en landelijk. Figuur 4.8 - Oordeel veiligheid woonomgeving per wijk (rapportcijfer) 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1
7,6
7,8
8,0
7,9
7,7
Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
De inwoners van de stad Heerenveen beoordelen de veiligheid in hun woonomgeving gemiddeld met een 7,6, dit is beneden het gemeentelijk gemiddelde. In Boarnsterhim en Noord-Heerenveen c.a. wordt de veiligheid juist hoger beoordeeld dan het Heerenveens gemiddelde.
Hoe veilig is Heerenveen?
40 van 77
4.2
Veiligheidsbeleving algemeen
Naast de veiligheidsbeleving in de eigen buurt is gevraagd of men zich wel eens onveilig voelt in het algemeen. In Figuur 4.9 en Figuur 4.10 worden deze onveiligheidsgevoelens weergegeven. Figuur 4.9 - Gevoel van onveiligheid in het algemeen
Figuur 4.10 - Onveiligheidsgevoel per gebied (percentage ‘wel eens’ onveilig)
Heerenveen
29%
BT Zuidoost-Fryslân
28%
VR Fryslân
26%
Weigert
Nee 66%
ja 29%
Soms 15%
Zelden 13%
Vaak 1%
Nederland
33%
0%
10% 20% 30% 40%
Drie op de tien inwoners van Heerenveen voelen zich in het algemeen wel eens onveilig. Van hen voelen de meesten zich zelden (13%) of soms (15%) onveilig. Slechts 1 procent van de inwoners voelt zich in het algemeen vaak onveilig. In Heerenveen voelen inwoners zich vaker onveilig dan in de veiligheidsregio en minder vaak dan gemiddeld in Nederland. Binnen de gemeente Heerenveen voelen inwoners van Boarnsterhim zich minder vaak dan gemiddeld onveilig (22%).
4.3
Verwachte kans op slachtofferschap
In deze paragraaf gaan we in op de vraag hoe groot inwoners denken dat de kans is om in de komende twaalf maanden slachtoffer te worden van een delict of voorval (Figuur 4.91). Figuur 4.91 - Kans slachtofferschap ... is (heel) groot
Oplichting via internet
15%
Inbraak in woning
3%
Mishandeling
1%
Zakkenrollerij zonder geweld
1%
Beroving op straat met geweld
0%
0%
Hoe veilig is Heerenveen?
5%
10%
15%
20%
41 van 77
Het voornaamste misdrijf waarvan inwoners van Heerenveen in de komende twaalf maanden verwachten slachtoffer te worden is oplichting via internet. Een kleiner deel van de inwoners verwacht slachtoffer te worden van een misdrijf op het gebied van traditionele criminaliteit. De kans op een woninginbraak wordt in Heerenveen lager ingeschat dan gemiddeld in Nederland (6%). Voor de overige misdrijven geldt dat de inschatting hiervan slachtoffer te worden in Heerenveen vergelijkbaar is met de referentiegebieden. Ook binnen de gemeente Heerenveen zijn er weinig verschillen in het verwachte slachtofferschap. Alleen in Noord-Heerenveen e.o. verwachten inwoners vaker slachtoffer te worden van mishandeling dan gemiddeld in de gemeente. Tabel 4.2 - Verwachte kans op slachtofferschap … is (percentage is heel groot) per wijk Inbraak in woning
Mishandeling
0%
0%
0%
Heerenveen Jubbega / Hoornsterzwaag Boarnsterhim
Zakkenrollerij/Ber
Oplichting via
oving
internet
0,5%
18%
0%
0%
14%
0,5%
0%
0%
17%
0,5%
2%
0,4%
17%
0,1%
0,1%
0,3%
17%
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente
4.4
Respectloos gedrag
Met respectloos gedrag wordt gedrag bedoeld waarbij de grenzen van fatsoen worden overschreden. Figuur 4.102 geeft weer hoe vaak burgers in de gemeente Heerenveen persoonlijk door personen of instanties respectloos worden behandeld. Figuur 4.102 - Percentage inwoners dat wel eens respectloos wordt behandeld door…
onbekenden op straat
13%
onbekenden in het openbaar vervoer
8%
personeel van winkels of bedrijven
8%
personeel van overheidsinstanties
7%
bekenden zoals partner, familie of vrienden
5%
0%
5%
10%
15%
20%
Inwoners van Heerenveen worden, in vergelijking tot andere personen of instanties, het meest wel eens respectloos behandeld door onbekenden op straat (13%). Daarnaast wordt 8 procent soms respectloos behandeld door onbekenden in het openbaar vervoer of personeel in winkels en bedrijven. Een ongeveer even grote groep heeft het gevoel wel eens respectloos bejegend te worden door overheidspersoneel.
Hoe veilig is Heerenveen?
42 van 77
Inwoners van Heerenveen worden in het openbaar vervoer vaker respectloos behandeld dan gemiddeld in het basisteam en de veiligheidsregio. Ook binnen de gemeente Heerenveen zien we enkele verschillen. Inwoners van de stad Heerenveen hebben vaker het gevoel respectloos te zijn behandeld door zowel onbekenden op straat (15%) als in het openbaar vervoer (11%). Inwoners van Boarnsterhim voelen zich juist minder vaak respectloos behandeld door onbekenden op straat (9%) en in het openbaar vervoer (4%).
4.5
Discriminatie
Burgers konden aangeven of zij zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd hebben gevoeld. Discriminatie kan op verschillende gronden plaatsvinden, zoals ras of huidskleur, godsdienst of leeftijd. Figuur 4.13 geeft weer hoe vaak de inwoners van Heerenveen zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd hebben gevoeld. Figuur 4.13 - Percentage inwoners dat zich in afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelt per gebied
Heerenveen
7%
BT Zuidoost-Fryslân
8%
VR Fryslân
8%
Nederland
11%
0%
5%
10%
15% 20%
Van de inwoners van Heerenveen heeft 7 procent zich in het afgelopen jaar gediscrimineerd gevoeld. Dit aandeel is vergelijkbaar met het basisteam en de veiligheidsregio en minder dan het Nederlands gemiddelde. Van de inwoners die zich gediscrimineerd hebben gevoeld, heeft 8 procent hiervan melding gedaan bij een instantie. Inwoners die zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelden konden aangeven op welke grond deze discriminatie was en waardoor men zich gediscrimineerd heeft gevoeld. De drie meest genoemde gronden in Heerenveen zijn: ras/huidskleur, politieke overtuiging en nationaliteit. De meest genoemde redenen waarom men zich gediscrimineerd heeft gevoeld zijn ongelijke behandeling, stigmatisering (bijvoorbeeld in de media) en discriminerende opmerkingen.
Ras/ huidskleur
34%
1
Politieke overtuiging 2
30%
Nationaliteit
28%
3
Er zijn geen significante verschillen in de ervaren discriminatie tussen de verschillende wijken van de gemeente Heerenveen.
Hoe veilig is Heerenveen?
43 van 77
Figuur 4.114 - Percentage inwoners dat zich in afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelt per wijk
10% 8% 7% 6% 5%
5%
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
5%
0% Heerenveen
4.6
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
Weerbaarheid
Om iets te kunnen zeggen over de persoonlijke weerbaarheid van de inwoners van de gemeente Heerenveen, is op basis van vijf stellingen een schaalscore berekend. Figuur 4.15 geeft weer hoe inwoners het eens zijn met de verschillende stellingen, Figuur 4.16 laat de schaalscore voor persoonlijke weerbaarheid zien voor Heerenveen en de referentiegebieden. Figuur 4.15 - Stellingen persoonlijke weerbaarheid
Ik ben goed in staat mijn grenzen aan anderen duidelijk te maken Ik ben iemand die zich makkelijk uit lastige situaties redt Ik durf onbekenden aan te spreken op onwenselijk gedrag
5%
75%
6%
59%
49%
Ik ben iemand die zich in het algemeen snel angstig voelt
64%
(helemaal) oneens
Heerenveen
6,4
BT ZuidoostFryslân
6,5
VR Fryslân
6,4
Nederland
6,4
23% 37%
Ik vind het moeilijk om 'nee' te zeggen als anderen vragen iets te doen wat ik liever niet doe
100%
Figuur 4.16 - Persoonlijke weerbaarheid (schaalscore)
50%
21%
12%
0%
50%
(helemaal) eens
100%
0
5
10
Over het algemeen vinden inwoners van Heerenveen dat zij goed zijn in het aangeven van hun grenzen. Ook voelt twee derde zich niet snel angstig en durft ruim een derde onbekenden aan te spreken op ongewenst gedrag. Een kwart durft dit niet. De weerbaarheid van inwoners van Heerenveen is vergelijkbaar met de referentiegebieden.
Hoe veilig is Heerenveen?
44 van 77
Figuur 4.127 - Persoonlijke weerbaarheid per wijk (schaalscore) 10 8
6,4
6,4
6,2
6,5
6,4
Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
6 4 2 0
Binnen de gemeente Heerenveen zijn er geen verschillen in de schaalscores op weerbaarheid tussen de wijken. Wel hebben inwoners van Boarnsterhim relatief minder vaak het gevoel dat zij zich makkelijk uit lastige situaties redden en vinden ze het vaker moeilijk om ‘nee’ te zeggen. Daarnaast vinden inwoners van de stad Heerenveen meer dan gemiddeld dat zij goed zijn in het aangeven van hun grenzen. Tabel 4.3 - Persoonlijke weerbaarheid per wijk (percentage (helemaal) mee eens) Ik ben iemand
Ik ben goed in
Ik vind het moeilijk
Ik ben iemand
Ik durf
die zich
staat om mijn
om ‘nee’ te zeggen
die zich in het
onbekenden
makkelijk uit
grenzen aan
als anderen vragen
algemeen snel
aan te spreken
lastige situaties
anderen
iets te doen wat ik
angstig voelt
op onwenselijk
redt
duidelijk te
liever niet doe
gedrag
maken Heerenveen
62%
78%
20%
14%
35%
Jubbega /
57%
70%
21%
9%
41%
Boarnsterhim
50%
70%
28%
12%
34%
Noord-
61%
74%
19%
11%
38%
60%
75%
21%
12%
37%
Hoornsterzwaag
Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente Heerenveen
Uitleg tabel De zogenaamde stoplichttabel laat zien hoe bewoners uit de verschillende wijken oordelen over de fysieke voorziening in de wijk ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde. Dit is per wijk en per stelling met verschillende kleuren aangegeven: • Rood: negatiever dan het gemeentelijk gemiddelde • Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde • Blauw: positiever dan het gemeentelijk gemiddelde
Hoe veilig is Heerenveen?
45 van 77
5
Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Dit hoofdstuk gaat over slachtofferschap van veel voorkomende delicten en voorvallen van traditionele criminaliteit. Dat is afgemeten aan het percentage inwoners van Heerenveen dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een delict. Het hoofdstuk begint met een totaaloverzicht en daarna komen achtereenvolgens aan de orde slachtofferschap van geweldsdelicten (paragraaf 5.2), vermogensdelicten (par. 5.3) en vernielingen (par. 5.4).
5.1
Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Traditionele criminaliteit bestaat uit drie categorieën van slachtofferschap: geweldsdelicten, vermogensdelicten en vandalismedelicten (vernieling). Elk van deze cijfers is berekend op basis van het percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden persoonlijk slachtoffer is geworden van één of meerdere vormen van criminaliteit. Welke vormen van criminaliteit horen bij welke categorie wordt nader beschreven in de verschillende paragrafen. Figuur 5.1 - Slachtofferschap delicten in de afgelopen twaalf maanden 15% 11%
10%
5%
5%
4%
3%
0% Vernielingen
Vermogensdelicten
Geweldsdelicten
persoonlijk slachtofferschap totaal
Ongeveer een op de tien inwoners van Heerenveen werd in het afgelopen jaar slachtoffer van een of meerdere vormen van traditionele criminaliteit. De verschillende vormen van traditionele criminaliteit komen hierbij in vergelijkbare mate voor. In
Figuur 5.2 wordt het totale slachtofferschap van traditionele criminaliteit in Heerenveen vergeleken met de referentiegebieden. Het slachtofferschap in Heerenveen is vergelijkbaar met het basisteam en de veiligheidsregio. Inwoners van Heerenveen werden minder vaak slachtoffer van traditionele criminaliteit dan gemiddeld in Nederland.
Hoe veilig is Heerenveen?
46 van 77
Figuur 5.2 - Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Heerenveen
11%
BT Zuidoost-Fryslân
11%
VR Fryslân
12%
Nederland
17%
0%
5%
10%
15%
20%
Er waren in Heerenveen in totaal 17 delicten traditionele criminaliteit per 100 inwoners in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 25 procent gemeld bij de politie. Daarmee is de meldingsbereidheid in Heerenveen lager dan in het basisteam (30%) en de veiligheidsregio (28%) en het Nederlands gemiddelde (35%). In de Veiligheidsmonitor wordt ook gevraagd of slachtoffers van een delict melding of aangifte hebben gedaan bij de politie en wat, in het geval dat ze dit niet hebben gedaan, hiervoor hun reden was. Hier kwam een top 3 van redenen om geen melding of aangifte te doen uit voor de gemeente Heerenveen.
Helpt toch niet
31% 1
Niet belangrijk 2
16%
Was al opgelost
14% 3
Nieuw in de Veiligheidsmonitor is een vraag naar de gevolgen van delicten voor slachtoffers. Ondervindt men emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van een delict? Een op de tien inwoners van Heerenveen die slachtoffer werden van traditionele criminaliteit, ondervond hierdoor emotionele, psychische, lichamelijke en/of financiële problemen. Dit is aanzienlijk minder dan gemiddeld in het basisteam (24%), de veiligheidsregio (24%) en Nederland in het algemeen (26%). In de meeste gevallen ging het in Heerenveen om emotionele en psychische problemen ten gevolge van het delict.
Hoe veilig is Heerenveen?
47 van 77
5.2
Slachtofferschap geweldsdelicten
Voor het slachtofferschap van geweldsdelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van mishandeling, bedreiging of seksueel geweld. Dit is weergegeven in Figuur 5.3. In Figuur 5.4 is het totale percentage inwoners van Heerenveen zichtbaar dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een geweldsdelict. Figuur 5.3 - Slachtofferschap geweldsdelicten
bedreiging
Heerenveen
2%
seksueel geweld
mishandeling
Figuur 5.4 - Totaal slachtofferschap geweldsdelicten
3%
BT Zuidoost-Fryslân
4%
VR Fryslân
4%
1%
0%
0%
Nederland 1%
2%
3%
5%
0% 2% 4% 6% 8% 10%
Drie procent van de inwoners van Heerenveen is in het afgelopen jaar slachtoffer geworden van een geweldsdelict. Dit aandeel is vergelijkbaar met de referentiegebieden. De meest voorkomende vorm van geweldsdelicten is dreiging met geweld, zonder dat daadwerkelijk geweld is gebruikt. Daarnaast heeft één procent van de inwoners van Heerenveen te maken gehad met seksueel geweld. Slachtofferschap van mishandeling kwam niet voor in de steekproef van dit onderzoek. In totaal waren er in Heerenveen vijf geweldsdelicten per 100 inwoners in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 5 procent gemeld bij de politie3. Daarmee is het aantal geweldsdelicten per 100 inwoners in Heerenveen lager dan het gemiddelde van het basisteam (8 per 100 inwoners), veiligheidsregio (9 per 100 inwoners) en Nederland (10 per 100 inwoners). De meldingsbereidheid voor geweldsdelicten is in Heerenveen aanzienlijk lager dan gemiddeld. Onder slachtoffers van geweldsdelicten in Heerenveen ondervond 19 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict.
19%
3
van de slachtoffers van geweldsdelicten ondervond hiervan emotionele of psychische problemen.
Gezien het lage aantal waarnemingen (n<50) is dit percentage indicatief.
Hoe veilig is Heerenveen?
48 van 77
Figuur 5.5 - Totaal slachtofferschap geweldsdelicten per wijk 5% 4%
4% 3%
3%
3%
3%
2% 1%
1% 0% Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
Er zijn geen significante verschillen tussen de wijken van Heerenveen en het gemeentelijk gemiddelde in het totale aandeel inwoners dat slachtoffer werd van een geweldsdelict. Wel werden alleen inwoners van Noord-Heerenveen e.o. slachtoffer van mishandeling. Ook is het aantal geweldsdelicten per 100 inwoners in Noord-Heerenveen e.o. met 11 delicten per 100 inwoners hoger dan het gemeentelijk gemiddelde (5 delicten per 100 inwoners). Met name van mishandeling en bedreiging zijn inwoners van Noord-Heerenveen e.o. relatief vaak slachtoffer geworden. Tabel 5.1 – Slachtofferschap geweldsdelicten in de afgelopen twaalf maanden
Heerenveen Jubbega / Hoornsterzwaag Boarnsterhim
Bedreiging
Mishandeling
Seksueel geweld
1,7%
0%
1,4%
0,5%
0%
0,5%
1,7%
0%
1,5%
3%
1,6%
1%
1,6%
0,1%
1,2%
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente Heerenveen
Uitleg tabel Deze tabel laat zien hoe vaak bewoners uit de verschillende wijken aangeven dat zij de afgelopen twaalf maanden slachtoffer zijn geweest van een bepaald delict ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde. Dit is per wijk en per stelling met verschillende kleuren aangegeven: • Rood: negatiever dan het gemeentelijk gemiddelde • Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde • Blauw: positiever dan het gemeentelijk gemiddelde
Hoe veilig is Heerenveen?
49 van 77
5.3
Slachtofferschap vermogensdelicten
Voor het slachtofferschap van vermogensdelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van poging tot woninginbraak, fietsendiefstal, diefstal uit/vanaf auto’s, autodiefstal, diefstal ander motorvoertuig, (poging tot) zakkenrollerij/beroving of overige diefstal (Figuur 5.6). Ook is het totale percentage inwoners van Heerenveen dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een vermogensdelict berekend (Figuur 5.7). Figuur 5.6 - Slachtofferschap vermogensdelicten
fietsdiefstal
Figuur 5.7 - Totaal slachtofferschap vermogensdelicten
2%
woninginbraak
0%
diefstal uit auto
0%
diefstal vanaf auto
0%
autodiefstal
0%
diefstal ander motorvoertuig
0%
zakkenrollerij / beroving
0%
Heerenveen
4%
BT Zuidoost-Fryslân
5%
VR Fryslân
5%
Nederland
9%
0%
overige diefstal
5%
10%
15%
3%
0%
1%
2%
3%
4%
Vier procent van de inwoners van Heerenveen werd in het afgelopen jaar slachtoffer van een vermogensdelict. Het ging hierbij om diefstal van fietsen en andere eigendommen zoals spullen uit de tuin of caravan. Slachtofferschap van de andere vermogensdelicten kwam niet voor in de steekproef van dit onderzoek. In totaal waren er in Heerenveen 6 vermogensdelicten per 100 inwoners in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 18 procent gemeld bij de politie4. De meldingsbereidheid in Heerenveen is daarmee kleiner dan in het basisteam (24%), de veiligheidsregio (36%) en het Nederlands gemiddelde (45%). Onder slachtoffers van vermogensdelicten in Heerenveen ondervond 9 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict.
4
Gezien het lage aantal waarnemingen (n<50) is dit percentage indicatief.
Hoe veilig is Heerenveen?
50 van 77
Figuur 5.8 - Totaal slachtofferschap vermogensdelicten per wijk 6%
5%
5%
5% 4%
4%
4%
3%
2%
2% 1% 0% Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
Bij het totale slachtofferschap van vermogensdelicten zijn er geen verschillen in de wijken ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde. Ook specifieke vermogensdelicten komen in de wijken even vaak voor als gemiddeld in de gemeente. Alleen voor diefstal van overige eigendommen geldt dat bewoners van Noord-Heerenveen hier minder dan gemiddeld slachtoffer van werden. Tabel 5.2 – Slachtofferschap vermogensdelicten in de afgelopen twaalf maanden
Heerenveen Jubbega / Hoornsterzwaag Boarnsterhim
Woning-
Fiets-
Zakken-
Diefstal
Diefstal
Diefstal ander
Auto-
Overige
inbraak
diefstal
rollerij/
vanaf
uit auto
motorvoertuig
diefstal
diefstal
beroving
auto
0%
1,6%
0,5%
0%
0%
0%
0%
2,9%
0%
1,3%
0%
0%
0%
0%
0%
2,2%
0,5%
2,4%
0%
0%
0%
0%
0%
2,1%
0,5%
1%
0,4%
0%
0%
0%
0%
0,3%
0,1%
1,6%
0,3%
0%
0%
0%
0%
2,5%
NoordHeerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente Heerenveen
5.4
Slachtofferschap vandalismedelicten
Voor het slachtofferschap van vernielingen is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van vernieling of beschadiging.
Figuur 5.9 toont het totale percentage inwoners van Heerenveen dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van vandalismedelicten.
Hoe veilig is Heerenveen?
51 van 77
Figuur 5.9 - Totaal slachtofferschap vandalismedelicten
Heerenveen
5%
BT Zuidoost-Fryslân
4%
VR Fryslân
5%
Nederland
6%
0%
2%
4%
6%
8%
10%
Een op de twintig inwoners van Heerenveen (5%) werd in het afgelopen jaar slachtoffer van een vandalismedelict. Dit is vergelijkbaar met het slachtofferschap in de referentiegebieden. In totaal waren er in Heerenveen zeven vernielingen per 100 inwoners in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 44 procent gemeld bij de politie5. Daarmee is de meldingsbereidheid bij vandalismedelicten in Heerenveen groter dan gemiddeld in de veiligheidsregio Fryslân (26%) en Nederlands als geheel (24%). Onder slachtoffers van vernielingen in Heerenveen ondervond 4 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict. Figuur 5.10 - Totaal slachtofferschap vernielingen per wijk
5
Gezien het lage aantal waarnemingen (n<50) is dit percentage indicatief.
Hoe veilig is Heerenveen?
52 van 77
10% 8% 6%
6% 5% 4%
4%
4% 3%
2% 0% Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
Er zijn geen significante verschillen in het slachtofferschap van vandalismedelicten tussen de verschillende wijken en het gemeentelijk gemiddelde.
Hoe veilig is Heerenveen?
53 van 77
6
Slachtofferschap online criminaliteit
Dit hoofdstuk gaat over slachtofferschap van online criminaliteit (cybercrime). Dit is afgemeten aan het percentage inwoners van Heerenveen dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een delict of incident via internet, e-mail of app. Het hoofdstuk begint met een totaaloverzicht en daarna komen achtereenvolgens aan de orde slachtofferschap van online oplichting of fraude (par. 6.2), hacken (par. 6.3) en online bedreiging of intimidatie (par. 6.4).
6.1
Slachtofferschap online criminaliteit
Online criminaliteit bestaat uit drie categorieën van slachtofferschap: online oplichting of fraude, hacken en online bedreiging of intimidatie. Daarnaast is ook de restcategorie andere misdrijven via internet opgenomen in het totaal van online criminaliteit. Elk van deze cijfers is berekend op basis van het percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden persoonlijk slachtoffer is geworden van één of meerdere vormen van criminaliteit. Welke vormen van online criminaliteit horen bij welke categorie wordt nader beschreven in de verschillende paragrafen. Figuur 6.1 - Slachtofferschap online criminaliteit
20%
17%
15% 10%
10%
5%
5%
2%
1%
0% Online oplichting of fraude
Hacken
Online bedreiding Ander misdrijf via of intimidatie internet
Totaal
Een op de zes inwoners van Heerenveen werd in het afgelopen jaar slachtoffer van online criminaliteit. In de meeste gevallen was er sprake van online oplichting of fraude, of hacken. In de referentiegebieden (Figuur 6.2) is het aandeel dat slachtoffer werd van online criminaliteit vergelijkbaar. Onder slachtoffers van online criminaliteit in Heerenveen ondervond 10 procent emotionele, psychische of financiële problemen als gevolg van het delict. Dit is minder dan gemiddeld in Nederland (18%). Inwoners van Heerenveen ondervonden met name minder vaak emotionele of psychische problemen als gevolg van online criminaliteit (5% in Heerenveen tegenover 15% gemiddeld in Nederland).
Hoe veilig is Heerenveen?
54 van 77
Figuur 6.2 - Slachtofferschap online criminaliteit per gebied
Heerenveen
17%
BT Zuidoost-Fryslân
17%
VR Fryslân
16%
Nederland
17%
0%
5%
6%
10%
15%
20%
25%
van de inwoners van Heerenveen ervoer financiële problemen als gevolg van online criminaliteit.
Er zijn geen significante verschillen tussen de wijken van Heerenveen in de mate waarin inwoners slachtoffer werden van online criminaliteit. Figuur 6.3 - Slachtofferschap online criminaliteit per wijk 20%
17%
17%
17%
17%
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
14%
15% 10% 5% 0% Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Hoe veilig is Heerenveen?
55 van 77
6.2
Slachtofferschap online oplichting of fraude
Voor het slachtofferschap van online oplichting of fraude is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van aankoopfraude, verkoopfraude, fraude betalingsverkeer, illegaal gebruik van persoonsgegevens of phishing. Dit is weergegeven in Figuur 6.44. In Figuur 6.55 is het totale percentage inwoners van Heerenveen zichtbaar dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van online oplichting of fraude. Figuur 6.4 - Slachtofferschap online oplichting of fraude
aankoopfraude
8%
verkoopfraude
2%
fraude betalingsverkeer
1%
illegaal gebruik van persoonsgegevens
1%
phishing
Figuur 6.5 - Totaal slachtofferschap online oplichting of fraude per gebied
Heerenveen
10%
BT Zuidoost-Fryslân
9%
VR Fryslân
8%
Nederland
0%
0% 2% 4% 6% 8% 10%
10%
0%
5%
10%
15%
Een op de tien inwoners van Heerenveen was in het afgelopen jaar slachtoffer van online oplichting of fraude. In de referentiegebieden werd een vergelijkbaar aandeel van de bevolking hier slachtoffer van. De voornaamste vorm van online fraude is aankoopfraude, waarbij een inwoner betaalde voor een product of dienst en deze vervolgens niet is geleverd. Van andere vormen van online fraude en oplichting werd maar een klein deel van de inwoners van Heerenveen slachtoffer. Wel werden inwoners van Heerenveen vaker slachtoffer van het illegaal gebruik van persoonsgegevens van de gemiddeld in de veiligheidsregio (0,3%).
8%
Hoe veilig is Heerenveen?
van de inwoners van Heerenveen werd in het afgelopen jaar slachtoffer van aankoopfraude.
56 van 77
6.3
Hacken
Voor het slachtofferschap van hacken is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker te maken hebben gehad met hacking van een apparaat of een account. Dit is weergegeven in Figuur 6.6. In Figuur 6.7 is het totale percentage inwoners van Heerenveen zichtbaar dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van hacking. Figuur 6.6 - Slachtofferschap hacken
Figuur 6.7 - Totaal slachtofferschap hacken per gebied
Heerenveen hacken account
5%
5%
BT Zuidoost-Fryslân
7%
VR Fryslân hacken apparaat
6%
2%
Nederland 0%
2%
4%
6%
7%
0%
2%
4%
6%
8%
Vijf procent van de inwoners van Heerenveen werd in de afgelopen twaalf maanden gehackt. In de referentiegebieden overkwam dit een even groot deel van de inwoners. Bij 5 procent van de inwoners van Heerenveen werd een account gehackt, bij 2 procent werd (ook) een apparaat gehackt. Inwoners van Heerenveen werden minder dan in de veiligheidsregio Fryslân (2,8%) slachtoffer van het hacken van een apparaat.
Hoe veilig is Heerenveen?
57 van 77
6.4
Online bedreiging of intimidatie
Voor het slachtofferschap van online bedreiging of intimidatie is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van online bedreiging, online pesten, online stalking of shamesexting. Dit is weergegeven in Figuur 6.8. In Figuur 6.9 is het totale percentage inwoners van Heerenveen zichtbaar dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van online bedreiging of intimidatie. Figuur 6.8 - Slachtofferschap online bedreiging of intimidatie
online stalking
1,0%
online bedreiging
0,6%
online pesten
1,8%
BT Zuidoost-Fryslân
1,6%
2,6%
Nederland
0,1%
0%
Heerenveen
VR Fryslân
0,3%
shamesexting
Figuur 6.9 - Totaal slachtofferschap online bedreiging of intimidatie
1%
2%
2,3%
0%
2%
4%
Een klein deel van de inwoners van Heerenveen (2%) werd in het afgelopen jaar slachtoffer van online bedreiging of intimidatie. Dit aandeel is vergelijkbaar met het slachtofferschap van online bedreiging en intimidatie in het basisteam, de veiligheidsregio en Nederland in het algemeen. Wel werden inwoners van Heerenveen minder dan gemiddeld in de veiligheidsregio (1,4%) slachtoffer van online bedreiging.
1%
Hoe veilig is Heerenveen?
van de inwoners van Heerenveen werd slachtoffer van online stalking.
58 van 77
7
Preventie
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de maatregelen die burgers treffen ter preventie van criminaliteit, voornamelijk in de woonomgeving. Burgers hebben immers ook een eigen verantwoordelijkheid om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van criminaliteit. Als het gaat om persoonlijke maatregelen is criminaliteitspreventie onder te verdelen in preventief gedrag (par. 7.1), preventieve maatregelen (par. 7.2) en online preventie (par. 7.3). Het hoofdstuk sluit af met paragraaf 7.4 over buurtpreventie.
7.1
Preventief gedrag
Aan de inwoners is een viertal voorzorgsmaatregelen voorgelegd die betrekking hebben op preventie. Hierbij is gevraagd of zij wilden aangeven welke maatregelen zij hebben genomen (Figuur 7.1). Daarnaast is op basis van het gebruik van deze vier maatregelen een somscore voor preventief gedrag berekend (Figuur 7.2). De somscore geeft een totaalbeeld van het gebruik van de vier beschreven maatregelen. Daarmee verschilt de score van de eerder toegepaste schaalscores. Voor de somscore geldt: hoe hoger de somscore, des te hoger de mate van preventief gedrag. De minimale waarde van de somscore is 0. De maximale waarde is 4. Figuur 7.1 - Preventief gedrag (percentage) Neemt altijd waardevolle spullen mee uit auto
10%
Laat 's avonds wanneer niemand thuis is meestal licht branden
30%
Zet indien mogelijk fiets in bewaakte fietsenstalling
30% 32%
Laat waardevolle spullen thuis om diefstal of beroving te voorkomen
37%
50% zelden of nooit
Figuur 7.2 - Preventief gedrag (somscore 0-4)
68%
44%
Heerenveen
1,8
BT Zuidoost-Fryslân
1,9
VR Fryslân
1,9
37%
0%
50%
altijd of vaak
100%
Nederland
2,1
0
1
2
3
Gemiddeld hebben inwoners van Heerenveen 1,8 (van maximaal vier) preventieve maatregelen genomen. Daarmee is het gemiddelde aantal genomen voorzorgsmaatregelen in Heerenveen kleiner dan in basisteam, de veiligheidsregio en gemiddeld in Nederland. Van de inwoners van Heerenveen neemt 68 procent altijd of vaak waardevolle spullen mee uit de auto. Dit is iets minder dan gemiddeld in het basisteam Zuidoost-Fryslân (72%) en Nederland als geheel (76%). Ruim vier op de tien inwoners van Heerenveen laten ’s avonds het licht branden als er niemand thuis is. Ook dit is een kleiner aandeel dan in het basisteam (50%) en Nederland als geheel (49%).
Hoe veilig is Heerenveen?
59 van 77
4
Ongeveer drie op de tien inwoners zetten hun fiets in een bewaakte fietsenstalling indien mogelijk. In de veiligheidsregio en gemiddeld in Nederland is dit aandeel groter (respectievelijk 37% en 47%).
37%
van de inwoners van Heerenveen laat waardevolle spullen thuis om diefstal of beroving te voorkomen.
Figuur 7.3 - Preventief gedrag per wijk (somscore 0-4) 4 3 2,1
2
2,1
1,7
1,7
1,8
1 0 Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
In de stad Heerenveen worden minder preventieve gedragsmaatregelen genomen dan gemiddeld in Heerenveen. In Tabel 7.1 is te zien dat inwoners van de stad Heerenveen minder vaak het licht laten branden wanneer er niemand thuis is ’s avonds en ook minder vaak waardevolle spullen thuis laten om beroving te voorkomen. In Jubbega / Hoornsterzwaag en Noord-Heerenveen c.a. nemen inwoners juist meer voorzorgsmaatregelen dan gemiddeld. In Jubbega/ Hoornsterzwaag laten inwoners vaker het licht branden als zij ’s avonds niet thuis zijn en zij laten vaker waardevolle spullen thuis. In Noord-Heerenveen c.a. laten inwoners ook meer dan gemiddeld het licht aan thuis in de avond en zij nemen vaker waardevolle spullen mee uit de auto. Tabel 7.1 - Sociaal preventieve maatregelen per wijk (percentage altijd/vaak)
Heerenveen Jubbega / Hoornsterzwaag Boarnsterhim
Neem
Laat ’s avonds
Zet indien mogelijk
Laat waardevolle
waardevolle
wanneer
fiets in bewaakte
spullen thuis om
spullen mee uit
niemand thuis is
fietsenstalling
diefstal of beroving
auto
licht branden
66%
40%
32%
32%
71%
55%
34%
47%
69%
40%
24%
34%
76%
53%
35%
44%
68%
44%
32%
37%
te voorkomen
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente Heerenveen
Hoe veilig is Heerenveen?
60 van 77
Uitleg tabel Deze tabel laat zien hoe vaak bewoners uit de verschillende wijken aangeven dat zij bepaalde maatregelen hebben genomen ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde. Dit is per wijk en per stelling met verschillende kleuren aangegeven: • Rood: negatiever dan het gemeentelijk gemiddelde • Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde • Blauw: positiever dan het gemeentelijk gemiddelde
7.2
Preventieve maatregelen in en om de woning
Vervolgens is aan de inwoners een lijst met zes voorzieningen voorgelegd die betrekking hebben op het nemen van preventieve maatregelen. Hierbij gaat het vooral om de aanwezigheid van voorzieningen om woning en bezittingen te beschermen (Figuur 7.4). Op basis van deze zes voorzieningen is een somscore voor het aantal beveiligingsmaatregelen in en rondom de woning berekend (Figuur 7.5). De somscore ‘preventieve maatregelen’ geeft het gemiddelde aantal aanwezige beveiligingsmaatregelen in en rondom woningen per huishouden in de vergelijkingsgebieden weer. De waarde van de somscore is minimaal 0 en maximaal 6. Figuur 7.4 - Preventieve maatregelen thuis (percentage aanwezig)
Figuur 7.5 - Preventieve maatregelen thuis (somscore 0-6)
Extra veiligheidssloten of grendels op buitendeuren
60%
Buitenverlichting met sensor
57%
Camerabewaking
15%
Luiken of rolluiken voor ramen en/of deuren
11%
Alarminstallatie in huis
8%
Raamsticker of certificaat (PKVW)
5%
0%
Heerenveen
1,5
BT Zuidoost-Fryslân
1,6
VR Fryslân
1,5
Nederland
1,7
0
2
4
6
20% 40% 60% 80%
Gemiddeld hebben inwoners van Heerenveen 1,5 (van maximaal zes) preventieve maatregelen thuis genomen. Dit is vergelijkbaar met het basisteam Zuidoost-Fryslân en de veiligheidsregio Fryslân en iets minder dan gemiddeld in Nederland. Zes op de tien inwoners van Heerenveen hebben extra veiligheidssloten of grendels op buitendeuren. Een ongeveer even groot deel heeft buitenverlichting met een sensor, dit is meer dan gemiddeld in Nederland (47%). De andere beveiligingsmaatregelen zijn door een minderheid genomen. Ongeveer een op de tien inwoners van Heerenveen heeft luiken voor ramen en/of deuren. Dit is minder dan gemiddeld in Nederland (21%).
Hoe veilig is Heerenveen?
61 van 77
60%
van de inwoners van Heerenveen heeft extra veiligheidssloten of grendels op buitendeuren.
Figuur 7.6 - Preventieve maatregelen thuis, per wijk (somscore 0-6) 6
4
1,5
1,6
1,6
1,8
Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
2
1,5
0 Gemeente Heerenveen
De inwoners van Noord-Heerenveen c.a. hebben meer preventieve maatregelen genomen dan gemiddeld in de gemeente Heerenveen. Zij hebben vaker buitenverlichting met een sensor, een alarminstallatie en camerabewaking. Ook inwoners van Jubbega/ Hoornsterzwaag hebben vaker buitenverlichting met een sensor. Inwoners van de stad Heerenveen hebben juist minder vaak dan gemiddeld buitenverlichting met een sensor. Inwoners van Boarnsterhim hebben minder vaak dan gemiddeld camerabewaking. Tabel 7.2 – Preventieve maatregelen thuis, per wijk (percentage aanwezig) Extra
Luiken of
sloten of
rolluiken
grendels Heerenveen Jubbega / Hoornsterzwaag Boarnsterhim
Buiten-
Alarm-
Camera-
Politiekeur-
verlichting
installatie
bewaking
merk Veilig
met sensor
Wonen
59%
12%
51%
6%
14%
6%
60%
7%
68%
8%
17%
4%
59%
11%
62%
9%
10%
6%
60%
7%
68%
14%
20%
7%
60%
11%
57%
8%
15%
5%
NoordHeerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente Heerenveen
Hoe veilig is Heerenveen?
62 van 77
7.3
Online preventie
Inwoners konden ook aangeven welke maatregelen zij nemen om hun digitale gegevens te beschermen. Hiervoor zijn zes verschillende soorten maatregelen voorgelegd (Figuur 7.7) Op basis van deze zes voorzieningen is een somscore berekend voor ‘online preventie’ (Figuur 7.8). De somscore ‘online preventie’ geeft het gemiddelde aantal aanwezige maatregelen voor de bescherming van digitale gegevens weer. De waarde van de somscore is minimaal 0 en maximaal 6. Figuur 7.7 - Online preventie (percentage gebruikt) Kiest sterke wachtwoorden die moeilijk te raden zijn
71%
Gebruikt virusscanner
Figuur 7.8 - Online preventie (somscore 0-6)
Heerenveen
2,6
BT Zuidoost-Fryslân
2,6
VR Fryslân
2,6
Nederland
2,6
58%
Voert updates uit of maakt back-ups (evt. automatisch)
58%
Gebruikt firewall
41%
Verandert wachtwoorden regelmatig
24%
Gebruikt wachtwoordmanager
10%
0
2
4
0% 20% 40% 60% 80%
Gemiddeld hebben inwoners van Heerenveen 2,6 (van maximaal zes) maatregelen genomen om hun online gegevens te beschermen. Dit is even veel als in de referentiegebieden. Zeven op de tien inwoners van Heerenveen kiezen sterke wachtwoorden die moeilijk te raden zijn. Ruim de helft gebruikt een virusscanner en voert updates uit of maakt back-ups. Vier op de tien gebruiken een firewall. Een wachtwoordmanager wordt het minst gebruikt van alle preventieve maatregelen.
24%
Hoe veilig is Heerenveen?
van de inwoners van Heerenveen verandert regelmatig wachtwoorden.
63 van 77
6
Figuur 7.9 - Online preventie per wijk (somscore 0-6) 6 5 4 2,6
2,6
2,8
2,7
2,6
Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Gemeente Heerenveen
3 2 1 0
Er zijn geen verschillen tussen wijken van Heerenveen en het gemiddelde in de gemeente in het aantal online preventiemaatregelen die inwoners nemen. Wel gebruiken inwoners van NoordHeerenveen c.a. meer dan gemiddeld een wachtwoordmanager. Tabel 7.3 – Online preventie per wijk (percentage gebruikt) Sterk,
Wachtwoord
Gebruik
Gebruik
Gebruik
Updates
moeilijk te
regelmatig
wachtwoord
virus-
firewall
uitvoeren of
raden
veranderen
manager
scanner
back-ups
wachtwoord Heerenveen
maken
70%
22%
9%
58%
40%
59%
72%
28%
12%
58%
39%
54%
75%
27%
10%
60%
45%
60%
72%%
25%
16%
56%
46%
57%
71%
24%
10%
58%
41%
58%
Jubbega / Hoornsterzw aag Boarnsterhi m NoordHeerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente Heerenveen
Hoe veilig is Heerenveen?
64 van 77
7.4
Buurtpreventie
Sinds 2019 zit er in de Veiligheidsmonitor ook een vragenblok over verschillende vormen van buurtpreventie. Inwoners van de gemeente Heerenveen kunnen aangeven of er buurt- of burgerwacht en/of whatsapp buurtpreventie aanwezig is, en of er iemand uit het huishouden actief deelneemt aan een buurtpreventie-app of zich heeft aangemeld bij burgernet (Figuur 7.10). Figuur 7.10 - Buurtpreventie (percentage)
buurtpreventie-app aanwezig
42%
persoon of iemand uit het huishouden heeft zich aangemeld bij burgernet
40%
persoon of iemand uit het huishouden neemt actief deel aan buurt-preventie app
28%
Buurt- of burgerwacht aanwezig
4%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
Vier op de tien inwoners van Heerenveen geven aan dat er in hun buurt een buurtpreventie-app is. Dit is meer dan gemiddeld in de veiligheidsregio (36%) en Nederland (34%). Van een ongeveer even grote groep heeft iemand uit het huishouden zich aangemeld bij burgernet. Ook dit is meer dan gemiddeld in Nederland (33%). Ruim een kwart van de inwoners van Heerenveen heeft iemand in het huishouden die actief deelneemt aan de buurtpreventie-app. Dit gemiddelde ligt lager in de veiligheidsregio (22%) en Nederland (22%). Slechts 4 procent van de inwoners van Heerenveen geeft aan dat er een buurt- of burgerwacht aanwezig is in hun buurt. Tussen de wijken van Heerenveen en het gemeentelijk gemiddelde zijn bijna geen verschillen in de mate waarom buurtpreventie maatregelen worden genomen. Wel is in Noord-Heerenveen c.a. het aandeel inwoners dat actief deelneemt aan de buurtpreventie-app groter dan gemiddeld. Tabel 7.4 - Buurtpreventie per wijk (percentage aanwezig of percentage deelname) Heeft buurt of
Heeft WhatsApp
Actieve deelname
Aangemeld bij
burgerwacht
buurtpreventie
Burgernet
buurtpreventie Heerenveen Jubbega / Hoornsterzwaag Boarnsterhim
3%
41%
25%
41%
6%
43%
31%
39%
5%
43%
31%
38%
2%
40%
35%
38%
4%
42%
28%
40%
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân Gemeente Heerenveen
Hoe veilig is Heerenveen?
65 van 77
8
Burgers en politie
In dit hoofdstuk staat de tevredenheid over het functioneren van de politie centraal. Allereerst wordt de tevredenheid over contacten tussen burgers en de politie beschreven (paragraaf 8.1). Daarna beschrijft dit hoofdstuk het functioneren van de politie in de buurt (par. 8.2) en het functioneren van de politie in het algemeen (par. 8.3).
8.1
Contacten burgers met politie
Deze paragraaf beschrijft de contacten van de inwoners van Heerenveen met de politie. Achtereenvolgens gaan we in op het percentage dat contact heeft gehad, de reden(en) hiervoor en de tevredenheid over dit contact. Figuur 8.1 laat het percentage inwoners zien dat contact heeft gehad met de politie in de afgelopen twaalf maanden in vergelijking met de referentiegebieden. In Figuur 8.2 wordt het contact met de politie binnen de buurt, elders in de gemeente en buiten de gemeente getoond. Figuur 8.1 - Contact met de politie
Heerenveen
Figuur 8.2 - Contact met de politie (% van bewoners met contact met de politie)
21%
Contact met de politie in de buurt
2% 22%
BT Zuidoost-Fryslân
21%
VR Fryslân
22%
51%
25%
Nederland
25%
Contact met de politie elders binnen gemeente Contact met de politie buiten de gemeente Weet niet
0%
25%
50%
Ongeveer een op de vijf inwoners van Heerenveen had in het afgelopen jaar contact met de politie. Dit aandeel is vergelijkbaar met het basisteam en de veiligheidsregio en kleiner dan het gemiddelde in Nederland. In Heerenveen was het contact met de politie in de helft van de gevallen in de eigen buurt. Ongeveer een vijfde had elders in de gemeente contact met de politie en een kwart buiten de gemeente Heerenveen. Tabel 8.1 gaat verder in op het contact dat inwoners hebben gehad met de politie. Waarom hebben zij contact gehad, op wiens initiatief en op welke manier(en)? In vier op de tien gevallen was de reden voor contact het doen van aangifte of een melding en de meerderheid (79%) was op initiatief van de burger. Het contact was in 44 procent van de gevallen persoonlijk en bij 43 procent telefonisch. Overige vormen van contact waren bijvoorbeeld via de website van de politie of sociale media.
Hoe veilig is Heerenveen?
66 van 77
Tabel 8.1 - Reden contact, initiatief, wijze van contact (basis: inwoners die contact met politie hebben gehad) REDEN CONTACT
%
INITIATIEF CONTACT
%
WIJZE CONTACT
%
bekeuring/waarschuwing
13%
politie
21%
persoonlijk
44%
aangifte/melding
42%
burger
79%
telefonisch
43%
andere contacten
18%
via Burgernet
0%
via sociale media op internet, bijv. twitter
6%
anders via internet, bijv. via de website van de politie
7%
anders niet via internet, bijv. schriftelijk
1%
Tevredenheid Aan de inwoners van Heerenveen is ook gevraagd of zij tevreden zijn over hun laatste contact met de politie. De meerderheid van de inwoners is (zeer) tevreden over het contact met de politie (75%). Dit is meer dan gemiddeld in Nederland (66%). Over het contact over handhaving is 71 procent tevreden, over aangifte of meldingen 68 procent en over de andere contacten met de politie is 81 procent tevreden.
75%
van de inwoners is tevreden over het contact met de politie.
Inwoners die minder tevreden waren konden aangeven wat hiervoor de redenen waren. Hieruit komt een top 3 van redenen voor ontevredenheid over contact met de politie.
Niet serieus genomen
43%
1
8.2
Problemen niet opgelost 2
37%
Onvoldoende op de hoogte gehouden
30%
3
Functioneren politie in de buurt
Allereerst is inwoners gevraagd een algemeen oordeel te geven over het functioneren van de politie in de buurt. Vervolgens is aan de inwoners gevraagd naar hun oordeel over de zichtbaarheid van de politie in de buurt. Ten slotte is een aantal stellingen voorgelegd die verder inzoomen op het functioneren van de politie in de woonbuurt.
Tevredenheid Aan de inwoners van Heerenveen is gevraagd een oordeel te geven over het functioneren van de politie in de woonbuurt en over de zichtbaarheid van de politie in de buurt. Figuur 8.3 en Figuur 8.4 geven dit weer op gemeenteniveau, in Figuur 8.5 en Figuur 8.6 staat de tevredenheid over het functioneren en de zichtbaarheid van de politie per wijk. Vier op de tien inwoners van Heerenveen zijn tevreden over het functioneren van de politie in hun buurt. Dit is iets meer dan gemiddeld in Nederland. Vier procent is hier ontevreden over. Daarmee
Hoe veilig is Heerenveen?
67 van 77
is de ontevredenheid in Heerenveen kleiner dan gemiddeld in de veiligheidsregio (7%) en Nederland (8%). Over de zichtbaarheid van de politie is 35 procent van de inwoners van Heerenveen tevreden en 18 procent ontevreden. Ook hierbij is de tevredenheid in Heerenveen groter dan gemiddeld in Nederland en de ontevredenheid kleiner. Figuur 8.3 - Oordeel functioneren politie in de buurt
Figuur 8.4 - Oordeel zichtbaarheid politie in de buurt
Heerenveen
4%
40%
Heerenveen
18%
35%
BT Zuidoost-Fryslân
5%
38%
BT Zuidoost-Fryslân
19%
36%
VR Fryslân
6%
38%
VR Fryslân
17%
34%
Nederland
8%
37%
Nederland
21%
32%
0%
20% 40% 60%
20% (zeer) ontevreden
40% 20%
(zeer) tevreden
(zeer) ontevreden
0%
20% 40%
(zeer) tevreden
Zoals in Figuur 8.5 te zien is, is de tevredenheid met het functioneren van de politie in de buurt in Noord-Heerenveen c.a. relatief laag. De overige wijken verschillen niet van het gemiddelde in de gemeente. Figuur 8.5 - Tevredenheid over functioneren politie in de buurt (percentage (zeer) tevreden) 50% 40%
42%
40%
40%
40% 32%
30% 20% 10% 0% Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Hoe veilig is Heerenveen?
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Heerenveen
68 van 77
Ook over de zichtbaarheid van de politie zijn inwoners van Noord-Heerenveen c.a. minder vaak tevreden dan gemiddeld in de gemeente. Figuur 8.6 - Tevredenheid over zichtbaarheid politie in de buurt (percentage (zeer) tevreden) 50% 40%
37%
36%
35%
32%
28%
30% 20% 10% 0% Heerenveen
Jubbega / Hoornsterzwaag
Boarnsterhim
Noord-Heerenveen / Oranjewoud / Skarsterlân
Heerenveen
Functioneren van de politie Daarnaast is aan de inwoners een aantal stellingen voorgelegd over het functioneren van de politie in de buurt. Figuur 8.7 geeft het percentage inwoners weer dat het (helemaal) eens of (helemaal) oneens is met de stellingen. Figuur 8.7 - Stellingen functioneren politie in de buurt (basis: inwoners met oordeel over functioneren politie) De politie biedt de burgers in deze buurt bescherming
8%
De politie heeft hier weinig contact met de bewoners uit de buurt
10%
44%
De politie in de buurt neemt je serieus
5%
43%
De politie in de buurt is makkelijk te benaderen
15%
De politie bekeurt te weinig in deze buurt
51%
36%
24%
29%
De politie pakt problemen in deze buurt goed aan
13%
27%
De politie werkt goed samen met bewoners uit deze buurt
13%
23%
40% (helemaal) oneens
20%
0%
20%
40%
60%
(helemaal) eens
De helft van de inwoners van Heerenveen is van mening dat de politie de burgers bescherming biedt in hun woonbuurt. Slechts een kleine groep (8%) vindt van niet. Ruim vier op de tien inwoners vinden dat de politie weinig contact heeft met bewoners uit de buurt. Een even groot deel is van mening dat de politie burgers serieus neemt en ruim een derde vindt de politie makkelijk te benaderen. Vijftien procent vindt de politie niet makkelijk te benaderen. Ruim een kwart is van mening dat de politie te weinig bekeurt in hun woonbuurt, een ongeveer even groot deel is het daar niet mee eens.
Hoe veilig is Heerenveen?
69 van 77
Ook ongeveer een kwart vindt dat de politie de problemen in de buurt goed aanpakt. Tot slot is 23 procent van de inwoners positief over de samenwerking tussen de politie en de buurtbewoners. Het aandeel inwoners van Heerenveen dat vindt dat de politie bescherming biedt is groter dan gemiddeld in de veiligheidsregio (45%) en Nederland (44%). Ook vinden inwoners van Heerenveen (51%) vaker dan gemiddeld in de veiligheidsregio (23%) en Nederland (23%) dat de politie de burgers bescherming biedt in de buurt. Tot slot zijn inwoners van Heerenveen vaker van mening dat de politie weinig contact heeft met buurtbewoners dan in de veiligheidsregio en gemiddeld in Nederland.
8.3
Functioneren politie in het algemeen
In deze laatste paragraaf van dit hoofdstuk staat het functioneren van de politie in het algemeen centraal. Inwoners van Heerenveen is gevraagd om een oordeel te geven over het functioneren van de politie in het algemeen (Figuur 8.88). Ruim de helft van de inwoners van Heerenveen is tevreden over het functioneren van de politie in het algemeen. Dit aandeel is groter dan het Nederlands gemiddelde. Een minderheid van 8 procent is in Heerenveen ontevreden met het functioneren van de politie. Dit is minder dan gemiddeld in het basisteam Zuidoost-Fryslân. Figuur 8.8 - Tevredenheid over het functioneren van de politie in het algemeen
Heerenveen
8%
55%
BT Zuidoost-Fryslân
11%
52%
(zeer) ontevreden VR Fryslân
9%
52%
Nederland
9%
49%
20%
Hoe veilig is Heerenveen?
10%
0%
10%
20%
30%
(zeer) tevreden
40%
50%
60%
70 van 77
A
Bijlage trends en ontwikkelingen
A.1
Landelijke trends in de veiligheidsmonitor
In het eerste hoofdstuk van deze bijlage worden de belangrijkste landelijke trends uit de Veiligheidsmonitor samengevat. Deze trends staan uitgebreid beschreven in de landelijke rapportage van het CBS (2021). De samenvatting in dit rapport is bedoeld voor het gemak van de lezer en om de resultaten uit het rapport in een breder perspectief te plaatsen.
Beoordeling leefbaarheid en veiligheid De rapportcijfers over veiligheid in de buurt laten al een aantal jaar een stijgende trend zien, deze trend wordt in 2021 doorgezet. Gemiddeld zijn inwoners van Nederland steeds positiever over hoe veilig wonen het is in de buurt. De rapportcijfers voor leefbaarheid lieten de afgelopen jaren ook een (lichte) stijgende trend zien. In 2021 is hier echter sprake van een stabilisatie. Figuur 8.9 - Rapportcijfers leefbaarheid en veiligheid woonbuurt, trend 2013-2021 8,0
7,5
7,4
7,4
7,5
7,3
7,2
7,1
7,0
7,6
7,6
7,5
Leefbaarheid
7,0
Veiligheid 6,5
6,0 2013
2015
2017
2019
2021
De mate van waardering voor het totale functioneren van de gemeente betreffende de aanpak van leefbaarheid en veiligheid is in 2021 gedaald. Dit volgt op een eerdere stijgende lijn in het aandeel inwoners dat (zeer) tevreden is over hoe de gemeente functioneert op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. Figuur 8.10 – Oordeel functioneren gemeente op aanpak leefbaarheid en veiligheid 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20%
41%
43%
43%
2013
2015
2017
46%
44%
2019
2021
15% 10% 5% 0%
Hoe veilig is Heerenveen?
71 van 77
Overlast Gemiddeld ervaart 43 procent van de burgers zelf veel overlast van één of meer vormen van overlast die in de buurt voor kunnen komen. Dit is vergelijkbaar met 2017, maar minder dan in 2013 toen dit aandeel nog 46 procent was. De afname zit met name in overlast van fysieke verloedering. Sociale overlast6 was tussen 2013 en 2019 ook aan het dalen, maar is tussen 2019 en 2021 weer toegenomen. De ervaren verkeersoverlast is over de hele periode vergelijkbaar gebleven. Figuur 8.11 - Ervaren overlast in de buurt 50% 45% 40% 35% 30% 25%
31% 25%
23%
31%
31%
31%
29%
Verloedering
22%
22%
21%
Verkeersoverlast
20% 13%
15%
12%
12%
12%
11%
Sociale overlast
10% 5% 0% 2013
2015
2017
2019
2021
Veiligheidsbeleving In 2021 voelt 14 procent van de burgers zich wel eens onveilig in de eigen buurt. Dat is gelijk aan 2019, maar lager dan 2017 (16%). Naast de veiligheidsbeleving in de buurt is in de Veiligheidsmonitor ook naar de veiligheidsbeleving in algemene zin gevraagd. In 2021 voelt 33 procent van de mensen zich wel eens onveilig. Dit is gelijk aan 2019 (33%), maar minder dan in de voorgaande jaren. Het percentage inwoners dat zich vaak onveilig voelt – zowel in algemene zin als in de buurt – bedraagt 2 procent, in 2019 was dit in beide gevallen 1 procent.
6
In 2021 worden de cijfers voor sociale overlast in de buurt berekend op basis van zeven vormen van overlast (CBS, 2021, p. 19). De cijfers voor sociale overlast uit de eerdere jaren bestaan uit vijf verschillende stellingen.
Hoe veilig is Heerenveen?
72 van 77
Figuur 8.12 – Onveiligheidsgevoel 40%
38%
37%
35%
35%
33%
33%
30% 25% 18%
20%
17%
Onveiligheid algemeen
16%
14%
14%
15%
Onveiligheid in de buurt
10% 5% 0% 2013
2015
2017
2019
2021
Slachtofferschap criminaliteit Er is een dalende trend te zien in slachtofferschap van vermogensdelicten en vandalismedelicten, deze dalende trend zet bij beide type delicten door in 2021. Bij vermogensdelicten is er sprake van een iets sterkere daling. In 2013 werd 19 procent slachtoffer van een vermogensdelict, in 2021 ligt dit op 9 procent. Het aantal geweldsdelicten is gelijk gebleven ten opzichte van 2019 (5%), maar ligt lager dan in de jaren daarvoor. De aangiftebereidheid van traditionele criminaliteit vertoonde tussen 2013 en 2019 een dalende trend. Slachtoffers meldden delicten minder vaak bij de politie en deden minder vaak aangifte. In 2013 meldde 36 procent van de slachtoffers zich nog bij de politie, in 2019 is dit gedaald tot 31 procent. In 2021 is er echter weer een stijgende lijn zichtbaar, 33 procent van de slachtoffers deed aangifte bij de politie van wat hen overkomen was. Figuur 8.13 - Persoonlijk slachtofferschap delicten 20%
19%
18%
16%
16%
14%
14%
12%
12%
10%
10% 8%
7%
6%
9%
9% 6%
Geweldsdelicten
8% 6%
7% 5%
5%
Vernielingen
6%
Vermogensdelicten
4% 2% 0% 2013
2015
Hoe veilig is Heerenveen?
2017
2019
2021
73 van 77
Burgers en politie Tussen 2013 en 2019 steeg de tevredenheid over het totale functioneren van de politie in de eigen buurt. In 2021 is de tevredenheid echter (licht) afgenomen ten opzichte van 2019. De tevredenheid over het contact met de politie in de gemeente laat tevens een stijgende trend zien tussen 2013 en 2019 en neemt vervolgens af na 2019. De belangrijkste redenen voor burgers om soms ontevreden te zijn over contact met de politie is als problemen niet zijn opgelost of als de politie hen niet serieus nam of niet geïnteresseerd was.
A.2
Patronen in de Veiligheidsmonitor
In het tweede hoofdstuk van deze bijlage bespreken we een aantal patronen in de landelijke Veiligheidsmonitor tussen belangrijke onderwerpen en kenmerken als leeftijd en stedelijkheid. Dit is een samenvatting van de patronen die in het landelijke rapport worden beschreven. Meer informatie en cijfermateriaal is beschikbaar via statline van CBS of via I&O Research.
Leefbaarheid De tevredenheid van Nederlanders over het functioneren van de gemeentelijke aanpak van leefbaarheid en veiligheid verschilt nauwelijks naar de mate van stedelijkheid van het gebied. In meer stedelijke gebieden geven inwoners vaker aan gemeentelijke handhavers te zien dan in minder stedelijke gebieden. Naast de zichtbaarheid neemt ook de tevredenheid toe over deze handhavers met een grotere stedelijkheidsgraad. In niet stedelijke gemeenten is 21 procent tevreden over het functioneren van gemeentelijke handhavers, in zeer stedelijke gemeenten is dit 28 procent (CBS, 2021, p. 19). In gebieden waar de stedelijkheid groter is, ervaren bewoners meer buurtoverlast. Ook in gemeenten met meer inwoners is er meer sprake van buurtoverlast. In 70-duizend-plusgemeenten ervaart 51 procent veel buurtoverlast, terwijl dit in 2021 gemiddeld 46 procent is (CBS, 2021, p. 23).