Bijlage 2 - Perspectiefnota 2026

Factoren als participatie, benodigde inzet van nutsbedrijven, beperkingen in interne en externe personele capaciteit leiden tot vertraging ten opzichte van de beoogde planning. Er is dan ook voorzien in bijstelling van middeleninzet, waarbij de planning beter aansluit bij de praktijk.

26

Financiën (x € 1.000) Omschrijving

I/S

Wettelijk

O&O/NB/VHB

I

Nee

VHB

Fte

2026

2027

2028

2029

-150

-150

Incidentele aanvragen Lely lijn Onderhoud bruggen

I

Ja

O&O

Achterstanden v ergunningv erlening

I

Ja

O&O

-250 -50

-50

1,20

-138

1,20

-438

-50

1,30

-150

-150

Structurele aanvragen Kabels en leidingen Personeelslasten

S

Ja

O&O

Kabels en leidingen Dekking uit leges

S

Ja

O&O

150

150

150

150

Wettelijke taken f acilitair en arbo

S

Ja

O&O

1,80

-200

-200

-200

-200

Maatschappelijke opgav e wonen

S

Ja

O&O

12,00

-1.243

-1.372

-1.503

-1.563

Regisseur energienetwerk

S

Nee

VHB

1,00

-138

-138

-138

-138

Aanjager circulaire economie

S

Nee

O&O

0,20

-28

-28

-28

-28

Verv anging Weidlânsbrêge (inv estering € 6 mln)

S

Ja

O&O

0

0

-254

-251

-1.609

-1.738

-2.122

-2.179

16,30

Lelylijn (incidenteel) In 2025 en 2026 wordt gewerkt aan een Masterplan met als doel een goede onderbouwing te vormen voor toekomstige besluitvorming over de Lelylijn. Het Masterplan is een samenwerking tussen Rijk en Regio. Een belangrijk onderdeel uit het Masterplan is de gebiedsgerichte verdieping in Heerenveen. Heerenveen is één van de meest complexe knooppunten van de Lelylijn. Het is in het belang voor de besluitvorming over de Lelylijn, maar ook in ons lokale belang om de impact van de Lelylijn voor Heerenveen in beeld te brengen en op deze wijze een “no regret” kader te ontwikkelen. Dit onderzoek gebeurt samen met het Rijk en andere partners, waarbij deelname zorgt voor zelfregie op onze lokale ontwikkeling. Dit vraagt capaciteit die we niet beschikbaar hebben. Het is van belang om als Heerenveen deel te nemen in dit project en aansluiting te houden bij lokale planvorming zoals de contourennotitie als opstap naar de omgevingsvisie. In 2025 start het onderzoek, waarvoor heeft de raad middelen beschikbaar heeft gesteld. Onderhoud bruggen (incidenteel) De gemeente heeft zich geconformeerd aan het beleid van de Provincie Fryslân ("zorgeloos varen"). Dit houdt in, dat de bediening van de bruggen plaatsvindt van 9.00 uur tot 20.00 uur, zonder bedieningspauzes en zonder het vragen van bruggeld.

Door deze aanpassingen is er sprake van een toename van brugopeningen tijdens het vaarseizoen. De consequentie daarvan is, dat er meer onderhoud moet worden uitgevoerd waarvoor geen middelen zijn gereserveerd in de nota kapitaalgoederen. Zonder dit onderhoud kan de goede werking van de bruggen niet worden gegarandeerd en is de kans op storingen / falen hoger. Daarom is het nodig het budget aan te passen. Dit gebeurt via de nota kapitaalgoederen. De nota kapitaalgoederen wordt in 2027 geactualiseerd. Tot die tijd worden de kosten incidenteel gedekt en opgenomen in deze perspectiefnota.

27

Achterstanden bij vergunningverlening (incidenteel) Op het gebied van woningbouw hebben wij een belangrijke opgave in onze dienstverlening voor vergunningverlening, uitvoering en handhaving. In de commissie van 13 maart 2025 gaf het college al aan, dat ontwikkelingen soms sneller gaan dan wij kunnen bijbenen. Dat wordt voelbaar en zien we bijvoorbeeld terug in meer vergunningverlening, uitvoering- en handhavingszaken wat heeft geleid tot een achterstand en langdurig openstaande dossiers. Dit past niet bij onze uitgangspunten voor dienstverlening. Daarom zetten wij in op het éénmalig wegwerken van achterstanden én het versterken van de organisatie, zodat onze taak in vergunningverlening, uitvoering en handhaving goed op orde blijft. Kabels en leidingen (structureel) De activiteiten op het gebied van de aanleg van kabels en leidingen zijn de laatste jaren flink toegenomen en zullen de komende jaren ook hoog blijven. De aanleg van glasvezel en de werkzaamheden aan de verzwaring van de elektriciteitsnetten zijn hier de meest bekende / zichtbare voorbeelden van. Er is sprake van een onderbezetting op dit gebied, waardoor wij onze taak op het tijdig en goed herstel van kabelsleuven en het houden van toezicht hierop niet voldoende in kunnen vullen.

Daarom zetten wij hier aanvullende capaciteit op in, die wij dekken uit de aanvullende opbrengsten uit de leges die wij hiervoor in rekening brengen. Wettelijke taken facilitair en arbo (structureel) Er is nu geen structurele capaciteit beschikbaar voor de uitvoering van een deel van de wettelijke facilitaire taken en de functie van installatieverantwoordelijke. Op deze functies wordt nu beperkt extern ingehuurd. Hierdoor zijn er continuïteitsrisico’s, kan de organisatie niet altijd voldoen aan wet- en regelgeving op het vlak van Arbo en wordt onvoldoende invulling gegeven aan goed werkgeverschap wat betreft een prettige, gezonde en veilige werkplek. Door de functies Installatieverantwoordelijke en concernadviseur Facilitair structureel toe te voegen kan de organisatie hierin beter voorzien. Maatschappelijke opgave wonen: versnellen en basis op orde (structureel) Heerenveen is een gouden gemeente om te wonen en te werken. Dat is fijn voor wie een (passend) huis heeft, maar nog niet iedereen kan daar van profiteren. Door gestegen prijzen voor koopwoningen, een steeds langere wachttijd voor sociale huurwoningen en het ontbreken van huizen voor statushouders en woonzorgwoningen zitten veel (potentiële) inwoners in de knel. Daarom willen we een thuis voor iedereen bieden.

Dit vraagt een versnelling en vergroting van het aantal woningbouwprojecten en continuïteit voor het woonbeleid, zoals de raad in de Woonvisie heeft vastgesteld. Minimaal 2.000 woningen toevoegen aan de woningvoorraad tot 2030. Daar hebben we deze collegeperiode veel resultaten in behaald. De woningvoorraad is met ruim zevenhonderd woningen toegenomen, de Gebiedsvisie A32 is vastgesteld, het Convenant en Bestemmingsreserve Sociale Huur zijn afgesloten en vastgesteld. De afgelopen jaren zijn hiervoor (eindigende) incidenteel middelen beschikbaar gesteld. Daarmee gaan we gestelde doelen uit de door de gemeenteraad vastgestelde Woonvisie niet halen. Het is tijd voor structurele inzet om volop te kunnen blijven bouwen. Hiervoor investeren we structureel 1,2 miljoen in 2026 oplopend naar bijna 1,6 miljoen in 2029.

28

Om woningbouw te versnellen, passen we onze bestuurlijke en ambtelijke werkwijze aan. Met name bij kleinere en middelgrote projecten, levert dit een versnelling op waarbij we streven naar een periode van anderhalf jaar tussen de start van een project en de start van de bouw. Daarnaast zetten we blijvend in op het effectueren we de bestuursovereenkomst voor Heerenveen – West. We werken samen, in het Fries Stedelijk Netwerk, om vanuit de regio bij te dragen aan de landelijke opgave voor voldoende en versnelde woningbouw meer draagvlak onder voorzieningen (zoals het ziekenhuis) en het opvangen van de gevolgen van vergrijzing (behoud economie). Om onze grootste maatschappelijke opgave te realiseren, is de organisatie anders georganiseerd. Dat doen we door het werken aan woningbouwprojecten plaats laten vinden in de ‘non-routine’, oftewel: separaat georganiseerd binnen de organisatie. Hieraan voegen we de benodigde capaciteit toe in de hele keten om wonen en woningbouw samenhangend en doelgericht te sturen en faciliteren: van beleid, tot voorbereiding en uitvoering. De benodigde capaciteit is deels aanwezig, en deels financieren we deze door deze perspectiefnota.

Met het apart en toegewijd toekennen van formatie voor woningbouw creëren we rust en ruimte om ook onze basistaken op het gebied van beleid (Omgevingswet en -plan), vergunningverlening, uitvoering en handhaving op orde te brengen en te houden. De extra wettelijke taken vanuit de Omgevingswet - die nu niet kunnen worden uitgevoerd worden in 2026 wel uitgevoerd. We versnellen het opstellen van het Omgevingsplan. Door een projectmatige aanpak is het Omgevingsplan tijdig voor 2032 gereed. Hiermee komt de basis op orde om ook in de toekomst woningbouw en andere (ruimtelijke) ontwikkelingen sneller te kunnen behandelen en te realiseren. Regisseur energienetwerk (structureel) In 2023 zijn in het MJP-2 middelen toegekend om een strategisch regisseur energie infrastructuur voor 2024 en 2025 aan te stellen. Deze medewerker regisseert nu de interne en externe samenwerking in o.a. de netcongestie (o.a. netbeheerders, bedrijven, stakeholders woningbouw), om zo effectief bij te dragen aan de toekomstbestendigheid van de energie infrastructuur in onze gemeente. De urgentie en de complexiteit van deze opgave is afgelopen jaar nog groter geworden en dat zal naar verwachting ook in de toekomst zo zijn. Daarom nemen wij deze formatie structureel op in de begroting en brengen we de kosten hiervan ten laste van de door het Rijk beschikbaar gestelde CDOKE middelen.

Voor ons als gemeente (en regio) is een robuuste, betrouwbare energie-infrastructuur van groot belang. Willen we een aantrekkelijke gemeente zijn om te wonen en te ondernemen, dan is aansluitcapaciteit en leveringszekerbaarheid van energie één van de eerste vereisten. Het oplossen van netwerkcongestie is een uiterst belangrijke opgave, omdat het grote impact heeft en bepalend is voor voorgenomen ontwikkelingen. De regisseur stemt intern en extern af over de versterking van het laagspanningsnet in buurten met grootste knelpunten (BuurtRealisatiePlannen), de afronding van NULelie (middenspanningsnet), de 380kV verbindingen en stimuleert de ontwikkeling van opslag, collectieve oplossingen, energyhubs, andere warmteoplossingen. Daarnaast is er regie nodig op de innovatieve oplossingen, zoals opslag, pilots met netbewuste woonwijk, energy hubs en collectieve systemen.

29

Dit betreft één van de opgaven die vallen binnen de SPUK CDOKE. Daarom wordt voorgesteld om deze fte te dekken uit deze SPUK-regeling. Een SPUK blijft een tijdelijk dekkingsmiddel, waardoor bij het vervallen van deze SPUK een andere oplossing gezocht moet worden. Deze dekking wordt meegenomen bij de voorstellen voor de ombuigingen. Aanjager circulaire economie (structureel) In de begroting 2024 is er budget beschikbaar gesteld voor een projectmedewerker circulaire economie voor het Programma circulaire samenleving. Dit is uiteindelijk ingevuld met een projectleider/aanjager voor circulaire economie, waardoor er een correctie plaatsvindt in functie en formatie en kosten. Dit betreft één van de opgaven die vallen binnen de SPUK CDOKE. Daarom wordt voorgesteld om deze fte te dekken uit deze SPUK-regeling. Een SPUK blijft een tijdelijk dekkingsmiddel, waardoor bij het vervallen van deze SPUK een andere oplossing gezocht moet worden. Deze dekking wordt meegenomen bij de voorstellen voor de ombuigingen. Vervanging Weidlânsbrêge investering (structureel) De Weidlânsbrêge is voor 2025 en 2026 geprogrammeerd voor groot onderhoud. Door uitval en veel storingen in 2023 en 2024, is de brug in 2024 grondig geïnspecteerd. Uit deze inspectie en nader onderzoek bleek dat groot onderhoud geen optie meer is. Het gaat dan vooral om het bewegingswerk en de hydrauliek motoren.

De conclusie is, dat de brug niet meer voldoet aan de vigerende wet- en regelgeving (NEN-normering) en de onderhoudstoestand van dien aard is dat de brug na groot onderhoud nog steeds niet voldoet aan de vigerende wet- en regelgeving. Om wel te kunnen voldoen aan de NENnormering zal de brug geheel vervangen (nieuwbouw) moeten worden. Daarnaast voldoet de brugwachtersvoorziening ook niet aan de huidige regelgeving (Arbo). De totale kosten voor het vervangen van de brug, inclusief de brugwachters voorziening, is geraamd op € 6.000.000, waarvan de structurele lasten zijn opgenomen in deze perspectiefnota. Aangezien er al € 1.500.000 was gereserveerd in de onderhoudsvoorziening voor het onderhoud van deze brug, wordt voorgesteld om dit bedrag uit de onderhoudsvoorziening te halen en te reserveren in een bestemmingsreserve ter dekking van de kapitaallasten. Op deze manier wordt het gespaarde bedrag ingezet voor de investering.

30

Mensen, Middelen en bestuur Us Minsken en Middels Input vanuit de raadsagenda • Dienstverlening van de gemeente Input vanuit het hoofdlijnenakkoord • Programma’s, prioriteiten en portemonnee

Een betrouwbare overheid naast betrokken inwoners Als gemeente voelen we ons betrokken bij de vraagstukken in de samenleving. We staan daarom naast onze inwoners en ondernemers en werken vanuit de verwachtingen en behoeftes van de inwoners en ondernemers. We luisteren naar hen, willen als overheid toegankelijk en betrouwbaar zijn, onze afspraken nakomen en oog hebben voor de menselijke maat. We informeren onze inwoners en ondernemers actief en in begrijpelijke taal over wat we doen en waarom we dat doen, we zorgen dat we toegankelijk en laagdrempelig zijn. Om dit waar te maken willen we zowel onze dienstverlening als onze bedrijfsvoering versterken. De bedrijfsvoeringsmiddelen zijn nu niet voldoende om de dienstverlening mogelijk te maken zoals we die voor ogen hebben. We gaan aan de slag met: • Betrouwbare dienstverlening • Samen maken we de samenleving • Bestuurlijke ruimte voor inbreng samenleving • Investeren in organisatie en medewerkers • Werkzaamheden uitvoeren binnen de daarvoor beschikbare middelen Ontwikkelingen Digitalisering en datagedreven werken Beslissingen nemen op basis van betrouwbare informatie wordt steeds belangrijker voor een goede dienstverlening en een efficiënte bedrijfsvoering. Dit vraagt om een betrouwbare data- en informatiehuishouding, procesgericht werken, en actief sturen op kwaliteit, ethiek, privacy en veilig gebruik van informatie.

Het is nodig om de kennis en bewustwording hierover te vergroten, en om in te zetten op een samenhangende aanpak. De buitenwereld blijft zich in sneltreinvaart ontwikkelen. Niets doen, betekent achteruitgang. AI en digitalisering bieden kansen voor innovatie, werkdrukverlichting en kwaliteitsverbetering. Goed en gezond werkgeverschap De krapte op de arbeidsmarkt vraagt om een duidelijke aanpak van werving en selectie, en om blijvende aandacht voor het binden en boeien van medewerkers. Denk aan aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden, doorgroeimogelijkheden en ruimte voor het goede gesprek. We blijven inzetten op een wendbaar, lerend en inclusief personeelsbeleid. Vitaliteit, gezondheid en duurzame inzetbaarheid staan daarin centraal. We hebben aandacht voor een veilige werkomgeving, waarin medewerkers zich gezien en gewaardeerd voelen. Om onze werkdruk op een acceptabel niveau te houden, maken we duidelijke keuzes en stellen we prioriteiten.

31

Huisvesting Vanaf 2026 staan er belangrijke keuzes op stapel rondom huisvesting, werkomgeving en fysieke veiligheid. Huisvesting moet onze manier van dienstverlening ondersteunen en de manier waarop wij samenwerken, en in lijn liggen met het door u genomen besluit over de toekomstige huisvesting. De fysieke veiligheid van onze huidige huisvesting op alle locaties van de gemeente vraagt nadrukkelijke aandacht. Op basis van onderzoek naar de huidige situatie bepalen we welke verbeteringen nodig zijn om een veiligere werk- en ontvangstruimte te garanderen. Financiën en doel- en rechtmatigheid Vanaf 2026 neemt de druk op de gemeentelijke financiën verder toe. Oorzaken zijn onder andere de lagere uitkering uit het gemeentefonds, stijgende uitgaven door inflatie, en toenemende verplichtingen door decentralisaties en nieuwe wet- en regelgeving. We maken inzichtelijk waar financiële en beleidsmatige ruimte is, om zo toe te werken naar een structureel sluitende begroting voor de periode 2026–2029. We hebben hierbij aandacht voor het naleven van wet- en regelgeving, en onze interne spelregels. We blijven scherp op de doelmatigheid en onze rechtmatigheid. Vooral het rechtmatig inkopen heeft onze aandacht. Organisatieontwikkeling In 2024 en 2025 is met de ontwikkeling en invoering van een nieuwe organisatiestructuur, het fundament gelegd voor de toekomst van onze organisatie.

Teams zijn kleiner, de rol van het middenmanagement is verstevigd en de ketenstructuur legt de basis voor integraal werken binnen de domeinen. In 2026 verdiepen we nieuwe manieren van samenwerken, door in het Domein Ontwikkeling non-routine matig werk solide te organiseren en investeren we in een nieuwe cultuur van verbinding, trots en aandacht voor elkaar. Leiderschap heeft hierin een sleutelrol, we investeren op vaardigheden, samenspel en politiek-bestuurlijke sensitiviteit, om beter te sturen op integrale resultaten, de kwaliteit van onze dienstverlening te vergroten en het werkplezier voor Heerenveen te vergroten.

32

Financiën (x € 1.000) Omschrijving

I/S Wettelijk O&O/NB/VHB

Fte

2026

2027

2028

2029

Incidentele aanvragen Programmaleiders transities

I

Nee

VHB

3,10

-485

3,10

-485

Programmaleiders transities (incidenteel) Na de verkiezingen in 2022 is door de raad een raadsagenda opgesteld met een vijftal thema’s. Daarnaast is er een hoofdlijnenakkoord vastgesteld met een aantal transities. Deze transities zijn vertaald in zeven programma's. Bij MJP-1 2023 zijn de doelen, de effecten en de inspanningen vastgesteld. Bij MJP-2 zijn hiervoor middelen beschikbaar gekomen voor twee jaar en verwerkt in de begroting 2024 en 2025. Deze middelen waren tweeledig. 1. Voor het faciliteren van de programmaorganisatie (menskracht d.m.v. programmaleiders en 2. voor de uitvoering van de programma's. Afgesproken is dat de programma's na twee jaar (eind 2025/begin 2026) worden geëvalueerd. Er zijn 6 programmaleiders voor 7 programma's (a 16 uur per week per programma). Deze aanvraag gaat alleen om de inzet van fte als programmaleiders en staat los van eventueel benodigde middelen voor de uitvoering daarvan. De programma's zijn in volle gang. De afgelopen anderhalf jaar zijn aanzienlijke stappen gezet in het aanpakken van de grootste transities door deze programmatisch op te pakken. Tegelijkertijd realiseren we ons dat transities van deze omvang en complexiteit niet binnen twee jaar volledig kunnen worden afgerond. Elk programma kent, afhankelijk van de benodigde inspanningen, een eigen tempo.

Het ligt dan ook in de lijn der verwachting dat de programma’s op 1 januari 2026 nog niet volledig zijn afgerond. In de loop van 2025 krijgen we hier meer zicht op. Omdat er vanaf 1 januari 2026 geen structurele dekking meer is voor de inzet van programmaleiders en pas ná de evaluatie duidelijk wordt wat er nodig is, vragen we alvast voor één jaar formatieruimte aan voor 7 programmaleiders, elk voor 16 uur per week. Na de evaluatie kan een definitieve inschatting worden gemaakt. Mocht er minder of geen inzet meer nodig zijn, dan vallen de middelen vrij.

33

Algemene Dekkingsmiddelen Financiën (x € 1.000) Omschrijving

I/S Wettelijk O&O/NB/VHB

Fte

2026

2027

2028

2029

Structurele aanvragen Correctie stelpost taakmutaties en uitkeringen

S

Ja

O&O

-223

-126

-508

-334

-223

-126

-508

-334

Correctie stelpost taakmutaties en uitkeringen Bij het verwerken van de Septembercirculaire 2024 is een stelpost voor taakmutaties opgenomen. Deze is als volgt opgebouwd: Stelposten en taakmutaties 2026 2027 2028 2029 Indexatie WMO demografie 254 511 773 1.038 Digitaal stelsel omgevingswet -48 -56 -64 -73 Besparingsverlies jeugd -11 -208 -58 -58 Diversen -6 -6 -6 -6 Openbare bibliotheken 153 Wet betaalbare huur 42 23 19 17 Participatie 73 72 71 69 457 336 735 987 In deze perspectiefnota zijn de onderdelen voor Wmo indexatie, bibliotheken en participatie ingezet. De andere posten niet en vallen hierbij vrij. Aangezien er ook negatieve posten (onder andere voor de aanpassing van de stelpost jeugd) in deze stelpost waren opgenomen betreft het hier een kostenpost.

34

Overhead Financiën (x € 1.000) Omschrijving

I/S Wettelijk O&O/NB/VHB

Fte

2026

2027

1,00

-105

-105

1,00

-105

-105

2028

2029

Incidentele aanvragen I&I adviseur (AI)

I

Nee

NB

Structurele aanvragen Recruiter en ondersteuner recruiter

S

Nee

O&O

2,00

-191

-191

-191

-191

Nieuwe organisatie

S

Nee

O&O

1,80

-350

-350

-350

-350

Ondernemingsraad

S

Ja

O&O

0,44

-44

-44

-44

-44

Secundaire arbeidsvoorwaarden (reiskosten)

S

Nee

O&O

0

-400

-400

-400

Werkbudget CC&A

S

Ja

O&O

-30

-30

-30

-30

4,24

-615 -1.015 -1.015 -1.015

I&I adviseur AI (incidenteel) AI-toepassingen ontwikkelen zich in hoog tempo en worden in toenemende mate toegepast in publieke en private organisaties. We willen als gemeente aansluiting vinden én houden bij deze ontwikkelgolf, omdat het belangrijk is om bij te blijven en de voordelen van AI bewust en verantwoord te benutten. Tegelijkertijd willen we onze medewerkers bewust maken van zowel de mogelijkheden als de risico’s van dit soort tools. Daarom is het nodig om te investeren in de volgende taken: • Vergroten van AI-geletterdheid en bewustwording onder medewerkers via communicatie en educatie. • Ondersteunen van afdelingen bij adoptie en toepassing van AI-tools zoals Microsoft Copilot. • Coördineren van pilots, uitvoeren van ethische en juridische toetsen (zoals IAMA), en begeleiden van implementatie. • Signaleren van kansrijke toepassingen binnen én buiten de organisatie en deze vertalen naar onze praktijk. • Adviseren over en monitoren van AI-inzet, inclusief evaluatie, kennisdeling en ontwikkeling van businesscases. We vragen nu voor een periode van twee jaar incidenteel budget aan, zodat we de ruimte hebben om te onderzoeken hoe snel en op welke manier we als organisatie met AI willen, kunnen en moeten meegroeien. De AI Act verplicht organisaties vanaf 2 februari 2025 om hun medewerkers AI-geletterd te maken.

Dit betekent dat ze moeten begrijpen wat AI is, hoe het werkt en welke impact het kan hebben. Medewerkers moeten inzicht hebben in wat AI voor invloed heeft op hun werkzaamheden, en hoe AI-systemen op een veilige en verantwoorde manier kunnen worden ingezet.

35

Recruiter en ondersteuner recruiter (structureel) De uitstroom van gemeente Heerenveen ligt rond de 10% op jaarbasis en is vergelijkbaar met andere gemeentelijke organisaties. Vanwege de druk op de arbeidsmarkt kost het steeds meer inspanning om voldoende gekwalificeerde medewerkers te werven. De organisatie moet voor potentieel nieuwe medewerkers goed zichtbaar zijn en zich onderscheiden als aantrekkelijk werkgever. Dit betekent dat er noodzaak is om de arbeidsmarktcommunicatie te verbeteren. Elementen als modern en aantrekkelijk werkgeverschap en aansluiten bij verschillende doelgroepen en generaties zijn essentieel. Daarnaast moet het wervingsproces verbeterd en geïntensiveerd worden, onder meer door gebruik te maken van meerdere en moderne wervingskanalen en -middelen een aanwezig te zijn op banenmarkten en campusrecruiting. In het verlengde van de werving ligt een goede onboarding in de organisatie in de planning, zodat nieuwe medewerkers prettig landen en snel ingewerkt zijn. In 2023 is tijdelijk geld voor een periode van twee jaar toegekend voor de inzet van een recruiter en een administratief ondersteuner. De noodzaak en toegevoegde waarde heeft zich inmiddels bewezen. De aanvraag is om het tijdelijk geld met ingang van 2026 om te zetten in structureel geld en de formatie voor zowel de recruiter als ondersteuner structureel toe te kennen (2 fte).

Nieuwe organisatie (structureel) Vanaf 1 mei 2025 staat de nieuwe organisatiestructuur. Eén van de financiële gevolgen van deze structuurwijziging is een toename van 1,8 fte op het gebied van leidinggevenden. Dit komt deels door hogere inschaling van de concerndirectie ten opzichte van de functie van afdelingshoofden en een hogere inschaling van een aantal teammanagersfuncties. Dit kost structureel € 305.000 extra. Daarnaast is er sprake van salarisgarantie conform het Sociaal Statuut voor medewerkers die op een lagere schaal zijn geplaatst met recht van behoud van de hogere schaal. Dit kost structureel € 45.000 extra. Per saldo wordt hierbij structureel € 350.000 aangevraagd. Deze investering draagt bij aan de kwaliteit van de nieuwe structuur en is essentieel om de basis op orde te krijgen. Ondernemingsraad (structureel) Aanvraag structureel budget voor de inzet van uren voor de ondernemingsraad. De leden van de ondernemersraad zijn voor een deel van hun reguliere werkzaamheden vrijgesteld, zodat zij hun rol goed kunnen nemen. Als werkgever willen we de inzet voor de OR immers stimuleren en goed faciliteren. Om de inzet van de voorzitter en vicevoorzitter (ieder 8 uur per week) te kunnen compenseren voor het reguliere werk wordt 0,44 fte per jaar (€ 44.000) aangevraagd.

Secundaire arbeidsvoorwaarden (structureel) Reiskostenvergoedingen spelen een significante rol in het aantrekken en behouden van medewerkers. De huidige reiskostenregeling binnen Heerenveen is daarvoor te summier. Vanaf 2027 willen we een marktconforme reiskostenvergoeding aanbieden, zodat ons aanbod aan secundaire arbeidsvoorwaarden vergelijkbaar is met dat van andere Friese werkgevers in het publieke domein. In 2026 kan dit worden voorbereid en afgestemd met het Lokaal overleg van de vakbonden.

36

Werkbudget Concerncontrol & Auditing (structureel) Het Team Concerncontrol & Auditing is een nieuw team per 1 mei 2025 en bestaat naast de concerncontroller uit de CISO uit de functionaris gegevensbescherming (FG) en het auditteam (VIC). Voor de taken op het gebied van FG en concerncontrol & auditing is nog geen werkbedrag beschikbaar, bijvoorbeeld om onderzoeken te kunnen uitvoeren en indien nodig expertise in te huren indien die niet intern (in voldoende mate) aanwezig is. Verder is een eigen budget noodzakelijk om onafhankelijk te kunnen functioneren van het te onderzoeken object.

37

Bijlage Niet verwerkte aanvragen Aan het eind van deze bijlage is het overzicht van aanvragen welke niet verwerkt zijn in de Perspectiefnota 2026 opgenomen. Hierna wordt per aanvraag de toelichting gegeven waarom het bedrag is aangevraagd en welk risico er is dat deze aanvraag niet is verwerkt. 1. Advieskosten Thialf en Sportstad (incidenteel) Rond Thialf en Sportstad is in verband met strategisch advies regelmatig externe specialistische ondersteuning nodig rond onderzoek en advies. Denk Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan technisch advies van een ingenieursbureau, fiscaal advies en inhoudelijk advies van een adviesbureau. Voor beide dossiers zijn hiervoor tot op heden geen middelen opgenomen in de begroting. Jaarlijks blijken deze middelen wel nodig. Op dit moment worden middelen geregeld via de voorjaars- en najaarsnota. Deze kosten fluctueren per jaar. Wanneer in enig jaar blijkt dat deze kosten hoger zijn dan het geraamde budget, dan zal hiervoor een aanvraag plaatsvinden via een tussenrapportage. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen We willen onderzoeken in hoeverre we hier vanuit onze eigen expertise advies op kunnen leveren. Omdat de kosten fluctueren doen we, mocht het noodzakelijk zijn, een aanvraag via de tussenrapportage. 2.

Komboerden (incidenteel) Op 26 september 2024 is in de raadsvergadering een motie aangenomen die als volgt luidt: “Yn de P-nota 2025 ut te wurkjen it ferfangen fan alle skansearre komboerden mei de Nederlânsktalige-Frysktalige-Ferzje, fan de measte doarpen yn gemeente It Hearrenfean Frysk-Freonlik (en op in natuerlik momint) troch in nij komboerd mei in Frysktalige-Nederlânsktalige-Ferzje. Yn de Frysktalige-Nederlânsktalige-Ferzje stiet in Frysktalige plaknamme boppe-oan mei hjirûnder de Nederlânsktalige plaknamme”. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Op basis van de integrale afweging is er geen ruimte om deze vervanging uit te voeren. Ook vanwege de lange omlooptijd en daarmee geen eenduidigheid in het verkeersbeeld wordt dit niet uitgevoerd. Daarmee wordt in die zin geen uitvoering gegeven aan de motie. Uiteraard blijven onze komborden, net als nu, in het Frysk en het Nederlands uitgevoerd. 3. Toezicht rechtmatigheid Jeugdhulp (structureel) De functie van Toezichthouder Jeugdhulp is (net als Toezichthouder Wmo) een wettelijke taak van de gemeente. Deze taak heeft in de afgelopen jaren, sinds de decentralisatie in 2015, beperkt aandacht gekregen. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Gezien de reeds benodigde extra middelen voor jeugdzorg kiezen we ervoor om hier beperkt op te blijven inzetten. 4.

Dierenambulance afvoer kadavers (structureel) De organisatie (dierenbescherming) die voor de gemeente Heerenveen zorgt voor dierenopvang en het ophalen van kadavers zal vanaf 1 januari 2026 geen "wild" kadavers meer vervoeren/ophalen. Hiervoor zal de gemeente Heerenveen zelf acties

38

moeten plannen of dit anders weg moeten zetten. In het huidige contract, 2025, wordt de genoemde dienst, ophalen/vervoeren kadavers, inclusief wild, nog wel uitgevoerd. Vanaf 1 januari 2026 is de gemeente zelf verantwoordelijk voor het ophalen van wild kadavers zoals een ree, damhert en anders. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Het is nog onduidelijk wat de uitvoering van deze taak voor ons betekent en welke oplossing passend is. Te denken aan samenwerking met andere gemeenten, een aanbesteding of? Dit wordt eerst uitgewerkt, waarbij kosten inzichtelijk worden gemaakt en indien nodig dit in de voor- of najaarsrapportage 2026 wordt verwerkt. 5. Kwartiermaker Europa (structureel) De aanvraag voor de kwartiermaker Europa was voor 1 fte, dit op basis van het ontwerp van het Europa Pact waarbij de provincie ons heeft gevraagd om een inzet van 1 tot 1,6 fte. Op basis van de integrale afweging is de aanvraag aan de onderkant van deze marge gedaan. Op dit moment is een kwartiermaker werkzaam bij onze gemeente voor 28 uur (0,78 fte), daarom is voor dat aantal fte (en een werkbudget van € 9.000) een aanvraag verwerkt. Het restant van de fte is dus niet verwerkt.

Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Op basis van de integrale afweging en dat het geen onontkoombare en onvermijdbare ontwikkeling is, stellen we nu voor om hier niet volledig op in te zetten. 6. Buurtbemiddeling Buurtbemiddeling is een doeltreffende manier om burenruzies aan te pakken. Landelijk wordt twee derde van de behandelde zaken dankzij buurtbemiddeling met een positief resultaat afgerond. Getrainde vrijwilligers bemiddelen bij conflicten om zo zaken op te lossen en verdere escalatie te voorkomen. Caleidoscoop is in Heerenveen aangewezen om buurtbemiddeling te coördineren en uit te voeren. Door de stijging van casuïstiek kunnen zij dit niet langer uitvoeren binnen de beschikbaar gestelde 4 uren per week. Om de workload aan aanmeldingen goed en vlot te kunnen oppakken is minimaal 8 uren per week benodigd. Door stijging van aanmeldingen van burenruzies kan het werk niet meer in 4 uren per week gerealiseerd worden, maar is minimaal 8 uren per week benodigd. Deze ervaring wordt ondersteund door het hiervoor gehanteerde rekenmodel met kengetallen. Op basis hiervan zou er ruim 12 uren per week nodig zijn, maar Caleidoscoop kan met hun huidige kennis en expertise in Heerenveen met 8 uren per week toe. Waar er in het startjaar 2016 nog 36 aanmeldingen waren, waren dat er in 2024 61. We zien dat buurtbemiddeling ook in Heerenveen resultaat heeft.

Het oplospercentage steeg van 39% in het startjaar 2016 naar 72% in 2024. Het is voor ons dan ook een belangrijke preventieve maatregel om escalaties te voorkomen. Vroegtijdig ingrijpen is noodzakelijk en voorkomt erger. Wanneer praten een gepasseerd station is zal de druk komen te liggen bij de gemeente, en de politie om zaken op te lossen. Daarnaast is de inzet van buurtbemiddeling een formele stap op basis van onze beleidsregel Wet aanpak woonoverlast Heerenveen. Voordat de burgemeester over kan gaan tot het inzetten van haar bevoegdheden, moeten eerst alle andere mogelijkheden geprobeerd zijn. Bemiddeling maakt daar onderdeel van uit.

39

Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Het bedrag is van dien omvang dat wij mogelijkheden zien om dit binnen de eigen budgetten op te lossen. We gaan deze inzet dus wel plegen. Mocht blijken dat het binnen de budgetten toch niet gaat lukken, dan komen we hier bij een voor- en najaarsrapportage op terug 7. Keten OOV scenario B (structureel) In deze perspectiefnota stellen wij u voor te kiezen voor scenario “A” in het kader van Openbare Orde en Veiligheid, passend binnen ons financieel perspectief. In lijn met de doelen en ambities is ook een scenario “B” uitgewerkt in lijn met de gestelde doelen en ambities uit het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026. De tussenevaluatie van het huidige Integrale Veiligheidsplan 2023-2026, het provinciale onderzoek naar 'Ondermijning in Fryslân' en de eindrapportage van het rekenkameronderzoek naar 'Toezicht en handhaving in de openbare ruimte' maken duidelijk dat de huidige capaciteit binnen de keten OOV onvoldoende is om de huidige maatschappelijke opgaven het hoofd te bieden. Met name de capaciteit van toezicht en handhaving binnen de gemeente is ontoereikend. Meer ogen en oren op straat zijn nodig om signalen van criminaliteit in onze dorpen en straten te signaleren en aan te pakken.

Ook is extra handhavingscapaciteit nodig om te kunnen werken aan de gestelde ambities en doelen uit het integrale veiligheidsplan en het VTH beleidsplan. Met scenario B brengen wij onze handhavingscapaciteit op het gewenste niveau en zijn we in staat de eerdere gestelde doelen en ambities te realiseren. Het onderzoek naar ondermijning in Fryslân laat ook zien dat de capaciteit op OOV gebied in de provincie Fryslân te beperkt is om de aanpak van ondermijnende criminaliteit goed neer te zetten. Veelal moeten OOV'ers het er als onderwerp bij doen en kunnen zij zich niet volledig richten op dit thema. Ook in Heerenveen is dit het geval. Met het aanstellen van een tijdelijk projectleider ondermijning/Bibob coördinator zetten we een goede stap om de aanpak van ondermijning nog integraler te organiseren binnen het ambtelijke apparaat en verstevigen we de samenwerking met onze belangrijkste ketenpartners op dit gebied. Met deze aanvraag sluiten we aan bij de eerdere wens van de gemeenteraad om scenario 2 uit het integrale veiligheidsplan op te nemen in de begroting. Met die aanvulling dat we 0,5 fte extra vragen voor een projectleider ondermijning. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen. Op basis van de integrale afweging wordt voorgesteld om in te stemmen met scenario A, te weten het beschikbaar stellen van € 400.000.

De aanvraag voor scenario B zou nog een extra uitzetting van € 781.000 kosten en daar is op dit moment geen ruimte voor. 8. Merkregie (structureel) In 2024 zijn we met een groot aantal partijen vanuit Heerenveen gestart een traject om te komen tot "het verhaal van Heerenveen", dat wil zeggen onze merkidentiteit en onze kernwaarden. Dit verhaal is begin 2025 afgerond en vastgesteld. Deze merkidentiteit en kernwaarden zijn niet "van de gemeente" maar juist voor iedereen die vanuit de Heerenveense maatschappij communiceert. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door een merkregisseur. Die richt zich op het versterken van onze identiteit en het imago van Heerenveen, op de lange termijn. Het gaat hier niet om het imago van de gemeente Heerenveen als organisatie maar om het imago van de gemeente Heerenveen als maatschappij en als bestemming voor wonen, werken en recreëren. De merkregisseur heeft werkbudget nodig om het verhaal van Heerenveen te concretiseren en uit te dragen, zowel naar externe partijen als intern. 40

Door het consequent gebruiken van de merkidentiteit en de kernwaarden ontstaat een sterker beeld van Heerenveen en kan Heerenveen zich beter profileren als aantrekkelijke bestemming voor wonen, werken en recreëren. Dit geeft een economische impuls en draagt bij aan brede welvaart, bijvoorbeeld door het versterken van het draagvlak voor voorzieningen. Ook van belang is het versterken van een gevoel van trots onder onze eigen inwoners, trots op onze ondernemers en meer kennis van wat er in de regio te doen en te beleven is. Onder andere onze regiomarketingorganisatie Heerenveen ‘n Gouden Plak heeft hierin een uitvoerende rol. Maar ook partijen als Merk Friesland (toerisme, inclusief zakelijk, en Zelf Samen Doen), Het Andere Friesland (toerisme en regio-inwoners) en vestigen in Friesland (ondernemen). De merkregisseur staat in nauw contact met deze partijen en stuurt vanuit onze kernwaarden. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Om hier uitvoering aan te kunnen geven is een structureel budget nodig voor het aanstellen van een parttime merkregisseur. Dit structurele budget past niet binnen ons financieel perspectief. Daarom, – en omdat het geen wettelijke taak betreft, - is dit voorstel niet financieel verwerkt in deze perspectiefnota. 9.

Klimaatadaptatie fte hitte (structureel) Met de vaststelling van het Watertakenplan 2025-2029 en het Beleids- en uitvoeringsplan Klimaatadaptatie in oktober 2024 is voorzien in de benodigde formatie voor klimaatadaptatie voor de onderdelen "water" en "droogte" en dekking vanuit de rioolheffing. Voor het onderdeel Hierbij is aangegeven dat voor het onderdeel "hitte", als onderdeel van klimaatadaptatie, is aangegeven dat de besluitvorming met betrekking tot over. 0,5 fte gaat plaatsvindt en bij de Perspectiefnota 2026. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Wij kiezen ervoor dit niet te verwerken in deze perspectiefnota, op basis van de integrale afweging. Dit betekent niet dat hier niet op wordt ingezet. Wij stellen voor de formatie ten aanzien van water en droogte met 0,5 fte uit te breiden door hier meer op in te zetten en dit te dekken vanuit de rioolheffing. Met de inzet op water en droogte wordt tevens voorzien in het beoogde doel ten aanzien van hitte. 10. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (investering) (structureel) Wij hebben als gemeente een opgave om ons gemeentelijk vastgoed te verduurzamen. Hiervoor is het noodzakelijk om in onze gebouwen te investeren. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Het is van belang om op basis van de juiste gegevens keuzes te maken in welke gebouwen we investering.

Daarvoor is het beleidskader strategisch vastgoed vastgesteld. Op basis daarvan moet worden bepaald welke gebouwen van strategische waarde zijn voor de gemeente. Dit onderzoek en tegelijkertijd welke investering dan nodig is voor verduurzaming is in uitvoering. Indicatief is bij de investeringsagenda al wel inzicht geboden in de orde van grote van de opgave voor 2026 – 2030. Omdat dit nog onvoldoende concreet is qua exacte investering en om welke gebouwen het dan gaat. Het daarnaast geen wettelijke verplichting betreft én het niet past binnen ons financieel perspectief, is dit niet verwerkt in deze perspectiefnota.

41

11. Rotonde Haskeruitgang (investering) (structureel) Er is een risico-analyse verkeersveiligheid van het gemeentelijk wegennet uitgevoerd. Deze analyse is nodig voor het aanvragen van subsidie in het kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid. Het kruispunt Haskeruitgang-Weinmakker scoort hierin het hoogst op het gebied van verkeersonveiligheid, gebaseerd op ongevalscijfers en snelheidsgegevens. Het wijzigen van dit kruispunt in een rotonde zorgt voor een verkeersveiliger situatie. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Op basis van de integrale afweging en omdat het geen wettelijke taak betreft, – wel een zorgplicht, – is dit voorstel niet opgenomen in deze perspectiefnota. 12. Ondernemingsraad-B (structureel) Als werkgever willen we de inzet voor de OR stimuleren en goed faciliteren. De uren die de medewerkers besteden aan OR-taken drukken nu op de algemene dienst en daarvoor is geen specifiek budget geraamd. Het moet nu worden opgevangen binnen de teams waar de OR leden werkzaam zijn. We weten dat de werkdruk bij de teams groot is en dat de inzet van OR uren soms 'zwaar' kan drukken op de beschikbare capaciteit. Vandaar dat we deze uren willen compenseren ten behoeve van de uitvoering van de reguliere werkzaamheden. Totaal betreft dit 64 uren per week voor 14 OR leden, inclusief de voorzitter en vicevoorzitter. Dit staat gelijk aan 1,77 fte.

1,77 fte x € 100.000 (kosten max. schaal 10) = € 177.000 per jaar. Voor dit voorstel (categorie B) wordt ervoor gekozen om, bovenop het voorstel categorie A, ook de kosten van de andere OR-leden (totaal 44 uur per week) te dekken, naast de uren van de voorzitter en vice-voorzitter. Dat betreft dus 1,33 fte per jaar en staat voor een bedrag van € 133.000. Wanneer de benodigde middelen niet of gedeeltelijk beschikbaar komen, blijft de huidige situatie bestaan. De extra druk op de verschillende teams houdt dan aan, wat ten koste kan gaan van de beschikbare capaciteit voor reguliere werkzaamheden. Motivatie waarom dit niet is opgenomen in de aanvragen Op basis van de integrale afweging is ervoor gekozen om hiervoor geen extra budget aan te vragen.

42

(x € 1.000) NR Omschrijving

I/S

Wettelijk

O&O/NB/VHB

1 Advieskosten Sportstad en Thialf

I

Nee

O&O

2 Komboerden

I

Nee

NB

Fte

2026

2027

-80

-80

2028

2029

-54

-54

Incidentele aanvragen -70 -150

-80

0,50

-54

-54

-40

-40

-40

-40

0,22

-31

-31

-31

-31

-18

-18

-18

-18

-781

-781

-781

-781

-80

-80

-80

-80

-48

-48

-48

-48

Structurele aanvragen 3 Toezicht rechtmatigheid Jeugdhulp

S

Ja

NB

4 Dierenambulance afvoer kadavers 5 Kwartiermaker Europa

S

Ja

O&O

S

Nee

VHB

6 Buurtbemiddeling

S

Nee

VHB

7 Keten OOV scenario B

S

Nee

NB

8 Merkregie

S

Nee

VHB

6,97

9 Klimaatadaptatie fte hitte

S

Ja

VHB

10 Verduurzaming vastgoed

S

Nee

NB

n.b

n.b

n.b

n.b

11 Rotonde Haskeruitgang

S

Nee

NB

0

0

-22

-21

12 Ondernemingsraad

S

Ja

O&O

0,50

1,23

-133

-133

-133

-133

9,42

-1.185

-1.185

-1.207

-1.206

43