Bijlage 1 - Voorjaarsrapportage 2025

Voorjaarsrapportage 2025

1

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................... 3 Programma's ........................................................................................................ 6 Sociale Leefomgeving ...........................................................................................17 Economische Leefomgeving ...................................................................................30 Fysieke Leefomgeving ...........................................................................................37 Mensen Middelen en Bestuur ..................................................................................47 Algemene dekkingsmiddelen ..................................................................................53 Overhead ............................................................................................................56

2

Inleiding Hierbij ontvangt u de Voorjaarsrapportage 2025 van de gemeente Heerenveen. Via deze rapportage kunt u kennisnemen van de voortgang van de doelen en de prognose van de financiën. Daarnaast worden budgetwijzigingen voorgesteld. Naast de gerealiseerde successen in de eerste vier maanden van 2025 wordt over de opgenomen doelen uit de Themabegroting 2025 de voortgang aangegeven middels een 'stoplichtenmodel'. Verklaring stoplichten

We geven alleen bij afwijkingen een toelichting. Daarom is de laatste cel in de rij achter een groen 'bolletje' leeg. De financiële samenvatting vindt u in het hoofdstuk 'Totaaloverzicht mutaties voorjaarsrapportage'. De mutaties worden per thema toegelicht. De opbouw van de hoofdstukken is als volgt: Programma's: - Successen - Wat hebben we gedaan in 2025 Thema's: - Successen - Wat hebben we gedaan in 2025 - Wat mag het kosten inclusief mutaties investeringen Naast deze vaste onderdelen in de Voorjaarsrapportage willen we u in de Voorjaarsrapportage tevens op de hoogte brengen van de actuele ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Omdat dit in de rapportage zelf -op dit moment- niet tot een financiële afwijking leidt en dit wel een belangrijke ontwikkeling is, hebben we ervoor gekozen deze informatie in deze inleiding op te nemen. De actuele ontwikkelingen binnen het sociaal domein De financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein blijven onzeker en vragen om voortdurende alertheid en bijsturing. Wmo Binnen de Wmo zien we voor dit jaar een voorzichtige positieve trend. Sinds het laatste kwartaal van 2023 hanteren we – in aansluiting op de taakstelling uit het Meerjarenprogramma deel 2 uit 2023 (MJP-II)– het principe: eenvoudig en sober waar het kan, professioneel waar nodig. Deze zakelijke, maar zorgvuldige aanpak heeft geleid tot concrete resultaten.

Onze inspanningen hebben als doel de taakstelling van € 1,9 miljoen in 2026 en € 2,7 miljoen in 2027 te behalen. Dit doen we door onder andere minder minuten toe te kennen en onderdelen van de dag- en thuisondersteuning te verleggen naar collectieve en voorliggende voorzieningen, zodat het gebruik van

3

maatwerkvoorzieningen afneemt. Ook is er sober ingekocht bij de nieuwe aanbestedingen. Dit levert niet alleen economische voordelen op, maar biedt ook perspectief voor inwoners. Ons programma Gezond Welzijn Vernieuwen – gericht op de beweging van zorg naar preventie – biedt hierin structuur, samenhang en focus. Deze koers stelt ons in staat om op langere termijn ondersteuning toegankelijk te houden. Tegelijkertijd merken we dat deze transitie niet zonder spanning verloopt. Inwoners, aanbieders en medewerkers in de toegang moeten wennen aan de nieuwe realiteit. Hoewel de eerste prognoses voor het behalen van de taakstelling positief zijn, blijft de situatie onzeker. Een dergelijke taakstelling heeft een aanloop nodig om goed bij te kunnen sturen en te monitoren. Bovendien zorgt de vergrijzing voor toenemend gebruik van hulp bij het huishouden, leiden loonontwikkelingen tot stijgende tarieven en missen voorliggende voorzieningen zoals meedoen-locaties structurele financiering. Daarnaast kunnen (landelijke) bezuinigingen juist leiden tot extra druk op maatwerkvoorzieningen. Jeugd Binnen de Jeugdwet krijgen we naar verwachting wederom te maken met een forse kostenstijging. Op basis van de uitgaven over het eerste kwartaal van 2025 lijkt de kostenstijging bij specialistische jeugdhulp zich door te zetten.

De eerste voorlopige cijfers geven een mogelijk extra tekort aan van minimaal € 3,6 miljoen. Deze ontwikkeling zet de begroting onder druk en onderstreept het belang van actuele cijfers en daar waar mogelijk bijsturing. In deze voorjaarsrapportage houden we daar nog geen rekening mee, omdat het een relatief korte periode betreft. Maar ook omdat wij op dit moment nog onvoldoende in staat zijn om een goed onderbouwde prognose af te geven en dat daar ook de nodige stappen nog gezet moeten worden. Daarvoor hebben we een volledig inzicht nodig van onder andere de in- en uitstroom, populatie (leeftijden jeugdigen), zorgzwaarte, effecten inkoop en dergelijke. Hier werken wij momenteel hard aan. In de najaarsrapportage kunnen we dan een beter beeld geven van de uitgaven. Participatie Ook de uitvoering van de Participatiewet kent fluctuaties die moeilijk voorspelbaar zijn, mede door ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, de instroom van statushouders en het bijstellen van het BUIG-budget. Het verloop hiervan houden wij nauwlettend in de gaten. Leerlingenvervoer In het jaar 2024 is het leerlingenvervoer opnieuw aanbesteed. Sinds 1 september 2024 is er een nieuwe vervoerder gecontracteerd. We zien dat de kosten voor leerlingenvervoer zijn gestegen, vooral als gevolg van indexaties en nieuwe en wettelijke voorwaarden rondom duurzaamheid.

Er is een eerste analyse uitgevoerd met als doel zicht te krijgen op de totale verklaring voor de stijging in de kosten, zowel op de onderdelen uitvoering, beschikking en facturering en contractueel. We zetten volop in beheersmaatregelen, zoals samenwerking in de regio rondom contractafspraken en het verder versterken van toezicht en factuurcontrole. In de najaarsrapportage 2025 komen we hierop terug. In de najaarsrapportage verwachten we meer zicht op de financiële lijn sociaal domein breed. Dat is het moment om te beoordelen of een bijstelling van de begroting nodig is.

4

Lelylijn Eind 2024 is besloten dat er (nog) geen vervolg verkenningsfase komt voor de Lelylijn. Hoewel nut en noodzaak zijn aangetoond, wordt niet voldaan aan de eis van 75% financiering. Op basis van een motie van de Tweede Kamer is besloten in 2025 en 2026 te werken aan een Masterplan om een vervolgbesluit dichterbij te brengen. Dit Masterplan onderzoekt onder meer alternatieve mogelijkheden voor de financiering én doet een viertal gebiedsgerichte verdiepingsonderzoeken om de verschillende tracés in te passen en integrale toekomstbeelden te maken. Dit gebeurt in Heerenveen, Drachten, Emmeloord en Groningen. Deze toekomstbeelden zijn eind 2025 gereed; optioneel is dat in 2026 deze toekomstbeelden worden geobjectiveerd aan de hand van criteria Brede Welvaart. In de brief van het kabinet aan de Tweede Kamer bij de voorjaarsnota heeft het kabinet aangegeven er van uit te gaan dat het Masterplan in 2025 en 2026 wordt uitgevoerd. Dit betekent dat het kabinet niet verwacht dat er in november 2025 bij het BO-MIRT een positief besluit zal worden genomen over de vervolgfase. Bij de voorjaarsnota hebben de coalitiepartners het budget voor de Lelylijn van bijna € 3,5 miljard voor andere doeleinden ingezet; er resteert nog € 600 miljoen. Dit maakt de opgave voor de financiering van de Lelylijn nog uitdagender; de inschatting is dat hiervoor ruim € 13 miljard benodigd is.

Het onderzoek naar alternatieve financieringsmogelijkheden moet deze financiële opgave haalbaar maken.

5

Programma's Tabel verdeling programma/thema Sociale Leefomgeving

Economische leefomgeving

Fysieke Leefomgeving

Mensen, middelen en bestuur

Gezond welzijn vernieuwen (Zorgtransitie) Meedoen aan de samenleving (Sociale transitie) Een thuis voor iedereen (Woontransitie) Dienstverlenende overheid Cultuur Energie van morgen (Energietransitie) Toonaangevend in de circulaire samenleving (Circulaire transitie) Dienstverlenende overheid Bestaanszekerheid Een thuis voor iedereen (Woontransitie) Landschap in balans Energie van morgen (Energietransitie) Toonaangevend in de circulaire samenleving (Circulaire transitie) Dienstverlenende overheid Dienstverlenende overheid

6

Successen Programma gezond welzijn vernieuwen & programma meedoen aan de samenleving Start van de praktijkverkenners We zijn gestart met 14 praktijkverkenners (medewerkers uit de hele organisatie) in de wijken en dorpen om een integrale visie op preventie en de sociale basis te ontwikkelen. Onder leiding van de opbouw- en wijkmanagers bezoeken de praktijkverkenners 'gezonde praktijken' en leren we van wat er in de praktijk al is en versterkt kan worden. Vervolgens toetsen we of bestaand beleid werkt of niet. Dit vormt de basis voor een visie en een afwegingskader. Deze aanpak komt voort uit de behoefte aan een visie op preventie en de sociale basis sociaal domein breed, en is de rode draad in de twee programma’s in het sociaal domein. De beweging van zorg naar meer preventie en gezondheid raakt alle onderdelen van het sociaal domein en vraagt om samenhang en versterking van gezamenlijk beleid. Dit is essentieel in een veranderende samenleving met grote uitdagingen zoals beperkte financiële middelen en personeelstekorten. Door deze transitie kunnen we de focus verleggen van zorg naar preventie, wat bijdraagt aan een gezondere en duurzamere gemeenschap.

Programma Landschap in Balans Wintermonitor Duurzaamheid De gemeenteraad heeft de wintermonitor duurzaamheid - een samenwerking tussen Landschap in Balans, Circulaire Samenleving en Energie van Morgen - opgeleverd aan de raad, met daarin ook een groot aantal resultaten op het gebied klimaatadaptatie en biodiversiteit. Duurzaam Werken in Projecten en Processen Het traject Duurzaam Werken in Projecten en Processen - een samenwerking tussen Landschap in Balans, Circulaire Samenleving en Energie van Morgen - is gestart. Bij dit traject wordt de bestuurlijke doelen vertaald in nog meer concrete afspraken en resultaten. Programma Circulaire Samenleving Oplevering eerste duurzame en circulaire scholen Op 14 mei is tijdens het World Circular Economy Forum (WCEF) in São Paulo het Circularity Gap Report Fryslân gepresenteerd door Circle Economy. Friesland scoort 10,6% op de circularity metric. Wat betekent dat meer dan een tiende van de grondstoffen in de provincie wordt teruggewonnen en opnieuw gebruikt. Ter vergelijking: het Nederlands gemiddelde ligt op 9,8%, wereldwijd is dat 6,9%. Binnen Friesland is de gemeente Heerenveen koploper, met onder meer Omrin qua afvalverwerking. Als gemeente hebben wij zelf in het voorjaar van 2025 de eerste duurzame en circulaire scholen opgeleverd. Er is integraal gekeken naar duurzaamheid.

De scholen bevatten diverse biobased materialen en zijn losmaakbaar verbouwd. Het zijn de eerste gebouwen van de gemeente Heerenveen die over een materialenpaspoort beschikken. De financiële restwaarde is voor het eerst berekend: dit maakt het mogelijk om gebouwen niet meer af te schrijven tot nul, maar tot de restwaarde van de materialen/componenten. We zijn de tweede gemeente die financiële restwaarde opgenomen hebben in Nederland en uniek op het gebied van onderwijshuisvesting. Zo blijkt ook uit de diverse media-aandacht, zo was in april 2025 Kindcentrum Het Kompas te zien in 'Bouwen aan de Toekomst' op SBS6.

7

Programma Energie van Morgen Compensatieplan voor natuurvriendelijk isoleren In de afgelopen maanden zijn 60 vleermuiskasten en vogelnestkasten verspreid over de gemeente Heerenveen. Dit is nodig om beschermde vogels en vleermuizen een andere plek te geven, zodat ze niet verstoord worden tijdens het isoleren van spouwmuren en daken. Ze zijn geplaatst in/bij gemeentelijk vastgoed, kerken, scholen of dorpshuizen en particuliere woningen. Ook zijn er vogelnestkasten geplaatst, bij enthousiaste inwoners waar geen geschikte plek was voor een vleermuiskast. De volgende stap betreft het opstellen van een Soorten Management Plan (SMP), een zeer arbeidsintensief proces van circa 2 jaar waarin ecologen op locatie volgens vaste richtlijnen en protocollen bepalen of, en zo ja welke en hoeveel beschermde soorten aanwezig zijn in, op of rond de bebouwing. Het SMP plus monitoring borgt de Wet Natuurbescherming en maakt volledig isoleren mogelijk. Programma Een thuis voor iedereen Convenant sociale huur Volgens de Woonvisie die de gemeenteraad in 2023 vaststelde moet minimaal 30% van de nieuwbouwwoningen in de categorie sociale huur vallen. Dit sluit aan bij de verwachte landelijke verplichting vanuit de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting.

Met het Convenant zijn afspraken gemaakt met Accolade en WoonFriesland, waardoor in de periode 2023 - 2030 600 sociale huurwoningen gerealiseerd worden. Dat is 30% van de nieuwbouwwoningen. Een enorme stap voor volkshuisvesting en betaalbaar wonen in Heerenveen! Dit heeft zich onder meer vertaald in de gebiedsvisie A32, waarin de komende jaren 800 woningen worden gerealiseerd, met de eerste woningen naar verwachting al in 2026, waarvoor op 21 mei het startschot werd gegeven. Programma Dienstverlenende overheid Belastingen meer klantgericht Er is een belastingbalie ingericht waar burgers en bedrijven de eerste 3 weken na aanslagoplegging fysiek in gesprek kunnen gaan met een medewerker belastingen. Ze kunnen terecht met vragen over de aanslag, de WOZ-waarde, betalingsmogelijkheden of kwijtschelding. Als nodig doen wij direct de aanpassingen in de administratie of helpen wij met het invullen van formulieren. We hebben ook een informeel bezwaarproces voor de WOZ ingericht. Binnen 2 weken heeft de taxateur het waarde-onderzoek afgerond, heeft de bezwaarmaker telefonisch uitleg gehad van de taxateur en aansluitend schriftelijk een uitspraak. Zowel de eigen organisatie als burgers hebben dit als positief ervaren.

8

Gezond welzijn vernieuwen (zorgtransitie) Doelen • Minder inzet van professionals door de juiste zorg op de juiste plek te organiseren; • Sterkere ketensamenwerking in het voorliggend veld voor alle doelgroepen; • Toekomstbestendig en beheersbaar stelsel om zorg te kunnen blijven bieden aan wie dit echt nodig heeft; • Een gezondere fysieke en sociale leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen in 2025 · De voorgenomen programmakoers van 2024 zetten we voort in 2025; · We werken volgens het principe dat iedere inspanning bijdraagt aan ten minste één doel en één of meerdere maatschappelijke effecten van het programma; · We nemen begin 2025 ons subsidiebeleid voor het sociaal domein onder de loep en gaan werken op basis van een afwegingskader. Binnen dit afwegingskader zijn de programmadoelen (zorg-/ en sociale transitie) leidend. De te verstrekken subsidies dragen bij aan de programmadoelen en hebben een positieve invloed op de te behalen maatschappelijke effecten; · We maken begin 2025 een analyse van inzet en uitgaven van lopende (voorliggende) activiteiten voor meer samenhang en om een efficiencyslag te realiseren; · We faciliteren ondersteuning in de wijken en dorpen. We doen dit meer met elkaar en minder als individu; · We werken per 1 januari 2025 samen met onze preventie- en sportpartners een herziene opdracht uit die aansluit bij de programmadoelen.

Daarnaast maken we (nieuwe) afspraken over de wijze van aansturing en zetten we in op een beperkt aantal partnerschappen; · We creëren koppelkansen binnen verschillende projecten zoals de woonzorgvisie, SPUK/GALA (Specifieke Uitkering/Gezond & Actief Leven Akkoord), bestaande uitvoeringsprogramma’s, de visie op sport en bewegen, het integraal zorgakkoord (IZA) en de vergroening van schoolpleinen. En waar mogelijk nog breder in de organisatie op onderwerpen als omgevingsvisie en leefomgeving; · We zetten blijvend in op externe financieringsvormen en subsidies om de programmadoelen te bereiken; · We werken begin 2025 diverse scenario’s uit als het gaat om nieuwe inkoop Wmo om de taakstelling vanaf 2026 te realiseren. Voortgang

Meedoen aan de samenleving( sociale transitie) Doelen • Versterken onderlinge verbondenheid, vertrouwen en veiligheid samenleving; • Professionals, ouders en andere inwoners vormen een sterk netwerk rondom de Heerenveense jeugd; • Dit netwerk creëert een omgeving waarin elk kind zich naar vermogen kan ontwikkelen (brede ontwikkeling); • Meer kinderen groeien tot zelfredzame (jong)volwassenen; • Veerkrachtiger jeugd en meer gezinnen in balans; • Kinderen groeien veilig op; • Meer bestaanszekerheid onder gezinnen.

9

Wat gaan we daarvoor doen in 2025 Om dit te bereiken, gaan we aan de slag met een programmaplan. Dit komt voort uit de visie die in december 2024 ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de raad. We kunnen niet om de kosten voor specialistische jeugdhulp heen. Deze kosten lopen op en we hebben als gemeente slechts beperkte invloed om ze te beheersen. Maar we kijken met het programma verder dan alleen het jeugdhulpbudget. We willen een beweging inzetten. Om dit te bewerkstelligen, moeten we investeren in positief opgroeien, een sterke basis en degelijke preventie, integraal werken dichtbij het kind en het gezin, en intensieve hulp met duurzame effecten. De versterking van onze basisvoorzieningen en het zorgen voor vrij toegankelijke hulp en tijdige, gerichte preventie zijn enkele voorbeelden van de mogelijkheden. Hiervoor is ook een financiële beweging nodig. We moeten nú durven investeren om op de lange termijn deze doelstellingen te bereiken. In het programmaplan dat we verder uitwerken na het vaststellen van de visie, wordt duidelijker hoe we op deze factoren kunnen inzetten. Het realiseren van deze ambities vraagt om financiële middelen en duurzaam investeren. Naast het ontwikkelen van een visie en programmaplan zetten we ondertussen al stappen voorwaarts die aansluiten bij de startnotitie, zoals vastgesteld door de raad op 27 juni 2024.

Zo zijn we voor de duur van twee jaar gestart met een pilot Buurtgezinnen. Daarnaast is er een projectleider Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) aangetrokken om in 2024 en in de loop van 2025 na te gaan hoe we OKO kunnen vormgeven in de gemeente Heerenveen. Voortgang

Toonaangevend in de circulaire samenleving (circulaire transitie) Doelen • Inwoners produceren geen afval meer, door hergebruik en deelinitiatieven; • Bedrijven ondernemen circulair met nieuwe circulaire verdienmodellen en werken samen in de keten om kringlopen te sluiten; • We creëren een innovatief ecosysteem waarin vernieuwende concepten worden ontwikkeld die wereldwijd oplossingen bieden voor de circulaire transitie; • De gemeentelijke organisatie is zelf toonaangevend in circulariteit via inkoop en beleid. Wat gaan we daarvoor doen in 2025 Bedrijven ondernemen circulair, met nieuwe circulaire verdienmodellen, en werken samen in de keten om kringlopen te sluiten. · We organiseren tweemaal per jaar, samen met onze partner Samen Circulair, een bijeenkomst om ondernemers te motiveren en inspireren; ·We organiseren tweemaal per jaar, samen met een kennisinstelling, een bijeenkomst rondom circulaire business- en verdienmodellen; · Door middel van minimaal dertig bedrijfsbezoeken maken we ondernemers bewust van het belang van de circulaire economie.

De uitkomst van deze gesprekken geven ons beeld van wat er onder ondernemers leeft en waar ze tegenaan lopen; · We helpen ondernemers bij het vinden van de juiste partners om hun circulaire doelstellingen te realiseren; · We onderzoeken de mogelijkheid van een centraal loket waar ondernemers terecht kunnen met hun vragen rondom circulair ondernemen. Dit doen we samen met Samen Circulair; · De gemeente werkt sterk samen in het (Europese) circulaire netwerk. We verkennen actief Europese fondsen en samenwerkingen voor innovaties.

Voortgang

10

We creëren een innovatief ecosysteem waarin vernieuwende concepten worden ontwikkeld die wereldwijd oplossingen bieden voor de circulaire transitie. · Met een gebiedsgerichte aanpak ontwikkelen we samen met bedrijven en kennisinstellingen een ecosysteem rondom de circulaire economie en aanverwante thema’s. Dit is de basis voor Circular Valley; · Het MKB in de gemeente is de aanjager van (circulaire) innovaties. We willen minimaal tweemaal als ‘launching customer’ van nieuwe innovaties optreden; · We ontwikkelen Klaverblad Noordoost (KNO) circulair; · We maken een overzicht van de activiteiten die rondom bedrijven spelen en monitoren dit actief. Goede voorbeelden delen we om andere bedrijven te inspireren. Voortgang

De gemeentelijke organisatie is zelf toonaangevend qua circulariteit als het gaat om inkoop en beleid. · We werken onze ambities op het gebied van circulair bouwen in 2025 uit in één pilotproject in gebiedsontwikkeling; · Bij de schoolprojecten die we in 2025 uitvoeren, wegen we de architect, installateur en aannemer ook op circulariteit. Bij de schoolprojecten zetten we in op biobased materiaalgebruik en demontabel bouwen, en nemen we de financiële restwaarde mee; · Begin 2025 werken we aan circulaire routekaarten die onder andere input leveren voor een circulair bouwbeleid. Dit beleid wordt in 2025 vastgesteld. Voortgang Het pilotproject gebiedsontwikkeling wordt verschoven naar 2026.

De gemeentelijke organisatie is zelf toonaangevend qua circulariteit als het gaat om inkoop en beleid. · In 2025 kopen we als gemeente 25% circulair in; · We ontwikkelen in 2025 een circulaire checklist voor de inkoop van diensten en middelen onder de € 40.000. Deze checklist moet zijn doorlopen voordat een afdelingshoofd of teamleider de opdracht ondertekent; · We vernieuwen het inkoopbeleid (2025 gereed). In het inkoopbeleid nemen we, op basis van opgestelde circulaire routekaarten, circulaire doelstellingen op. Voortgang

Inwoners produceren geen afval meer als gevolg van hergebruik en deelinitiatieven. ·Om de kennis van onze inwoners over huishoudelijk afval verder te verbeteren, organiseren we in 2025 een online afvalkennisquiz. Om zoveel mogelijk inwoners hieraan te laten deelnemen, verloten we onder de goede antwoorden enkele ‘woest aantrekkelijke’ prijzen; Als eind 2025 de 'Bofkontjesregeling' is afgelopen, of wanneer het subsidieplafond is bereikt, willen we de wegwerpluierberg verkleinen met zindelijkheidstraining. Voortgang

11

Een thuis voor iedereen (woontransitie) Doelen • Een beter betaalbaar, groter en gevarieerder aanbod van verschillende woonvormen en woonomgevingen; • Woningzoekenden van het hier en nu, de toekomst en van elders vinden sneller een passende woning; • Een toekomstbestendiger, inclusiever en duurzamer, woningaanbod passend bij ontwikkelingen (waaronder Lelylijn, AZC, energiecongestie, klimaatverandering en ambulantisering); • Versterken van sociale cohesie, woonplezier en leefbaarheid - in vitale en gemêleerde kernen en wijken. Wat gaan we daarvoor doen in 2025 · We maken jaarschijfafspraken voor 2025 en voeren deze uit, als uitwerking van de meerjarige prestatieafspraken die in 2024 met de woningcorporaties (Accolade, Elkien en WoonFriesland) en huurdersverenigingen zijn gemaakt; · We volgen en monitoren de inspanningen en hun effecten voor het thema en het programma ‘een thuis voor iedereen’, met behulp van de woonmonitor die in 2024 is gemaakt. Ook breiden we de woonmonitor uit met nieuwe onderwerpen; · We werken integraal samen aan woonzorgthema’s en vraagstukken, waaronder de Woonzorgvisie: vraagdruk en behoefte doelgroepen (onder andere arbeidsmigranten, spoedzoekers en statushouders), verwachte vaststelling in Q1 2025.

· Samen met partners, zoals de gemeenten in Zuidoost Fryslân, de provinsje Fryslân en Rijksoverheid, werken we samen aan de herijking van de regionale Woondeal Voortgang We liggen op koers qua planvorming i.r.t. de benoemde doelen uit de begroting. We zien dat het knelt om de programmering en plannen uit het programma “Een thuis voor iedereen” om te zetten naar resultaat en realisatie van projecten en opgaven. Dit vraagt om inzet, regie en sturing vanuit de gemeente. In de perspectiefnota 2026 komen wij daarover bij u terug. · We zetten de komende jaren in op het toevoegen van minimaal tweeduizend woningen in de periode 2023 2030. We doen dit op basis van de Woonvisie en Heerenveen Groeit. Een aantal belangrijke projecten zijn: · Heerenveen West: we doen een beroep op de eerder gemaakte afspraken in de bestuursovereenkomst tussen de gemeenten De Fryske Marren en Heerenveen en wensen over te gaan tot een - bij voorkeur gezamenlijke - gebiedsontwikkeling ten Westen van Heerenveen om daarmee onze woningopgave te realiseren. We bereiden een ambtelijk en bestuurlijk proces voor om de gebiedsontwikkeling - bij voorkeur gezamenlijk op te starten. We hopen in de eerste helft van het begrotingsjaar in beide gemeenten een gelijkluidend raadsvoorstel voor te kunnen leggen; · A32-zone: we maken een ontwikkelstrategie voor deze locatie met een focus op wonen.

Op basis hiervan brengen we de ontwikkellocaties op de markt via een tender. Met de geselecteerde marktpartij of partijen pakken we het verdere ontwikkel- en ontwerpproces op; · Akkrum: na een haalbaarheidsonderzoek waarin we verschillende opties verkennen en diverse aspecten onderzoeken, verwachten we medio 2025 een stedenbouwkundig plan op te leveren. Dit plan dient als basis voor de verdere gebiedsontwikkeling in Akkrum. Naast deze belangrijke projecten werken we ook aan tal van andere projecten in Heerenveen en in de andere dorpen. Hierbij treedt de gemeente zowel actief als faciliterend op. Voortgang We liggen op koers qua planvorming i.r.t. de benoemde doelen uit de begroting. We zien dat het knelt om de programmering en plannen uit het programma “Een thuis voor iedereen” om te zetten naar resultaat en realisatie van projecten en opgaven. Dit vraagt om inzet, regie en sturing vanuit de gemeente. In de perspectiefnota 2026 komen wij daarover bij u terug.

12

Landschap in balans Doelen • Een klimaatbestendig(er) inrichting van de ruimte waarbij water en bodem sturend zijn; • Vergroting van de biodiversiteit door hierop te sturen bij inrichting en beheer; • De omgevingsvisie is de basis voor al ons ruimtelijk beleid en handelen; • Ruimte voor (nieuwe) ontwikkelingen en stimuleren dat deze de kwaliteit van de directe leefomgeving actief versterken; • De historie, identiteit en waarde(n) van onze leefomgeving zijn beter herkenbaar en ze inspireren en enthousiasmeren onze bewoners en bezoekers. Wat gaan we daarvoor doen in 2025 In 2024 hebben wij het beleidsplan Klimaatadaptatie aan de gemeenteraad voorgelegd. Ter informatie heeft u ook het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie ontvangen, dat is opgesteld binnen de kaders van het beleidsplan. In dit uitvoeringsprogramma gaan we in op hoe we knelpunten in de bestaande omgeving kunnen oplossen en welke knelpunten we de komende jaren als eerste oppakken. U heeft in 2024 het programma Groenstructuur ontvangen, waar biodiversiteit onderdeel van is. Dit beschrijft hoe we de biodiversiteit in Heerenveen, samen met inwoners, beschermen en vergroten en hoe we bewustwording en draagvlak creëren. De basis hiervoor is beschreven in de Notitie Biodiversiteit Heerenveen en de daarin gestelde doelen.

Naast de maatregelen die in beide documenten staan beschreven, werken we in 2025 aan het borgen van klimaatadaptatie en biodiversiteit in onze gemeentelijke processen. Wanneer dit praktisch en budgettair mogelijk is, koppelen we maatregelen om Heerenveen klimaatadaptief en biodiverser te maken aan ruimtelijke ontwikkelingen en/of grootschalig onderhoud en renovatie. Voortgang

Energie van morgen (energietransitie) Doelen • Meer besparing en duurzame verwarming in de Gebouwde omgeving; • Meer duurzaam opgewekte elektriciteit en toekomstbestendige energieinfrastructuur; • Meer duurzame mobiliteit; • Verduurzaming energiegebruik in de industrie. Wat gaan we daarvoor doen in 2025 Energie besparen: · Afronding Witgoedwissel (2025); · Verder met het Nationaal Isolatie Programma (2025); · Uitvoering Energiefonds (2025). Wijkgericht besparen en aardgasvrij maken: · Wijkuitvoeringsplan (WUP) Aldeboarn, Nes, De Greiden, Oudeschoot, Nieuweschoot (2025); · Onderzoek naar een publiek warmtebedrijf (eerste contouren gereed in 2025 op basis van start in 2024). Gebouwen verduurzamen: · Gemeentelijk vastgoed, schoolgebouwen, maatschappelijk vastgoed / organisaties en bedrijven stimuleren (2025). Bedrijven ondersteunen bij energie besparen en verduurzamen: · Aanpak netcongestie

13

Voortgang

· Opwek zonne-energie stimuleren met minimaal 50% lokaal eigendom (heel 2025); · Verder samenwerken (in Fryslân en met netbeheerders) aan een toekomstbestendige energie-infrastructuur, onder andere met Buurt Realisatie Plannen voor laagspanningsnet, onderstations en 380kV (2025). Voortgang

· Duurzame mobiliteit stimuleren in relatie tot de energietransitie, bijvoorbeeld middels slim laden om netcongestie te verminderen en met laadpalen in de openbare ruimte (2025). Voor het verduurzamen van het energiegebruik in de industrie draagt de gemeente (EZ) in haar contacten voortdurend de boodschap van de energietransitie uit, ondersteunend aan de provincie (het bevoegd gezag). Voortgang

Dienstverlenende overheid Doelen • We zijn meer gericht op de verwachtingen en de behoeften van inwoners en ondernemers, nu en in de toekomst. Zo is onze dienstverlening vraaggerichter; • We behandelen (complexe) vragen meer samenhangend en werken hiervoor procesgerichter en over de grenzen van afdelingen heen; • We pakken (eenvoudige) vragen waar het kan efficiënt en digitaal op; • We richten participatieprocessen samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in, passend bij onze rol en de opgave.

14

Wat gaan we daarvoor doen in 2025 In 2024 en 2025 vinden in het kader van het Programma Dienstverlening inspanningen plaats die vooral zijn gericht op het op orde krijgen van het gewenste basisniveau in de dienstverlening. In het begrotingsjaar 2025 vinden de volgende inspanningen plaats: · In het eerste kwartaal informeren we de raad over de resultaten in het programma tot nu toe en over de inspanningen die we gaan doen, waaronder de voorbereiding van de visie; · We leggen in het najaar van 2025 een visie op dienstverlening voor aan uw raad voor 2026 en verder; · In het kader van verbetering van de bereikbaarheid zetten we in op: .Een verbetering van de kanaalsturing door het concreet maken van het concept ‘klik, bel, kom’ dit zorgt ervoor dat onze inwoners de gemeente kunnen bereiken op de manier die bij hen past. . Een verbetering van de telefonische bereikbaarheid. Een onderdeel hiervan is nieuwe telefooncentrale. Dit zorgt ervoor dat onze inwoners ons gemakkelijk kunnen bereiken en sneller met de juiste persoon in contact komen. Om dit te realiseren, zijn duidelijke gedragsafspraken met medewerkers essentieel. Deze afspraken hebben betrekking op zaken zoals hoe medewerkers de telefoon opnemen, hoe zij inwoners te woord staan, en hoe snel en adequaat zij hen doorverwijzen naar de juiste afdeling.

De telefooncentrale biedt daarnaast de mogelijkheid om processen en gedrag beter te monitoren en bij te sturen waar nodig; . Een andere werkwijze van het klantcontact centrum (KCC), om de huidige bereikbaarheid te borgen. Gereed eind 2025. ·In het kader van de optimalisering dienstverlening zetten we in op: . Het optimaliseren en standaardiseren van processen; . Het digitaliseren van processen. Het verbeteren van de processen is gericht op het bieden van snellere, transparantere en nauwkeurigere dienstverlening. Waar mogelijk wordt dit digitaal aangeboden, zodat inwoners op elk gewenst moment en vanaf elke locatie gebruik kunnen maken van de diensten. · In het kader van het doorontwikkelen van de participatie zetten we in op: . Het ontwikkelen van een beslisboom om te komen tot een bij de opgave passend proces. (1e helft 2025); . Het ontwikkelen van een toolkit om de organisatie en inwoners beter te informeren en faciliteren bij participatieprocessen (eind 2025); . Meer inzicht in participatieprocessen voor inwonenden (eind 2025). · Tenslotte zetten we in op eigenaarschap en vaardigheden van medewerkers om samen te werken aan gezamenlijke doelen en resultaten. Dit is een continu proces. Hiertoe zetten we in op: . Spelregels, gedrag en vaardigheden; . Een nieuw houvast om te kunnen werken vanuit de bedoeling in het sociaal en fysiek domein. Voortgang

15

Totaaloverzicht mutaties voorjaarsrapportage per thema bedragen x € 1.000 Thema

Primitieve begroting

Raadsbesluiten en budget overhevelingen

Effect voorjaars rapportage

Begroting 2025 na voorjaars rapportage

Sociale Leefomgeving

-72.916

-2.193

-2.363

-77.472

Economische Leefomgeving

-49.517

74

-13.164

-62.607

Fysieke Leefomgeving

-66.678

-11.966

5.532

-73.111

Mensen Middelen en Bestuur

-7.867

-219

215

-7.871

Algemene Dekkingsmiddelen

-1.368

-

-101

-1.469

Overhead

-27.978

-3.006

-2.843

-33.827

-266

-

-

-266

-1

-

-

-1

-226.591

-17.310

-12.724

-256.624

Sociale Leefomgeving

2.856

490

2.073

5.419

Economische Leefomgeving

22.699

120

13.188

36.007

Fysieke Leefomgeving

42.484

4.085

-5.317

41.252

Mensen Middelen en Bestuur

2.941

-5

232

3.167

Algemene Dekkingsmiddelen

150.171

-

679

150.850

161

-

-17

144

VPB

-

-

-

-

Onvoorzien

-

-

-

-

Totaal baten

221.311

4.690

10.837

236.839

Toevoeging reserve

-1.900

-3.296

-606

-5.802

Onttrekking reserve

8.411

15.488

3.069

26.968

Totaal geraamde lasten

1.231

-428

577

1.380

VPB Onvoorzien Totaal lasten

Overhead

16

Sociale Leefomgeving Successen Lokale Educatieve Jeugd agenda (LEJA) Het LEJA is het bestuurlijk overleg tussen onderwijs- en opvangbesturen, welzijn, gezondheid en de gemeente dat zich richt op de samenhang rondom onderwijs en opgroeien jeugdigen in Heerenveen. Op 4 maart is de concept LEJA-beleidsagenda Heerenveen voor de periode 2025-2026 enthousiast ontvangen door alle betrokken partijen. Na vaststelling in het college kan de LEJA-beleidsagenda door alle betrokken bestuurders ondertekend worden. Nieuw Beleidskader Terugvordering & Verhaal De afgelopen jaren is er een verschuiving geweest naar een meer mensgerichte benadering in de uitvoering van het sociale vangnet. Deze koerswijziging hebben we verwerkt in ons nieuwe beleid. De aangepaste verordening en beleidsregels spelen beter in op de huidige behoeften en omstandigheden van onze inwoners is het gevolg. We stellen vertrouwen, maatwerk en preventie centraal, en tegelijkertijd waarborgen we de rechtmatigheid en doelmatigheid. Onze inwoners kunnen rekenen op een persoonlijke benadering waarbij individuele omstandigheden worden meegewogen en problemen vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt.

Wat hebben we gedaan in 2025 Maatwerkvoorzieningen Wat gaan we daarvoor doen in 2025 · We gaan door met de versobering van de indicaties voor maatwerkvoorzieningen en het zakelijker toekennen hiervan; · We bestendigen de inzet van minimaal twee voorliggende voorzieningen ter vervanging van (een deel van de) maatwerkvoorzieningen; · We oriënteren ons op samenwerkingsvormen met aanbieders om maatwerkvoorzieningen te combineren met voorliggende voorzieningen (zonder indicatie); · We kopen maatwerkvoorzieningen als dag- en thuisondersteuning en huishoudelijke hulp opnieuw in. Er worden verschillende scenario’s in kaart gebracht om onder andere een bezuiniging te realiseren (taakstelling vanaf 2026); · We intensiveren de inzet op het toezicht op zowel kwaliteit als rechtmatigheid (gebruik, facturen, inzet); · We willen de stappen in aanloop naar de taakstelling in 2026 blijvend voortzetten (zie hiervoor programma gezond welzijn vernieuwen).

Voortgang

17

Wonen, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Wat gaan we daarvoor doen in 2025 · Wij streven voor de inwoners van Heerenveen naar een passend woonaanbod. Specifiek voor kwetsbare inwoners stellen we een woonzorgvisie op. Dit doen we in regioverband, zodat we met corporaties en zorgpartners betere afspraken kunnen maken over huisvesting, zorg en ondersteuning. We brengen hierbij ook de toekomstige huisvestingsbehoefte voor deze doelgroep in beeld. Een lokale vertaling is onderdeel van deze visie. De woonzorgvisie ligt voor in het eerste kwartaal van 2025; · We geven invulling aan de regiovisie Beschermd Wonen. De regiovisie is uiterlijk 1 januari 2026 gereed; · We geven in 2025 invulling aan de samenwerkingsafspraken van de Brede Aanpak Dakloosheid; · We verlengen van de pilot Wijk-GGD jongeren/jong-volwassenen voor geheel 2025 en 2026; · We ontwikkelen de aanpak Ernstige Psychiatrische Aandoening verder door, passend bij de Heerenveense zorgstructuur

Voortgang Besluitvorming over de regionale woonzorgvisie vindt plaats in het tweede kwartaal van 2025. Door afstemming in regioverband Zuid-Oost is meer tijd nodig geweest. De lokale vertaling van de woonzorgvisie staat gepland in het laatste kwartaal van 2025. De andere punten lopen volgens planning.

Gezondheid en preventie Wat gaan we daarvoor doen in 2025 · We realiseren projecten die een positieve bijdrage leveren aan de gezondheid en welzijn van onze inwoners; · We realiseren een plan van aanpak met betrekking tot GALA en de visie op de sociale basis; · Via het project Gezonde Wijkaanpak passen we gezondheidsbevordering met voorrang toe in de wijken en buurten met het grootste gezondheidspotentieel; · We stimuleren het gebruik van Welzijn op recept, waardoor huisartsen en andere partners in de gemeente Heerenveen op een eenvoudige manier patiënten kunnen doorverwijzen naar welzijnsinitiatieven en organisaties; · We hebben aandacht voor vitaal ouder worden met de ketenaanpak valpreventie en het uitleenpunt domotica, we stimuleren beweging en gezonde voeding en we creëren bewustzijn als het gaat om langer zelfstandig wonen.

Voortgang

Versterken Sociale basis Wat gaan we daarvoor doen in 2025 · We zetten in op de realisatie en doorontwikkeling van laagdrempelige ontmoetingsplekken, zoals door de Mienskiphûskeamers; · We bevorderen emancipatie, inclusie en toegankelijkheid lokale belangengroepen te ondersteunen zoals Regenboogbelang Heerenveen en het VN-panel; · Mantelzorgers en vrijwilligers worden gedurende het jaar op verschillende manieren gewaardeerd en ondersteund door onze welzijnswerkers en meitinkers; · We actualiseren in het derde kwartaal ons plan van aanpak ten aanzien van het voorkomen en terugdringen van eenzaamheid.

Voortgang

18

Sportstimulering Wat gaan we daarvoor doen in 2025 · In het eerste halfjaar van 2025 gaan we in gesprek met onze inwoners (per doelgroep), sportpartners en andere professionals over sport, bewegen en wat er speelt bij deze specifieke doelgroep; · In het laatste kwartaal van 2025 leggen we nieuw Sportbeleid aan de gemeenteraad voor; · In 2025 gaan we de haalbaarheid voor een nieuw playground onderzoeken. We denken hierbij aan een locatie in of nabij het centrum van Heerenveen; · Met het programma Interreg van de Europese Unie hopen we aan de slag te gaan met kennisuitwisseling en learningsprogramma’s. Dit gaan we doen door samenwerking met andere municipalities uit Portugal, Griekenland en België; · Ten behoeve van het loket clubondersteuning en de sociaal veilige sport is in het derde kwartaal een plan van aanpak gereed; · Ten behoeve van de buurtsportcoaches gaan we in heel 2025 invulling geven aan de bestaande afspraken uit een samenwerkingsovereenkomst met Sport Fryslân en het onderwijs van 2023. Aangepast sporten, ons sterk maken voor kwetsbare doelgroep en de zichtbaarheid in wijk en dorp zijn onze speerpunten voor 2025; · In samenwerking met de VSG en Friese gemeenten gaan we sport als portefeuille beter positioneren. In PFO SDF is Heerenveen hiervan de aanjager.

Voortgang

Openbare orde en veiligheid Wat gaan we daarvoor doen in 2025 • We gaan bewustwording creëren bij onze inwoners, partners en in de eigen organisatie. Daarnaast hebben we een zodanige informatiepositie ontwikkeld dat we snel en adequaat signalen van partners en inwoners ontvangen en verwerken. Door goede samenwerking, zowel intern binnen de gemeente als met partners, zijn we vervolgens in staat om effectief op te treden tegen ondermijnende criminaliteit. In samenwerking met het RIEC Noord-Nederland gaan we 2 kennissessies organiseren voor de interne organisatie. Externe bewustwording gaan we doen middels een informatiecampagne van Meld Misdaad Anoniem. Samen met onze ketenpartners gaan we acties ondermijning bestrijden. Dit gaan we doen door minimaal 2 integrale controles uit te voeren • We gaan in kaart brengen welke vormen van digitale veiligheid in onze gemeente voorkomen en welke doelgroepen inwoners bewust maken hierop inzetten middels bewustwordingscampagnes. Samen met onze ketenpartners zetten we september 2025 het mobiel media lab in met als doel informatie te verzamelen, voorlichting te geven en bewustwording te creëren. 1. Speerpunt van beleid de aankomende jaren en dus ook voor 2025 is de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

Waar een aantal jaren geleden ondermijning met name een taak was van het Openbaar Ministerie (OM) en de politie, wordt nu van de gemeente een stevige regierol verwacht op dit thema. Samen met onze ketenpartners blijven we zorgen voor veilige en leefbare wijken. 2. Samen met onze ketenpartners blijven we ook zorgen voor veilige en leefbare wijken. Het is van groot belang dat we voldoende ‘ogen en oren’ hebben in de wijken en dat we blijven zorgen voor een effectieve verbinding tussen zorg en veiligheid. 3. We hebben een goed beeld van de vormen van digitale criminaliteit die voorkomen in onze gemeente. 4. Voorkomen dan wel beperken van maatschappelijke onrust bij veiligheid casuïstiek. We hebben de kwetsbare locaties, personen en/of doelgroepen in onze gemeente in beeld waar of waar omheen maatschappelijke onrust verwacht zou kunnen worden.

19

Voortgang Naar verwachting worden de gestelde doelen niet volledig gerealiseerd. De tussenevaluatie van het huidige Integrale Veiligheidsplan 2023-2026, het provinciale onderzoek naar ‘Ondermijning in Fryslân’ en de eindrapportage van het Rekenkameronderzoek naar ‘Toezicht en handhaving in de openbare ruimte’ maken duidelijk dat de huidige capaciteit binnen de keten OOV onvoldoende is. Met name de capaciteit van toezicht en handhaving binnen de gemeente is ontoereikend, met specifieke aandacht voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Extra investeringen zijn nodig om de gestelde ambities en doelen te kunnen behalen, dat ziet u ook terug in de aanvraag voor in de Perspectiefnota 2026. Hierover gaan we graag met de raad in gesprek.

Gemeentelijk Sportcentrum en IJshockeyhal Wat gaan we daarvoor doen in 2025 In het eerste kwartaal van 2025 (planning maart) leggen we twee separate raadsvoorstellen voor waaruit de gemeenteraad kan kiezen. Dit doen we in aanloop naar de perspectiefnota van 2025, om de raad in de gelegenheid te stellen een integrale afweging te maken. Ter voorbereiding op deze raadsvoorstellen en de perspectiefnota verrichten we enkele onderzoeken. Voor de ijshockeyhal vragen uw raad we om een voorbereidingskrediet bij - of gelijktijdig met - de afwegingen in het kader van de Perspectiefnota.

Voortgang Bij de begroting 2025 is geen raadsvoorstel voor het gemeentelijk Sportcentrum en IJshockeyhal ingediend om tijd te nemen voor het onderzoeken van mogelijkheden.

Cultuurkwartier Wat gaan we daarvoor doen in 2025 Met het besluit om het ABC-complex te herontwikkelen is ook de verhuizing van de Mienskipsbibliotheek Mar en Fean in een volgende fase beland. In 2025 maken we samenwerkingsafspraken over onder andere het programma van eisen. Hierin nemen we ook de wensen voor een nieuwe bibliotheek en de ervaringen van en in de Pop-up mee. De Pop-up is het ontmoetingscentrum aan de Sieverstraat. Dit kan tot 2025 in het huidige pand blijven omdat dan de herinrichting van het centrum begint. Ondertussen zoeken Caleidoscoop, de gemeente en de Bibliotheek druk naar een alternatieve locatie. Daarnaast is naar verwachting de business case voor de herontwikkeling van de Heerenveense School eind 2024 behandeld in de raad. Dit moet verder richting geven aan de invulling en bijbehorende financiële haalbaarheid van het cultuurkwartier.

Voortgang De Pop up heeft inmiddels een nieuwe locatie. De business case voor De Heerenveens School heeft meer regie en tijd nodig gehad. Dit heeft te maken met de dekking voor de investeringen en exploitatie van de beoogde samenwerking, verbouwing en verduurzaming. Het voorstel komt in juni in de raad.

Kunst & Cultuur Wat gaan we daarvoor doen in 2025 In de perspectiefnota is een eenmalige bijdrage opgenomen voor de gewenste en noodzakelijke verbouwing van museum Belvedère. Daarnaast zetten we samen met de provincie in op Europese subsidie mogelijkheden (EFRO). In 2025 hoopt het bestuur van het museum hiermee de financiering met andere fondsen en investeerders rond te krijgen.

20

Voortgang

Jongerenparticipatie Wat gaan we daarvoor doen in 2025 De gemeenteraad heeft bij de behandeling van de Perspectiefnota 2024, in juli 2024, incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor ‘jongerenparticipatie’. Hiermee kan in 2025 de inzet voor jongerenparticipatie, met de goede lessen uit de pilotperiode worden voortgezet. Waaronder de inzet van Tienskip. De raad zal bij de Perspectiefnota 2025 een afweging maken over het structureel beschikbaar stellen van middelen voor jongerenparticipatie en bijbehorende personele inzet.

Voortgang

Opvoeden en opgroeien Wat gaan we daarvoor doen in 2025 De gemeente Heerenveen is bezig met het opstellen van een visie op opvoeden en opgroeien. Deze visie helpt ons om de komende jaren koers te houden en is leidend in het maken van afwegingen in een complex landschap dat aan veranderingen onderhevig is. Er zijn verschillende knelpunten te benoemen binnen het jeugd(hulp)stelsel. Daarnaast zien we een toename in jeugdhulpgebruik. Er ligt een opgave voor ons als samenleving om de omstandigheden te verbeteren waarin kinderen en jeugdigen opgroeien. Wat we hiervoor gaan doen is verder uitgewerkt binnen het hoofdstuk programma's.

Voortgang

Ook in regionaal verband (Sociaal Domein Fryslân) gaan we verder met de doorontwikkeling van het jeugdzorgveld. Het nieuwe contractstelsel dat per 1 januari 2024 is geïmplementeerd - en waar in het eerste jaar enkele onvolkomenheden en kinderziektes uit bleken - wordt in 2025 in overleg met de aanbieders verder geoptimaliseerd. In 3-Noordverband geven we met de jeugdhulpregio’s Groningen en Drenthe verder invulling aan de vormgeving van bovenregionale voorzieningen voor complexe en weinig voorkomende zorg, zoals Jeugdhulp-plus. Daarnaast heeft SDF, met de vaststelling door de Friese gemeenteraden van de provincie brede Regiovisie, voor het eerst stappen gezet op het terrein van meer beleidsinhoudelijke afstemming. Dit naast de kerntaak van inkoop en contractbeheer. Het Uitvoeringsprogramma bij deze Regiovisie gaat in 2025 zijn cruciale derde jaar in. Hierin besluiten we of en hoe we de ingezette actielijnen ook structureel kunnen borgen. Deze stappen zijn nodig om ook in regionaal verband invulling te kunnen geven aan de landelijk ingezette Hervormingsagenda voor de Jeugdhulp.

Voortgang

21

Opvang Oekraïners en statushouders Wat gaan we daarvoor doen in 2025 Op dit moment heeft de gemeente Heerenveen in het (voormalige) Hajé-hotel 314 opvangplaatsen gerealiseerd. Per 1 januari 2025 geldt een nieuwe inspanningsverplichting van 373 opvangplaatsen. Deze extra plaatsen worden eind 2024/begin 2025 gerealiseerd op de huidige opvanglocatie. Ter voorbereiding hierop worden vergunningstrajecten gestart en vindt afstemming plaats met onder andere het onderwijs, huisartsen en omwonenden.

Voortgang Na vaststelling van de gemeentelijke begroting 2025 heeft de Rijksoverheid bekendgemaakt dat de inspanningsverplichting voor gemeenten wordt verlaagd. In het geval van de gemeente Heerenveen gaat het dan om 339 opvangplaatsen. Op dit moment wordt bekeken in hoeverre de gemeente Heerenveen aan deze inspanningsverplichting kan voldoen.

Wat mag het kosten bedragen € 1.000 Taak veld

Omschrijving taakveld

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

-4.139

-4.139

1.2

Openbare orde en veiligheid

-1.143

-1.143

2.2

Parkeren

2.3

Recreatieve havens

-27

-27

3.3

-95

-95

3.4

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

-615

-615

4.2

Onderwijshuisvesting

-278

-50

-328

4.3

-1.441

-593

-2.034

5.1

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering

-1.021

-81

-1.102

5.2

Sportaccommodaties

-3.323

-109

4

-3.427

5.3

-3.034

-68

-4

-3.106

5.4

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea

5.5

Cultureel erfgoed

5.6

Media

5.7

6.60

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd Hulpmiddelen en diensten (WMO)

6.711

Huishoudelijke hulp (WMO)

6.1 6.21 6.22

Primitieve begroting

Raadsbesluiten en budget overhevelingen

Effect voorjaars rapportage

Begroting 2025 na voorjaars rapportage

-573

-573

-66

-66

-1.247

-38

-826

-330

-4.145

-859

-1.426 -2.328

-434

-1.719 -1.156

-1.198

-6.202 -1.426

-500

-2.828

-2.799

-2.799

-8.086

-8.086

22

6.712

Begeleiding (WMO)

-6.273

-6.273

6.713

Dagbesteding (WMO)

-2.688

-2.688

6.714 6.751

Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp ambulant lokaal

-414

-414

6.752

Jeugdhulp ambulant regionaal

-12.614

-12.614

6.753

Jeugdhulp ambulant landelijk

-257

-257

6.761

Jeugdhulp met verblijf lokaal

-357

-357

6.763

Jeugdhulp met verblijf landelijk

-257

-257

6.791

PGB Wmo

-1.095

-1.095

6.792

Jeugdhulp met verblijf regionaal

-4.475

-4.475

6.811

Beschermd wonen (WMO)

-307

-307

6.812

-75

6.821

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming

6.822

-75

-150

-2.257

-2.257

Jeugdreclassering

-411

-411

6.91

Coordinatie en beleid Wmo

-574

-574

6.92

Coordinatie en beleid Jeugd

-574

-574

7.1

Volksgezondheid

-2.687

-2.687

8.1

Ruimte en leefomgeving

-771

-100

8.3

Wonen en bouwen

-217

-189

-72.916

-2.193

Totaal lasten

67

-804 -406

-2.363

-77.472

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

1.2

Openbare orde en veiligheid

2.2

Parkeren

19

19

2.3

Recreatieve havens

16

16

3.3

85

85

3.4

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

271

271

4.2

Onderwijshuisvesting

4.3

811

593

1.404

5.1

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering

73

-58

15

5.2

Sportaccommodaties

186

5.3

656

5.4

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea

5.5

Cultureel erfgoed

5.6

Media

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

150

336 656

284 240

284 240

23

6.1

6.60

Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd Hulpmiddelen en diensten (WMO)

6.711

Huishoudelijke hulp (WMO)

534

534

6.712

Begeleiding (WMO)

11

11

6.713

Dagbesteding (WMO)

6.714 6.751

Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp ambulant lokaal

6.752

Jeugdhulp ambulant regionaal

6.753

Jeugdhulp ambulant landelijk

6.761

Jeugdhulp met verblijf lokaal

6.763

Jeugdhulp met verblijf landelijk

6.791

PGB Wmo

6.792

Jeugdhulp met verblijf regionaal

6.811

Beschermd wonen (WMO)

158

158

6.812 6.821

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming

6.822

Jeugdreclassering

6.91

Coordinatie en beleid Wmo

6.92

Coordinatie en beleid Jeugd

7.1

Volksgezondheid

8.1

Ruimte en leefomgeving

8.3

Wonen en bouwen

6.21 6.22

Totaal baten

1.320

1.320

34

100

-66

69

2.856

490

2.073

5.419

438

1.477

-69.622

-226

Toevoeging reserve

Onttrekking reserve

Totaal geraamde lasten

1.915

-290

-70.138

24

4.2 Onderwijshuisvesting bedragen € 1.000 O&O of bijsturing

omschrijving

Voorjaarsrapportage O&O

Gymnastiekonderwijs

lasten

baten

-50

saldo -50

4.2 Gymnastiekonderwijs De kosten voor het (extern) huren van gymzalen voor bewegingsonderwijs zijn gestegen, mede door hogere energiecontracten. Daarnaast is de normvergoeding voor de klokuren en het groeiende leerlingenaantal ook een oorzaak dat het huidige budget niet toereikend is. Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van accommodaties voor bewegingsonderwijs.

4.3 Onderwijs en Leerlingenzaken bedragen € 1.000 O&O of bijsturing

omschrijving

lasten

baten

Voorjaarsrapportage O&O

SPUK Onderwijsachterstandenbeleid

-382

382

Voorjaarsrapportage O&O

SPUK NPO middelen

-211

211

saldo

4.3 SPUK onderwijsachterstandenbeleid Voor 2025 heeft Heerenveen een beschikking ontvangen van € 1.193.895. Dit is € 382.000 meer dan oorspronkelijk begroot. Het budget is bedoeld voor het bestrijden van onderwijsachterstanden, inclusief voorschoolse educatie, volgens artikel 168 van de Wet op het Primair Onderwijs.

4.3 Spuk NPO middelen In 2021 hebben we een specifieke uitkering ontvangen "inhalen COVID-19 onderwijsvertraging". Deze middelen zijn grotendeels beschikt aan projecten via het steunpakket Covid t.b.v. gezondheids- en onderwijsachterstanden. Er is nog een resterend saldo van € 211.000 beschikbaar. Inmiddels hebben we de verantwoording van deze projecten ontvangen en is geëvalueerd waar verder op ingezet moet worden. Het restant saldo van € 211.000 wordt in 2025 ingezet.

5.1 Sportbeleid en activering bedragen € 1.000 O&O of bijsturing

omschrijving

Voorjaarsrapportage O&O

Buurtsportcoaches

Voorjaarsrapportage O&O

Brede SPUK

lasten 58 -139

baten

saldo

-58 -139

5.1 Buurtsportcoaches Vanaf 2023 is er een bezuiniging doorgevoerd waarbij de gecombineerde rol van vakleerkracht en buurtsportcoach vervalt. Het onderwijs is nu zelf financieel verantwoordelijk voor de inzet van vakleerkrachten. Deze afbouwregeling loopt door tot en met 2026. Voor 2025 moeten de lasten en baten met € 57.798 worden verlaagd. Dit is een budget neutrale wijziging.

25

5.1 Brede SPUK In 2025 ontvangt Heerenveen € 936.000 via de Brede SPUK-regeling. Deze regeling ondersteunt sport, gezondheid, cultuur en sociale initiatieven. Het geld komt voort uit afspraken zoals het Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord. De ombuiging quick-wins SPUK-gelden is in 2024 incidenteel verwerkt. Dit moet voor 2025 nog administratief verwerkt worden. Omdat dit over meerdere taakvelden heen gaat is dit hier zichtbaar.

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie bedragen € 1.000 O&O of bijsturing

omschrijving

lasten

baten

saldo

Voorjaarsrapportage O&O

Lagere brandverzekering

2

2

Voorjaarsrapportage O&O

Onderhoudsronde HR21 2024

-7

-7

Lagere brandverzekering Deze mutatie komt op meerdere plaatsen terug in de voorjaarsrapportage. Een nadere toelichting van de lagere brandverzekering is opgenomen onder het thema Overhead.

Onderhoudsronde HR21 2024 Deze mutatie komt op meerdere plaatsen terug in de voorjaarsrapportage. Een nadere toelichting van de onderhoudsronde HR21 is opgenomen onder het thema Overhead.

5.6 Media bedragen € 1.000 O&O of bijsturing

omschrijving

lasten

Voorjaarsrapportage O&O

SPUK bibliotheek

-233

Voorjaarsrapportage O&O

Bibliotheek

-150

Voorjaarsrapportage O&O

SPUK IDO

-51

baten

saldo

233 -150 51

5.6 SPUK bibliotheek De gemeente Heerenveen heeft twee specifieke uitkeringen van in totaal € 422.400 ontvangen om de bibliotheken toekomstbestendig te maken en te versterken. Dit geld wordt gebruikt voor: • Verruiming van de openingstijden • Verhuizing van de bibliotheek in Akkrum • Onderhoud van het dak van de bibliotheek in Heerenveen • Uitbreiding van de collectie • Betere studeer- en werkplekken • Verbeterde mogelijkheden voor lezingen en presentaties In 2024 is € 189.714 uitgegeven. Het resterende bedrag van € 232.686 wordt in 2025 besteed.

26

5.6 Bibliotheek Vanaf 2026 zal er een wettelijke zorgplicht voor gemeenten worden ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen. In de periode tussen de specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen de gemeenten een decentralisatie-uitkering, om zich op de periode van de zorgplicht te kunnen voorbereiden. In de septembercirculaire van 2024 is dit geld (€ 153.000) voor 2025 en 2026 beschikbaar gesteld. Met de inzet van deze decentralisatie-uitkering kan enerzijds het huidige niveau van diensten van Bibliotheken Mar en Fean in de bibliotheken van Heerenveen, Akkrum en Jubbega worden behouden en voldoen we aan de normen voor de zorgplicht. Daarnaast kan een deel van de middelen terugvloeien naar de investeringsagenda, volgens afspraken met de andere gemeenten.

5.6 SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) In 2025 heeft Heerenveen € 50.900 ontvangen voor de SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO). Dit geld wordt gebruikt voor: • Financiering van de lokale bibliotheek (st. Bibliotheken Mar en Fean) • Realisatie van de Informatiepunten Digitale Overheid • Onderhoud van bibliotheeklocaties in Heerenveen, Akkrum en Jubbega • Promotie van de IDO bij inwoners • Regie over het netwerk van relevante organisaties rond de IDO

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie bedragen € 1.000 O&O of bijsturing

omschrijving

lasten

baten

saldo

Voorjaarsrapportage O&O

SPUK-Friza

-140

Voorjaarsrapportage O&O

Onderzoek ziekenhuis

-85

-85

Voorjaarsrapportage O&O

Uitvoeringsprogramma woonzorgvisie

-42

-42

Voorjaarsrapportage O&O

Lokale aanjager

-82

82

Voorjaarsrapportage O&O

SPUK-IZA bijdrage koppelgemeente

-20

20

Voorjaarsrapportage O&O

Lagere brandverzekering

Voorjaarsrapportage O&O

Brede SPUK

-797

936

139

Voorjaarsrapportage O&O

Hoofdlijnenakkoord GGZ

-32

142

110

140

6.1 SPUK-FrIZA Heerenveen ontvangt een jaarlijkse subsidie van € 139.968 van de Friese IZA (FrIZA) voor de periode 2024-2026. Deze subsidie wordt via een Specifieke Uitkering (SPUK) en de mandaatgemeente Smallingerland verstrekt. De middelen worden ingezet voor drie speerpunten: Welzijn op Recept (WOR), Opgroeien in Kansrijke Omgeving (OKO) en Huiskamers/ontmoetingsplekken. In 2025 verdeelt Heerenveen de subsidie over twee projecten: 1. OKO: Inzet van een projectleider. 2. WOR: Inzet van welzijnscoaches.

27

6.1 Onderzoek ziekenhuis Op 13 juli 2023 is de motie ‘behoud van ziekenhuis Tjongerschans’ aangenomen. In 2024 zijn diverse onderzoeken uitgevoerd naar de economische en maatschappelijke effecten en de consequenties voor de zorgketen. In 2025 gaan we verder in gesprek met ziekenhuisbesturen, de provincie, het Rijk, regionale samenwerkingsverbanden en andere belangrijke stakeholders, waaronder inwoners. De lobby in Den Haag gaat ook door. Samen met ziekenhuisbesturen, gemeenten en verzekeraars werken we aan een brede visie op het zorglandschap. Voor de begeleiding van dit traject en extra inzet zijn uren nodig voor voorbereiding, gesprekken, deelname aan de visie, lobby en communicatie. In de voorjaarsrapportage wordt het budget voor 2025 opgevoerd: € 85.000. Inmiddels heeft het Antonius ziekenhuis uit Sneek zich teruggetrokken uit de fusiegesprekken. De komende tijd zal duidelijk worden wat de gevolgen zijn.

6.1 Uitvoeringsprogramma woonzorgvisie In mei 2025 wordt de regionale woonzorgvisie vastgesteld. Deze visie wordt in 2025 uitgewerkt in een lokaal uitvoeringsprogramma, waarin maatregelen en activiteiten tot 2030 worden beschreven. Samen met betrokken partijen wordt bepaald wat het tijdspad, het beoogde resultaat en de financiële rol van elke partij is. Door uitdagingen zoals druk op woonruimte, langer zelfstandig thuis wonen en beperkte hulp en financiën, zijn lokale keuzes essentieel. Dit traject moet eind 2025 afgerond zijn. De raad bepaalt vooraf de kaders. In de voorjaarsrapportage worden de kosten voor deze begeleiding in 2025 opgevoerd: € 42.000.

6.1 Lokale aanjager Heerenveen ontvangt jaarlijks een subsidie van € 82.444 van de Friese Preventieaanpak (FPA) voor de periode 2024-2026 voor de uitvoering van een lokale aanjager. Deze middelen worden gebruikt voor 24 uur extra uren beleidsregisseurs op de vastgestelde preventieopgaven.

6.1 SPUK-Iza bijdrage koppelgemeente Sinds 2023 werken we in Fries verband samen rond het Integraal Zorgakkoord: FrIZA genaamd. Vanuit die samenwerking is Smallingerland de mandaatgemeente. Binnen die rol werkt deze gemeente samen met de gemeenten Heerenveen, Leeuwarden en Súdwest-Fryslân en GGD Fryslân in de zogenaamde koppelgroep. Er is wekelijks ambtelijk overleg. Taken en uren inzet leden koppelgroep: • Mede voorbereiden - en organiseren - bestuurlijke overleggen • Mede voorbereiden - en organiseren - gemeentelijke bijeenkomsten, webinars etc. • Meelezen documenten voor gemeenten • Klankbord- en signaleringsfunctie Voor deelname aan deze koppelwerkgroep krijgt de gemeente Heerenveen een specifieke uitkering van € 20.000.

6.1 Hoofdlijnenakkoord GGZ In 2024 ontving Heerenveen € 252.000 voor het hoofdlijnenakkoord GGZ. In 2025 wordt dit geld gebruikt voor twee projecten: 1. Wijk GGD jongvolwassenen: € 110.000. Voor dit project wordt iemand ingehuurd, waardoor het budget onder overhead valt. 2. EPA (Ernstige Psychiatrische Aandoening) project: € 32.000. Zie ook de paragraaf overhead voor meer details.