Bijlage 2.7 Eindrapportage Toekomstverkenning Lelylijn 2125
Tekst van het document
Noordelijk Nederland wordt een sterke (inter)nationaal relevante regio door de groei van de kenniseconomie in de grote kernen. Snelle verbindingen, hoogstedelijke stations en een sterke economische groei zorgen voor een kapitaalkrachtig Noordelijk Nederland. Dat kapitaal concentreert zich wel alleen langs de lijn en in de grote kernen. De inkomensgelijkheid ten opzichte van heel Nederland wordt in de grote kernen wel verbeterd, echter kan dit voor kleinere kernen in het landelijk gebied negatief uitpakken.
Vervolgonderwijs concentreert zich met name in Leeuwarden en Groningen, de plekken die dat vanuit de historie ook al lang zijn geweest. Deze plekken worden ambassadeurs van de kennisregio Noordelijk Nederland. Hier liggen kansen voor campusontwikkeling waar verschillende onderwijsvormen zich verzamelen. Dat zorgt er tegelijk ook voor dat er minder spreiding van onderwijsinstellingen is waardoor toegang niet voor de hele regio wordt verbeterd.
97
polyfern i.s.m. dzh
Toekomstverkenning Lelylijn 2125
t ct ec effe ff fe ief ct itie osit e s eff po ot p en lein o e G K Gr
Toekomstverkenning Lelylijn 2125
Meetlat brede welvaart | Laag-Snel
t ct ec effe ff fe ief ct itie osit e s eff po ot p en lein o e G K Gr Net als het Hoog Snel scenario is de Lelylijn ontwikkeld op een, volgens het water en bodem sturend principe, klimaatrobuuste plek. De kernen hebben ten tijde van lage economische groei een belangrijke functie als verzorgingscentrum en moeten dus goed bereikbaar blijven. Er ontstaan veel mogelijkheden voor het klimaatadaptief inrichten van de dorpen en steden. Mede omdat er door lage bevolkingsgroei geen vraag is naar extra bouwruimte buiten de stad, waardoor die ruimte dus anders benut kan worden.
In de post-growth samenleving die dit scenario typeert, is verbinding met andere economische regio’s minder belangrijk geworden. Het accent ligt op het ontwikkelen van een alternatief voor een Daily Urban System, met meer lokaal georiënteerde stedelijke systemen.
Er is veel ruimte om de ontwikkeling van de Lelylijn te gebruiken als aanjager van duurzame gebiedsontwikkeling. Met name voor klimaat en natuur. Naar woningen is beperkte vraag, die bovendien grotendeels kan worden opgelost binnen stedelijk gebied.
Het Laag Snel scenario staat volledig in het teken van duurzaamheid en circulaire kringlopen. De algehele leefbaarheid van Noordelijk Nederland is sterk verbeterd door het gezonde landschap en doordat de stationsgebieden dienen als verzorgingsclusters voor de regio. Fysieke nabijheid van voorzieningen is in het landelijk gebied misschien afgenomen, maar de Lelylijn biedt mogelijkheden om dit op te vangen door bij te dragen aan goed bereikbare plekken. Ook zijn de stationsgebieden fijne plekken waar veel ruimte is voor groen. De bufferzones rond de stations kunnen worden ingezet om grote groene longen in de stedelijke omgeving te creëren.
polyfern i.s.m. dzh
98
Het aantal woningen in Noordelijk Nederland is in dit scenario vrijwel gelijk aan het niveau 2025, voordat de Lelylijn er was. Het accent ligt vooral op verduurzaming van de vastgoedvoorraad met lokaal geproduceerde materialen. Dit betekent echter niet dat er geen nieuwbouw heeft plaatsgevonden. De Lelylijn heeft een sturende rol gespeeld bij de locatie voor nieuwbouw volgens het water en bodem sturend principe, terwijl woningen in kwetsbare gebieden zijn uitgefaseerd.
Concurrentiekracht en vestigingsklimaat zijn thema’s waar in de postgrowth scenario's minder waarde aan wordt gehecht. Desondanks brengt de lijn economische kansen met zich mee op het gebied van goederenvervoer. Een circulaire economie met kleine kringlopen vraagt om een fijnmazige goedereninfrastructuur. Bedrijventerreinen waar grondstoffen worden gerecycled moeten goed bereikbaar worden om de circulaire economie een boost te geven. Dit biedt ontwikkelkansen.
Noordelijk Nederland is in dit scenario een kennisregio op het gebied van circulaire economie. Koppelingen tussen kennisinstellingen en bedrijventerreinen vormen daarin een belangrijke schakel. Kennisinstellingen zijn kleinschalig en verspreid over de regio. Kernen met een industriegebied dat is ontsloten met een treinverbinding, hebben een eigen profiel en expertise binnen de circulaire economie. Denk bijvoorbeeld aan specialisatie op het gebied van recyclen van producten of het verwerken van afval.
99
polyfern i.s.m. dzh
Toekomstverkenning Lelylijn 2125
t ct ec effe ff fe ief ct itie osit e s eff po ot p en lein o e G K Gr
Toekomstverkenning Lelylijn 2125
Meetlat brede welvaart | Laag-Vertraagd
t ct ec effe ff fe ief ct itie osit e s eff po ot p en lein o e G K Gr Doordat de lijn voor grote gedeelten op palen is ontwikkeld zijn er minder mogelijkheden om koppelingen te maken met andere water en bodem-thema’s. De inpassing is technisch van aard en vraagt op lange termijn om vergaande beschermingsmaatregelen.
De verbinding van Noordelijk Nederland met de Randstad is belangrijk gebleken voor de leefbaarheid in de regio. Noordelijk Nederland heeft te maken met krimp, waardoor voorzieningen onder druk komen te staan. Denk hierbij aan bepaalde specialistische zorg. Een snelle en goede verbinding met de Randstad, waar deze voorzieningen nog wel zijn, draagt bij aan de leefbaarheid van Noordelijk Nederland. Internationaal heeft de Lelylijn in dit scenario geen betekenis.
De rol van het landschap als klimaatadaptieve en aantrekkelijke omgeving staat in dit scenario onder druk. Het accent ligt op het landschap als energieproductiemilieu. Daardoor worden kansen t.a.v natuur en landschap maar zeer beperkt verzilverd.
De Lelylijn en bijbehorende stationsontwikkelingen zijn essentieel gebleken voor het bereikbaar houden van basisvoorzieningen in Noordelijk Nederland. Stations zijn ontwikkeld tot zorg- en onderwijsclusters. Stationsgebieden zijn daardoor levendige en prettige omgevingen geworden waar veel ontmoeting plaatsvindt. In de steden ligt het accent minder op klimaatadaptiviteit waardoor groen en water een kleine rol hebben.
polyfern i.s.m. dzh
100