Document · PDF

Bijlage 1 - Integraal huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs

Commissie Mens en Maatschappij 26 april 2022, gemeente HeerenveenBij agendapunt: Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs17.200 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Toekomstperspectief VO, VSO en MBO Gemeente Heerenveen Verdiepend onderzoek

Opdrachtgever Gemeente Heerenveen, OSG Sevenwolden en Bornego College

Datum 10 maart 2022

Referentienummer 2200051/20220310

Auteur(s) Erwin Veneklaas Slots

│ Onderdeel van ICS Ruimteregiegroep BV

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

1.1

Aanleiding

1.2

Vraagstelling

1.3

Proces

1.4

Leeswijzer

Visie op onderwijs(huisvesting)

2.1

Krimp

2.2

Spreiding en keuzevrijheid

2.3

Onderwijskundige vernieuwingen en modern onderwijs

2.4

Duurzaam en gezond schoolgebouw

2.5

Samenwerking tussen Bornego College en OSG Sevenwolden

2.6

Samenwerking tussen vmbo en MBO

Verdiepende uitwerking Toekomstperspectief 3.1

Toekomstperspectief realiseren in vier fases

12 12

3.1.1

Randvoorwaarden en uitgangspunten

3.1.2

Gefaseerd gerealiseerd eindbeeld

3.1.3

Toekomstperspectief reduceert leegstand

3.2

Fase 1: Servicebureau, 1e fase Beroepencampus, VSO Duisterhoutschool en mavo-4 naar Fedde Schurer/Schans 100

3.2.1

Servicebureau naar Kingweg 1

3.2.2

Praktijkonderwijs naar de Beroepencampus

3.2.3

SO en VSO Duisterhoutschool

3.2.4

Mavo-4 naar Fedde Schurer/Schans 100

3.3

Fase 2: renovatie Lyceum Bornego

3.4

Fase 3: Onderwijscampus Fedde Schurer/Schans 100 en Kiim

3.4.1

Clustering onder- en bovenbouw Onderwijscampus Fedde Schurer/Schans 100

3.4.2

Kiim: van Buitenbaan 5 naar Beugel 68

3.5

Fase 4: 2e fase Beroepencampus

3.6

Huisvestingsbehoefte MBO

De inhoud van deze uitgave is eigendom van ICSadviseurs B.V. te Zwolle. Enkel de opdrachtgever waarmee ICSadviseurs B.V. een overeenkomst is aangegaan, heeft een gebruiksrecht voor deze uitgave. De inhoud en omvang van dat gebruiksrecht zijn vastgelegd in de algemene voorwaarden van ICSadviseurs B.V., d.d. december 2008, dan wel in de overeenkomst zoals hiervoor bedoeld. Elk ander gebruik van deze uitgave, door opdrachtgever en of derden is uitgesloten, inhoudende dat niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, via internet, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ICSadviseurs B.V.

www.icsadviseurs.nl

5. 6.

Bewegingsonderwijs

4.1

Inleiding

4.2

Huidige gymsituatie

4.3

Toekomstige gymsituatie

Financiën

Samenvatting

6.1

Scenario’s

6.2

Samenhang onderwijs(kundige)visie, huisvestingsvisie en huisvestingsstrategie

6.3

Positie MBO

6.4

Investeringsbehoefte gymvoorzieningen

Bijlage 1: rapporten en ramingen m.b.t. verdiepende uitwerking Toekomstperspectief

Bijlage 2: beoordeling kwaliteit gebouwen

Bijlage 3: leerlingenprognose per school

Bijlage 4: uitgangspunten financiële raming

Bijlage 5: Eindrapportage ‘Verkenning toekomstperspectief voortgezet onderwijs, gemeente Heerenveen’, Confina/BCN Groep, d.d. juni 2018

www.icsadviseurs.nl

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Gemeente Heerenveen heeft in de periode oktober 2017 tot en met juni 2018 samen met de schoolbesturen de eerste stappen gezet om te komen tot een toekomstperspectief voor het voortgezet onderwijs (VO) in Heerenveen. Aanleidingen hiervoor zijn onder andere het verzoek van de gemeenteraad om inzicht te geven in de meerjarige investeringsbehoefte in de huisvesting van het voortgezet onderwijs, de verwachte leerlingendaling, leegstand in de onderwijsgebouwen, onderwijskundige vernieuwingen, versnippering en verouderde schoolgebouwen. Bij de uitwerking van het toekomstperspectief is naast het voortgezet onderwijs ook het speciaal voortgezet onderwijs en het MBO betrokken. Ondanks dat het voorzien in de huisvesting van het MBO geen gemeentelijke wettelijke taak is, zien gemeente en schoolbesturen het algemeen belang van een duurzaam aanbod van MBO-voorzieningen in Heerenveen. Samenwerking met het voortgezet onderwijs biedt zowel inhoudelijk als ruimtelijk kansen. Tevens biedt de leegstand die door de verwachte leerlingenkrimp ontstaat in de MBO-voorzieningen wellicht kansen voor de uitvoering van ambities in de huisvesting van het voortgezet onderwijs. In 2018 is door Confina/BCN Groep een verkenning1 uitgevoerd naar het toekomstperspectief van het voortgezet onderwijs.

Deze verkenning heeft destijds nog niet geleid tot een IHP en inzicht in de (on)mogelijkheden van doordecentralisatie. De rapportage beperkte zich tot een eerste gezamenlijke verkenning van de huidige huisvesting, de huisvestingsstrategie/-ambitie en een uitwerking van vier toekomstscenario’s of huisvestingsstrategieën: 1.

2. 3.

Uitruilen en afstoten onderwijslocaties: a. Uitvoering periode 2018 – 2025; b. Uitvoering periode 2018 – 2032; Huidige huisvestingssituatie ongewijzigd voortzetten; Nieuwbouw verouderde onderwijshuisvesting.

De gemeente is van mening dat scenario’s 2 en 3 niet realistisch zijn, aangezien deze onvoldoende bijdragen aan een oplossing voor de gesignaleerde knelpunten en ambitie (scenario 2), respectievelijk onhaalbaar is gezien de financiële positie van de gemeente (scenario 3). Blijft over scenario 1. Deze huisvestingsstrategie sluit aan bij de door de schoolbesturen geformuleerde visie op onderwijs(huisvesting). Uitgangspunt is het met bestaand vastgoed gefaseerd realiseren van een passende toekomstbestendige huisvesting. Doordat de uitgevoerde verkenning nog niet heeft geleid tot een IHP heeft de raad in januari 2019 het college opdracht gegeven een IHP/toekomstvisie op te stellen.

─── “Het doel is om leerlingen een aantrekkelijk, zo breed mogelijk en uitdagend onderwijsaanbod te blijven bieden in passende huisvesting. Daarbij hoort een onderwijsomgeving die bij de tijd en uitdagend is.”

1 Eindrapportage ‘Verkenning toekomstperspectief voortgezet onderwijs, gemeente Heerenveen’,

Confina/BCN Groep, d.d. juni 2018

www.icsadviseurs.nl

4/40

1.2 Vraagstelling De toekomstvisie geeft inzicht in: ▪ ▪

▪

De samenhang tussen onderwijs(kundige)visie, huisvestingsvisie en de huisvestingsstrategie (ambitie); wat zijn de gevolgen voor het onderwijs (primaire proces) bij het niet uitvoeren van de ambitie? De positie van het MBO: deze positie is nog onvoldoende verkend. Beide schoolbesturen (Friesland College en Aeres (voorheen Nordwin College)) hebben gedurende de verkenning aangegeven geen huisvestingsvraag te hebben. Wel kan eventueel vertrek van één of beide colleges gevolgen hebben voor de huisvestingstrategie voor het VO; De investeringsbehoefte met betrekking tot de gymvoorzieningen (ambitie): de in de verkenning voorgestelde reductie van het aantal gymlokalen dient nader te worden onderzocht in relatie tot de normatieve ruimtebehoefte en het bestaande gebruik/capaciteit; De wijze waarop invulling gegeven kan worden aan de in september 2020 tussen gemeente VOschoolbesturen, SO Fryslân en Ambion gesloten intentieverklaring.

Het verdiepend onderzoek waarin deze toekomstvisie is ontwikkeld vormt de basis om tot inzicht te komen in hoeverre de uitvoering van de huisvestingsstrategie zoals verwoord in scenario 1 haalbaar is. Op basis van dit nadere (haalbaarheids-)onderzoek wordt door de gemeenteraad een IHP/Strategisch Huisvestingsplan VO vastgesteld.

1.3 Proces Om te komen tot de toekomstvisie zijn, in globaal drie tijdsperiodes, de volgende stappen gezet: ▪

▪

Tweede kwartaal 2019 tot en met oktober 2019: uitvoering verdiepings- en verbredingsonderzoek. Dit heeft geresulteerd in een tussenrapportage met bevindingen (d.d. 14 oktober 2019, referentienummer 2190069/20191009). In deze tussenrapportage is, op basis van een werksessie met bestuurders en medewerkers van Bornego en OSG Sevenwolden en de gemeente, gerapporteerd over de (on)mogelijkheden van doordecentralisatie. In de vervolgfases van het onderzoek is gebleken dat doordecentralisatie door schoolbesturen en gemeente niet als een relevante optie wordt gezien voor de uitvoering van de Toekomstvisie. De meerwaarde ten opzichte van de huidige situatie wordt niet gezien door de huidige bestuurders en financieel lijken er geen voordelen ten opzichte van de huidige rolverdeling. Er is daarom besloten geen verdere verkenning te doen naar doordecentralisatie. In dit rapport is dit onderwerp daarom niet verder uitgewerkt. Eind 2019 hebben de schoolbesturen (Bornego en OSG Sevenwolden) gevraagd om een time-out om zo nogmaals kritisch te kijken naar het scenario, omdat ze tot nieuwe inzichten waren gekomen. Tegelijkertijd kwam in 2020 ook het vraagstuk wat betreft het ruimtegebrek SBO van It Oerset en het (V)SO van de Duisterhoutschool in het Facet.

Na intensieve verkenning van mogelijke oplossingen hiervoor, hebben de schoolbesturen en het college gezamenlijk de intentie uitgesproken de benodigde extra capaciteit te willen realiseren aan de Buitenbaan 3 te Heerenveen. Op 8 september 2020 heeft het college dan ook ingestemd met de intentieverklaring (in hoofdstuk 2 wordt verder ingegaan op de inhoud van deze intentieverklaring). In deze derde fase zijn in de periode maart 2020 tot en met februari 2022 scenario’s uit de vorige fases voor zowel VO als (V)SO nader uitgewerkt. De (her)huisvesting van het (voortgezet) speciaal (basis)onderwijs is in de intentieverklaring afhankelijk van het Toekomstperspectief huisvesting VO. De uitwerking duurde langer dan in de planning was voorzien en COVID-19 en de complexiteit van de opgave hadden ook een vertragende invloed. Daardoor werd de ambitie om per 1 januari 2021 een oplossing te realiseren voor het (V)SO niet gehaald. De planning is in overleg tussen gemeente en schoolbesturen meerdere malen verschoven.

www.icsadviseurs.nl

5/40

Resultaat van het proces is voorliggend rapport “Toekomstperspectief VO, VSO en MBO Gemeente Heerenveen, verdiepend onderzoek”, dat in nauwe samenwerking tussen de VO-schoolbesturen en gemeente Heerenveen en in afstemming met SO Fryslân, Ambion, Friesland College en Aeres tot stand is gekomen.

1.4 Leeswijzer In het volgende hoofdstuk wordt de visie op onderwijs(huisvesting) gegeven vanuit de gemeente en de schoolbesturen. Hierin wordt ingegaan op thema’s als krimp en spreiding, onderwijskundige vernieuwingen, duurzame en gezonde scholen en samenwerkingen. In hoofdstuk 3 zijn de huisvestingsscenario’s uitgewerkt, inclusief planning en in samenhang met de onderwijs(kundige) visie, huisvestingsvisie en huisvestingsstrategie. In lijn met de huisvestingsstrategie wordt in hoofdstuk 4 het bewegingsonderwijs behandeld. Het rapport wordt in hoofdstuk 5 en 6 afgesloten met de financiële raming, conclusies en aanbevelingen.

www.icsadviseurs.nl

6/40

2. Visie op onderwijs(huisvesting) In dit hoofdstuk wordt de visie op onderwijs(huisvesting) met betrekking tot het voortgezet onderwijs toegelicht. Dit betreft een actualisatie van hoofdstuk 2 Context van het eerdere onderzoek van Confina/BCN Groep, op basis van actuele inzichten en ontwikkelingen, de input die is verkregen uit de bilaterale gesprekken met de huisvestingsmedewerkers, bestuurders en notities van de gezamenlijke directies van Bornego en Sevenwolden2. Thema’s die aan de orde komen zijn krimp, spreiding en keuzevrijheid, onderwijskundige vernieuwingen, duurzaam en gezond schoolgebouw, samenwerking tussen Bornego College en OSG Sevenwolden en samenwerking tussen vmbo en MBO.

2.1 Krimp Tussen 2022 en 2036 daalt het leerlingenaantal in het voortgezet in Heerenveen met 14%. Zonder ingrepen resulteert dit over 15 jaar in een leegstand van circa 12.500 m². Bornego College en OSG Sevenwolden willen met het Toekomstperspectief een huisvestingssituatie realiseren die een oplossing biedt voor de krimp van het leerlingenaantal. Dit wordt gerealiseerd door het verminderen van leegstand, door samenvoegen en afstoten van gebouwen en het efficiënt(er) gebruiken van de beschikbare onderwijsruimten. In de komende 15 jaren wordt er, volgens de leerlingenprognose van Pronexus (in januari 2022), een leerlingenkrimp in de gemeente Heerenveen verwacht van 523 leerlingen (14%). Dit heeft gevolgen voor het onderwijsaanbod en de huisvesting. Schoolnaam

BRIN

Bornego College (Lyceum, Kingweg 1)

25CV00

2022 620

2023 585

2024 578

2025 571

2030 543

2036 514

Bornego College (Junior, Kingweg 2)

25CV01

509

526

540

541

510

493

Bornego College (mav o 3+4)

25CV05

150

148

147

140

133

OSG Sev enwolden (Fedde Schurer)

14FW00

1.092

1.076

1.073

1.063

1.006

958

OSG Sev enwolden (Buitenbaan)

14FW01

705

680

674

670

630

609

OSG Sev enwolden (King College, Kingweg 10)

14FW02

127

121

120

114

109

Kei College v mbo b en k en lwoo (Kingweg 8)

05AC

204

201

200

188

182

Kei College v mbo b en k en lwoo (Beugel 68)

25CV02

148

De Compagnie (praktijkonderwijs, Buitenbaan 3) Totaal % Verschil met 2022

26KP

160 3.715

157 3.587 -3%

157 3.555 -4%

156 3.527 -5%

148 3.333 -10%

142 3.192 -14%

Een daling van het aantal leerlingen kent ruimtelijke en financiële gevolgen voor de onderwijshuisvesting, te weten: ▪ ▪

▪

Ruimtelijk: er ontstaat leegstand en er wordt minder efficiënt gebruik gemaakt van de onderwijsruimten; Financieel: de materiële instandhoudingsvergoeding, vanuit het Rijk, is ontoereikend om de normatief leegstaande lokalen te kunnen bekostigen. Kortom: leegstand kost geld; geld dat ten koste gaat van het onderwijs. Het afstoten van ruimten kan een oplossing zijn. Het onttrekken van onderwijsgebouwen is een keuze die schoolbesturen zelf kunnen maken. Hier hebben gemeenten geen invloed op; Kwaliteit: op kleine scholen kan de onderwijskwaliteit in het geding komen, doordat deze scholen minder mogelijkheden hebben om het onderwijs goed te organiseren. Door het samenbrengen van de onder- en bovenbouw van het algemeen vormend onderwijs (mavo, havo en vwo) op één campus of onder één dak en het fysiek bij elkaar brengen van alle profielen van het Kei College (vmbo basis en kader)

2 Notitie huisvesting Voortgezet onderwijs Heerenveen, Schets van het toekomstscenario, met aandacht voor

onderwijskundige aspecten, gebouw(-technische) zaken, tijdpad, doorrekening en duurzaamheid, augustus 2020 Rieks Schoenmaker, namens Sevenwolden en Bornego en Aanvullende notitie Huisvesting, januari 2021.

www.icsadviseurs.nl

7/40

gecombineerd met het praktijkonderwijs;, zijn ook voor de toekomst krachtige onderwijslocaties gegarandeerd. Bornego College en OSG Sevenwolden willen duurzaam en (kosten)efficiënt omgaan met middelen en het onderwijs vormgeven in huisvesting die tegemoetkomt aan de huidige eisen, maar tevens flexibel genoeg is om toekomstige veranderingen (zoals bijvoorbeeld de krimp) het hoofd te bieden.

2.2 Spreiding en keuzevrijheid Bornego College en OSG Sevenwolden garanderen met het Toekomstperspectief een breed en voor iedere leerling bereikbaar onderwijsaanbod. Er is keuze op het gebied van denominatie en onderwijsvisie. Het onderwijspalet wordt uitgebreid met een nieuw onderwijsconcept, gebaseerd op het Jenaplanconcept, dat toegankelijk is voor leerlingen vanaf groep 7 van de basisschool. Ouders en leerlingen hebben in de gemeente Heerenveen keuze uit een breed onderwijsaanbod, op het gebied van denominatie en onderwijsvisie. Dit komt tegemoet aan de diversiteit van leerlingen en hun leeren ontwikkelbehoefte. Het onderwijspalet wordt uitgebreid met een nieuw onderwijconcept, gebaseerd op het Jenaplanconcept. Bornego College en OSG Sevenwolden willen dat op de locatie Beugel mogelijk maken. Binnen dit concept werken Ambion, CBO Meilân, Aeres, Bornego College en OSG Sevenwolden intensief samen, zodat leerlingen drempelloos kunnen doorstromen van het basis- naar het voortgezet onderwijs. De schoolbesturen nemen met dit nieuwe onderwijsconcept hun verantwoordelijkheid inzake het tegengaan van kansenongelijkheid middels het bevorderen van heterogene brugklassen. Inmiddels is dit landelijk beleid en worden besturen opgeroepen werk te maken van brugklassen met een brede instroom.

In Heerenveen en omgeving kan nog niet worden gekozen voor een science-achtige onderwijsvorm, zoals bijvoorbeeld het Technasium. En ook de mogelijkheid om Tweetalig Onderwijs (TTO), anders dan het Fries, ontbreekt vooralsnog. Landelijke ontwikkelingen wijzen uit dat de praktijkcomponent binnen de avoopleidingen (met name mavo en havo) zal gaan toenemen; een ontwikkeling die de besturen toejuichen en willen stimuleren. Tenslotte zou er op onderdelen meer aandacht mogen zijn voor kunst en cultuur, robotica en domotica en duurzaamheid. De beide huidige schoolbesturen hebben ambities op bovenstaande gebieden. Het gevolg van het sluiten van scholen heeft als gevolg dat goed onderwijs steeds lastiger bereikbaar is, leerlingen verder moeten reizen voor de opleiding van hun keuze of zelfs kiezen voor een ander profiel dan leerlingen eigenlijk willen. Voor de provincie Fryslân geldt dat de gemiddelde afstand naar het voortgezet onderwijs 3,4 kilometer is, terwijl dit getal landelijk op een gemiddelde van 2,5 kilometer zit. Ook zijn er grote verschillen per buurt en dorp; voor een aantal dorpen in Friesland is de gemiddelde afstand naar een middelbare school groter dan 10 kilometer. Ook is van belang uit hoeveel VO-locaties leerlingen kunnen kiezen. In 2016 konden leerlingen in Friesland gemiddeld kiezen tussen 5,9 middelbare scholen binnen 10 kilometer.

Landelijk bestond in 2016 de keuze uit 17,8 scholen binnen een afstand van 10 kilometer. 3

3 Fries Sociaal Planbureau, https://www.fsp.nl/nieuws/wat-is-de-nabijheid-van-het-voortgezet-onderwijs-in-fryslan/, d.d. 20

februari 2019

www.icsadviseurs.nl

8/40

2.3 Onderwijskundige vernieuwingen en modern onderwijs Door de uitvoering van het Toekomstperspectief krijgt het Heerenveense voortgezet onderwijs schoolgebouwen die geschikt zijn voor onderwijskundige vernieuwingen en modern onderwijs. Het moderne onderwijs stelt andere eisen aan de huisvesting dan enkele decennia geleden. De huisvesting faciliteert resultaatgericht onderwijs waarbij leerlingen eigenaar zijn van hun eigen ontplooiing en toekomst. Leerlingen leren verantwoordelijkheid te nemen. Zelfbewustzijn, maatschappelijk bewustzijn (wereldwijs zijn) en bewust zijn van het curriculum en de leerdoelen zijn belangrijke voorwaarden om verantwoordelijk te kunnen handelen. De steeds verdere digitalisering en het gebruik van ICT vraagt om eigentijdser onderwijs dat meer aansluit bij de belevingswereld van leerlingen. Klassikaal onderwijs wordt ook steeds vaker verruild en/of aangevuld door eigentijdse varianten van kennisoverdracht, zoals het projectonderwijs. Deze nieuwe vormen van onderwijs vragen ook om aanpassingen in de huisvesting. Zo is er behoefte aan een flexibeler gebouw, waarin minder klaslokalen aanwezig zijn en bijvoorbeeld meer leerpleinen waar leerlingen individueel of in groepsverband zelfstandig kunnen werken. Modern onderwijs moet en wil meer en meer rekening houden met de verschillen tussen mensen.

Dat betekent niet steeds meer verschillende schoolsoorten, maar het mogelijk maken van persoonlijke routes binnen bestaande schooltypes. Daarbij hoort een groot aantal veranderingen, zoals het anders omgaan met toetsing en het jaarklassensysteem, het realiseren van modules, waardoor leerlingen minder voor de hand liggende keuzes kunnen maken (ook op andere vestigingen en op hogere niveaus) en in het algemeen het meer fluïde maken van het onderwijs. Daarnaast is landelijk een ontwikkeling gaande waarbij er meer praktijkonderdelen worden opgenomen in het algemeen vormen onderwijs (avo); de mavo-nieuwe leerweg en de vakhavo zijn hier voorbeelden van. In het regeerakkoord wordt de ‘techniekhavo’ genoemd in het kader van de versterking van het beroepsonderwijs. Een meer praktijkgerichte havo draagt ertoe bij dat leerlingen beter worden voorbereid op een beroepsopleiding en een soepelere overstap naar een dergelijke opleiding kunnen maken. Leerroutes worden betekenisvoller gemaakt door ze te personaliseren en verbindingen te maken met de wereld om de leerling heen. Een actieve en zelfstandige bijdrage aan de maatschappij is daarbij het uiteindelijke doel. Maatwerk/personaliseren wordt als een belangrijk middel gezien om aan te sluiten bij de belevingswereld van de leerling. ICT is hierbij een hulpmiddel, maar niet onmisbaar: de docent is dat wel.

Hij/zij speelt een essentiële rol bij de begeleiding van de leerling, bijvoorbeeld in mentorgesprekken en bij het selecteren van de juiste leermiddelen en -methodes. Tot slot zet de landelijke en regionale overheid sterk in op het vergroten van de kansengelijkheid. Het stimuleren van een brede instroom (qua niveau) in de brugklassen heeft gevolgen voor leerlingenstromen. Bornego College en OSG Sevenwolden willen ook hierin haar maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen door hierop voor te sorteren middels keuzes in de huisvesting.

2.4 Duurzaam en gezond schoolgebouw Bij onderhoud, renovatie en nieuwbouw van de onderwijsgebouwen is specifieke aandacht voor duurzaamheid en milieu. Gezonde gebouwen zijn een voorwaarde voor goed onderwijs. Gebouwen die niet voldoen aan de minimale functionele, bouwkundige en binnenklimaattechnische eisen en (gezamenlijke) ambitie worden gerenoveerd of nieuw gebouwd. Bornego College en OSG Sevenwolden hebben samen acht locaties. Vier locaties zijn ouder dan veertig jaar (Kingweg 1, Beugel 68, Buitenbaan 3 en Buitenbaan 5). Kingweg 1 is niet gerenoveerd, de andere drie locaties zijn na circa twintig jaar gerenoveerd. Het Kingcollege (Kingweg 10) is bijna dertig jaar oud (renovatie in 2008), het Keicollege (Kingweg 8) is in 2009 gebouwd, locatie Fedde Schurer in 2010 en het Juniorcollege van Bornego College (Kingweg 2) in 2012.

www.icsadviseurs.nl

9/40

Het doorvoeren van duurzaamheidsmaatregelen heeft vanuit zowel financieel als maatschappelijk oogpunt een steeds hogere prioriteit voor de schoolbesturen. In het onderzoek van Confina/BCN is al vastgesteld dat de vier oudste gebouwen functioneel, bouwkundig en op het gebied van het binnenklimaat niet meer aansluiten bij de huidige eisen en (gezamenlijke) ambitie. Ook de exploitatiekosten van deze gebouwen zijn hoog. Recente metingen hebben aangetoond dat de ventilatie van Kingweg 1 en Kingweg 10 niet voldoet aan de minimale eisen die vanuit de rijksoverheid worden gesteld. Om het binnenklimaat van deze gebouwen te verbeteren is een subsidie toegekend in het kader van de Specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS). Uitvoering van het Toekomstperspectief gaat uit van renovatie en vervangende nieuwbouw/uitbreiding. Uitgangspunt van de realisatie en de financiële uitwerking is dat in beide gevallen wordt voldaan aan de actuele wet- en regelgeving. Op landelijk niveau zijn door de PO-raad, VO-raad en de VNG voorstellen gedaan op welke wijze renovatie een plek kan krijgen binnen de huisvestingsvoorzieningen.

In het rapport van de PO-Raad, VO-Raad en de VNG wordt renovatie als volgt gedefinieerd: ‘Renovatie is een grootschalige en integrale aanpak van een bestaand schoolgebouw waarmee de levensduur wordt verlengd met ten minste 25 jaar en het gebouw (weer) voldoet aan de functionele eisen en kwaliteitseisen zoals geformuleerd in het IHP (en ten minste aan vigerende eisen van het Bouwbesluit).’ Renovatie richt zich dus primair op aanpassing aan de dan geldende functionele (onderwijskundige) en (technische) kwaliteitseisen. Logischerwijze geschiedt de aanpassing meestal in combinatie met andere onderhoudsmaatregelen. Bij nieuwbouw beoogt de gemeente Heerenveen een levensduur van 50 jaar, voor zowel het bouwkundige deel als de installaties. Bij renovatie wordt uitgegaan van een levensduur van 30 jaar. Het streven van gemeente en schoolbesturen is energiezuinige gebouwen te realiseren en bij nieuwbouw (minimaal) volledige energieneutraliteit (ENG, energieneutraal gebouw).

2.5 Samenwerking tussen Bornego College en OSG Sevenwolden Bornego College en OSG Sevenwolden fuseren per 1 januari 2023 tot Onderwijsgroep Midden-Friesland. Beide identiteiten blijven na de fusie bestaan. Het bestuur en stafdiensten van beide scholen worden op één locatie gehuisvest. Het voortgezet onderwijs (VO) in Heerenveen fuseert per 1 januari 2023 tot één koepel voor VO in de regio Heerenveen, Joure en Grou: Onderwijsgroep Midden-Friesland (OGMF). Het betreft hier een bijzondere vorm van een bestuurlijke fusie van een christelijke en een openbare stichting voor VO. Uitgangspunt daarbij is dat beide identiteiten ook na de fusie blijven bestaan. De gemeente Heerenveen heeft, met als basis zowel de Grondwet, als de Gemeentewet, een bijzondere taak ten aanzien van het openbaar onderwijs: zij moet het voortbestaan van het openbaar onderwijs daar waar mogelijk (waar-)borgen. Op basis van een wetswijziging in 2018 werd een bestuurlijke fusie mogelijk met behoud van de openbare en de christelijke identiteit, het zogenaamde “samenwerkingsbestuur”. Het nieuwe schoolbestuur krijgt één bestuur, één toezichthoudend orgaan, één GMR en één Servicebureau.

De samenwerking tussen Bornego en Sevenwolden is in 2017 begonnen in de vorm van een samenwerkingsovereenkomst voor het Kei College en is inmiddels uitgebreid met een vergelijkbare overeenkomst voor de gezamenlijke school in Joure (Plein Joure). De laatste twee jaren werd steeds duidelijker dat een verdergaande samenwerking noodzakelijk was met het doel ‘thuisnabij’ voortgezet onderwijs te kunnen blijven bieden. Het Toekomstperspectief voorziet in gezamenlijke huisvesting van bestuur en stafdiensten van beide scholen op één locatie. Waar nu nog veel activiteiten ‘dubbel’ worden gedaan, bijvoorbeeld in de ondersteuning, valt veel te winnen. Maar de overweging om duurzaam een breed onderwijsaanbod te willen blijven garanderen, is eveneens één van de pijlers onder de samenwerking. Vooruitlopend op de juridische fusie krijgt het nieuwe Servicebureau OGMF (zolang dit ruimtelijk past) onderdak in de Kingweg 1.

www.icsadviseurs.nl

10/40

2.6 Samenwerking tussen vmbo en MBO Het vmbo en MBO in Heerenveen verkennen verdergaande samenwerking. Dit draagt bij aan een efficiënte inzet van de aanwezige praktijkfaciliteiten, het (verder) versterken van en het op peil houden van het voorzieningenniveau voor het beroepsonderwijs in Heerenveen en de regio. In Heerenveen verkennen de besturen van het vmbo en MBO verdergaande samenwerking. De mogelijke invulling van deze samenwerking dient nog met elkaar onderzocht te worden, wel is er reeds een proef ingezet. Zo maken 3e jaars techniek-leerlingen van het Kei College gebruik van de faciliteiten bij Friesland College. Friesland College heeft bijvoorbeeld de wens om de locatie Saturnus uit te breiden, waar mogelijk ook het vmbo bij wordt betrokken. Daarnaast heeft Aeres de wens om het aanbod voor vmbo groen en MBO 1 + 2 te concentreren op één locatie. Samenwerking tussen het vmbo en MBO kan positief bijdragen aan het op peil houden van het voorzieningenniveau van onderwijs in de gemeente Heerenveen. Ook de gemeente hecht waarde aan het op peil houden van het voorzieningenniveau in Heerenveen. Op basis van landelijke ontwikkelingen betekent samenwerking tussen vmbo en MBO niet gelijk een reductie in vierkante meters. Ook samenwerking met het bedrijfsleven hoeft geen reductie in vierkante meters te betekenen, aangezien deze samenwerking conjunctuurgevoelig is.

Hierna worden twee voorbeelden gegeven van samenwerking tussen vmbo en MBO als ook met het bedrijfsleven: ▪

▪

Wartburg College werkt samen met het Hoornbeeck College in Rotterdam: de locatie De Swaef, ook wel het Beroepencollege, biedt een specifiek programma gericht op leren door doen in de praktijk. De beide scholen hebben als doel om door een efficiënte samenwerking het mogelijk te maken, en leerlingen te stimuleren om in 5 jaar tijd een programma vmbo-MBO af te ronden. Binnen de doorlopende leerlijn streven de scholen naar het gezamenlijk aanbieden van (praktijk)faciliteiten. Een doorlopende leerlijn op het gebied van Werktuigbouwkunde betekent een intensivering van het gebruik van de praktijkomgeving. Dit betekent dat de samenwerking met name invloed had op de inrichting van de inventaris. vmbo van Het Stedelijk in Zutphen en het Ulenhofcollege, locatie ‘t Beeckland in Vorden: de scholen hebben het onderwijs in nauwe samenhang met het lokale bedrijfsleven georganiseerd. Door samen met het bedrijfsleven leerlijnen te ontwikkelen, is het onderwijs enerzijds beter in staat antwoord te geven op de vraagstukken waar het bedrijfsleven mee te maken heeft anderzijds is dit voor het onderwijs een belangrijke voorwaarde om het onderwijs duurzaam, krachtig en aantrekkelijk te blijven organiseren. Op basis van het aantal leerlingen zou slecht een beperkt aanbod realiseerbaar zijn geweest.

Door de verbinding met het bedrijfsleven in de regio is een rijke leeromgeving gecreëerd waarin een breed scala aan profielen en keuzemogelijkheden aanwezig is.4

Medio 2022 wordt de samenwerking tussen het Friesland College en het voortgezet onderwijs in Heerenveen herijkt. Mogelijk dat de samenwerking wordt verbreed en dat naast techniek ook de aansluiting wordt gezocht met andere domeinen. Welke gevolgen de gewenste uitbreiding van de samenwerking heeft voor het gebruik van elkaars faciliteiten is op dit moment nog niet bekend.

Projecten ICSadviseurs, 2017 – 2019.

www.icsadviseurs.nl

11/40

3. Verdiepende uitwerking Toekomstperspectief In dit hoofdstuk wordt ‘scenario 1’, zoals is uitgewerkt in de eindrapportage van Confina/BCN Groep, toegelicht en aangevuld met actuele inzichten. Uitgangspunt van dit scenario is het met bestaand vastgoed gefaseerd realiseren van een passende toekomstbestendige huisvesting, onder andere door het afstoten, uitruilen en verbeteren van onderwijslocaties. In het verdiepend onderzoek zijn in een nauwe samenwerking tussen schoolbesturen, gemeente en ICSadviseurs diverse varianten besproken en onderzocht. In dit rapport is als uitkomst van dit onderzoek het meest optimale scenario toegelicht. Optimaal wat betreft de aansluiting op de onderwijskundige visie(s), het blijvend kunnen aanbieden van bereikbare onderwijsvoorzieningen in Heerenveen, het reduceren van leegstand door het clusteren van onderwijsrichtingen en afstoten van locaties en wat betreft de financiële consequenties die voortvloeien uit het onderwijskundig, duurzaam, gezond en toekomstbestendig maken van de gebouwen.

3.1 Toekomstperspectief realiseren in vier fases 3.1.1 Randvoorwaarden en uitgangspunten Bornego en Sevenwolden hebben in het kader van de Toekomstperspectief de volgende randvoorwaarden en uitgangspunten geformuleerd: 1.

4. 5.

Uitvoering van de door Bornego, Sevenwolden, SO Fryslân, Ambion en gemeente Heerenveen ondertekende intentieverklaring is onderdeel van een totaalvisie voor de toekomstige (huisvestings)situatie van het voortgezet onderwijs, in de vorm van een duurzaam scenario voor de komende twee tot drie decennia. Dit totaalplan moet door alle gremia van de betrokken partijen worden goedgekeurd voordat de eerste stap (het ontruimen van de Buitenbaan 3 door het Praktijkonderwijs van Sevenwolden) kan worden gezet. Hierbij gaat het om het college van B&W en de gemeenteraad van Heerenveen en de Raden van Toezicht en medezeggenschapsorganen van de schoolbesturen. De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van het voortgezet onderwijs, zolang en voor zover geen sprake is van doordecentralisatie. De schoolbesturen dragen bij aan de plannen met betrekking tot de inrichting van de gebouwen en onderzoeken de mogelijkheden verder te gaan dan het door de gemeente te bekostigen niveau ENG (energieneutraal gebouw)5. Tevens spelen de schoolbesturen een rol in de verduurzaming van de gebouwen die niet op de nominatie staan voor renovatie of nieuwbouw. Er dient een evenwicht gevonden te worden tussen het (fors) reduceren van vierkante meters, het niet willen bouwen voor leegstand en het recht doen aan kwaliteit en kwantiteit met betrekking tot goed en modern onderwijs.

Daarbij spelen het recht doen aan de fusiegrondslag van de koepel OGMF (over openbaar onderwijs) en het creëren van draagvlak bij de gremia die in moeten stemmen met de plannen een doorslaggevende rol. Herkenbaarheid van de onderwijskundige eenheden van de toekomstige organisatie in de gemeente Heerenveen. Het onderwijs op termijn zoveel als mogelijk in een opleidingskolom bijeen.

5 In het IHP Primair Onderwijs wordt als uitgangspunt gehanteerd dat bij nieuwbouw en voor zover mogelijk bij renovatie een Energie Neutraal

Gebouw (ENG) wordt gerealiseerd. Dit uitgangspunt is overgenomen in het Toekomstperspectief VO. Bij ENG wordt net zoveel energie opgewekt als dat nodig is voor het gebouw. Een stap verder is dat de energieopwekking voldoende is om naast de gebouwgebonden energie ook de energie van het gebruik te compenseren. Schoolbesturen kunnen besluiten zelf te investeren in de daarvoor benodigde extra voorzieningen (in relatie tot de besparing op de exploitatiekosten).

www.icsadviseurs.nl

12/40

3.1.2 Gefaseerd gerealiseerd eindbeeld De schoolbesturen hebben op basis van hun gezamenlijk gedragen visie op onderwijs(huisvesting) een scenario geformuleerd dat bestaat uit vier fases: 1.

2. 3.

Schooljaar 2021-2022: de centrale diensten van Bornego en Sevenwolden verhuizen naar een gemeenschappelijk Servicebureau van OGMF aan de Kingweg 1. Kingweg 10 wordt met beperkte bouwkundige ingrepen voor een periode van circa tien jaar geschikt gemaakt voor het Praktijkonderwijs. Per 1 augustus 2022 verhuist de Compagnie/PrO Sevenwolden (praktijkonderwijs) van de Buitenbaan 3 naar de Beroepencampus (Kingweg 10). VSO Duisterhoutschool neemt haar intrek in Buitenbaan 3. Buitenbaan 5 wordt (zoveel als mogelijk) een herkenbare onderbouwlocatie van OSG Sevenwolden. Op deze locatie start na de zomervakantie van 2022 Kiim, het nieuwe onderwijsconcept van Onderwijsgroep Midden-Friesland. Schooljaar 2022-2023: het gebouw van Lyceum Bornego (Kingweg 1) wordt gerenoveerd. Na renovatie gaan de leerlingen van mavo-3 en mavo-4 van Beugel 68 terug naar Kingweg 1 en 2. Schooljaar 2023-2024: Beugel 68 wordt gerenoveerd ten behoeve van Kiim. Fedde Schurer wordt uitgebreid (deels permanent, deels tijdelijk) ten behoeve van het bij elkaar huisvesten van de onderen bovenbouw. Tevens wordt bij Fedde Schurer een nieuwe gymzaal gerealiseerd. Buitenbaan 5 komt na deze verhuisbewegingen leeg en kan worden afgestoten.

Per 1 augustus 2030 of 2031: afhankelijk van de uitkomsten van een onderzoek naar de mogelijkheden tot uitbreiding van de Beroepencampus, wordt ten behoeve van het vmbo/Praktijkonderwijs, met mogelijk aanvullende onderwijsvraag vanuit het algemeen vormend onderwijs (mavo, havo, vwo) en eventuele andere onderwijssoorten, de Kingweg 10 gerenoveerd of nieuwbouw gerealiseerd op de Beroepencampus.

Deze fasering en uitvoering is gebaseerd op (huidige) inzichten en voorkeuren van de schoolbesturen en een gebouwbeoordeling. Op basis van de gebouwbeoordeling is een eerste richting bepaald voor (noodzaak tot) renoveren of nieuwbouwen van de verschillende locaties. In bijlage 2 is de gebouwbeoordeling opgenomen. Vanaf paragraaf 3.2 worden de fases toegelicht. Onderstaande plattegrond geeft de huidige situatie weer.

www.icsadviseurs.nl

13/40

In onderstaande figuur en de plattegrond is het eindbeeld van de uitvoering van het Toekomstperspectief scenario 1 weergeven.

Dit vertaalt zich als volgt in de plattegrond:

www.icsadviseurs.nl

14/40

3.1.3 Toekomstperspectief reduceert leegstand6 De totale capaciteit onderwijshuisvesting voor het (regulier) voortgezet onderwijs bedraagt op dit moment, exclusief gymaccommodaties, 40.640 m² bruto vloeroppervlakte (bvo), waarvan ruim 36.000 m² bvo is bekostigd door de gemeente en 4.418 m² bvo door de schoolbesturen. Na uitvoering van het Toekomstperspectief wordt de capaciteit met circa 8.500 m² bvo gereduceerd tot 32.149 m² bvo. In onderstaande tabel is dit weergegeven. In de tabel is tevens te zien dat door een afnemende ruimtebehoefte de leegstand op termijn circa 3.800 m² bvo bedraagt. Een deel van de capaciteit (aangenomen wordt circa 452 m² in Kiim) kan worden overgeheveld naar het primair onderwijs, waardoor voor het voortgezet onderwijs nog circa 3.350 m² bvo leegstand resteert. De ontwikkeling van ruimtebehoefte en leegstand hangt samen met de leerlingenontwikkeling. Tevens kan worden opgemerkt dat de leegstand versnipperd is over alle locaties en dus niet terug te voeren aan een enkele locatie of onderwijsrichting. Daarnaast is het verplaatsen van een openbare school naar een christelijke vestiging vanuit de fusiegrondslag en het (waar)borgen van voldoende openbaar onderwijs niet onbeperkt mogelijk. Het nog verder reduceren van leegstand heeft dus zijn grenzen. Huisvestingsvisie VO en SO Heerenveen capaciteit vs. ruimtebehoefte

Capaciteit Bornego Lyceum (Ds. Kingweg 1) Bornego Junior (Ds. Kingweg 2) KIIM (Beugel 68) Fedde Schurer (Schans 100) Beroepencampus (Ds. Kingweg 8 & 10) Compagnie (Buitenbaan 3) Buitenbaan 5

Ruimtebehoefte Bornego Lyceum (Ds. Kingweg 1) Bornego Junior (Ds. Kingweg 2) Beugel 68 (huidig) De Nieuwe School (Beugel 68) Fedde Schurer (Schans 100) Beroepencampus (Ds. Kingweg 8 & 10) Compagnie (Buitenbaan 3) Buitenbaan 5

Saldo capaciteit - ruimtebehoefte

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

2037

6.339 3.922 4.929 7.925 8.806 2.565 6.154

6.339 3.922 4.929 7.925 8.806 0 6.154

6.339 3.922 4.396 9.444 8.806 0 0

6.339 3.922 4.396 9.344 8.806 0 0

6.339 3.922 4.396 9.244 8.806 0 0

6.339 3.922 4.396 9.044 8.806 0 0

6.339 3.922 4.396 8.686 8.806 0 0

40.640 38.075 38.075 32.907 32.907 32.907 32.907 32.807 32.707 32.507 32.507 32.507 32.507 32.149 32.149

32.149

4.970 2.750 2.769 0 7.992 5.039 2.223 4.542

5.369 3.034 0 3.520 8.651 7.728 0 0

5.363 3.047 0 3.520 8.657 7.728 0 0

5.374 3.053 0 3.520 8.686 7.728 0 0

30.285 30.738 29.539 30.206 29.990 29.744 29.758 29.566 29.375 29.049 28.842 28.572 28.505 28.307 28.302

28.315

28.361

10.355

3.834

3.788

5.108 3.146 949 0 7.660 8.980 0 4.896

7.337

5.844 3.251 0 0 7.554 7.910 0 4.980

8.536

5.693 3.337 0 3.420 9.846 7.910 0 0

2.701

5.751 3.343 0 3.409 9.589 7.898 0 0

2.917

5.711 3.288 0 3.502 9.382 7.861 0 0

3.163

5.693 3.319 0 3.502 9.383 7.861 0 0

3.149

5.664 3.263 0 3.520 9.270 7.849 0 0

3.241

5.629 3.207 0 3.520 9.181 7.837 0 0

3.332

5.566 3.152 0 3.520 9.010 7.801 0 0

3.458

5.503 3.127 0 3.520 8.917 7.776 0 0

3.665

5.469 3.041 0 3.520 8.779 7.764 0 0

3.935

5.444 3.022 0 3.520 8.767 7.752 0 0

4.002

5.387 3.016 0 3.520 8.657 7.728 0 0

3.842

3.847

3.2 Fase 1: Servicebureau, 1e fase Beroepencampus, VSO Duisterhoutschool en mavo-4 naar Fedde Schurer/Schans 100 3.2.1 Servicebureau naar Kingweg 1 Toelichting scenario Het nieuwe Servicebureau van OGMF wordt herkenbaar gehuisvest aan de Kingweg 1. Met de vorming van een nieuw Servicebureau wordt de Kingweg 10 vrijgespeeld voor de komst van het Praktijkonderwijs. Verwachting is dat de aanpassingen van Kingweg 1 vanuit bouwkundig perspectief beperkt zijn. De daaruit voortvloeiende kosten worden bekostigd door de schoolbesturen.

6 In dit rapport is de berekening van de ruimtebehoefte gebaseerd op de huidige verordening van de gemeente Heerenveen en de

berekeningen die Pronexus heeft gemaakt op basis van de leerlingprognoses (januari 2022). Met ingang van 1 januari 2021 heeft de VNG in haar modelverordening een wijziging doorgevoerd in de ruimtebehoefteberekening voor het voortgezet onderwijs; het theoretische onderwijs krijgt minder m²’s, de vmbo-beroepsgerichte opleidingen krijgen meer m²’s. De gemeente is voornemens de nieuwe berekeningswijze op te nemen in de te actualiseren verordening. Ze gaat hierover echter nog in gesprek met de schoolbesturen, aangezien het verschil tussen de oude en nieuwe berekening significant is én omdat er landelijk (onder andere vanuit de Landelijke Vereniging van Onderwijsadviseurs) kritiek is op de deze wijziging.

www.icsadviseurs.nl

15/40

Effecten voor de huisvesting In de Kingweg 1 is normatief voldoende ruimte beschikbaar voor inpassing van het Servicebureau, zoals het nu lijkt ook nadat mavo 3-4 in de volgende fusie haar intrek neemt in Kingweg 1. Bornego Lyceum (Ds. Kingweg 1) A Onderwijscapaciteit (door gemeente bekostigd) B Onderwijscapaciteit (door schoolbestuur bekostigd) C

capaciteit

1-10-2021

aantal ll.

5.340 m² bv o 999 m² bv o

Vaste v oet Hoofdv estiging

980 m² bv o

Ruimtebehoefte Lyceum

3.528 m² bv o

D Serv icebureau naar Kingweg 1

620

600 m² bv o

E Mav o 3/4 v anuit Beugel 68 Totaal Vraag & aanbod - Bornego Lyceum (Ds. Kingweg 1) Onderwijscapaciteit (A) - ruimtebehoefte (C, D, E) Totale onderwijscapaciteit (A, B) - ruimtebehoefte (C, D, E)

6.339 m² bvo

5.108 m² bvo

620

V&A 2022 232 m² bv o 1.231 m² bv o

Beschouwing Het vormen van een nieuw Servicebureau voor OGMF draagt bij aan de ambitie van de schoolbesturen om invulling te geven aan de fusie en samenwerking. Door dit bureau onder te brengen in een gebouw waar (structureel) normatieve leegstand aanwezig is, draagt dit scenario tevens bij reductie van leegstand. Tot slot wordt de locatie Kingweg 10, mede door deze verhuizing, vrijgespeeld, waardoor daar ruimte ontstaat voor het Praktijkonderwijs. Dit ligt in lijn met de intentieverklaring.

3.2.2 Praktijkonderwijs naar de Beroepencampus Toelichting scenario In de intentieverklaring is afgesproken dat in het Toekomstperspectief wordt gezocht naar een oplossing voor de huisvestingsknelpunten van het SO/VSO. Deze is gevonden door het verhuizen van het Praktijkonderwijs van Buitenbaan 3 naar Kingweg 10. Buitenbaan 3 komt dan beschikbaar voor het SO/VSO. Kingweg 10 wordt met beperkte bouwkundige ingrepen geschikt gemaakt voor het Praktijkonderwijs. De inpassing wordt goed maar sober gerealiseerd, omdat op het moment van verhuizing nog niet duidelijk is welke invulling de Beroepencampus gaat krijgen en wat dit op de lange termijn betekent voor het gebouw Kingweg 10 (bijvoorbeeld renovatie of sloop en volledige nieuwbouw). De aanpassingen moeten het mogelijk maken dat het Praktijkonderwijs circa tien jaar kan functioneren in de Kingweg 10. In een haalbaarheidsonderzoek moet worden onderzocht op welke wijze op lange termijn invulling kan worden gegeven aan de Beroepencampus. Effecten voor de huisvesting In onderstaande tabel zijn de beschikbare capaciteit, leerlingenprognose en bijbehorende normatieve ruimtebehoefte weergegeven. Voor het vmbo is de verwachting dat het leerlingenaantal op 1 augustus 2022 410 leerlingen is en daarna stabiliseert op circa 400 leerlingen of nog (verder) gaat dalen in de komende jaren.

Voor een deel heeft dit te maken met de grote bovenbouw die er langzaam uitgroeit, met hiernaast een relatief beperkte instroom. Deze instroom staat ook onder druk, doordat de landelijke overheid inzet op heterogene brugklassen (i.c. meerdere opleidingsniveaus bij elkaar). Een bredere instroom (ook vmboonderbouw) in Kiim leidt tot dalende leerlingaantallen op deze vestiging (circa 25-50 leerlingen per 2022/2023). Aan de andere kant neemt in de bovenbouw van de avo-opleidingen (met name mavo en havo) het aandeel praktijkvakken toe. Deze leerlingen kunnen in plaats van een theoretisch vak een officieel praktijkvak kiezen en afsluiten middels een formeel schoolexamen. Deze curriculumonderdelen kunnen mogelijk ook op het Kei College worden gevolgd en afgesloten worden. Hiermee krijgt het Kei College naar verwachting in de toekomst meer de rol van een leer- en praktijkschool die tal van praktijkfaciliteiten biedt voor alle leerlingen van OGMF. Tot slot is uit onderzoek onder basisscholen gebleken dat er behoefte is dat Plein Joure een tweede leerjaar vmbo-bk gaat aanbieden. Indien hiertoe wordt besloten, dan stromen de leerlingen na het tweede leerjaar door naar de bovenbouw van het Kei College.

www.icsadviseurs.nl

16/40

Op dit moment gebruikt het Kei College Kingweg 8 volledig en de Kingweg 10 gedeeltelijk (profielen D&P en E&O). Kingweg 10 wordt daarnaast nog gebruikt voor de centrale dienst van Sevenwolden en tot voor kort voor de huisvesting van de afdeling mavo 4 van Sevenwolden (inmiddels tijdelijk gehuisvest op de vestiging Beugel 68). De centrale dienst verhuist naar Kingweg 1. Uit de vergelijking van beschikbare en benodigde ruimte blijkt dat het Praktijkonderwijs inpasbaar is in de Kingweg 10 (omvang van Kingweg 10 is 3.516 m² bruto vloeroppervlakte/bvo). Beroepencampus (Ds. Kingweg 8 & 10) A Onderwijscapaciteit Kingweg 8 en 10 (door gemeente bekostigd) B Onderwijscapaciteit (door schoolbestuur bekostigd)

capaciteit

1-10-21

aantal ll.

Prognose 2023

aantal ll.

Prognose 2024

aantal ll. Prognose 2025

0 m² bv o

Vaste v oet Hoofdv estiging

980 m² bv o

Vaste v oet Praktijkonderwijs

306 m² bv o

Ruimtebehoefte Kei, Kingweg 8

2.485 m² bv o

204

Ruimtebehoefte Kei, Kingweg 10

1.693 m² bv o

127

D Ruimtebehoefte onderbouw v mbo Bornego College (25CVO05)

1.269 m² bv o

E Ruimtebehoefte bov enbouw v mbo Bornego College (25CVO05) F Ruimtebehoefte praktijkonderwijs v anuit BB 3 Totaal

aantal ll.

8.806 m² bv o

8.806 m² bvo

4.524 m² bv o

410

4.524 m² bv o

400

4.524 m² bv o

400

2.247 m² bv o

160

2.210 m² bv o

157

2.210 m² bv o

157

2.198 m² bv o

156

8.980 m² bvo

641

8.020 m² bvo

567

8.020 m² bvo

557

8.008 m² bvo

556

Vraag & aanbod - Kei College (Ds. Kingweg 8 & 10)

V&A 2022

Totale onderwijscapaciteit (A, B) - ruimtebehoefte (C - F)

-174 m² bv o

V&A 2023 786 m² bv o

V&A 2024 786 m² bv o

V&A 2025 798 m² bv o

Beschouwing In de strategische plannen van Sevenwolden is voorzien in een locatie van het Praktijkonderwijs (PrO) samen met het Kei College, om op die manier een “Beroepencampus” te kunnen vormen. De reden daarvoor is tweeledig. In de eerste plaats heeft het PrO behoefte aan meer en beter gebruik van goed uitgeruste praktijkruimtes. Deze zijn op het Kei College (ook in tijdsopzicht, het groot de efficiency van het gebruik) beschikbaar. Ten tweede is er zo de mogelijkheid voor zowel de vmbo- als de PrO-leerlingen om in een situatie met elkaar samen te werken die ook in de latere beroepssituatie gemeengoed zal zijn. Door de verhuizing van het Praktijkonderwijs komt de locatie Buitenbaan 3 vrij. Deze wordt ingezet om de plannen voor SO/VSO Duisterhoutschool te kunnen realiseren. Gezien de prioriteit die aan deze ontwikkeling is gegeven in de tussen betrokken schoolbesturen en gemeente gesloten intentieverklaring, is de verhuizing naar Kingweg 10 opgenomen in fase 1 van het Toekomstperspectief. Door in de 1e fase te kiezen voor een goede maar sobere aanpassing van Kingweg 10 ten behoeve van het Praktijkonderwijs, wordt tijd gecreëerd om een grondige heroriëntatie te doen op de invulling van de Beroepencampus in relatie tot de ontwikkelingen van de leerlingenaantallen van het Kei College.

Dit voorkomt een (forse) investering in huisvesting, waarvan op korte termijn nog onvoldoende duidelijk of de omvang en invulling passen bij de toekomstige visie en ontwikkelingen. Ook het verkennen van mogelijkheden van het medegebruik van avo-opleidingen en/of mogelijkheden voor samenwerking met andere onderwijssoorten is onderdeel van de heroriëntatie, alsmede de afweging of renovatie of nieuwbouw van Kingweg 10 de beste oplossing is. De technische staat van de huidige panden is over het algemeen goed. Het bouwjaar van Kingweg 10 is 1993. Het gebouw is dus nog geen veertig jaar oud. De kosten voor aanpassing van de Kingweg 10 worden daarom gedeeld tussen gemeente en schoolbesturen (verhouding 2/3 – 1/3, voor wat betreft de stichtingskosten). Daarnaast is afgesproken dat de overdracht van het gebouw aan de Buitenbaan 3 zonder kosten plaatsvindt. Als het Praktijkonderwijs in Buitenbaan 3 gesitueerd zou blijven, zou gezien het bouwjaar van het gebouw (een deel is 40 jaar oud, een deel 20 jaar) een renovatie en afweging renovatie/nieuwbouw aan de orde zijn. Realisatie van een Beroepencampus draagt bij aan een krachtig vmbo en Praktijkonderwijs voor Heerenveen en omstreken.

www.icsadviseurs.nl

17/40

3.2.3 SO en VSO Duisterhoutschool Toelichting scenario SO en VSO Duisterhoutschool zijn dringend op zoek naar een andere locatie. Buitenbaan 3 biedt hiervoor kansen en mogelijkheden. Er is onderzocht hoe het SO en VSO op een passende wijze gebruik kunnen maken van de huidige locatie van De Compagnie. De voordelen die het in gebruik nemen van De Compagnie opleveren: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Er is ruimte om de verwachte groei van leerlingen op te vangen op beide locaties. Er is ruimte om een basisgroep (combi SO/VSO) te formeren. Er is weer plek te creëren voor Wille kinderopvang. Er zijn passende praktijkruimten voor Techniek, Koken, Groen en Zorg & Welzijn. Er is voldoende kantoor- en spreekruimte (nevenruimte) voor ondersteunende activiteiten en mogelijkheden voor 1:1 begeleiding van leerlingen. Het biedt de mogelijkheid om het SO en het VSO een eigen gezicht te geven. De gebouwen kunnen hun eigen specifieke karakter hebben vanuit de leeftijd van de leerlingen en het aanbod dat op de verschillende specifieke doelgroepen van de school moet worden afgestemd.

In het Toekomstperspectief wordt er vanuit gegaan dat het VSO naar Buitenbaan 3 al dan niet tijdelijk verhuist, samen met (zoals het nu lijkt) de SO-afdeling van de Duisterhoutschool. Er is uitgegaan van een scenario dat ervan uitgaat dat de Duisterhoutschool haar intrek neemt in de Compagnie met minimale aanpassingen. Dit geeft tijd voor een uitgebreidere afweging over lange termijn investeringen in De Compagnie of eventuele nieuwbouw. SO Fryslân verbindt aan dit laatste scenario de voorwaarden dat: ▪ binnen circa 10 jaar alsnog de optimalisatie (scenario 1) is doorgevoerd óf vervangende nieuwbouw elders is gerealiseerd. ▪ als er gedurende deze periode wezenlijke knelpunten in de huisvesting (qua veiligheid, gezondheid of welbevinden van leerlingen en team) ontstaan doordat enkel minimale aanpassingen zijn gedaan, deze wel worden uitgevoerd en financieel gedekt zijn. Effecten voor de huisvesting Het gebouw leent zich ruimtelijk en functioneel erg goed voor het VSO en SO, aangezien het nu ook al een praktijkschool is. Dat maakt dat er op dat vlak in het gebouw niet veel aanpassingen nodig zijn. In een tekening is een nieuwe indeling aangegeven en op basis hiervan is geïnventariseerd welke aanpassingen nodig zijn en wat hiervan de kosten zijn.

Bij de herindeling is vanuit functionaliteit gekeken naar de mogelijkheden om gebruik te maken van bestaande ruimten (met zo min mogelijk verbouwingen om desinvesteringen te voorkomen). Qua inrichting (binnen) zijn investeringen noodzakelijk als het gaat om ICT en telefonie en inrichting van het gymlokaal, de praktijklokalen en de leerpleinen. Qua inrichting (buiten) moeten ook aanpassingen worden gedaan. Dit betreft voornamelijk het pleingebruik en de pleininrichting (speeltoestellen). Er zijn voor het halen en brengen (taxibusjes) aanpassingen nodig. Het oudste bouwdeel is 40 jaar, het nieuwste 20. Dit sluit ook aan bij de renovatie- en nieuwbouwcycli die de gemeente hanteerde ten tijde van realisatie van het gebouw (20 resp. 40 jaar). Door Lindhorst is in 2019 het MJOP (meerjaren onderhoudsplan) voor Buitenbaan 3 geactualiseerd. Gemiddeld gezien heeft het gebouw een redelijk tot goede onderhoudsconditie. Wel is zichtbaar dat diverse elementen verouderd zijn en op termijn onderhoud nodig hebben. Ook zijn er problemen met het binnenklimaat qua temperatuur en ventilatiemogelijkheden. Naast actualisatie van het MJOP heeft Lindhorst (i.s.m. installatieadviseur Winkelman) in opdracht van OSG Sevenwolden een advies uitgewerkt voor de levensduur verlengende renovatie, optimalisatie van het binnenklimaat en verduurzaming van het gebouw (d.d. 17-07-19).

Deze informatie is door SO Fryslân ook gebruikt voor de planuitwerking en kostenraming. Het MJOP is na de herinspectie niet meer geactualiseerd.

www.icsadviseurs.nl

18/40

De Compagnie heeft een onderwijscapaciteit van 2.197 m² bvo (excl. gymzaal). De normatieve ruimtebehoefte voor de SO- en VSO-afdeling Duisterhoutschool is per 1 oktober 2021 1.494 m² bvo, uitgaande van totaal 82 leerlingen. Op basis van de een indelingstekening is vastgesteld dat de Duisterhoutschool (vrijwel) het gehele gebouw nodig heeft. Beschouwing De verhuizing van SO/VSO Duisterhoutschool wordt door alle betrokken partijen gezien als een passende oplossing voor de huisvestingsknelpunten van de school. Onder voorwaarde dat Kingweg 10 geschikt gemaakt wordt voor het Praktijkonderwijs en er voor het schoolbestuur geen kosten zijn verbonden aan het overdragen van het gebouw, krijgt dit scenario ook de volle medewerking van OSG Sevenwolden. De scope voor de aanpassingen in Buitenbaan 3 zijn gericht op de korte/middellange termijn. Dit geeft ruimte voor zowel het verder verkennen van de samenwerking tussen SO/VSO en de VO-scholen als voor het SO/VSO om te onderzoeken wat de best passende huisvestingsoplossing voor de lange termijn kan zijn. Met dit scenario wordt een passende invulling gegeven aan de afspraken uit de intentieverklaring en daarmee past het in het Toekomstperspectief.

3.2.4 Mavo-4 naar Fedde Schurer/Schans 100 Toelichting scenario Op de locatie Schans 100 van Fedde Schurer is momenteel de bovenbouw vestiging havo/vwo (met een kleine uitzondering ten aanzien van de onderbouw) van Sevenwolden gehuisvest. Feitelijk is de huidige Buitenbaan 5 de onderbouw van Fedde Schurer. Net als bij het Bornego College aan de Kingweg 1 en 2 is het de bedoeling dat op termijn onder- en bovenbouw zoveel mogelijk bij elkaar worden gehuisvest. Mavo-4 is feitelijk onderdeel van de vestiging Buitenbaan 5, maar door ruimtegebrek hebben ze de afgelopen jaren doorgebracht aan de Kingweg 10. Om ruimte te maken voor de verhuizing van het Praktijkonderwijs naar Kingweg 10 zijn ze al in 2020 tijdelijk gehuisvest in het gebouw aan de Beugel. Bedoeling is dat mavo-4 haar intrek neemt aan de Schans 100, zodat Beugel 68 beschikbaar komt voor opvang van leerlingen van het Bornego College tijdens de renovatie van Kingweg 1. Effecten voor de huisvesting Voor een verhuizing van mavo (vmblo-tl) leerjaar 4 naar Fedde Schurer, is het uitgangspunt dat het gebouw niet wordt uitgebreid. Als blijkt dat door de leerlingenontwikkeling er wel een tekort ontstaat (zoals de leerlingenprognose laat zien), dan wordt dat opgevangen binnen het gebouw of wordt bekeken of mavo-4 nog een schooljaar in één van de andere locaties gehuisvest kan blijven.

Fedde Schurer (Schans 100) A Onderwijscapaciteit (door gemeente bekostigd) B Onderwijscapaciteit (door schoolbestuur bekostigd, tijdelijk) C

capaciteit

1-10-21

aantal ll.

Prognose 2023

aantal ll.

6.338 m² bv o

1.092

6.245 m² bv o

1.076

342 m² bv o

329 m² bv o

494 m² bv o

8.048 m² bvo

1.180

7.567 m² bv o 358 m² bv o

Vaste v oet Hoofdv estiging

980 m² bv o

Ruimtebehoefte FS (incl. TAN leerlingen)

D Ruimtebehoefte synthese leerlingen

980 m² bv o

E Ruimtebehoefte SLS en AVO-plus v an BB 5 F Ruimtebehoefte v mbo TL/mav o 4 v an BB 5 G Ruimtebehoefte bov enbouw Jena-ll (FS) tlv ruimtebehoefte FS naar Beugel 68 (aanname: 2/3 v an totaal) Totaal Vraag & aanbod - Fedde Schurer (Schans 100)

7.925 m² bvo

7.660 m² bvo V&A 2022

1.120

V&A 2023

Totale onderwijscapaciteit (A) - ruimtebehoefte (C - G)

-93 m² bv o

-481 m² bv o

Totale onderwijscapaciteit (A,B) - ruimtebehoefte (C-G)

265 m² bv o

-123 m² bv o

Beschouwing Met de verhuizing van mavo-4 naar Fedde Schurer wordt de bovenbouw van OSG Sevenwolden geclusterd op één locatie. Dat past in het Toekomstperspectief en is een volgende stap in de mogelijkheid om op korte termijn verder te reduceren in leegstand.

www.icsadviseurs.nl

19/40

Uitgangspunt van het scenario is dat schoolbestuur en gemeente afspraken maken over gemeentelijke bekostiging van de reeds eerder voor eigen rekening gerealiseerde onderwijscapaciteit (4 noodlokalen), gedurende de periode dat het schoolbestuur normatief aanspraak kan maken op deze vierkante meters.

3.3 Fase 2: renovatie Lyceum Bornego Toelichting scenario Het Lyceum van Bornego (Kingweg 1) heeft, mede gezien de leeftijd van het gebouw (een groot deel van het gebouw dateert uit 1982), behoefte aan een upgrade. Daarbij gaat het om een bouwkundige, duurzame (energie/milieu, er is geen klimaatsysteem) en een onderwijskundige aanpassing. De Juniorlocatie (Kingweg 2) is destijds voor een groot deel gefinancierd door Bornego zelf. Ook een deel van Kingweg 1 is door het schoolbestuur bekostigd. Onderdeel van uitvoering van het Toekomstperspectief is dat er tussen gemeente en Bornego afspraken worden gemaakt over de bekostiging van deze vierkante meters, gedurende de periode dat ze normatief benodigd zijn. Effecten voor de huisvesting In onderstaande tabel zijn de beschikbare capaciteit, leerlingenprognose en bijbehorende normatieve ruimtebehoefte weergegeven. Geconcludeerd kan worden dat Bornego een normatief ruimtetekort heeft als enkel wordt gekeken naar de door de gemeente bekostigde capaciteit. Als de door het schoolbestuur bekostigde capaciteit wordt meegerekend, dan is sprake van overcapaciteit die wordt gereduceerd met 600 m² door de plaatsing van het Servicebureau OGMF aan de Kingweg 1. Bornego Lyceum (Ds. Kingweg 1) A Onderwijscapaciteit (door gemeente bekostigd) B Onderwijscapaciteit (door schoolbestuur bekostigd) C

capaciteit

1-10-2021

aantal ll.

Prognose 2023

620

3.328 m² bv o

980 m² bv o

Ruimtebehoefte Lyceum

3.528 m² bv o

D Serv icebureau naar Kingweg 1

980 m² bv o

600 m² bv o 6.339 m² bvo

Vraag & aanbod - Bornego Lyceum (Ds. Kingweg 1) Totale onderwijscapaciteit (A, B) - ruimtebehoefte (C, D, E) capaciteit

A Onderwijscapaciteit (door gemeente bekostigd)

1.521 m² bv o

B Onderwijscapaciteit (door schoolbestuur bekostigd)

2.401 m² bv o

Vaste v oet Nev env estiging zonder spreidingsnoodzaak

620

3.922 m² bvo

3.089 m² bv o

980 m² bv o 543

600 m² bv o

2.924 m² bvo

936 m² bv o

146

897 m² bv o

140

859 m² bv o

134

5.844 m² bvo

731

5.566 m² bvo

683

5.363 m² bvo

648

V&A 2023

V&A 2030

232 m² bv o

-504 m² bv o

-226 m² bv o

-23 m² bv o

495 m² bv o

773 m² bv o

976 m² bv o

aantal ll.

Prognose 2023

aantal ll. Prognose 2030

3.146 m² bv o

509

3.251 m² bv o

526

3.152 m² bv o

510

3.047 m² bv o

493

3.146 m² bvo

509

3.251 m² bvo

526

3.152 m² bvo

510

3.047 m² bvo

493

1-10-21

0 m² bv o

V&A 2036

aantal ll.

Prognose 2036

0 m² bv o

aantal ll.

0 m² bv o

V&A 2022

V&A 2023

V&A 2030

V&A 2036

Onderwijscapaciteit (A) - ruimtebehoefte

-1.625 m² bv o

-1.730 m² bv o

-1.631 m² bv o

-1.526 m² bv o

776 m² bv o

671 m² bv o

770 m² bv o

875 m² bv o

Totale onderwijscapaciteit (A, B) - ruimtebehoefte

514

600 m² bv o

Vraag & aanbod - Bornego Junior (Ds. Kingweg 2)

Vraag & aanbod - Bornego Junior (Ds. Kingweg 1 en 2)

aantal ll.

1.231 m² bv o

0 m² bv o

Ruimtebehoefte Junior Totaal

5.108 m² bvo V&A 2022

Onderwijscapaciteit (A) - ruimtebehoefte (C, D, E)

Prognose 2036

980 m² bv o 585

600 m² bv o

E Mav o 3/4 v anuit Beugel 68

Bornego Junior (Ds. Kingweg 2)

aantal ll.

999 m² bv o

Vaste v oet Hoofdv estiging

Totaal

aantal ll. Prognose 2030

5.340 m² bv o

capaciteit

V&A 2022

V&A 2023

V&A 2030

V&A 2036

Onderwijscapaciteit (A) - ruimtebehoefte

6.861 m² bv o

-1.393 m² bv o

-2.234 m² bv o

-1.857 m² bv o

-1.549 m² bv o

Totale onderwijscapaciteit (A, B) - ruimtebehoefte

10.261 m² bv o

2.007 m² bv o

1.166 m² bv o

1.543 m² bv o

1.851 m² bv o

Beschouwing Kingweg 1 wordt gerenoveerd vanwege technische staat, onderwijskundig staat en verduurzaming. Dit past bij het bouwjaar van een groot deel van het gebouw en de uitkomsten van de schouw. Aangezien onderdeel van het Toekomstperspectief is om het gebouw in stand te houden, is op basis van een uitgevoerde schouw geconcludeerd dat renovatie, kijkend naar de jaarlijkse lasten, voordeliger is dan nieuwbouw. In de schouw is vastgesteld dat het gebouw niet voldoet aan huidige maatstaven en normen. De gemeente neemt vanuit haar wettelijke zorgplicht de investering van de renovatie voor haar rekening. Uitgangspunt van het scenario is dat de gemeente de door het schoolbestuur bekostigde vierkante meters ‘compenseert’/bekostigt, voor de periode dat ze nodig zijn voor om te kunnen voldoende aan de normatief benodigde oppervlakte. Daardoor hoeft het schoolbestuur geen aanspraak te maken op bekostiging van een permanente uitbreiding. In het financiële overzicht in hoofdstuk 5 is de gemeentelijke bekostiging

www.icsadviseurs.nl

20/40

bepaald op basis van de boekwaarde van de voor eigen rekening gerealiseerde vierkante meters, passend bij de omvang van het normatieve tekort in het betreffende jaar. Gezien de normatieve overcapaciteit (leegstand) van de totale beschikbare, door gemeente en schoolbestuur bekostigde, vierkante meters, kan worden overwogen niet het gehele gebouw Kingweg 1 te renoveren, maar te onderzoeken of een deel op termijn kan worden afgestoten of een andere functie kan krijgen. Dit mede in relatie tot de bereidheid en mogelijkheid van het schoolbestuur om de exploitatiekosten van deze vierkante meters te kunnen dragen. Als blijkt dat de ruimte van het Servicebureau nodig is voor onderwijs, dan verhuist het Servicebureau in een later stadium naar een andere schoollocatie met voldoende overmaat.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerenveen&id=ab4a8cf8-de98-41fe-9ed5-5633278958ee