Bijlage 1 - Themarekening 2024 definitief

Zo ontwikkelden we een aanpak voor de verduurzaming van onze eigen gebouwen, realiseerden we LED-verlichting in het centrum en behandelden we subsidieaanvragen voor de verduurzaming van een aantal scholen en sporthallen (zie thema Fysieke Leefomgeving). Ook leverden we een kleine bijdrage aan de energiebesparing van bedrijven en aan de samenwerking tussen bedrijven op Heerenveen-Zuid en IBF om de netcongestie op te lossen. We werkten aan zonneparken en hebben een voortgangs- en potentieonderzoek laten opstellen. In 2024 wekten we op daken en in zonneparken ongeveer 35 procent van onze energiebehoefte duurzaam op. Hiermee zijn we ruwweg op de helft van de opgave voor 2030 (70 procent duurzame stroom) en zal lastig worden om ruimte te vinden voor de opwek van de andere helft. Minder voortgang door capaciteitsproblemen is er bereikt om beleid voor zonnepanelen op monumentale panden en erven te ontwikkelen en te implementatie (inclusief handhavingsaanpak van zonnepanelen, in gewone en monumentale situaties. De netcongestie is een groot knelpunt in de energietransitie. Om dit te verhelpen, hebben we in 2024 ook weer samen met Liander verder gewerkt aan de versterking van het elektriciteitsnet (laag-, midden en hoogspanningsnet en onderstations).

We organiseerden intensieve afstemming met Liander over het proces van aanvraag tot en met realisatie van stroomcapaciteit, wat leidt tot (langzame) aanpassingen van de processen en informatievoorziening vanuit Liander en partners. Maar dat is nog niet genoeg. En we zijn daarom ook gestart met het bespreken van innovatieve oplossingen zoals netbewust bouwen (woningen) of collectieve oplossingen zoals op bedrijventerreinen.

28

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 Samen met de programma's Circulaire samenleving en Landschap in balans werken we integraal aan duurzaamheid. Hierover is meer te lezen bij het thema Fysieke Leefomgeving - Voorbeeldfunctie in duurzaamheid. Daarnaast staat een aantal inspanningen vanuit het Energieprogramma ook genoemd bij Wonen, onder het thema Fysieke Leefomgeving. Inspanningen voor doel 1: Meer besparing en duurzame verwarming in de gebouwde omgeving Energiebesparing door inwoners: • Met de SPUK-middelen voor de vermindering van energiearmoede hebben we de witgoedwissel opgezet. We voerden ruim 650 witgoedwissels uit bij de doelgroep van de energietoeslag. De aanpak om de witgoedwissel te laten verlopen via de huisbezoeken van de energiecoach was een succes, omdat de energiecoach zo ook gerichte voorlichting thuis kon geven bij deze doelgroep. De regeling is verlengd voor 2025. Jammer is dat niet de hele doelgroep bereikt is; het blijft lastig om mensen met andere acute problemen te helpen in de energietransitie. • Samen met andere Friese gemeenten hebben we de subsidieregeling voor de Lokale Aanpak Isolatie opgezet die het Duurzaam Bouwloket voor ons uitvoert. Die Friese gezamenlijkheid maakt sterk en gelijkheid voor alle Friese inwoners, maar vergt veel tijd in de voorbereiding.

We ontvingen in totaal 455 aanvragen voor het Nationaal Isolatie Programma (NIP) van inwoners die in aanmerking wilden komen voor de gemeentelijke subsidie van €2.750. We hebben 34 inwoners met een koopwoning en een inkomen onder het sociaal minimum gesubsidieerd vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP) tot een maximum bedrag van €5.500 voor het isoleren van hun woning. • De voorwaarden voor natuurvriendelijk bouwen zijn lastig te implementeren en vragen veel afstemmingstijd in Friese context. Voor de korte termijn organiseerden we ‘kraamvoorzieningen’ voor laagvliegers (zoals vleermuizen), zodat die niet de dupe worden van (spouwmuur)isolatie. Dit is wettelijk geregeld, waarbij het aantal maatregelen om de vleermuizen te beschermen is gekoppeld aan de hoeveelheid isolatie-activiteiten. • We hebben een subsidieregeling opgezet voor lokale energie initiatieven (met €200.000 uit het Energiefonds). Er zijn in 2024 twee aanvragen gedaan en gehonoreerd met een waarde van €11.440. Het vraagt meer capaciteit en communicatie om de potentie van de regeling nog meer onder de aandacht te brengen. • We organiseerden een inspiratiebijeenkomst voor lokale initiatiefnemers, zoals energiecoöperaties, die betrokkenen zijn bij Wijkuitvoeringsplannen, en Groene Gangmakers. Dit jaar gaven we toelichting op de bovengenoemde subsidieregeling voor lokale energie initiatieven.

Hier kwamen minder mensen op af dan we hoopten. Daarom zullen we ons voor een volgende inspiratiebijeenkomst goed bezinnen op behoefte, doelgroep en communicatiekanalen. • We informeerden en inspireerden inwoners en ondernemers via de hernieuwde communicatiecampagne Eén voor één groener en het Energieloket Heerenveen. We hopen daarmee vindbaat te zijn, inwoners te binden en verder op weg te helpen. • We organiseerden de Junior Energiecoach weer op scholen. Aardgasvrij via wijkuitvoeringsplannen:

29

We werkten in acht startgebieden om twintig procent van de gebouwde omgeving in 2030 aardgasvrij te hebben. • We stelden in 2024 één warmte uitvoeringsplan vast voor de Streek. De technische oplossing is all-electric. • We werkten in 2024 verder aan twee warmte uitvoeringsplannen in Nes en Aldeboarn (sinds 2023, in 2025 gereed). In totaal gaat het in deze gebieden om 1.816 adressen. Dat is 6,5 procent van het totale adressenbestand van Heerenveen. • Met de werkgroep Heidemeer Waterfase is het Wijkuitvoeringsplan gemonitord. Het afdwingen van aardgasafkoppeling praktiseren we gelukkig nog niet. Mogelijk zal dit wel nodig zijn op de lange termijn; een lastige opgave voor de gemeente. Warmtenet: Het Rijk vraagt via de Wet Collectieve Warmte en de Wet Gemeentelijk Instrumentarium Warmtetransitie aan ons als gemeente om publieke sturing in te vullen. Dit is een kolossale opgave voor de gemeente, met grote impact. • We zijn in 2024 begonnen met een onderzoek naar de publieke sturing bij warmtenetten. • In december 2024 heeft de raad de Startnotitie gemeentelijk energiebedrijf vastgesteld. Het vraagt veel tijd om dit vraagstuk voor te bereiden en de raad en college bekend te maken met de opgave en om een keuze voor te bereiden. Gemeentelijke gebouwen energiezuinig en aardgasvrij: • In 2024 hebben we een aanpak voorbereid om zes tot acht gemeentelijke panden te laten onderzoeken.

Onzekerheid over gemeentelijke investeringen in relatie tot de bezuinigingen betekenen zowel vertraging (terwijl de doelstellingen voor 2030 gelijk blijven) als onzekerheid over zowel de gemeentelijke wil om aan de wettelijke vereisten te voldoen als de voorbeeldrol naar inwoners en ondernemers toe. • Bij het thema Fysieke Leefomgeving staat de integrale verduurzaming van een aantal scholen en sporthallen beschreven. Hiervoor is in 2024 circa €1,5 miljoen rijkssubsidie (DUMAVA) verkregen. • In de openbare ruimte besparen we energie door de verlichting met LED-lampen te verzorgen. Dit is nu ook in het centrum gerealiseerd. We kopen de stroom groen in (zie onder). Energiebesparing bedrijven • In 2024 werkten we aan de handhaving van de laatste bedrijven (<20 procent) van wie de kantoorpanden nog geen label C hebben. • Door de hoge energieprijzen en verduurzamingsopgaven zijn veel bedrijven in Heerenveen al aan het besparen en serieus aan het oriënteren, investeren of experimenteren met fossielvrije energiebronnen. Onder doel 2 (opwek en infra) staat meer over de oplossingsrichtingen voor de netcongestie en energieschaarste. Inspanningen voor doel 2A: Meer duurzaam opgewekte elektriciteit • We werkten mee aan de voorbereiding van een zonnepark aan de Leeuwarderstraatweg door de SHEC.

• We lieten een analyse maken voor zonnestroom: de voortgang op de tredes van de zonneladder en de potentie. Een belangrijke conclusie was dat er op dak en in/rond bebouwd gebied onvoldoende ruimte is om de doelstelling voor 2030 te halen.

30

•

•

Deze conclusies hebben we onder andere tijdens raadsdialoogsessies besproken. Om de doelstelling wel te halen, zijn zon-op-landbouwgrond, wind en/of nieuwe energiebronnen nodig. Het promoten en ruimte beiden voor een energiemix met wind zal spannend worden voor omwonenden en ons bestuur. Ook een warmtenet kan bijdragen aan een gunstiger energiemix en -infrastructuur, omdat hiermee het elektriciteitsnet minder wordt belast. Zoals hierboven beschreven vraagt dat om spannende keuzes; decennialange investeringen en exploitatie met maatschappelijke en duurzame doelen die belangrijker moeten worden dan de korte terugverdientijden die de markt hanteert. Op Heerenveen-Zuid zijn bedrijven sinds het LEEF-project als collectief in gesprek, gefaciliteerd door de gemeente. Inhoudelijk gaat het om besparing en technische oplossingen voor de netcongestie. In 2024 leidde dit tot een intentieverklaring van dertien bedrijven om verder samen te werken en een stuurgroep te vormen voor het collectief. Dit soort processen vergt jarenlang volhouden om resultaten te boeken en acceptatie van onbekende uitkomsten. Op IBF zijn we in november 2024 gestart met het project Toekomstbestendig IBF, in samenwerking met adviesbureau Energyc, Liander en provincie Fryslân.

Er wordt een nulmeting opgesteld op basis van verzamelde informatie, die vervolgens inzicht moet geven in hoe de energievraag op het IBF-terrein zich in de toekomst zal ontwikkelen. Knelpunten en kansen vertalen we naar een routekaart, die als basis dient voor de volgende projectfasen. Ook hier is lange adem en flexibiliteit nodig om tot resultaten en daarmee tot effecten te komen.

Inspanningen voor doel 2B: toekomstbestendige energie-infrastructuur We werkten in 2024 langs twee samenhangende sporen aan toekomstbestendige energie-infrastructuur: • Versterken van het elektriciteitsnet, in het verlengde van ‘het bekende’. • Nieuwe oplossingen met innovaties, waarvan de effecten op het hele systeem nu nog maar deels bekend zijn. In de zomer van 2024 ontstonden heel erg nijpende capaciteitsproblemen in de planning van Liander, die diverse toekomstige ontwikkelingen in Heerenveen onmogelijk kan maken. Sindsdien zijn de overleggen hierover geïntensiveerd. Dit vraagt om extra tijd van vele collega's, en vormde de aanleiding tot strategisch overleg over energieschaarste en daarmee het energieverdelingsvraagstuk. Versterken van het elektriciteitsnet gaat niet snel genoeg. De netbeheerders en hun elektriciteitsnetten kunnen de elektrificatie niet bijhouden. De ACM bindt hen aan regels die de betaalbaarheid, leveringszekerheid en duurzaamheid borgen. Te weinig investeringen in het laagspanningsnet (LS), middenspanningsnet (MS) en hoogspanningsnet (HS) leiden nu tot netcongestie. Hierdoor kunnen woningbouw, bedrijfsuitbreidingen, centrumontwikkelingen en alle andere functies die stroom nodig hebben, niet altijd tijdig de benodigde aansluitcapaciteit krijgen. We werken daarom aan versterking en andere oplossingen tegelijk.

Sinds enkele jaren zijn we aan de Friese Energie Tafel en in de Taskforce Energienetwerk gestart met gezamenlijke afstemming en prioritering (integraal programmeren). Heerenveen heeft alle energiegebruik voor 2030 laten inventariseren (samen met Fryske Marren). Deze Regioanalyse 2030 is in 2024 afgerond en helpt bij de benodigde Friese prioritering nu de versterking van het middenspanningsnet vertraagt. Ook in andere Friese gemeenten zijn regioanalyses gemaakt. Deze vormden samen de input voor de

31

Friese Energievisie (2050). Deze visie agendeert de energieopgaven voor de toekomst. In 2024 ging onze gemeenteraad akkoord met de energievisie. GS heeft deze vastgesteld. •

• •

Het laagspanningsnet wordt versterkt met tientallen trafohuisjes. Dit maakt het LSnet voldoende sterk voor warmtepompen, elektrisch koken en rijden en voor zonnepanelen op dak. Liander is van ad hoc plaatsing van trafohuisjes overgestapt op een gebiedsgerichte aanpak, een BuurtRealisatiePlan (BRP). Hierin wordt in één afstemmingsproces samen met bewoners, de positionering van trafohuisjes en kabels voor een hele buurt georganiseerd. Heerenveen had in 2024 de primeur met een BRP in De Heide (afgerond) en Aengwirden (gestart). Dit zijn ook voor diverse medewerkers van de gemeente arbeidsintensieve trajecten. Versterking van het middenspanningsnet (MS), via het programma NULelie van Liander, is vertraagd. Dit heeft flinke implicaties voor ontwikkelingen in Heerenveen, en heeft geleid tot intensievere afstemming. Het hoogspanningsnet tussen Eemshaven en de Randstad moet worden versterkt. Een nieuwe 380kV-leiding loopt (in alle scenario's) langs Heerenveen. Wij nemen deel aan regionale afstemming hierover, ook in relatie tot de Lelylijn. Het is inspannend om een goede inhoudelijke gesprekspartner van rijk/Tennet te zijn en om de regionale afstemming (bestuurlijk) soepel te laten verlopen volgens de planning van rijk/TenneT.

Innovatieve oplossingen (buiten de versterking van het bestaande netwerk): • We werken aan beleid voor energieopslag (samen met andere Friese gemeenten, aan de Friese Energie Tafel). • We ontwikkelen diverse oplossingen voor netcongestie op twee bedrijventerreinen: Heerenveen-Zuid en IBF. • We zijn gestart met gesprekken over ‘decentrale oplossingen’ voor andere gebiedsontwikkelingen (wonen, maar ook andere functies). • We starten de ruimtelijke puzzel van het energieverdelingsvraagstuk en onderzoeken of en waar netbewust bouwen mogelijk is. • We betrekken hierbij ook andere energie-infrastructuur (warmtenetten en duurzame gassen) en andere energiedragers, opslag en omzetting. Inspanningen voor doel 3: Meer duurzaam mobiliteit • In 2024 organiseerden we een aantal ambtelijke overleggen om de overlap tussen energie (duurzame brandstoffen) en mobiliteit in de brede zin af te stemmen. • Het vervolg hiervan stemmen we af op de planning van de Mobiliteitsvisie/het Mobiliteitsplan.

32

Dienstverlenende overheid De transitie overheid betreft de beweging om als overheid van buiten naar binnen te denken en te doen. Het doel hiervan is de lokale democratie te versterken en de kloof tussen burger en politiek te verkleinen door samen met inwoners en ondernemers en maatschappelijke organisaties te werken aan maatschappelijke opgaven. Als lokale overheid zoeken we naar een nieuwe balans in de relatie met de samenleving: met inwoners, ondernemers en de markt. Wij zijn daarbij vaak een onderdeel binnen een groter netwerk waarin we gezamenlijk aan maatschappelijke opgaven werken. Afhankelijk van de opgave bepalen we als lokale overheid onze rol. Deze kan regisserend, verbindend of faciliterend zijn. Bij elke rolinvulling is een goed samenspel van bestuur, samenleving en organisatie van belang. Doelen • We zijn meer gericht op de verwachtingen en behoeften van inwoners en ondernemers, nu en in de toekomst. Zo is onze dienstverlening vraaggerichter. • We behandelen (complexe) vragen meer samenhangend en werken hiervoor procesgerichter en over de grenzen van afdelingen heen. • We pakken (eenvoudige) vragen waar het kan efficiënt en digitaal op. • We richten participatieprocessen samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in, passend bij onze rol en de opgave.

Wat hebben we bereikt? Voor 2024 zijn beperkte middelen beschikbaar gesteld voor het programma. Daarom hebben we eerst gewerkt aan het op orde brengen van de basis. Voor de samenleving is merkbaar dat we onze digitale dienstverlening uitbreiden, omdat we dit slim konden combineren met andere ontwikkelingen of omdat we dit wettelijk moesten. Voor onze organisatie werkten we aan het zoveel mogelijk wegnemen van belemmeringen die een goede dienstverlening in de weg staan. Ondanks dat de nieuwe dienstverleningsvisie nog in voorbereiding is, hebben we op diverse vlakken al gewerkt aan het verbeteren van de dienstverlening. Dit in lijn met de doelen van het programma. •

• •

We willen meer vraaggericht werken en hebben daarom aandacht besteed aan een betere bereikbaarheid, een verruiming van de openingstijden en een warm welkom. De aandacht voor meer samenhang in de dienstverlening is ondergebracht in de acht spelregels van onze organisatie (de Kr8 van Heerenveen). Ondanks de beperkte financiën en beschikbaarheid hebben we enkele belangrijke processen verbeterd.

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 • Om de telefonische dienstverlening te verbeteren, is nieuwe software aangeschaft en bijna geïmplementeerd. Hierbij hebben we ook aandacht besteed aan een goed adoptieproces: denk aan werkafspraken en de gewenste dienstverlenende houding in de organisatie. Voor de telefonische bereikbaarheid zijn - samen met de organisatie - enkele servicenormen beschreven zodat voor iedereen helder is wat onze inwoners van ons mogen verwachten. Deze servicenormen verbreden we in de nieuwe visie op dienstverlening.

33

•

•

•

•

•

We brachten onze dienstverleningsprocessen in beeld om ze te kunnen optimaliseren en standaardiseren. Er is een afwegingskader opgesteld om goed te kunnen bepalen met welke processen we als eerste aan de slag gaan. We werkten onder andere aan de processen 'publicatie Woo', 'meldingen openbare ruimte' en 'terugbelnotities (bereikbaarheid) telefonie'. Twee procesanalisten hebben de organisatie begeleid bij de optimalisatie van verschillende dienstverleningsprocessen. Er is een applicatie gekozen om de procesverbetering te ondersteunen. Ook zijn verschillende medewerkers getraind in het procesgericht werken. We hebben een welkomstpakket ontwikkeld om onze nieuwe inwoners een warm welkom te geven. Naar verwachting reiken we in het voorjaar van 2025 het eerste welkomstpakket uit. Onze openingstijden zijn meer in lijn gebracht met de wensen van onze inwoners. Eens per maand is Burgerzaken weer open op de donderdagavond. Bij piekmomenten is dit vaker het geval. Inwoners kunnen hun afspraak zelf inplannen in de digitale agenda. Omdat onze dienstverlening een zaak is van de hele organisatie, zijn diverse organisatieonderdelen betrokken bij het op orde brengen van de basis. Zo kregen we zicht op haalbare resultaten en het borgen van de gewenste dienstverlening.

34

Thema's

35

Algemeen De gemeente kent een viertal thema's en daarnaast ook nog de verplichte algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en de post onvoorzien. Aan de hand van de drie Wvragen (wat hebben we bereikt, wat hebben we daar voor gedaan en wat heeft dat gekost) is de beleidsmatige en financiële verantwoording per thema opgesteld. Dit is spiegelbeeldig aan de Themabegroting. De eerste twee W-vragen worden per onderscheiden doelstelling binnen de thema's beantwoord. De derde W-vraag wordt beantwoord voor het gehele thema aan de hand van de taakvelden die onder het thema ressorteren.

36

Sociale Leefomgeving Us Mienskip Input vanuit de raadsagenda • Bestaanszekerheid van inwoners • Cultuur Input vanuit het hoofdlijnenakkoord • Samen werken aan welzijn • Geven om gezondheid en zorg • Een sterke sociale samenhang • Verbinding zoeken in vrije tijd • Een veilige gemeente

37

De handen ineen voor een sterker sociaal netwerk De mate van sociale samenhang bepaalt de kracht van een samenleving. Een sociaal netwerk, het verenigingsleven, de nabijheid van fijne buren, vrienden of familie: het is allemaal belangrijk voor mensen. En dit heeft invloed op zowel welzijn en gezondheid van mensen als op kwaliteit van zorg, kansengelijkheid en veiligheid. In tijden van financiële schaarste en krapte op de arbeidsmarkt moeten we als gemeente nog meer dan anders een beroep doen op dit sociale netwerk. We hebben als overheid simpelweg niet de middelen om in alle behoeften te voorzien.

Betaalbare en beschikbare zorg Eén van de grootste uitdagingen die de komende jaren - in toenemende mate - op ons afkomt is de zorg. Het aantal mensen dat zorg nodig heeft neemt toe, terwijl het aantal mensen dat zorg verleent afneemt. Ondertussen stijgen de zorgkosten en krimpen de budgetten vanuit de Rijksoverheid. De zorg en ondersteuning moeten betaalbaar blijven, ook op de langere termijn. Om de zorg betaalbaar te houden en tegelijk te waarborgen dat mensen toegang blijven houden tot de zorg die zij nodig hebben, moeten we de nog beschikbare zorg op de juiste plek inzetten en optimaal benutten. We willen ouderen ondersteunen bij het langer zelfstandig thuis blijven wonen. Zorg en ondersteuning vindt meer plaats in de wijk of dorp. Door het versterken van het sociale netwerk in de wijk en door het faciliteren van voorzieningen vergroten we de vitaliteit, weerbaarheid en participatie van inwoners. We willen de samenleving actiever bij de zorg betrekken. De vraag is dan ook of de samenleving klaar is om meer zelf op te lossen in de eigen omgeving en met minder professionele hulp. Toekomstbestendige keuzes maken is dan ook noodzakelijk om hulp en ondersteuning aan de meest kwetsbare ouderen (Wmo) en jongeren (jeugdzorg) te kunnen blijven bieden. Dit moet betaalbaar blijven.

Wat hebben we bereikt? Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De komende jaren staan we voor grote uitdagingen door toenemende kosten en vergrijzing. In 2024 hebben we stappen gezet om een beweging van zorg naar gezondheid te maken, met als doel om deze taakstelling in 2026 te realiseren. We werkten aan het intensiever inzetten van voorliggende oplossingen en de beweging van zorg naar gezondheid, om minder uit te hoeven geven aan maatwerkvoorzieningen en zo de kosten te beheersen. Daarnaast zijn voorbereidingen gestart om onze toekomstige inkoop van maatwerkvoorzieningen sober in te richten, om zodoende in ieder geval ondersteuning te kunnen blijven bieden aan wie dit echt nodig heeft. Uitgangspunt daarbij is eenvoudig waar het kan, professioneel waar nodig. We hebben al een eerste financieel voordeel bereikt op maatwerkvoorzieningen door: • Een lichte afname van het aantal indicaties dagbesteding; • een lichte afname van het aantal indicaties thuisondersteuning; • een lichte afname van de hoogte (minuten/uren) van de toegekende indicaties maatwerkvoorzieningen*. * Met name bij de maatwerkvoorziening hulp in het huishouden is het gemiddelde aantal minuten per inwoner gedaald door sober indiceren en taken te verleggen naar het voorliggend veld. De ondergrens hiervoor is met gemiddeld 2,02 uur per week bereikt.

Tegelijkertijd zien we een stijging van circa 3 procent op de aantallen hulp in het

38

huishouden door de vergrijzing. Hoewel een eerste aanzet richting de taakstelling in 2026 is gezet, zien we de kosten door bijvoorbeeld verplicht hoge indexatie stijgen. Dat geeft onzekerheid over de te behalen taakstelling. Tot slot is een toezichthouder rechtmatigheid aanbieders aangesteld. Beschermd Wonen Beschermd Wonen biedt specialistische zorg en wonen voor mensen die niet zelfstandig thuis kunnen wonen. De provinciale uitvoering, momenteel uitgevoerd door centrumgemeente Leeuwarden, wordt gedecentraliseerd. • • • •

•

Vaststelling van De Fryske Oanpak Beschermd Wonen als regioplan. Uitvoering van het regioplan in samenwerking met alle Friese gemeenten. Evaluatie van Beschermd Wonen door SDF en de aangesloten gemeenten. Positieve punten uit de evaluatie: de basis staat, we kunnen het merendeel van de Friese inwoners helpen, de percelen intramuraal en extramuraal sluiten op elkaar aan. Beschermd Wonen wordt al meerdere jaren binnen de financiële kaders uitgevoerd.

Ernstig Psychiatrische Aandoening: EPA-doelgroep • We hebben een verkenning uitgevoerd naar de EPA-doelgroep. • We hebben een werkgroep opgericht die werkt aan een passende integrale werkwijze voor de EPA-doelgroep. • We zijn met een nieuwe werkwijze gestart waardoor de lijnen kort zijn en we snel kunnen handelen. Provinciale werkwijze acute respijtzorg • Mantelzorgers krijgen sneller hulp. • De gemeente Heerenveen krijgt een beter beeld van de inwoners die een beroep doen op acute respijtzorg. Brede aanpak dakloosheid (BAD) en Centrale Toegang • In 2024 is de gemeente Heerenveen aangesloten bij de Centrale Toegang. • Binnen de gemeente Heerenveen zijn er goede afspraken over (dreigende) dakloosheid. Inwoners van de gemeente Heerenveen kunnen zich zelfstandig melden bij de Centrale Toegang wanneer er sprake is van (dreigende) dakloosheid. • Bij complexe situaties werken de gemeente Heerenveen en de Centrale Toegang samen om passende hulp te kunnen bieden. Woonzorgvisie • Eind 2024 was de definitieve conceptversie van een regionale woonzorgvisie gereed. Het proces heeft langer geduurd dan oorspronkelijk gepland omdat afstemming regionaal meer tijd nodig heeft gehad. • In deze regionale woonzorgvisie brengen we de toekomstige huisvestingsbehoefte en de daarbij behorende ondersteuning voor verschillende aandachtsgroepen in kaart.

39

Ziekenhuiszorg Heerenveen De ziekenhuisbesturen van Fryslân en zorgverzekeraar De Friesland zijn voornemens om ziekenhuis Tjongerschans Heerenveen en Antonius ziekenhuis Sneek in de toekomst te sluiten en op termijn een nieuw ziekenhuis te realiseren in Joure. Na een motie van de gemeenteraad namen we als gemeente meerdere initiatieven om het ziekenhuis in Heerenveen te behouden. Hiermee bereikten we verschillende resultaten: • Er is helderheid over de mogelijke gevolgen voor de lokale samenleving (inwoners, ondernemers) bij het verdwijnen van de Tjongerschans en de realisatie van een nieuw ziekenhuis in Joure; • er is meer kennis en inzicht in de organisatie over de besluitvorming rond ziekenhuiszorg; • we hebben de samenwerking met partners rond het dossier ziekenhuiszorg vernieuwd; • we zijn aangesloten bij het netwerk van gemeenten met streekziekenhuizen die met sluiting worden bedreigd; • en we voeren regulier bestuurlijk overleg met Tjongerschans. (Fries) Integraal Zorgakkoord (FrIZA) Wij hebben als koppelgemeente in het kader van het (Friese) Integraal Zorgakkoord (FrIZA), inhoud en uitvoering gegeven aan de FrIZA-werkagenda. Deze werkagenda komt voort uit een eerder opgesteld regiobeeld en regioplan. Mandaatgemeente Smallingerland heeft hiervoor een SPUK-bijdrage van VWS ontvangen van €5,7 miljoen.

Een deel van de uitvoering is belegd bij de Friese Preventieaanpak (FPA). De FPA geeft in het kader van (Fr)IZA invulling aan de regionale preventie-infrastructuur. In 2024 ontstond er een onzekere situatie omdat de VNG uit het IZA is gestapt. Eind 2024 zijn de gesprekken weer hervat. Er is nog steeds onzekerheid over financiering op de langere termijn. We hebben: • Een werkende governance structuur met mandaat- en koppelgemeenten in Fryslân; • integrale samenwerking met partners in het sociaal domein en de zorg in Fryslân; • binnen de FPA concrete afspraken gemaakt over de coördinatie van de uitvoering van de verplichte vijf ketenaanpakken (overgewicht/obesitas volwassenen, kind naar gezond gewicht, valpreventie, kansrijke start en welzijn op recept) in alle Friese gemeenten. Verordening jeugdhulp gemeente Heerenveen • Zowel de verordening als de nadere regels en beleidsregels zijn vastgesteld in december 2023 door respectievelijk raad en college. Beide zijn van kracht geworden op 1 januari 2024. • Voorafgaande aan deze vaststelling is het vereiste traject doorlopen van inspraak en communicatie met de participatieraad en de betrokken maatschappelijke partijen. • Onmiddellijk volgend op de vaststelling zijn, voor zover noodzakelijk, de lopende zorgtoewijzingen aangepast naar de nieuw vastgestelde regels en tarieven.

40

Inkoop jeugdhulp 2024 uitgevoerd door Sociaal Domein Fryslân (SDF) • Na twee keer een jaar uitstel zijn de nieuwe contracten Specialistische Jeugdhulp van SDF per 1 januari 2024 van kracht geworden. • Op provinciale schaal is in het evaluatieproces van SDF geconstateerd dat het inkoopstelsel onvolmaaktheden bevat, die naar het gevoel van veel gemeenten leiden tot een gebrek aan grip op de kostenontwikkeling. • Hiervoor loopt in de eerste helft van 2025 een proces van aanscherping en optimalisering van een aantal contractafspraken, voor zover mogelijk binnen de geldende aanbestedingsrechtelijke voorwaarden. Niet-specialistische jeugdhulp (NSJH) Met ingang van de nieuwe inkoopsystematiek op 1 januari 2024 zijn laagdrempelige vormen van jeugdhulp niet langer regionaal ingekocht. Deze vormen van hulp kunnen in de gemeente Heerenveen worden ingezet als niet-specialistische jeugdhulp (NSJH). Bij NSJH gaat het om een preventieve inzet van jeugdhulp om heftigere problemen te voorkomen. Per 2024 wordt de nieuwe werkwijze niet-specialistische jeugdhulp binnen het Team Jeugd en Gezin (gehanteerd) uitgevoerd. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) • Versobering in het toekennen van indicaties voor maatwerkvoorzieningen. • Voorkomen en/of uitstellen van indicaties door doorverwijzingen naar een voorliggende voorziening.

• Toepassen van het vier-ogen-principe bij hogere indicaties. • Toezicht op aanbieders door een toezichthouder. • Inzetten van freonskippers (vrijwilligers) voor onderdelen van maatwerkvoorzieningen. • Met incidenteel budget voorliggende voorzieningen intensiveren, zoals meedoenlocaties/ontmoetingsplekken en voorliggende dagvoorzieningen. • Sturen op gebruik van voorliggend vervoer in plaats van een Wmo taxipas. • Uitgangspunten sober en administratief definiëren bij voorbereidingen nieuwe aanbestedingen maatwerkvoorzieningen (gestart met hulp in het huishouden). • Verordening Wmo geactualiseerd en opnieuw vastgesteld waarmee we voldoen aan de landelijke- en lokale ontwikkelingen. Beschermd wonen • Samenwerking tussen de gemeente Heerenveen en GGZ Friesland. • Versterking van de beweging van wonen in een beschermde omgeving naar wonen in een beschermde thuissituatie. • Betrokkenheid van zorgaanbieders, cliënten, Wmo- en Participatieraden, gemeenteraden, bestuurders en overige partners bij de evaluatie. • In kaart brengen van ervaringen van alle betrokken partijen bij de inkoop BW 2022-2026. • Betrekken van de uitkomsten van de evaluatie bij de toekomstige aanbesteding om een dekkend BW-landschap te realiseren. Ernstig Psychiatrische Aandoening - EPA doelgroep • Samenwerking tussen de gemeente Heerenveen en GGZ Friesland. • Ontstaan van een werkgroep uit de verkenning.

• Implementatie van de nieuwe werkwijze in 2024.

41

Provinciale werkwijze acute respijtzorg • Binnen de gemeente Heerenveen is er respijtzorg ingekocht. • In 2024 is de gemeente Heerenveen aangesloten bij de provinciale werkwijze 'Acute Respijtzorg'. • Deze werkwijze is in afstemming met alle Friese gemeenten tot stand gekomen. Brede aanpak dakloosheid (BAD) en centrale toegang • Samen met alle Friese gemeenten is de werkwijze Centrale toegang tot stand gekomen. Inwoners kunnen zich hier melden als er sprake is van (dreigende) dakloosheid. Woonzorgvisie • In de vijf betrokken gemeenten in Zuidoost Fryslân wordt intensief samengewerkt met woningcorporaties, belangenverenigingen, welzijnsorganisaties, zorginstellingen en andere stakeholders op het gebied van wonen, welzijn en zorg om te komen tot een breed gedragen woonzorgvisie voor de regio. Ziekenhuiszorg in Heerenveen • Onderzoek naar de voor- en tegenargumenten van een ziekenhuisfusie waarbij sprake is van schaalvergroting. Niet alleen de gevolgen binnen de zorgsector zijn in beeld gebracht, er is ook gekeken naar de brede samenleving (Fries Planbureau). • Impactanalyse naar de gevolgen voor Heerenveense inwoners, ondernemers, onderwijs en andere doelgroepen (Lysias). • Er is een inwonersbijeenkomst georganiseerd waar 140 inwoners, ondernemers en andere geïnteresseerden aanwezig waren.

• Onderzoek naar de gevolgen van het verdwijnen van de Ziekenhuis Tjongerschans en de realisatie van een nieuw ziekenhuis in Joure (SIRM): ο Economische gevolgen; ο gevolgen voor extra kosten zorg (Wmo); ο bereikbaarheid ziekenhuis voor inwoners Heerenveen (reistijd auto & openbaar vervoer). (Fries) Integraal Zorgakkoord (FrIZA) • Lokaal hebben we vanuit de SPUK IZA ingezet op de onderdelen 'Kansrijk opgroeien en gezond leven', 'Versterken sociale basis' en zijn we nauw betrokken geweest bij de opgaven 'Gezond ouder worden' en 'Mentale gezondheid en veerkracht'. • Vanuit de FrIZA samenwerking is een programmamanager aangesteld om de inwonersbewustwording, -betrokkenheid en inwonersparticipatie te versterken. • Er zijn FrIZA middelen ingezet om Welzijn Op Recept (WOR) & Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO) te versterken. • Er is een website opgesteld (FrIZA: Friese Integraal Zorgakkoord) en een strategisch communicatieplan ontwikkeld. • Er zijn twee subsidieaanvragen ingediend bij ZonMw gericht op het versterken van de regionale governance en een gelijkwaardige participatie van inwoners. De eerste aanvraag is gehonoreerd en ook al grotendeels uitgevoerd. Het besluit over de tweede aanvraag moet nog genomen worden.

42

Inkoop jeugdhulp uitgevoerd door Sociaal Domein Fryslân • De introductie van een nieuw contractstelsel, met een kleiner aantal contractpartijen, nieuwe productomschrijvingen en -coderingen, een nieuw normenkader voor zorgtoewijzing én gewijzigde tarieven, vraagt in de eerste maanden altijd veel aandacht en alertheid van onze medewerkers van het Team Jeugd en Gezin. Dit geldt zowel bij intake en acceptatie als bij de zorgtoewijzing en in de backofficetaken. De belangrijkste opgave was om deze overgang te laten verlopen zonder onderbrekingen in de zorgcontinuïteit. Dit is met veel inzet over het algemeen goed verlopen. Waar zich procedurele knelpunten voordeden, konden we die in de casuïstiek altijd pragmatisch oplossen. Werking van het sociaal domein en de wetten Wmo, jeugd en participatie We hielden een presentatie voor de raad over 'Het verhaal van Heerenveen': Hoe werkt het sociaal domein nou eigenlijk? Niet-specialistische jeugdhulp (NSJH) Wanneer er binnen een gezin sprake is van opvoedingspanning, pakt een gezinswerker die vraag op door een aantal gesprekken met het gezin te voeren. Dit kan leiden tot: • Een beantwoorde hulpvraag. • Een beroep op niet-specialistische jeugdhulp (NSJH) door een gezinswerker van Team Jeugd en Gezin.

Die kan daarvoor de volgende methodieken inzetten: een kort ambulant traject (KAT), een video-hometraining, een traject volgens de TRIPLE-P methode of een traject rondom echtscheidingsproblematiek via de SCHIP methode. De verwachting is dat na deze inzet de meeste hulpvragen zijn beantwoord. • Is voorgaande onvoldoende toereikend, dan zetten we specialistische jeugdhulp in.

Positieve gezondheid en een sterk sociaal netwerk Omdat het van groot belang is dat onze inwoners zo lang mogelijk op eigen kracht met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven kunnen omgaan, zetten we in op positieve gezondheid. Hier staat niet een ziekte, maar een betekenisvol leven van onze inwoners centraal. Preventie, eigen regie en een sterk sociaal netwerk zijn hiervoor de belangrijkste middelen. Als gemeente willen we dat inwoners de weg naar de juiste hulp goed kunnen vinden, dat we mantelzorgers en vrijwilligers waar mogelijk steunen want die hebben we hard nodig - en dat we het mienskip-denken aanwakkeren. Zo creëren we een sterk sociaal netwerk en hopen we de samenleving gezond, veerkrachtig en vitaal te houden op een betaalbare manier. Wat hebben we bereikt? Meer aandacht voor een gezonde sociale omgeving De basis is versterkt. Het aanbod van algemene voorzieningen dat aansluit bij de wensen en behoeften van de betreffende doelgroep, waaronder de ontmoetingsplekken is uitgebreid. Hiervoor is ook de Europese subsidie Active Ageing Centres aangevraagd. De sociale netwerken in de samenleving zijn versterkt en gevoelens van eenzaamheid onder inwoners zijn verminderd.

Meer inzet van preventieactiviteiten om problemen en zwaardere vormen van ondersteuning te voorkomen Het aantal voorzieningen op het gebied van welzijn, sport en cultuur om zoveel mogelijk inwoners mee te laten doen is uitgebreid en in kaart gebracht. We hebben inwoners

43

ondersteund die om verschillende redenen (zoals schulden of beperkingen) niet op eigen kracht konden meedoen. En we hebben in aansluiting op het GALA ingezet op valpreventie door gerichte beweeg- en balansprogramma's aan te bieden. Ingezet op meer gezonde en gelukkige inwoners Er was extra aandacht voor de groepen met grote gezondheidsachterstanden, zoals kinderen en mensen met een lage sociaaleconomische status, en er was extra inzet op de drie speerpunten die veel ziektelast veroorzaken: roken, overgewicht in relatie tot ongezonde eet- en beweeggewoonten en problematisch alcoholgebruik. Meer aandacht voor een gezonde fysieke leefomgeving Wijken en dorpen zijn groener en aantrekkelijker geworden met speciale aandacht voor mensen met een beperking. De sport- en beweegmogelijkheden in de wijk zijn vergroot, bijvoorbeeld door de aanleg van meer wandel- en fietspaden. Met het project Gezonde Wijkaanpak hebben we de leefbaarheid van drie dorpen/wijken samen met inwoners verbeterd. Er was extra aandacht voor een gezonde leefomgeving om mensen te ondersteunen bij het maken van gezonde keuzes. En bij ruimtelijke ontwikkelingsplannen, zoals de centrumplannen en omgevingsvisie, was meer aandacht voor gezondheid. Alle inspanningen zijn in samenhang met het programma Gezond welzijn vernieuwen opgepakt, met als doel om de beweging te maken van zorg naar preventie en gezondheid.

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 We hebben diverse activiteiten uitgevoerd om welzijn te bevorderen, gemeenschapsbanen te versterken en sociale uitsluiting te verminderen. • We hebben de activiteiten uitgevoerd zoals genoemd in het uitvoeringsprogramma Samenwerken aan preventie! • We hebben in samenwerking met Caleidoscoop drie ontmoetingsplekken doorontwikkeld: POP-up, Wijkcentrum de As en de Kompenije, waar inwoners samen komen voor sociale activiteiten (zie ook programma Gezond welzijn vernieuwen). • We hebben lokale vrijwilligersorganisaties ondersteund bijvoorbeeld door middel van vrijwilligersmarkten of activiteiten voor ouderen en de Toekomstmarkt 55+. • Lokale vrijwilligersorganisaties werden ondersteund, en initiatieven tegen eenzaamheid, zoals buddy-systemen en gespreksgroepen, werden gestimuleerd. • Voorlichtingscampagnes over sociale gezondheid, zoals 1op3.nl en samenscorenvoorgezondheid.nl, werden georganiseerd. • In samenwerking met de Friese Preventieaanpak werkten we aan een transformatieplan Versterken Sociale Basis en we dienden een aanvraag in bij de IZA transformatiemiddelen voor de bekostiging hiervan. We werken samen aan preventie om problemen en zwaardere vormen van ondersteuning te voorkomen. • We voerden initiatieven uit die gericht waren op vroegtijdige signalering, het versterken van veerkracht en het bevorderen van zelfredzaamheid.

Denk aan het doorverwijzen van patiënten van de huisarts via Welzijn op Recept naar de welzijnscoach. • We hebben netwerkstructuren opgezet waarbij vrijwilligers mensen kunnen ondersteunen bij kleine problemen voordat die groter worden. Bijvoorbeeld met het bieden van praktische hulp aan ouderen, het organiseren van

44

•

• • •

• •

boodschappenservice of het ondersteunen bij administratieve zaken. Zie ook programma Gezond welzijn vernieuwen. We ondersteunden en waardeerden vrijwilligers via onze welzijnsorganisatie. Caleidoscoop en coördineerden diverse projecten om vrijwilligerswerk te stimuleren, zoals de vrijwilligersprijs, NLdoet, de campagne 'Mensen maken even tijd', en de vrijwilligerswaardering via onder andere HeerenveenBedankt.nl. We waardeerden de mantelzorgers gedurende het jaar op verschillende manieren. Er zijn verschillende valpreventiecursussen georganiseerd voor ouderen in samenwerking met fysiotherapeuten. Vanuit het initiatief dementievriendelijke samenleving organiseerden we verschillende activiteiten waaronder ontmoetingsgroepen voor mensen met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers. We ondersteunden het Odensehuis en stimuleerden ook andere laagdrempelige ontmoetingsplekken. En we hebben het Netwerk Dementie gefaciliteerd om ons samen met hen in te zetten voor een dementievriendelijke samenleving. We openden de Domotheek in de bibliotheek in Heerenveen. Dit is een uitleenpunt voor domotica - ofwel slimme hulpmiddelen - voor thuis. We werkten met verschillende zorg- en welzijnsorganisaties samen in het Regioplan Heerenveen en hebben ingezet op een datagedreven, populatiegerichte benadering.

We maakten een gezamenlijk plan en dienden een aanvraag in bij de IZA transformatiemiddelen voor de bekostiging hiervan. De aanvraag is (nog) niet gehonoreerd.

We hebben verschillende activiteiten ondernomen in het bevorderen van gezondheid en welzijn van inwoners. • Om gezondheidswinst te behalen, voerden we activiteiten uit die zijn vastgesteld in het uitvoeringsplan Samen scoren voor gezondheid en Plan van aanpak GALA/SPUK. In november organiseerden we een dialoogsessie voor de gemeenteraad om haar te informeren over de uitvoering hiervan. • We hebben wijkgerichte projecten opgezet waarbij de gezondheid van de bewoners centraal staat, zoals het aanbieden van gezondheidsscans en preventieve ondersteuning. Via het project Gezonde Wijkaanpak is gezondheidsbevordering met voorrang toegepast in drie wijken en buurten die het meeste baat kunnen hebben bij verbeteringen in de gezondheid. • We hebben Welzijn op Recept verder doorontwikkeld. Alle huisartsen in Heerenveen kunnen eenvoudig patiënten doorverwijzen naar welzijnsinitiatieven en -organisaties. Ook maakten we een start met doorverwijzing vanuit het ziekenhuis en de thuiszorg. • Gezonde scholen, sportverenigingen en dorpshuizen werden gestimuleerd via de GGD en Team Fit. • Via verschillende netwerksamenwerkingen besteedden we aandacht aan een gezonde levensstijl, voeding, bewegen, mentale gezondheid, stoppen met roken of het verminderen van alcoholgebruik.

• Stimuleren van gezonde voeding is ontstaan door initiatieven zoals gezonde kookworkshops of het verstrekken van gezonde maaltijden aan kwetsbare groepen. Hiervoor werken we samen met bijvoorbeeld stichting De Buurtkok, stichting Sociaal Vitaal en Kinderkookschool FIKKS. • We stimuleerden gezonde voeding en het voorkomen van ondervoeding onder ouderen door initiatieven te ondersteunen. • In samenwerking met onze partners hebben we verschillende sport- en beweegprogramma’s aangeboden. • In samenwerking met de HANNN maakten we een start met de Gezonde Huiskamer. De Gezonde Huiskamer geeft inwoners de kans om te checken hoe het met hun gezondheid is gesteld en het biedt de gelegenheid om met elkaar over leefstijl en Positieve Gezondheid in gesprek te gaan.

45

Er zijn verschillende activiteiten uitgevoerd die bijdragen aan het stimuleren van een gezonde leefomgeving (een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is). • We hebben diverse acties uitgevoerd voor een gezonde en toegankelijke leefomgeving volgens ons gezondheids- en preventiebeleid. Wijken en dorpen werden groener en aantrekkelijker. Denk aan recreatie gebied De Heide, met speelmogelijkheden en ontmoetingsplekken voor iedereen, inclusief mensen met een beperking. • In verschillende nieuwe beleidsplannen was aandacht voor het creëren van een toegankelijke en gezonde omgeving, zoals concept evenementenbeleid. • Bij de ontwikkeling van nieuwe wijken of de renovatie van bestaande wijken is meer rekening houden met het welzijn van bewoners. Bijvoorbeeld door het inplannen van wandel- en fietspaden, speeltuinen, ontmoetingsplekken, en voldoende groenvoorzieningen. Het doel is om de leefbaarheid en sociale interactie te bevorderen. • Het project Gezonde Wijkaanpak verbeterde de leefbaarheid van dorpen en wijken met hulp van inwoners. Zo hebben we het initiatief van een gemeenschappelijke tuin in Nijehaske ondersteund waar inwoners zelf voedsel kunnen verbouwen. • Scholen konden subsidies aanvragen voor een Groen Schoolplein.

Daarnaast zijn er verschillende scholen die de stimuleringsregeling Gezonde School aanvroegen. Autoluwe en/of autovrije zones zijn meegenomen als speerpunt in het Integraal Huisvestingsplan van de scholen. • Bij voorlichting en campagnes hebben we ingezet op gezonde eetgewoonten, stoppen met roken en verantwoord alcoholgebruik binnen bijvoorbeeld sportverenigingen. • Bij de activiteiten die we organiseerden, boden we vaker gezonde eetopties aan die gezonde eetkeuzes bevorderen en hebben we waar mogelijk geprobeerd invloed uit te oefenen op het beperken van ongezonde verleidingen. Het vernieuwde convenant gezonde sportevenementen is ondertekend.

Sport en cultuur Sport en cultuur zijn onmisbaar voor positieve gezondheid en een sterke sociale leefomgeving. Mensen halen er plezier uit en het is een fijne vrijetijdsbesteding. Sport en cultuur geven inwoners nieuwe inzichten en dragen bij aan welzijn, vitaliteit, zelfontplooiing en saamhorigheid. Ze geven ook een impuls aan het toerisme en de economie van Heerenveen. De waarde van cultuur versterken we door een cultuurkwartier te ontwikkelen in het centrum van Heerenveen. De aanwezigheid van diverse cultuuraanbieders bij elkaar in de buurt, biedt inwoners eenvoudiger toegang tot het cultuuraanbod, versterkt de slagkracht en geeft het centrum de gewenste impuls. We versterken topsport om een impuls te geven aan de breedtesport. Want door te sporten en voldoende te bewegen, houd je je lijf fit en je hoofd fris. We houden ook aandacht voor het verenigingsleven, de vrijwilligers in onze gemeente en voor mensen met een beperking. Wat hebben we bereikt? Sport en bewegen Ook in 2024 hebben we ons profiel als stad van sport uitgedragen. Naast de aanwezige topsport is er een grote variëteit aan breedtesport met onder andere circa 115 sportverenigingen. Wij zien sport dan ook als middel om de gezondheid, vitaliteit en weerbaarheid van onze inwoners te versterken en draagt het bij aan de saamhorigheid. Door middel van het WK IJshockey onder 18 (v), de realisatie van topsportcampus

46

Cunabula en de Nations-League wedstrijd Nederland – Duitsland gaf topsport een impuls aan de breedtesport. Dit gebeurde enerzijds door de aantrekkingskracht van deze events op onze individuele inwoners en anderzijds door de inspirerende werking die hiervan uitgaat. De ontwikkelingen in sport staan niet stil en als gemeente bewegen wij mee. Denk aan de aandacht voor sociale veiligheid en de innovatie van nieuwe sporten zoals bijvoorbeeld padel. Om hier op te anticiperen hebben wij uitgangspunten en kaders vastgesteld voor nieuw sport- en beweegbeleid. Daarnaast hebben wij de maatschappelijke waarde van de sportverenigingen in Heerenveen beter benut. We stelden sportpartners in Heerenveen in staat om onder andere de buurtsportcoaches in te zetten en zo invulling te geven aan de begeleiding van talenten en sporters. We brachten de sportparticipatie van basisschoolkinderen in beeld, met bijvoorbeeld het aantal behaalde zwemdiploma’s. Gemeentelijk sportcentrum (zwembad en sporthallen) en gemeentelijke ijshockeyhal In 2024 zouden wij uw raad een voorstel voorleggen over de toekomst van de gemeentelijke ijshockeyhal en een gemeentelijk sportcentrum (zwembad en sporthallen) via de integrale afweging bij de perspectiefnota 2026. De besluitvorming is verschoven van 2024 naar 2025.

Cultuur In maart vond er een cultuuravond plaats voor de raadsleden waar de culturele partners hun visie op het cultuurkwartier deelden. Afsluitend traden jongeren op in ons werkcafé. Dit waren talentvolle jongeren vanuit de Kas: een van de samenwerkingsprojecten van Feanomenaal. Een ander succesvol en gewaardeerd evenement dat vanuit Feanomenaal wordt georganiseerd, is het Danspaleis voor ouderen. De bibliotheek Akkrum is verhuisd naar de Brede school Akkrum. In en rondom De Heerenveense School (DHS) en het ABC-complex is het afgelopen jaar hard gewerkt aan de plannen uit de G1000 en de door de raad vastgestelde centrumvisie. Het is een belangrijke periode voor de gemeente Heerenveen en haar centrumontwikkeling en het geeft de gewenste boost aan het thema cultuur uit de raadsagenda. Alle verbindingen die we in en rondom DHS gaan maken op sociaal, cultureel en fysiek domein noemen we het cultuurkwartier. Begin vorig jaar hebben wij de deadline gesteld aan alle belanghebbenden voor inleveren van de wensen inclusief een dekking voor investering en exploitatie. Gezien onze financiële situatie met de nadrukkelijke opdracht dit te doen binnen de beschikbare middelen. Dit was niet voor elke participant even makkelijk en direct mogelijk.

In de afgelopen maanden zijn daarom extra aanvullende bestuurlijk gesprekken gevoerd om zaken te verhelderen en alles zorgvuldig op een rijtje te zetten. Regie van ons als gemeente was echt nodig om dit proces van lange adem vlot te trekken. Het geeft aan dat er veel belangen op het spel staan en bovenal dat iedereen hart voor de zaak heeft. Met de beoogde verhuizing van Ateliers Majeur naar DHS lijkt de businesscase rond te kunnen komen.

47

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 Sport en bewegen • We deden een verenigingsonderzoek onder de 115 verenigingen. • We organiseerden de huldiging van onze Nationale Kampioenen. • We namen deel aan de monitor Mulier instituut lokaal sportakkoord (LSA II). • We hebben de startnotitie sport-/beweegbeleid vastgesteld. • We verleenden subsidie aan onder andere Sport Fryslân en Topsport Noord voor de inzet en activiteiten van buurtsportcoaches. • De buurtsportcoaches van Heerenveen namen de gymfolio app in gebruik. • We hebben een clubondersteuner en coördinator sport, preventie en gezondheid aangesteld. • We voerden het Lokaal Sportakkoord II uit. • We versterkten de samenwerking met de Vereniging Sport en Gemeenten in Fries verband. • We hebben een aanvraag opgesteld voor een internationaal sportproject met andere Europese gemeenten. • De website samenscorenvoorgezondheid.nl is verder doorontwikkeld. • We hebben het convenant Gezonde sportevenementen uitgebreid. Gemeentelijk sportcentrum (zwembad en sporthallen) en gemeentelijke ijshockeyhal • In de eerste helft van 2024 zijn scenario-onderzoeken uitgevoerd over de toekomst van de gemeentelijke ijshockeyhal en het gemeentelijk sportcentrum (het zwembad in het bijzonder). • In de tweede helft van 2024 zijn aanvullende onderzoeken gedaan waarin extra scenario’s zijn uitgewerkt en businesscases zijn opgesteld.

Begin 2025 zijn de onderzoeken afgerond. • In de eerste helft van 2025 worden de keuzes voorgelegd aan de gemeenteraad. Cultuur • We voerden afrondende gesprekken over de gewenste indeling, de deelname van beoogde culturele partners en andere initiatiefnemers en de financiële haalbaarheid voor de verbouwing en verduurzaming van de Heerenveense School. • Ons Posthuis Theater is in 2024 genomineerd voor het Theater van het Jaar (kleine zaal) en heeft deze prijs op 27 januari 2025 gewonnen. • We hielden een presentatie voor de raad over 'Het verhaal van Heerenveen', hoe werkt het sociaal domein nou eigenlijk? • We hebben structurele subsidies verleend aan onze Mienskipsbibliotheek met drie vestigingen, aan onze grote kunst en culturele instellingen voor cultuureducatie en cultuurhistorie en incidentele culturele activiteiten voor amateurkunst. • Dat cultuurhistorie leeft, bleek wel uit de uiterst succesvolle plaatjesacties van Stichting Historie Heerenveen (die wij ook subsidiëren). Er zijn 1 miljoen plaatjes geplakt en geruild.

Gelijkwaardigheid Wij willen als gemeente dat iedereen kan meedoen en dat mensen oog hebben voor elkaar. Dit heeft invloed op onze sociale en fysieke veiligheid, gezondheid en ons gevoel van welzijn. Om mee te kunnen doen, moet de samenleving gelijke kansen bieden aan iedereen. Zowel aan de huidige inwoners van onze gemeente als aan vluchtelingen. We nemen daarom ook onze verantwoordelijkheid als het gaat om vluchtelingen op het gebied van gezondheid, onderwijs, werk en wonen. We zorgen voor de opvang van

48

Oekraïners, de huisvesting van statushouders en voor een locatie in de gemeente voor een azc. Wat hebben we bereikt? Gemeentelijke opvang Oekraïense ontheemden (GOO) Sinds het begin van de oorlog in 2022 hebben Oekraïense ontheemden op grond van Europese wet- en regelgeving recht op opvang, medische zorg, onderwijs (voor minderjarige kinderen) en mogelijkheden om te werken of een leefgelduitkering. Dit is geen vrijwillige taak maar een wettelijke verplichting. Wij hebben daarom sinds juli 2022 de gemeentelijke opvang in Hotel2Heerenveen (ook bekend onder de naam Haje-hotel, Schans 65) operationeel. Ook gedurende 2024 konden wij vele Oekraïense ontheemden een veilig onderdak bieden in onze gemeentelijk opvang. Eind 2024 bedroeg de inspanningsverplichting voor onze gemeente 374 bedden. In 2024 hadden wij feitelijk 314 bedden beschikbaar voor de meer structurele (zolang de Europese wetgeving zo blijft) vorm van opvang. Wettelijk is er dus sprake van een opvangverplichting, maar het aantal wat we daadwerkelijk kunnen opvangen is een inspanningsverplichting. Dat is geen taakstelling. Regionale coördinatie vluchtelingenspreiding (RCVS) De RCVS-taak omvat het registreren van Oekraïense ontheemden die zich in Fryslân melden en het toetsen of deze vluchtelingen onder de richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne vallen.

Vanuit de RCVS wordt na deze toets en registratie zorg gedragen voor het doorplaatsen van de ontheemde naar een gemeentelijke opvanglocatie elders in Fryslân of buiten de provincie. Wij hebben deze taak per 1 januari 2024, op verzoek van alle burgemeesters (en commissaris) in Fryslân, overgenomen van de Veiligheidsregio Fryslân (VRF). De werkzaamheden vinden in principe plaats op kantoordagen (maandag tot en met vrijdag) tussen 08.00 - 17.00 uur. In Hotel2Heerenveen hebben we maximaal 75 noodveldbedden beschikbaar voor de eerste opvang van Oekraïense ontheemden. Deze plekken zijn beschikbaar en geschikt voor kortdurende opvang en worden ingezet voor Oekraïense ontheemden die zich buiten kantooruren, op eigen initiatief, melden bij het hotel. De tijdelijke slaapplekken zijn in principe geschikt voor maximaal drie dagen opvang. Wij merken nadrukkelijk op dat deze bedden in Hotel2Heerenveen dus niet bedoeld zijn voor structurele opvang. Ze tellen dan ook niet mee in de voor ons van toepassing zijnde inspanningsverplichting (aantallen per gemeente). Vanuit de RCVS-medewerkers worden zij zo snel mogelijk doorgeplaatst in reguliere opvangplekken in een gemeentelijke opvanglocatie elders in Fryslân of, als er ruimte is, in onze GOO. De gemiddelde kortdurende bezetting over 2024 was 30-35 noodveldbedden.

In het weekend (geen doorplaatsingen) neemt de bezetting wat toe en vanaf maandag (eerste werkdag) daalt de bezettingsgraad dan weer.

Het bevorderen van gelijke kansen voor iedereen, ongeacht afkomst, beperking, seksuele voorkeur of genderidentiteit.

49

De zichtbaarheid en bewustwording van LHBTIQ+ gemeenschappen lijkt te zijn toegenomen, mede dankzij diverse initiatieven en evenementen. Denk bijvoorbeeld aan de voorlichtingen op scholen, ontmoetingsactiviteiten, campagnes en de Regenboogweek. Locatie-onderzoeken huisvesting asielzoekenden In april 2023 nam de gemeenteraad een principebesluit om in Heerenveen asielzoekenden te huisvesten. Op 1 februari 2024 is de Spreidingswet van kracht geworden met hierin een taakstelling voor de gemeente Heerenveen van 277 asielzoekers, waarvan 23 amv’ers. Begin december 2024 ontvingen we het Verdeelbesluit Fryslân van het ministerie van Asiel en Migratie. De minister neemt eens in de twee jaren voor 1 december van het kalenderjaar een verdeelbesluit. In dit besluit worden de benodigde opvangplaatsen per provincie bepaald in de indicatieve verdeling die voor 1 februari van datzelfde kalenderjaar bekend is gemaakt. Het verdeelbesluit is gebaseerd op het verslag van de Commissaris van de Koning. In dit verdeelbesluit is de taakstelling voor de asielzoekende amv’ers op 27 vastgesteld. We moeten dit realiseren voor 1 juli 2025. De resterende taakstelling is voor Heerenveen op 0 vastgesteld. Dit is gedaan omdat onze provincie als geheel al voldoet aan de taakstelling voor Fryslân op dit moment.

Een groot aantal plekken vervalt echter omdat dit noodopvang betreft, dan wel structurele locaties die worden afgebouwd. Dit betekent dat Heerenveen nog steeds de taakstelling heeft om duurzame opvangplekken voor asielzoekenden te realiseren. In het volgende verdeelbesluit is deze taakstelling naar verwachting weer op het oude niveau óf zelfs hoger, als de instroom van asielzoekenden hierom vraagt. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 Gemeentelijke opvang Oekraïne (GOO en RCVS) • Het gemeentelijk team Opvang Oekraïne bestond in 2024 uit dertien medewerkers (exclusief hotelpersoneel en beveiliging) en zij hebben de opvang in goede banen geleid. • Wij deden dit in goede samenwerking met de verhuurder en het personeel van Hotel2Heerenveen. • Dankzij de inzet van het externe beveiligingspersoneel is de accommodatie 24 uur per dag veilig en rustig gehouden. • Medewerkers hebben vanuit het gemeentehuis leefgelduitkeringen verstrekt aan Oekraïense ontheemden die niet (konden) werken en zorgden ervoor dat de inschrijvingen in het basisregistratie systeem correct verliepen. • De ambtelijke organisatie heeft het opleggen van de eigen bijdrage bij Oekraïense ontheemden vanaf 1 januari 2025 intern voorbereid en onze Oekraïense ontheemden zijn hierover voorgelicht. We hebben verschillende activiteiten ondernomen om inclusiviteit en gelijke kansen en acceptatie te bevorderen.

• In samenwerking met Regenboogbelang hebben we ingezet op de sociale acceptatie, weerbaarheid en veiligheid van LHBTI-ers. • Iedere twee maanden waren er OUT.frl ontmoetingsavonden en in de zomer is er een extra BBQ middag georganiseerd. In oktober, rond coming-out day op 11 oktober, is de Regenboogweek georganiseerd. • Ook op andere themadagen in het jaar was er extra aandacht voor dit onderwerp. Denk aan de Week van de liefde in februari en Paarse vrijdag in december.

50

• •

• • •

Over het hele jaar verspreid zijn er voorlichtingen gegeven van gastsprekers van Regenboogbelang Heerenveen en Tûmba. In samenwerking met het VN-panel zetten we in op een goede toegankelijkheid van openbare gebouwen en recreatieplekken, zoals bij de herontwikkeling van het busstation. Er zijn verschillende acties uitgevoerd om te werken aan hindernisvrije stoepen en toegankelijke looproutes. Met de app Fixi konden inwoners gemakkelijk meldingen doen van plekken die niet toegankelijk waren. Er is actief ingezet op bewustwording en verbinding met lotgenoten in de Week van de Toegankelijkheid. Het VN-panel heeft bij verschillende projecten ten aanzien van herontwikkelingen meegedacht. Denk aan het centrum van Akkrum maar ook de realisatie van een zebrapad rondom het centrum. We hebben de Maand van het Aangepast Sporten georganiseerd. Team buurtsportcoaches vroeg extra aandacht voor inclusief sporten door middel van gratis activiteiten.

Locatie-onderzoeken huisvesting asielzoekenden • In 2023 is een locatie-onderzoek gestart. Dit leidde tot een voorstel aan de raad om de locatie Heerenveen-West aan te wijzen als locatie voor een regulier asielzoekerscentrum met 450 plaatsen voor in ieder geval tien jaar. Dit voorstel was op de raadsvergadering van 29 februari 2024 geagendeerd. De raad heeft hiertoe niet besloten en aan het college met een amendement de opdracht gegeven om locaties te zoeken voor (minimaal twee) kleinschaliger locaties voor de taakstelling uit de Spreidingswet van 277. • Er vond vervolgens opnieuw een locatie-onderzoek plaats naar kleinschalige locaties. Dit leidde op 12 november 2024 tot een voorstel van het college aan de raad voor twee locaties in Heerenveen: in Heerenveen-Noord en in Skoatterwâld, met in totaal 35 grondgebonden woningen voor asielzoekers. Dit voorstel is in januari 2025 behandeld en leidde opnieuw niet tot besluitvorming door de raad.

51

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000 Begroting 2024 voor wijziging

Begroting 2024 na wijziging

Realisatie

Verschil

Lasten 1.1

Crisisbeheersing en brandweer

-3.615

-3.615

-3.704

-89

1.2

Openbare orde en veiligheid

-1.119

-1.089

-1.161

-72

2.2

Parkeren

-

-

-3

-3

2.3

Recreatieve havens

-22

-22

-8

14

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-96

-74

-78

-4

3.4

Economische promotie

-504

-533

-514

19

4.2

Onderwijshuisvesting

-278

-328

-351

-24

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-1.418

-1.260

-997

263

5.1

Sportbeleid en activering

-1.101

-1.244

-1.149

95

5.2

Sportaccommodaties

-3.298

-3.405

-3.294

111

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie