Bijlage 1 - Centrum Visie Akkrum
Tekst van het document
1.1.1 1.1.2 1.1.3
WATERRIJK AKKRUM Centrumvisie Akkrum concept 16 maart 2022
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
Foto: Boarne door Paul Hettinga
Voorwoord Akkrum, een dynamisch waterrijk dorp, dat volop in ontwikkeling is. Denk aan de ontwikkeling en uitbreiding van Tusken de Marren, de Randweg en Sinnebuorren. Ook voor het centrum lagen al diverse plannen op tafel. De noodzaak ontstond om alle ontwikkelingen en
gewerkt, met als resultaat deze visie.
Er ligt ruim 4 miljoen euro klaar om een deel van de plannen te
Akkrum krijgt straks een gastvrij centrum waar leven is, waar mensen
realiseren. Niet alles kan helaas in één keer worden opgepakt. Samen
elkaar ontmoeten. Waar het veilig, groen en gezellig is en waar
hebben we keuzes moeten maken. Hier is de mening van de inwoners
ondernemers een toekomst hebben!
sterk in meegewogen. Wij zijn blij en ingenomen met de plannen die tot stand zijn gekomen in samenwerking met de gemeente
ideeën samen te brengen in een visie voor het centrum van Akkrum, vergelijkbaar met de centrumprocessen in de andere vitale kernen Heerenveen, Jubbega en Aldeboarn. Met deze visie leggen we de basis voor een leefbaar en vitaal dorpscentrum van Akkrum, nu en in de toekomst. Maar om het centrum sterker te maken, is inzet vanuit het hele dorp nodig. Van centrumondernemers, ondernemers in de vrijetijdssector, zoals verblijfsaccommodaties, jachthavens en campings. Maar ook inzet van inwoners, stichtingen en verenigingen, pand- en grondeigenaren én gemeente. Het is van belang kennis te nemen van elkaars plannen en samen te weten waar we naar toe willen in de toekomst. De werkgroep heeft hier samen met de gemeente met veel enthousiasme aan
2
Jelle Zoetendal, wethouder gemeente Heerenveen
Heerenveen. Honderden uren aan vrijwilligerswerk liggen hieraan ten deel, maar het is en was de moeite waard. Over een paar jaar ziet
In 2021 is gestart met het centrumproces in Akkrum met de werkgroep
Akkrum er heel anders, maar vooral veel mooier uit.
‘Altyd Akkrum’. Hierin zitten bestuursleden van Plaatselijk Belang,
De plannen zijn verwoord in onze visie “Waterrijk Akkrum”. Deze naam
Ondernemersvereniging VOAN, leden van de werkgroep Tsjerkebleek,
staat voortaan ook centraal in de promotie van Akkrum. Met “Waterrijk
centrumondernemers en een commissielid van de Akkrumer
Akkrum” zetten we Akkrum ook in de rest van de wereld op de kaart.
Watersportvereniging De Eendracht (AWS). Op hoofdlijnen zijn de plannen voor een upgrading voor het centrum van Akkrum nu klaar. Na drie fysieke bijeenkomsten en drie digitale meetings met de
Aize Wijnstra (voorzitter Plaatselijk Belang Akkrum-Nes)
inwoners en diverse gesprekken met directe belanghebbenden is nu de
Jan Willem van Essen (voorzitter Vereniging Ondernemers Akkum-Nes)
politiek aan zet om er wat van te vinden.
Edze Posthuma (Voorzitter Akkrumer Watersportsportvereniging Eendracht)
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
Samenvatting Akkrum, een dynamisch waterrijk dorp, dat volop in ontwikkeling is. De noodzaak ontstond om alle ontwikkelingen en ideeën samen te brengen in een visie voor het centrum van Akkrum. Met deze visie leggen we de basis voor een leefbaar en vitaal dorpscentrum van Akkrum, nu en in de toekomst. In 2021 is gestart met het centrumproces in Akkrum met de werkgroep ‘Altyd Akkrum’. De werkgroep heeft hier samen met de gemeente, ondernemers, inwoners, en andere belanghebbenden met veel enthousiasme aan gewerkt, met als resultaat deze visie. Hoe houden we het centrum aantrekkelijk voor inwoners, ondernemers en bezoekers? Uitstraling en identiteit van winkelgebieden wordt steeds belangrijker. Het vitaal houden van het centrum gaat veel verder dan alleen de fysieke inrichting. Het gaat ook om het versterken van het ondernemerschap. Marketing en profilering van ondernemers én het centrum als geheel speelt daarin een grote rol. Door de budgetten vanuit het Fonds Vitale Kernen, de Regiodeal en andere subsidiemogelijkheden te koppelen aan dit gezamenlijk initiatief, is een integraal plan tot stand komen! Ambitie en opgaven Een toekomstbestendig, vitaal en herkenbaar centrum waar ruimte is om te ondernemen en waar inwoners en bezoekers elkaar kunnen ontmoeten in een aantrekkelijke, gastvrije én bruisende omgeving. Dit is de gezamenlijke ambitie voor Akkrum.
Deze ambitie is vertaald in twee opgaven: •
Ontvangen, verbinden & uitstralen
•
Actief, gastvrij & gezellig
De ambitie en opgaven vormen als het ware de ‘paraplu’ waaronder alle opgehaalde wensen uit het dorp een plek krijgen. Naast de opbrengsten van de dorpsbijeenkomsten en het ondernemerstraject zijn ook koppelkansen vanuit recreatie en toerisme meegenomen. Visiekaart Akkrum De opgaven en strategie zijn in de visie verder uitgewerkt in: •
Aanpak ruimtelijke kwaliteit (hoofdstuk 4);
•
Aanpak marketing, profilering én versterken ondernemerschap (hoofdstuk 5).
Aanpak ruimtelijke kwaliteit We maken onderscheid in verschillende thema’s (groen, blauw, grijs en rood, weergegeven op kaart) en gaan in op een aantal specifieke gebieden in het centrum. Per thema zijn er voorstellen voor verbetering. Alle themakaarten samen vormen de visiekaart. Deze bevat alle voorstellen die het centrum van Akkrum een ruimtelijke
Financiën en prioritering
Deze kaart bevat de ingrediënten voor de nieuwe inrichting van het
De visie voor het centrum van Akkrum is een wensbeeld voor de
centrumgebied. Alle voorgestelde ingrepen zijn vervolgens vertaald
toekomst. Het maken van keuzes is nodig, omdat er onvoldoende
naar verschillende projecten. Een nadere toelichting op de projecten is
geld is om alle plannen nu uit te voeren. Voor de komende vier jaar
te lezen in de visie.
is, in samenspraak met de werkgroep, prioriteit gegeven aan vier projectonderdelen. Deze selectie sluit aan bij de inbreng vanuit het
Aanpak Marketing en profilering én Ondernemerschap
dorp:
We richten ons daarnaast ook op het ‘vermarkten’ van Akkrum. Het gaat dan om de marketing en profilering van Akkrum en het centrum, maar ook om het versterken van het individuele ondernemerschap. VOAN is inmiddels samen met (centrum)ondernemers gestart met
kwaliteitsimpuls geven en toekomstbestendig maken.
een traject om o.a. te bepalen wat het DNA, het unieke, van Akkrum
De visiekaart is ontwikkeld op basis van alle input. Ook de analyse
kunnen oppakken en uitdragen. Op deze wijze proberen we de positie
en beschrijving van de bestaande situatie, trends en ontwikkelingen
3
in het centrum van Akkrum zijn hierin meegenomen (zie bijlage 1).
en van de ondernemer zelf is. En hoe ondernemers dit verhaal samen van Akkrum als vitale kern mét recreatief-toeristische potentie verder te versterken en toekomstbestendig te maken.
1
1. Herinrichting Tsjerkebleek/Heechein;
2
2. Herinrichting Buorren/Kleef;
4
4. Herinrichting evenemententerrein;
14
14. Versterken profiel Waterrecreatie. De uitvoering hiervan past binnen de jaarlijkse kapitaallast (zie hoofdstuk 6).
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
Inhoudhoudsopgave 1
Aanleiding voor Centrumvisie
5
2
Ambitie en opgaven
6
3
Proces, opbrengsten en koppelkansen
8
3.1 Dorpsbijeenkomsten
8
3.2 Inzet ondernemerstraject en koppelkansen recreatie en toerisme
8
4
Aanpak ruimtelijke kwaliteit
10
4.1 Thema Groen
10
4.2 Thema Blauw
12
4.3 Thema Grijs
14
4.4 Thema Rood
17
4.5 Beschrijving op gebiedsniveau
18
4.6 Centrumaanpak in breder perspectief
22
5
Aanpak marketing, profilering én versterken ondernemerschap
23
5.1 Marketing en profilering
23
5.2 Versterken ondernemerschap
24
6
Financiën en prioritering
25
6.1 Investeringspakket
25
6.2 Prioritering
26
Bijlage 1 Analyse bestaande situatie, trends en ontwikkelingen
27
Bijlage 2 De bezoekersreis
31
Bijlage 3 Overzicht aan activiteiten en evenementen in Akkrum
32
Bijlage 4 Resultaten en verslaglegging (digitale) bijeenkomsten
33
Bijlage 5 Sterkte-zwakte analyse centrum Akkrum
46
In het document zijn een aantal hyperlinks opgenomen die verwijzen naar externe bronnen of naar pagina’s in dit visiedocument. Links onderaan iedere pagina staat boven het paginanummer een symbool waar op geklikt kan worden om terug te keren naar de inhoudsopgave van dit visiedocument.
4
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
1 Aanleiding voor Centrumvisie Fonds Vitale kernen
Leeswijzer
De gemeenteraad heeft in het Hoofdlijnenakkoord 2018-2022
Hoofdstuk 2 beschrijft de gezamenlijk ambitie voor het centrum van
“Duurzaam doorontwikkelen” de speerpunten neergelegd voor deze
Akkrum, de vertaling hiervan in twee opgaven en hoe en met wie we
krachtiger centrum.
raadsperiode: investeren in centrumgebieden. Het fonds Vitale Kernen
deze verder willen uitwerken.
Initiatieven verbinden!
Jubbega en Aldeboarn te upgraden. De raad geeft met dit fonds
Vervolgens geeft hoofdstuk 3 toelichting hoe deze visie voor het
De visie verbindt bestaande en nieuwe initiatieven en geeft
ruimte om in te kunnen spelen op initiatieven vanuit de samenleving
centrum van Akkrum tot stand is gekomen. Daarbij wordt kort
antwoord op de vraag wat nodig is om het centrum van Akkrum
waar onvoldoende geld voor beschikbaar is. De COVID-19 pandemie
ingegaan op de opbrengsten vanuit de dorpsbijeenkomsten. Verder
toekomstbestendig te maken. Waar liggen kansen? Hoe kan Akkrum
heeft de noodzaak tot investering in centrumontwikkeling alleen
staat het ondernemerstraject en de inzet vanuit diverse lopende
zich ontwikkelen van een ‘place to buy’ tot een ‘place to be’? Niet
nog maar groter gemaakt. Op 20 mei 2021 heeft de gemeenteraad
processen beschreven, waaronder die vanuit recreatie en toerisme.
alleen voor inwoners, maar ook voor ondernemers en bezoekers.
ingestemd met de verdeling van de middelen uit het fonds over de
Op basis van de opgehaalde input schetst hoofdstuk 4 de aanpak voor
Bestaande initiatieven in het centrum zijn bijvoorbeeld:
verschillende kernen. Voor het centrum van Akkrum is 15% uit het
de ruimtelijke kwaliteit. Hierin komen verschillende thema’s en een
fonds beschikbaar.
projectenkaart aan bod, die de ingrediënten voor de nieuwe fysieke
In het voorwoord schrijft Jelle Zoetendal al, Akkrum is volop in ontwikkeling. Alle reden om samen met het dorp een visie te maken waarin alle plannen samenkomen en bijdragen aan een mooier en
•
Het ontwerpplan voor de herinrichting van de Tsjerkebleek en directe omgeving, opgesteld door Plaatselijk Belang in samenspraak met o.a. ondernemers, omwonenden en de kerk.
•
De nieuwe Poiesz supermarkt. Het oude pand wordt in 2022 verbouwd voor de Hubo en bloemenzaak de Vlijtige Lies komt in een nieuw te bouwen kiosk.
•
In 2019 heeft Dorpsbelang een enquête gehouden. Inwoners is hierin gevraagd wat ze van het centrum vinden en welke wensen er leven. De resultaten zijn gebruikt voor het opstellen van de Dorpsvisie Akkrum.
•
De gemeente heeft een stedenbouwkundige QuickScan gemaakt van het centrum met kansen voor de toekomst.
is in het leven geroepen om de centra van Heerenveen, Akkrum,
Regio Deal Zuidoost Friesland De Regio Deal Zuidoost Friesland is een samenwerking van de gemeenten Heerenveen, Ooststellingwerf, Opsterland, Smallingerland, Weststellingwerf, Wetterskip Fryslân, Provincie Fryslân en het Rijk. De Regio Deal is bedoeld als impuls voor Zuidoost Friesland, waaronder ook Akkrum. Het idee is om samen met de ‘Mienskip’ de handen ineen te slaan om de dorpen sterker te maken. Vanuit de Regio Deal Zuidoost Friesland is ook voor het centrum van Akkrum geld beschikbaar gesteld. Hiermee genereren we extra middelen, bovenop de beschikbare middelen vanuit het Fonds Vitale kernen.
inrichting van het centrumgebied laat zien. Hoofdstuk 5 gaat, mede op basis van de input uit het ondernemerstraject, in op de aanpak voor marketing en profilering van (het centrum van) Akkrum. Verder kijken we naar mogelijkheden om het ondernemerschap te versterken, ook in relatie met de toeristischrecreatieve potentie vanuit de regio. Tot slot zijn in hoofdstuk 6 de plannen voor Akkrum op projectniveau op geld gezet. Daarbij is een overzicht gegeven van de beschikbare middelen, maar ook een voorstel tot prioritering gedaan op basis van de wensen vanuit het dorp zelf én de werkgroep. Kortom, wat moet in ieder geval wel en wat kan eventueel later of kan eventueel komen te
Ook ontwikkelingen vanuit recreatie en toerisme spelen een belangrijke
vervallen. Het maken van keuzes is nodig, omdat er onvoldoende geld
rol spelen bij het versterken van het centrum.
is om alle plannen uit te voeren.
Meer informatie over de bouwstenen voor de visie is terug te lezen op www.heerenveen.nl/centrumvisieakkrum. Leefbaarheid, ondernemerschap, marketing en profilering! Het vitaal houden van het centrum gaat veel verder dan alleen de fysieke inrichting. Een vitaal centrum is essentieel voor de leefbaarheid van het dorp. Het vervult een rol als ontmoetingsplek en vormt een belangrijke plek waar veel evenementen plaatsvinden. Een aantal voorbeelden zijn de jaarlijkse merke, Slingeraap, de Reuzedei en Akkrum opent! Maar het gaat ook om het versterken van ondernemerschap. Marketing en profilering van ondernemers én het centrum als geheel speelt daarin een grote rol. VOAN heeft samen met de centrumondernemers een plan opgesteld en een subsidieaanvraag gedaan voor de Subsidieregeling Friese Retailaanpak als onderdeel van het totale centrumplan. De ambities en doelstellingen van het (lopende) ondernemerstraject, waarvoor de subsidie inmiddels is verleend door provincie en gemeente, maken ook deel uit van deze visie.
5
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
2 Ambitie en opgaven
OPGAVEN
Een toekomstbestendig, vitaal en herkenbaar centrum waar ruimte is om te ondernemen en waar inwoners en bezoekers elkaar kunnen ontmoeten in een aantrekkelijke, gastvrije én bruisende omgeving.
ONTVANGEN, VERBINDEN
ACTIEF, GASTVRIJ
&
&
UITSTRALEN
GEZELLIG
DOELEN
Dit is de gezamenlijke ambitie voor Akkrum. Van belang is dat bewoners én bezoekers worden verleid tot een (langer) verblijf in het centrum van waterrijk Akkrum en dat ze goed en gastvrij worden ontvangen in een sfeervol Akkrum: groen, met goede parkeervoorzieningen, waterbeleving en een volwaardige
Er is voldoende ruimte om te ondernemen en om inwoners en
Het centrum is een bruisende, herkenbare plek waar je als
bezoekers te ontvangen in een aantrekkelijke, groene omgeving.
inwoner en bezoeker graag komt én langer (ver)blijft.
We zoeken daarbij naar verbinding met het water, waterbeleving én waterrecreatie.
centrumfunctie. Onder bezoekers verstaan we niet alleen waterrecreanten, maar ook landrecreanten, dagbezoekers en verblijfstoeristen.
STRATEGIE: VOOR EN DOOR AKKRUM Tsjerkebleek en aan de uitstraling van de panden. Ook de verbindingen
Een goed functionerend winkelcentrum in Akkrum vraagt om een
2.1 Opgaven
tussen de nieuwe supermarkt, de Buorren en het Heechein vragen
gezamenlijke inzet, ook op het gebied van marketing. Versterking
Deze ambitie is vertaald in twee opgaven. De ambitie en opgaven
aandacht.
van het ondernemerschap en onderlinge samenwerking kunnen hieraan bijdragen. Samenwerking met ondernemers op het gebied
vormen als het ware de ‘paraplu’ waaronder alle wensen uit het dorp een plek krijgen. De gekozen ambitie en opgaven komen voort uit de
De (fysieke) ontmoetingsplekken zijn daarnaast groen en nodigen uit
van waterrecreatie en toerisme kan een extra impuls geven aan
opbrengsten van de (digitale) dorpsbijeenkomsten. Daarnaast zijn de
om te verblijven. Kenmerkend voor Akkrum is de sterke verbinding
de ondernemers in het centrum. Het informeren, aantrekken
opbrengsten uit het ondernemerstraject hierin meegenomen. Verder is
met het water, met name buiten en rond de dorpskern. Een
en vasthouden van waterrecreanten en toeristen, als potentiële
vanuit verschillende vakdisciplines gekeken naar de huidige ruimtelijke,
aandachtspunt is het versterken van de waterbeleving in het centrum
consumenten is daarbij aandachtspunt. Ook het inspelen op
economische, toeristisch-recreatieve situatie, (kern)kwaliteiten en
en verbeteren van ‘achterkantsituaties’ aan het water. De relatie met
innovatieve concepten en -oplossingen is hierbij van belang.
kansen van Akkrum, naar trends en ontwikkelingen, relatie met andere
waterrecreatie(voorzieningen) en waterbeleving spelen dan ook een
Het centrum vormt daarnaast als dorpshart een ontmoetingsplaats voor
beleidsnota’s en naar wat van belang is voor bezoekers en voor een
grote rol, ook bij de inrichting van de openbare ruimte!
inwoners. Het aantal evenementen en activiteiten in Akkrum is groot.
vitaal centrum (zie bijlage 1).
Opgave Actief, Gastvrij en Gezellig
Opgave Ontvangen, Verbinden en Uitstralen
De opgave ‘Actief, Gastvrij en Gezellig’ richt zich op de niet-fysieke
De opgave ‘Ontvangen, Verbinden en Uitstralen’ richt zich op de fysieke
aspecten die van invloed zijn op het functioneren van het centrum voor
inrichting van de openbare ruimte: de verbindingen naar en binnen het
inwoners en bezoekers en daarmee voor de leefbaarheid van Akkrum.
centrum én de uitstraling van het centrum als totaal.
De uitstraling en identiteit van dorpskernen en winkelgebieden wordt steeds belangrijker, mede door de ontwikkeling in het online winkelen
In 2019 zijn in totaal 20 evenementen georganiseerd (zie bijlage 3). Dit zorgt voor de nodige gezelligheid voor inwoners en bezoekers. Het is belangrijk dat er voor deze evenementen en activiteiten voldoende ruimte blijft in het centrum. Ook zijn veel verenigingen en stichtingen actief. Zoals de Stichting Akkrum Nes – centraal, de Merkecommissie, de Stichting Reuzeduurzaam, Akkrumer Watersportvereniging, VOAN, en Plaatselijk Belang. Dit vraagt om een goede onderlinge afstemming
Het centrum biedt in de toekomst voldoende en kwalitatief goede
én het online voorbereiden van een bezoek. Ondernemers moeten
voorzieningen en faciliteiten om inwoners en bezoekers, waaronder
iets extra’s bieden om inwoners en bezoekers te blijven verrassen
waterrecreanten te ontvangen. Het behouden en versterken van
en aantrekken. Enerzijds bepaalt de uitstraling en het aanbod aan
het voorzieningenaanbod is essentieel voor het functioneren van
voorzieningen of het aantrekkelijk blijft om naar het centrum te gaan.
het centrum gezien de toenemende concurrentie van andere
Anderzijds is de consument op zoek naar gezelligheid en een (unieke)
het centrum van Akkrum toekomstbestendig is en blijft. Dit vraagt
winkelgebieden en de opkomst van online-winkelen. Het gaat daarbij
ervaring.
om een samenwerkingsverband waarin alle partijen (ondernemers,
niet alleen om de centrumvoorzieningen, maar ook om voorzieningen
en samenwerking.
2.2 Strategie: Voor en door Akkrum De samenwerking tussen betrokken partijen bepaalt in welke mate
plaatselijk belang en de gemeente) zijn vertegenwoordigd. De
voor recreatie en toerisme. De basis voor een goed functionerend
Het centrum vervult steeds meer een verblijfsfunctie voor (fun)shoppen
gemeente wil het centrum van Akkrum behouden en versterken door te
centrum is een fysiek goed vindbaar, bereikbaar en aantrekkelijk
en verpozen. De combinatie met de toeristische positie en potentie van
investeren en door integraal samen te werken, nu en in de toekomst.
centrum. De entrees van het dorpscentrum zijn herkenbaar en
Akkrum biedt de mogelijkheid om het centrum toekomstbestendig te
De gemeente zet in op structurele inzet van wijkmanagement en
aantrekkelijk. Het centrum heeft voldoende parkeergelegenheid
maken. De zoektocht naar het DNA van Akkrum, en het gezamenlijk
accountmanagement en samenwerking met Plaatselijk Belang,
en een duidelijk P-route. Ook de routing naar het centrum is
uitdragen hiervan in combinatie met gastheerschap is onderdeel van
ondernemers, de ondernemersvereniging en andere belangengroepen.
aantrekkelijk, vanaf het station, de jachthaven en de recreatiezone,
deze opgave. Daarnaast is ook de digitale vindbaarheid van Akkrum
De opgaven en strategie zijn in de volgende hoofdstukken verder
het evenemententerrein en haventje, It Stalt en It Gearstalt. Goede
van groot belang om bezoekers te (blijven) trekken. Online begint
uitgewerkt:
bewegwijzering en de realisatie van een Toeristisch Overstap Punt
immers de ‘klant- of bezoekersreis’ (zie bijlage 2). Essentieel daarbij
(TOP) geeft hier een concrete invulling aan.
is het aansluiten bij MERK Fryslân en Het andere Friesland. Aandacht
•
voor de (cultuur)historie, omliggende (verblijfs)voorzieningen en de
6
Oók de inrichting, eenheid in uitstraling én de verbindingen binnen het
activiteiten voor vertier spelen hierbij een rol; waar kan ik slapen,
centrumgebied zelf spelen mee. Bij verbindingen binnen het centrum
eten en wat kan ik doen; fietsen, wandelen, varen, suppen, natuur en
wordt gedacht aan bijvoorbeeld de inrichting van het Heechein en de
cultuur beleven etc.
Aanpak ruimtelijke kwaliteit: we maken onderscheid in verschillende thema’s;
•
Aanpak Marketing en profilering (collectief) én het versterken van het (individuele) ondernemerschap.
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
bron: www.duurzaamheid.nl/sdg Duurzaamheidsprogramma 2019-2022 ‘Samen duurzaam in Heerenveen’ Eind 2015 hebben de Verenigde Naties een nieuwe wereldwijde agenda aangenomen die een eind moet maken aan armoede, ongelijkheid en klimaatverandering. Deze agenda is vertaald in 17 Global Goals om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Heerenveen is Global Goal gemeente en voelt zich verantwoordelijk. De doelen staan daarom ook centraal bij de centrumvisie voor Akkrum en levert op deze wijze een bijdrage aan: •
SDG 11: Duurzame Steden en Gemeenschappen
•
SDG 13: Klimaatactie
Foto: Markt op Tsjerkebleek door Paul Hettinga
We besteden in (de uitwerking van) de centrumvisie aandacht aan biodiversiteit, water, klimaat en groen. We richten het centrum zo in, dat het centrum klaar is voor het veranderende klimaat om goed voorbereid te zijn op extreem weer.
Foto: Reuzedai de Kleef door Paul Hettinga
7
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
3 Proces, opbrengsten en koppelkansen De visie is samen met het dorp ontwikkeld. Dit hoofdstuk beschrijft het proces en de opbrengsten van de dorpsbijeenkomsten. In aanvulling hierop zijn in paragraaf 3.2 de inzet vanuit het ondernemerstraject tot nu toe en de inzet en koppelkansen vanuit recreatie en toerisme beschreven. Dit betreft lopende processen die op inhoud en/of budgettaire mogelijkheden opgenomen zijn in deze visie.
3.1 Dorpsbijeenkomsten
De derde bijeenkomst De uiteindelijke plannen zijn gepresenteerd en de raming van de benodigde investeringen is toegelicht. Ook is een voorstel gedaan voor de vier belangrijkste projecten die de komende jaren binnen het beschikbare budget uitgevoerd kunnen worden. In totaal keken 60 mensen naar deze live uitzending. In de dagen erna maakten 26 mensen gebruik van de inloopspreekuren. Aandachtspunten en vragen die hier aan
In 2021 is het centrumproces gestart. Een visie voor en door Akkrum,
de orde kwamen zijn terug te lezen op www.heerenveen.nl/
dat was de insteek. Samen met de werkgroep ‘Altyd Akkrum’ zijn
centrumvisieakkrum. Deze reacties hebben niet geleid tot een
drie digitale dorpsbijeenkomsten georganiseerd voor het dorp. Alle
wijziging van de visie, maar zijn wel van betekenis voor de verdere
bijeenkomsten en achtergrondinformatie zijn terug te vinden op www.
uitwerking van de centrumvisie in deelprojecten. In de uitwerking
heerenveen.nl/centrumvisieakkrum.
wordt bijvoorbeeld specifieker gekeken naar de exacte locatie van extra
De eerste bijeenkomst Met behulp van een aantal filmpjes is veel informatie gedeeld. Ook konden mensen hun ideeën voor het centrum indienen via een ideeënbus. Via Mentimeter werd duidelijk wat mensen belangrijk vinden in het centrum en waar kansen liggen. De uitkomsten zijn weergegeven in woordwolken en geven een mooi beeld van de antwoorden. Alle input (zie bijlage 4) is vervolgens afgestemd met de werkgroep en samen met de bouwstenen en het advies van deskundigen verder uitgewerkt in thema’s. In totaal keken 270 mensen live naar de uitzending. Daarnaast zijn er veel ideeën ingebracht via de ideeënbus. De tweede bijeenkomst Aan de hand van de vier thema’s groen, blauw, grijs en rood aan bod (zie ook hoofdstuk 4) zijn de onderdelen van de visie gepresenteerd. Deze informatie is via filmpjes en themakaarten ook gedeeld via www. heerenveen.nl/centrumvisieakkrum. In totaal keken bijna 80 mensen naar de uitzending en zijn er veel tips en tops benoemd. De reacties hierop uit het dorp (zie bijlage 4) zijn besproken met de
ligplaatsen, de concrete nieuwe plek voor de trailerhelling, de plek voor de ‘merketinte’ en de kastanjebomen op de Tsjerkebleek. Na vaststelling van deze visie door de gemeenteraad wordt de verdere uitwerking van de plannen in nauwe afstemming met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden verder opgepakt. De uiteindelijke besluitvorming over de uitwerking van de visie in uitvoeringsplannen, ligt bij het college.
3.2 Inzet ondernemerstraject en koppelkansen recreatie en toerisme Naast de input vanuit de dorpsbijeenkomsten, sluit de visie voor het centrum van Akkrum aan bij lopende trajecten en processen, zoals: •
Het benutten van de mogelijkheden vanuit de Friese Retailaanpak;
•
De inzet van extra budget uit het 2e pakket Ondernemers- en ondersteuningsmaatregelen;
•
Recreatie en toerisme: inzet vanuit lopende processen op verschillende schaalniveaus en thema’s.
werkgroep en hebben een plek gekregen in de visie. Zo is bijvoorbeeld besloten om buiten het centrum een alternatieve locatie te zoeken
Genoemde trajecten en processen bieden op inhoud, maar
voor de trailerhelling en het bijbehorende parkeren. Wordt ingezet
ook financieel koppelkansen en maken daarom deel uit van de
op meer ruimte voor zitten en spelen (plek voor de jeugd) op het
centrumvisie. Hierna een korte toelichting.
evenemententerrein, maar ook op het ontvangen van bezoekers en
foto: 1e dorpsavond
waterrecreanten én het versterken van de relatie met het water. Bij de
Inzet vanuit de Friese Retailaanpak
inrichting wordt rekening gehouden met de ruimte die nodig is voor
In 2019 heeft Gedeputeerde Staten van de provincie Fryslân de
evenementen en de ‘merketinte’.
Subsidieregeling Friese Retailaanpak vastgesteld, als onderdeel van de Friese Retailaanpak 2018-2020. Een bestuurlijk document dat ook door de gemeente Heerenveen is ondertekend. Deze aanpak richt zich op: •
Een gezonde retailmarkt met een passend aantal winkelmeters;
•
Versterken van het ondernemerschap;
•
Versterken van de uitstraling, beleving en aantrekkelijkheid van winkelgebieden;
8
foto: 2e dorpsavond
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
Duidelijke profilering van winkelgebieden. Doel van de subsidieregeling is om winkelgebieden in de provincie Fryslân meer toekomstbestendig en aantrekkelijk te maken voor bezoekers. In opdracht van de provincie is onder 71 Friese winkelgebieden een sterkte-zwakte analyse uitgevoerd om in kaart te brengen hoe winkelgebieden, waaronder Akkrum, functioneren. Aanvullend is met de ondernemers aan de hand van een gezamenlijke schouw door het centrum de provinciale sterkte-zwakte analyse verder uitgewerkt en besproken (zie bijlage 5). In overleg met een afvaardiging van de centrumondernemers en VOAN is vervolgens een projectplan opgesteld. Hiervoor zijn de uitkomsten van de analyse gebruikt. Op basis hiervan is de subsidieaanvraag ingediend bij de provincie Fryslân en bij de gemeente. Deze subsidie is inmiddels in 2021 uitgekeerd. De uitkomsten van de analyse zijn gepresenteerd aan de ondernemers in het centrum van Akkrum. VOAN is vervolgens, samen met centrumondernemers, aan de slag gegaan met het versterken van het ondernemerschap en de marketing en profilering in Akkrum. De aanpak en resultaten tot nu toe komen aan de orde in hoofdstuk 5. Op 7 september 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met een tweede pakket aan maatregelen ter ondersteuning van de economische gevolgen van de Coronapandemie.
Waar de regelingen vanuit de Rijksoverheid en de provincie gericht zijn op individuele ondernemers,
Bron: analyse en presentatie Broekhuis, Rijs & De Gier Advisering (2021)
richt de extra gemeentelijke financiële impuls juist op het collectief. Het pakket maatregelen kan ingezet worden voor initiatieven die bijdragen aan de aantrekkingskracht en levendigheid van dorpscentra en een impuls geven aan recreatie en toerisme in de gemeente. Inzet recreatie en toerisme Vanuit recreatie en toerisme zijn er diverse koppelkansen voor het centrum van Akkrum: •
Regionaal Projectplan Ervaren en Turf (met digitale beleefroutes) en Ruimtelijke Entrees: de realisatie van een Entree ofwel Super Toeristisch Overstap Punt (TOP) in Akkrum.
•
Regiomarketing op provinciaal niveau door Merk Fryslân en regionaal niveau door ‘Het Andere Friesland’.
•
Regionale Toeristische Ontwikkelstrategie Zuid Oost Friesland (zie bijlage 1).
•
Visie Waterrecreatie gemeente Heerenveen: het verbeteren van het service- en voorzieningenniveau en de positionering van Akkrum als watersportkern.
•
Toeristische Informatie Punten (TIP) structuur in Zuidoost Friesland: het havenkantoor Akkrum inrichten als Toeristisch Informatiepunt.
Voor het centrum van Akkrum zijn er volop kansen op het gebied van
Naast de genoemde entree en de uitbreiding van de recreatiewoningen
recreatie en toerisme (zie ook de Sterkte-zwakte analyse in bijlage
zijn er verschillende andere ontwikkelingen gaande. Zo zijn er
5). Het dorp ligt op een knooppunt van waterwegen, namelijk de
bijvoorbeeld plannen voor de realisatie van een verenigingsgebouw
Staande Mastroute en de Turfroute. Door deze knooppuntfunctie is
voor watersportvereniging AWS, een zeilplas en zwemstrand.
Akkrum niet alleen aantrekkelijk voor waterrecreanten, maar ook voor fietsers, wandelaars en winkelend publiek. Recreatie en toerisme zorgt voor behoud van het voorzieningenniveau en de leefbaarheid van Akkrum als geheel, maar ook specifiek voor het centrum. Zo zijn de bestedingen in het centrum gegroeid na de realisatie van de eerste fase recreatiewoningen op Tusken de Marren. De plannen voor verdere uitbreiding van Tusken de Marren zorgen naar verwachting voor nog
Al deze ontwikkelingen, lopende trajecten en processen betekenen iets voor het centrum. Het centrum moet uitnodigend en gastvrij zijn. Niet alleen voor inwoners, maar ook voor bezoekers, zodat bezoekers langer blijven en graag terugkomen. Goede voorzieningen, maar ook positionering en daaropvolgende marketing en profilering van Akkrum
meer bezoekers en daarmee ook meer bestedingen.
dragen hieraan bij. We nemen dit mee in de aanpak voor marketing
Akkrum vormt de poort tot het Friese Meren gebied en tot het ‘Het
5). We sluiten hierbij zoveel mogelijk aan bij bestaande processen,
Andere Friesland’. Reden om Akkrum aan te merken als ‘Ruimtelijke Entree’. Een entree waar bezoekers het gebied binnen komen en dit ook zo ervaren. Er is aandacht voor informatievoorziening, verwijzing en een prettige ontvangst. Ook moet de Ruimtelijke Entree – ook wel super TOP genoemd – goed vindbaar zijn. Met het realiseren van de entree bij en in het havenkantoor krijgt Akkrum een betere positionering als begin- en eindpunt voor verblijf en activiteiten in de regio.
9
De vervolgstappen
en profilering en versterken van het ondernemerschap (zie hoofdstuk marketingstrategieën en -kanalen voor bezoekers, zoals ‘Merk Friesland’, ‘Het Andere Friesland’ en ‘Regio Heerenveen ‘n Gouden Plak’.
Maart 2022
Waterrijk Akkrum
4 Aanpak ruimtelijke kwaliteit Dit hoofdstuk richt zich op de aanpak voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van het centrum van Akkrum, als onderdeel van de opgave Ontvangen, Verbinden en Uitstralen. De combinatie van de inrichting van de openbare ruimte èn die van de bebouwing en particuliere eigendommen bepaalt de ruimtelijke kwaliteit en hoe je deze beleeft. We onderscheiden vier thema’s: groen, blauw, grijs en rood. Per thema zijn er voorstellen voor verbetering. Het eerder opgestelde plan Tsjerkebleek vormt een belangrijke basis voor het westelijk deel van het centrum. Dit plan is in principe één op één in de visie overgenomen. Voor het onderdeel Evenemententerrein zijn op onderdelen kleine wijzigingen in het plan voorgesteld. Alle themakaarten samen vormen de visiekaart. Deze bevat alle voorstellen die het centrum van Akkrum een ruimtelijke kwaliteitsimpuls geven en toekomstbestendig maken.
4.1 Thema Groen Het thema groen gaat over de groene (openbare) ruimten, beplanting en bomen. 10
11
Welgelegen en Coopersburg Een bijzondere kwaliteit van het centrum van Akkrum zijn de groene plekken. Van oudsher is, met name aan de westzijde van het centrum, een aantal bijzondere groene ruimten aanwezig, met elk een eigen karakter. Mooie voorbeelden zijn de tuinen bij Coopersburg en Welgelegen. Unieke plekken met een bijzondere combinatie van een historisch woongebouw met een prachtig aangelegde tuin. We koesteren deze kwaliteit en willen deze waar nodig versterken. Op andere plekken is een kwaliteitsverbetering nodig. Deze plekken zijn aangeduid met een rode contour. Het betreft de Tsjerkebleek, het evenemententerrein, het voormalig korfbalterrein en Hylkemapôle.
1a
Vergroenen Tsjerkebleek De Tsjerkebleek is een markante plek in het centrum en verdient een flinke opknapbeurt. De eerder aangebrachte parkeerstrook verdwijnt en het parkeren verschuift naar de westelijke rand van het terrein (tegen de muur van Welgelegen). Hiermee ontstaat een aaneengesloten groene ruimte met nieuwe wandelpaden: Een prachtige groene verblijfsplek, met een ingetogen sfeer, die past bij deze historische plek en de kerk. Het Tsjerkebleek plan is hier leidend.
4a
4b
4c
Herinrichting evenemententerrein Het evenemententerrein is de ontvangstruimte voor bezoekers. Zowel over de ‘weg’ als over het water. Maar het is ook een belangrijke plek waar het water met het centrum is verbonden. De ruimte is aanwezig, maar de inrichting als entree, aankleding en sfeer ontbreken. Met een totaalontwerp voor het evenemententerrein en de passantenhaven versterken we de verbinding met het water.
10
Visiekaart Akkrum
Maart 2022
6a
6b
14h
Waterrijk Akkrum
Herinrichting voormalig korfbalterrein Op het voormalige korfbalveld streven we naar vergroening en een kwaliteitsimpuls. Daarbij is eventueel ruimte voor extra parkeerplaatsen, mogelijk gekoppeld aan de verplaatsing van de trailerhelling. De westzijde leent zich voor het realiseren van een mooie verblijfsplek aan het water van de Meinesleat, met zicht op de brug.
12
Hylkemapôle Hylkemapôle is ook een bijzondere groene ruimte, van oudsher aanwezig. Deze groene ruimte blijft uiteraard behouden. Versterking van de plek wordt gezocht in het vergroten van de biodiversiteit, passend bij het karakter van de plek. Ook het beheer wordt hierop afgestemd.
8a
Gebied spoorbrug Verder bestaat, op de lange termijn, de wens om de kwaliteit van het groen rondom het parkeerterrein bij de spoorbrug te verbeteren. Dit geldt met name voor het bosje. De hiervoor beschreven groene ruimtes zijn onderling sterk verbonden via de bestaande voetpaden en straten. Vanuit het dorp is door Stichting Akwaseum een plan gemaakt voor een wandelroute langs deze gebieden, waarbij aandacht is voor het vergroten en beleven van de biodiversiteit. Een laatste voorstel binnen het thema groen is het vergroenen van het straatbeeld. Bij de herinrichting van bijvoorbeeld het Heechein en de Buorren, wordt waar mogelijk meer beplanting toegevoegd, in de vorm van bijvoorbeeld groenbakken/-vakken en bomen. Voor een compleet beeld van alle groene ruimten is ook het nieuwe ‘Polsleatpark’, het sluitstuk van de herstructurering rond Sinnebuorren, afgebeeld. Deze nieuwe groene ruimte vormt een mooie aanvulling op de bestaande reeks groene ruimten in en om het centrum.
Themakaart Groen
11
Maart 2022
Waterrijk Akkrum
4.2 Thema Blauw Het thema blauw gaat over water en de waterbeleving in en rond het centrum van Akkrum. 14d
14e
Sloepenroute Een belangrijk doel is het centrum van Akkrum sterker aan het water te koppelen. Op verschillende plekken is water aanwezig, maar niet altijd duidelijk zichtbaar en beleefbaar. De Staande Mastroute vormt een belangrijke vaarverbinding in het Friese waternetwerk. Deze ‘raakt’ slechts beperkt aan het centrum. Aan de zuidzijde van het centrum vormt de Trigreppel een karakteristieke waterloop. Deze is door de bescheiden afmeting alleen geschikt voor kleine bootjes. Het meest markant is de oude of oorspronkelijke loop van de Boarn. Deze slingert van oudsher langs de noordrand van het centrum, en heeft mede de vorm van de ruimtelijke structuur bepaald. Dit water biedt kansen om de waterbeleving in en rond het centrum sterk te verbeteren. Delen van de Boarn zijn direct gekoppeld aan de openbare (straat)ruimten. Zoals bij de passantenhaven en de Boarnswal. Door deze openbare ruimte te versterken, kan het water meer eenheid met het centrumgebied vormen. Het streven is om een sloepenroute te realiseren via de historische loop van de Boarn. Dit kan voor bezoekers een unieke waterbeleving in Akkrum opleveren. Daarvoor moet in ieder geval de doorvaarbaarheid van de Widesteegsbrêge verbeterd worden.
Dit kan door de brug (weer) beweegbaar te maken of door de brug te verhogen Een belangrijke schakel in de verbinding van het centrum met het water, is de passantenhaven en het daaraan gelegen evenemententerrein. Hier komen veel functies samen. Passanten meren hier hun boot aan en verblijven hier. Het vormt verder de entree van het centrum, vooral vanuit het westen via de Ljouwerterdyk. Herinrichting van het evenemententerrein met extra parkeerplaatsen en met extra groen, creëert een aantrekkelijke plek voor alle gebruikers van dit terrein. Door aanvullend een Ruimtelijke Entree met Toeristisch Overstap Punt (TOP) te realiseren en te koppelen aan het havenkantoor, ontstaat nog meer een dynamische plek in het
14f
dorpscentrum, verbonden met het water (zie ook paragraaf 4.5). Opwaarderen passantenhaven (technische) voorzieningen De gemeentelijke passantenhaven vraagt om een opwaardering. Het vervangen en uitbreiden van de (technische) voorzieningen is onderdeel van de centrumvisie. De uitstraling en het voorzieningenniveau voor waterrecreanten – ook de sanitaire voorzieningen – wordt naar een hoger getild. Dit geldt ook voor de gastvrije ontvangst en doorverwijzing van bezoekers. Door de realisatie van de Entree en de kwaliteitsverbetering van het havenkantoor met sanitair en bewegwijzering wordt hier een kwaliteitsslag gemaakt. Verder draagt het bebordingsplan Waterrecreatie hier ook aan bij: ingedeeld in drie elementen, namelijk doorvaart – aankomst, brugpassering en verblijf.
12
Themakaart Blauw
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
14g
14a
Verplaatsen trailerhelling
14e
Een extra ambitie is de doorvaart richting de Polsleat ook voor grotere
lage (drijvende) steiger. Dit biedt enerzijds mogelijkheden voor de
sloepen mogelijk te maken. De doorvaart is hier nu beperkt (ca 1,10
kleine waterrecreatie, zoals SUP’s en kano’s. Anderzijds komt het forse
meter). Bij voorkeur moet deze worden vergroot naar ca. 1,50 meter.
ruimtebeslag van parkerende auto’s met trailers op drukke dagen te
Dit is ook ongeveer de doorvaarthoogte van de Polsleatbrug. Ook
vervallen, waardoor meer ruimte ontstaat voor een groenere inrichting
grotere sloepen kunnen dan het rondje vanaf de Boarn, via de Polsleat,
van het evenemententerrein, gericht op de verblijfsfunctie.
langs de zuidzijde van het dorp bijvoorbeeld richting de Terkapster poelen varen. Het verhogen met circa 0,4 meter is echter een kostbare
Voorzieningenniveau op orde
ingreep. Naastgelegen bebouwing staat ook hier op korte afstand,
Naast de sloepenroute is de ambitie om de voorzieningen voor
wat de mogelijkheden beperkt. Ook moet de brug toegankelijk blijven
passanten op peil te brengen. Het aanbrengen van bijvoorbeeld
voor alle verkeer (onder andere bij calamiteiten), waarmee een zware
walstroom- en watervoorziening bij de aanlegplekken moet ervoor
constructie nodig blijft. Deze forse investering weegt niet op tegen de
zorgen dat het serviceniveau van de aanlegplekken verbetert. In de
meerwaarde van een grotere doorvaart. Daarom zetten we in op het
visie Waterrecreatie (2021) is hiervoor een aantal wensen en projecten
versterken van de verschijningsvorm van de brug. Dit kan bijvoorbeeld
opgenomen, met prioritering voor de komende jaren. Het investeren
door de brug te voorzien van een markante leuning. In combinatie met
in walstroom bij de ligplaatsen langs de Ljouwerterdyk en It Gearstalt
‘verblijfsruimte’ (uitkraging) op de brug, wordt beleving van het water
(net buiten het centrum) is hierin bijvoorbeeld ook meegenomen. 14c
Vergroten aantal ligplaatsen
mogelijk. Ook bijzondere verlichting kan hieraan bijdragen. 14j
Zowel in het centrumproces, als in het proces voor de visie
boodschappensteiger, gekoppeld aan de Poiesz supermarkt. Sloepen
aanlegmogelijkheden voor passanten. Met rode pijlen is hiervoor een
kunnen hier kort aanleggen om boodschappen in te slaan.
aantal zoekgebieden op kaart gezet, bijvoorbeeld langs de Boarnswal en langs de Polsleat (Mounedyk en bij de nieuwe appartementen).
14i
Kade spoorbrug
De haalbaarheid van deze extra aanlegplaatsen wordt in overleg
Ook de kade bij de spoorbrug (Gearstalt) kan nog iets aan kwaliteit
met bewoners en belanghebbenden verder uitgewerkt. Dit geldt ook
winnen. De groenvakken op de kade zijn aantrekkelijk, maar per
voor de keuze voor het type aanlegplaats: om te overnachten, voor
saldo is het nog een vrij stenig geheel. Verdere vergroening kan deze
dagbezoek of het doen van een boodschap in het centrum.
aanlegkade aantrekkelijker maken.
Widesteegsbrêge Zoals aangegeven moet de Widesteegsbrêge (volledig) beweegbaar gemaakt of verhoogd worden om de sloepenroute via de Boarn te realiseren. De brug kent nu een lage doorvaart van circa 0,7 meter en is alleen bedienbaar voor/door aanwonenden. Verhogen kan maximaal naar circa 1,10 meter. Beperkende factoren zijn: de naastgelegen bebouwing en wegen, waardoor over korte afstand een extra hoogteverschil moet worden overbrugd. Aandachtspunt is verder het beloopbaar houden van de (wandel)route tussen Leppehiem en het centrum. Of dit haalbaar is, moet blijken bij de verdere uitwerking van de visie. De optie om de brug - eventueel op afstand dan wel door het opleiden van vrijwilligers – bedienbaar te maken, nemen we hierin mee.
13
Boodschappensteiger Een ander voorstel bij de Polsleat is het realiseren van een zogenaamde
Waterrecreatie komt duidelijk naar voren dat er behoefte is aan extra
14d
Brug Buorren
Door het verplaatsen van de trailerhelling ontstaat ruimte voor een
Maart 2022
Waterrijk Akkrum
4.3 Thema Grijs Het thema grijs en gaat over de infrastructuur; de wegen, de looproutes en het parkeren. Een belangrijk onderdeel van de Centrumvisie is de herinrichting van het kerngebied van het centrum. Dit is het gebied bestaande uit het Heechein, de Buorren, de Kleef en het smalle deel van de Kanadeeskestrjitte (oranje op de kaart). De bestaande, gedateerde en rommelige situatie vraagt om vervanging door een aantrekkelijke inrichting met de nadruk op een goede verblijfskwaliteit. Nieuwe bestrating, meubilair en meer groen staat hierbij voorop. In het Tsjerkebleek plan is een principeontwerp gemaakt dat in dit totale gebied wordt neergelegd. 1b
1c
1d
Herinrichting Tsjerkebleek en Heechein In 2016 is een werkgroep bestaande uit aanwonenden, ondernemers
1e
en vertegenwoordigers van de kerk aan het werk gegaan om een ontwerp te maken voor de Tsjerkebleek en omgeving. Aanleiding is de wens tot verbetering van de uitstraling van het centrum van Akkrum, het parkeren, de verkeerssituatie, de benodigde ruimte voor de wekelijkse marktactiviteiten en de slechte staat van de kastanjebomen. In januari 2021 is het ontwerp opgeleverd en overgedragen aan de gemeente. Het ontwerp is één van de bouwstenen voor de centrumvisie. Het plan voorziet in een vergroening van de Tsjerkebleek en concentratie van het parkeren aan de westzijde van de Tsjerkebleek. Het Heechein wordt volledig heringericht, in combinatie met de Dringelstrjitte, Boerestege en Widestege. De rijbaan van het Heechein ter hoogte van de Tsjerkebleek wordt iets verschoven. Deze asverschuiving werkt snelheidsremmend en er ontstaat aan de zijde van de bebouwing ruimte voor een nieuwe bomenrij, terrassen voor horeca en incidenteel parkeren. De plannen voor Tsjerkebleek zijn verwerkt in de centrumvisie, op een kleine wijziging na in het parkeren langs het Heechein en het evenemententerrein.
Themakaart Grijs
14
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
2 3 4 5 1 en materiaal Sfeer van de herinrichting
6
7
8
9
10
11
13
12
14
15
16
17
Uitgangspunt voor de nieuwe bestrating is een rode gebakken
18
19
25
20
21
5
steen. Bij de planvorming voor de Tsjerkebleek e.o. is deze voorkeur A
22
23
Sak
Vis ser LEGENDA s
1
1 trji
4
tte
Armatuur
3
bepaald. Een vergelijkbare steen wordt ook al toegepast voor de
24
e
6
A
Bestaande boom
1
Sus ter
3
voetgangersstroken op het parkeerterrein bij de Poiesz. Dit is een
Nieuwe boom 1e orde
duurzame keuze, die goed past bij het historisch karakter van de dorpskern. Voor de straatruimten wordt een subtiel onderscheid tussen
V ake
74
tte
Nieuwe boom 2e orde
trji
ers
iss
B
rijbaan en de ‘loopstrook’ langs de gevels gemaakt, bijvoorbeeld door
B
Water
S
Gras(berm)
72
Haag (Beuk)
een verschillend bestratingsverband of steenformaat. Detaillering van
76
C
de scheiding tussen rijloper en loopstrook wordt nog bepaald en kan
Asfalt - rood (eventueel met streetprint)
Heeche
Gebakken klinker- rood(bruin)
in
eventueel variëren. Alles wordt op één niveau bestraat. Het totaal wordt daarmee veel meer dan nu één ruimte, gericht op gebruik door
C
Heesters
1-44
6-48
Gebakken klinker - antraciet
D
D
de voetganger, waarbij de auto te gast is. Waar mogelijk wordt het ped
Halfverharding - zandkleur
yk
straatbeeld groener gemaakt door het toevoegen van plantvakken/
Lep
ts laa e elp rk er st Me et O p nt 5 m te 0x3 2
Bestaande klinkers
-bakken en bomen. E
Boomrooster - cortenstaal
2
1 4
E Herstel stoepen
2
2
Vlonder
PLANGEBIED 2A-2B 53A
39
41
43
9
8
7
5
He
23
he
60
in
Ulbe Twijnstrawei
58
56
aed ompIED KrGEB OVERGANGS M NAAR CENTRU
4
54
52
2
Bo
3 46
l
Variant parkeren en variant asverspringing Heechein
eg de Wi
9
10
5 12
arn
sw
âl
13 24 20
Opstelplaats autoscooter 30x14 meter
He
4
he
in
8 B B
4
Heechei
n
Trigreppel
Onderdeel Opdrachtgever
we
i
94
D
Fase
VO
HERINRICHTING AKKRUM
C
2
3
94
A
10
15
20m
5
6
7
8
'e 14
7B
12
9
47
45
10
2
88 11
10
13
11-
2
P
15 17
4
26
12-
Q
21-23 34
43 41
90
4
C4
Voorbeeld groen parkeren
www.bugelhajema.nl
4
47
94
92 5
D
A
94
Gemeente Heerenveen 0
15 47
47
94
Inrichtingsschets
Vestigingen te Amersfoort, Assen en Leeuwarden
toe
r d pa e ers Dw
E
8
OVERGANG SGEBIED ere NAAR CEBo stege NTRUM
1:500
Blad
01
47
B
BügelHajema Adviseurs bv Balthasar Bekkerwei 76 8914 BE Leeuwarden 058 215 25 15
1
A0
96
12
39
37
S in
35 13
ne b
uo
l
3
10
11
5
4
16-
Trigreppe
1
d
Documenttype
Tekening
tra
98
ep ae
Project
14-01-2020
ns
16
Bo er
Documentnummer
553.00.01.10/001
wij
1
2
4 6
4
N
6
9
27 R
8
7
Trigreppel
7
rre
ae d
D. Terpstra
Projectnummer
553.00.01.10.00
Schaal
Formaat
100
2A
in
W. Douwsma
Datum uitgifte
102
13
1
4
17
5
che
Gecontroleerd door
104
en
9
11
18
25
26
orr
jitte
Dringelstr 17
Lee
eT
Getekend door
2
e teg
106
bu
19
rss
ne
20
kke
23
Sin
P
21
Om
22
1
2
kma
8
Q
3 Klo
10
1
Buorren
6
Ulb
17
8
61
N
6
PLANGEBIED
59
M
3-13
1-1
2
en
r
or
bu
ne
15
L
16
ec
M
R 29
15 10-12
48
Sin
20 K
Bo
28
5-23
A 108
J
11
30
26 L
18
34
38
110
16
1
40 K
14 1B 1A
R
wâ
yk
5
42
St
3
e
4 e
1
ns
m og
H
ped
pa
ne
ou
ar
Lep
De inrichting van de Boarnswâl wordt 2 nader onderzocht. Een zo groen mogelijk beeld wordt nagestreefd, waarbij de mogelijkheid voor de inpassing van bomen over 4de hele lengte zal worden onderzocht. De profielen 5 en 6A/B schetsen de verschillende mogelijkheden. d 5
1 48
37
12
6A/B6
50
2 J
G
37A
10
2-6
1
114
6
4
62
ec
25
6
7
64
1
112
D BIE GE GS eUM ANbrNêTgR G ER lleCE OVSmAeR NA
a
64
3 116
H
3
âl
45
11
13
erw
47
49
51
15
Bût
53
G
17
F
Indeling gebieden
6
66
19
27
29
31
Bushalte
68
Brêgegat
F
e He
4
70
ein
ch
Ljouwerterdyk
B
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
Plan Tsjerkebleek door BügelHajema Adviseurs 2020
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
2a
2b
2c
7a
2d
8d
Herinrichting Buorren en Kleef
Parkeren
Omdat het plan voor Tsjerkebleek alleen de westelijke helft van
Voldoende parkeergelegenheid is een voorwaarde voor het goed
centrum beslaat, maakt ook de herinrichting van de Buorren, de Kleef,
functioneren van het centrum. Tegelijk is de ruimte beperkt en is
een deel van de Kanadeeskestrjitte en de Smidsstege deel uit van de
de wens juist om (extra) ruimte te maken voor bezoekers, fietsers,
centrumvisie. Hiermee versterken we het totale kerngebied van het
voetgangers en groen en daarmee de verblijfskwaliteit verbeteren. In
centrum, daar waar winkels, horeca en andere voorzieningen zich
september 2021 is een parkeeronderzoek verricht. Daarbij is gekeken
concentreren. Bij de Kleef en de Smidsstege wordt aangesloten op de
naar de bezetting van de clusters van parkeerplekken. Gebleken is dat
herinrichting van de Mounedyk (onderhoudsproject) en de vernieuwing
het merendeel van de plekken een bezetting kent van onder de 80%.
van het parkeerplein bij de Poiesz.
In principe is daarmee voldoende parkeercapaciteit in het centrum aanwezig. Het huidige aantal vormt daarmee het uitgangspunt van de
Versterken entree centrumgebied
plannen. Het nieuwe parkeerterrein bij de Poiesz zet hier al een plus
De toegangen tot het centrumgebied moet beter gemarkeerd worden.
op.
Belangrijke entrees liggen bij de overgang van Feansterdyk naar de Kleef, de T-spliting van UT-wei met de Ljouwerterdyk en de kruising
Hier en daar wordt geschoven met plekken, maar het totaal aantal blijft
Kanadeeskestrjitte – Galamaleane. Door het bijvoorbeeld visueel
op peil. Dit is op de kaart weergegeven (P, + bij toename). Bij de Kleef
versmallen met beplanting versterken we deze entrees. 7b
9
gaat het aantal bijvoorbeeld iets omlaag ten opzichte van de huidige situatie, dit wordt ruimschoots gecompenseerd door de toename bij de
Herinrichting Ljouwerterdyk en Kanadeeskestrjitte
Poiesz.
Ook de aanpak van de zogenaamde aanloopgebieden, de Ljouwerterdyk en de Kanadeeskestrjitte, maken deel uit van de visie. De rijbanen van beide straten blijven in principe gehandhaafd, omdat
6a
8b
In het hoogseizoen is sprake zijn van een extra vraag. In deze
deze nog voldoende kwaliteit hebben. Met het vervangen van de
periode vormen de ‘overloop’plekken op het voormalig korfbalterrein,
trottoirs door een klinkerbestrating sluit de sfeer beter aan op het
het parkeerterrein bij de spoorbrug en de parkeerplekken bij de
kerngebied. 5a
5b
sportvelden, naar de entree van de Drijfveer, een aanvulling op de plekken in het centrum.
Herstructurering Boarnswal Een specifiek onderdeel in de visie vormen de Boarnswal en Bûterwal.
Over de hele linie is het beeld dat met het beschreven uitgangspunt
Het plan Tsjerkebleek gaat uit van herinrichting van de openbare
een goede balans aanwezig is tussen de verschillende belangen.
ruimte. De relatie met het water kan juist op deze plek worden
Bovendien vindt monitoring plaats van het gebruik van de
versterkt, onder meer door vergroening en het opwaarderen van de
parkeerplekken in de komende jaren, ook in relatie tot toekomstige
kade. Ook een flink deel van de bebouwing vraagt hier om aandacht.
ontwikkelingen. Bij eventuele toename van de parkeerdruk worden
De sfeer sluit niet overal aan op het historische beeld verderop in het
passende maatregelen gezocht.
centrum en het onderhoud laat soms te wensen over. Een totaalaanpak van openbare ruimte, kade/aanlegplekken en bebouwing is hier het ideaalbeeld.
Opwaarderen parkeermogelijkheden
14b
Bebording Tot slot wordt, met name via extra bebording (ook elders in het dorp), meer aandacht gelegd op de ligging en bereikbaarheid van de verschillende parkeerterreinen. Dit geldt bijvoorbeeld voor het parkeerterrein bij de spoorbrug, waar (nog) weinig gebruik van wordt gemaakt.
16
referentiebeelden verhardingen, bron:Beeldenbank
Maart 2022
Waterrijk Akkrum
4.4 Thema Rood Het thema rood gaat over de bebouwing en particuliere erven. Dit thema gaat vooral over particulier eigendom. Kwaliteitsverbetering is hier in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de particuliere eigenaar. Twee onderwerpen zijn met name van belang. Allereerst de kwaliteit van de (straat)gevels, en dan vooral in het kerngebied van het centrum. Hier zijn veel markante en kwalitatief hoogwaardige panden, en zelfs enkele monumenten aanwezig. Echter, van een aantal panden laat de kwaliteit te wensen over. Doordat gevels niet aansluiten bij het historische karakter of worden ontsierd door grote luifels of reclame. Of door de vervallen staat. Het streven is dat deze panden worden vernieuwd. De zwarte contouren geven aan waar dit minimaal wordt beoogd. Voor enkele plekken is de gewenste kwaliteitsverbetering specifiek (!) aangegeven. Daarnaast zijn groene erfafscheidingen sterk bepalend voor het straatbeeld. Vooral langs de entrees naar het centrum zijn deze al in redelijke mate aanwezig. Verdere versterking hiervan kan op een eenvoudige maar doeltreffende manier bijdragen aan de aantrekkingskracht van de straatruimte. Door de aanplant van een groene haag of het realiseren van een begroeid hekwerk. Met groene lijnen zijn de plekken aangeduid waar dit veel effect zal hebben.
De verwachting is dat met de totale kwaliteitsverbetering in het centrum, ook bewoners en winkeliers – waar nodig – met hun pand aan de slag gaan. 15
Gevelfonds Een voorstel is om een gevelfonds op te richten waarmee het opknappen van panden ook financieel kan worden gestimuleerd.
Themakaart Rood
17
Maart 2022
Waterrijk Akkrum
4.5 Beschrijving op gebiedsniveau Een aantal specifieke gebieden in het centrum vragen extra aandacht. Verschillende schetsen zijn besproken in het centrumproces. Voor alle schetsen, hierna per gebied toegelicht, geldt dat het denkrichtingen zijn. De verdere uitwerking naar een definitief ontwerp wordt samen met betrokkenen opgepakt. Evenemententerrein Samen met de passantenhaven vormt dit, zoals eerder aangegeven, een belangrijke schakel tussen het centrum en het water. Een plek waar veel functies samenkomen, maar waar de uitstraling en aantrekkingskracht in zekere zin nog ontbreken. Hier komen de bezoekers van buiten de regio aan en is de ontvangst voor bezoekers, bij de entree en de TOP, gekoppeld aan het havenkantoor (met Toeristisch Informatie Punt). Hier kunnen bezoekers alle informatie krijgen die nodig is voor een compleet bezoek aan Akkrum. Het havenkantoor krijgt een facelift gecombineerd met extra (sanitaire) voorzieningen voor de passantenhaven. Inzet is verder het vergroten van de verblijfskwaliteit met onder meer ruimte voor zitten en spelen in het groen (zon en schaduw), en versterking van de koppeling met de passantenhaven. Via een wandelpad met banken wordt de kant van de Ljouwerterdyk (entree kerngebied) via het groene veld verbonden met de passantenhaven. De biodiversiteit wordt vergroot door toevoeging van bomen en plantvakken.
Op het scharnierpunt naar het water komt een fraai zitelement overgaand in een verlaagde steiger langs het water, die ook geschikt is voor kleine waterrecreatie. Het parkeren wordt op een efficiënte manier uitgebreid, met haaks parkeren gekoppeld aan de bestaande straten. Zo wordt voorkomen dat het parkeren de gehele ruimte domineert. Het extra aantal is iets kleiner dan in het Tsjerkebleekplan. Met op de verbinding tussen groen en water juist geen parkeren. De totale inrichting wordt zodanig, dat de ruimte altijd geschikt blijft voor uiteenlopende evenementen en voor de ‘merketinte’. Het heeft de voorkeur om de trailerhelling te verplaatsen, maar alleen wanneer daar in goed overleg een alternatief voor is gevonden.
18
Evenemententerrein Schetsontwerp
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
19
Sfeerbeelden Evenemententerrein, Bron: www.doelbeelden.nl
Sfeerbeelden Passantenhaven, Bron: www.doelbeelden.nl
Sfeerbeelden Havenkantoor, Bron: www.doelbeelden.nl
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
Kleef, Schetsvariant 1
Kleef, Schetsvariant 2
Kleef/Buorren Voor de Kleef zijn twee inrichtingsschetsen gemaakt, om te verkennen
Op beide schetsen is te zijn dat de rijloper wordt onderbroken en dat
wat de mogelijkheden voor een nieuw ontwerp zijn. Uitgangspunten
de pleinruimte is voorzien van een aantal groenbakken/-vakken in
zijn vergroenen, aanbrengen van één type verharding, realiseren
combinatie met banken. Daarmee komt de auto op de tweede plaats;
van een aantrekkelijke pleinruimte en terugbrengen van het aantal
autoverkeer zal zich qua gedrag moeten aanpassen aan de inrichting,
parkeerplaatsen.
gericht op verblijven van voetgangers. Ook de entree vanaf de Feansterdyk wordt beter gemarkeerd met groen. De nieuwe inrichting van de Kleef vormt hiermee de verbinding tussen het parkeerplein voor Poiesz/Hubo en de winkels/horeca aan de Buorren. De eerste schets gaat uit van een meer ‘formele’ benadering, strakke lijnen en zoveel mogelijk groen. De tweede schets kent een wat ‘lossere’ inrichting, waarbij grotere banken/zitelementen verwijzen naar de vormgeving van steigers/vlonders. De nautische sfeer van ‘waterrijk Akkrum’ wordt zo vertaald naar de inrichting van de Kleef.
20
Sfeerbeelden Kleef, Bron: www.doelbeelden.nl
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
ENTREE BUORREN
VOGELVLUCHT VANAF ACHTEROM
FOTO`S MAQUETTE ”GRIENE GLOPPE” Creatie om de doorloop van de Smidsstege in Akkrum aantrekkelijker te maken ENTREE ACHTEROM
Sfeerbeelden Smidstege, Bron: www.doelbeelden.nl Smidsstege Voor de Smidsstege zijn verschillende mooie suggesties ontvangen voor een nieuwe inrichting. Echter doordat de ruimte beperkt is, is niet alles mogelijk. Het laten begroeien van de wanden is een interessant idee, maar gaat mogelijk (te veel) ten koste van de ruimte voor voetgangers. In ieder geval krijgt de steeg nieuwe bestrating, aansluitend op het parkeerterrein bij de Poiesz en op de Buorren. Een kans om van de steeg iets bijzonders te maken wordt met name gezocht in een kunstwerk/verlichting dat een bijzondere aantrekkingskracht vanuit de directe omgeving zou kunnen hebben. Zie bijgaande beelden. In thematiek en vormgeving wordt daarbij gezocht naar iets ‘eigens’ dat goed bij Akkrum past. Doel is de steeg zodanig aantrekkelijk te maken dat bezoekers uitgenodigd worden om door de steeg richting Buorren en rest van het centrum te gaan.
21
18-03-2021—Ontwerp Kees de Boer
foto’s: Maquette “Griene Gloppe”, door Kees de Boer
Maart 2022
Waterrijk Akkrum
4.6 Centrumaanpak in breder perspectief Afsluitend is een totaaloverzicht gemaakt van de centrumaanpak in de context van heel Akkrum. Hierop is de relatie met gebieden aangeduid waar (ook) kansen liggen voor ontwikkeling van met name waterrecreatie (It Stalt en Drijfveer/Tusken de Marren) en bereikbaarheid (NS-station). Dit zijn drie gebieden die buiten de scope van deze centrumvisie vallen, maar die in de toekomst zeker extra aandacht vragen. De ambitie is om hier in afzonderlijke projecten uitvoering aan te geven.
22
Centrumaanpak in breder perspectief
Waterrijk Akkrum
Maart 2022
5 Aanpak marketing, profilering én versterken ondernemerschap Om het centrum van Akkrum toekomstbestendig te maken, richten we ons naast de fysieke inrichting, ook op het slim ‘vermarkten’ van Akkrum. Het gaat dan om de marketing en profilering van Akkrum en het centrum, maar ook om het versterken van het individuele ondernemerschap. Als gemeente willen we hier ook (eenmalig) in investeren. We denken aan extra budget om enerzijds het ondernemerschap verder te versterken. Anderzijds willen we een extra impuls kunnen geven aan marketing en profilering met aandacht voor de toeristisch-recreatieve potentie van Akkrum. Op deze wijze proberen we de positie van Akkrum als vitale kern mét recreatief-toeristische potentie verder te versterken. We nemen dit mee in het totale investeringspakket. Dit hoofdstuk geeft een korte weergave van de aanpak en resultaten tot nu toe, als onderdeel van de opgave Actief, Gastvrij en Gezellig. 16
5.1 Marketing en profilering Het vaststellen van het DNA-profiel, het unieke van Akkrum, is de basis voor de gezamenlijke marketing en profilering. En hoe kunnen ondernemers dit verhaal samen oppakken, weergeven en benutten in marketing en profilering voor het centrum als geheel. Bij de zoektocht naar het DNA-profiel is aansluiting gezocht bij de volgende punten: •
Akkrum is ideaal gelegen in Friesland en goed bereikbaar, ook over water;
•
Akkrum is daarmee de poort, een startlocatie, voor het ontdekken en verkennen van Friesland en de Friese Meren;
•
Akkrum biedt kansen voor waterrecreatie;
•
Akkrum is een pleisterplek: “place to be” en “place to meet” door uniek winkel- en horeca aanbod.
Akkrum DNA collectief: Waterrecreatiekern Akkrum centraal gelegen in parelsnoer waterverbindingen
Kijkend naar het DNA van het centrum van Akkrum, valt het volgende op:
ondernemers ontstaan. De vindbaarheid van dit samengestelde product
De keuzes over de positionering van Akkrum, in relatie met aanbod
is essentieel. Een website of digitaal platform, gericht op bezoekers en
en (gewenste) beeldvorming zijn nog niet gemaakt. Dit onderdeel
•
Een hoog niveau aan zelfstandige ondernemers;
de (centrum)voorzieningen, kan daarom niet ontbreken. We zoeken