Document · PDF

Bijlage 1. Begroting 2024

Raadsvergadering 9 november 2023, gemeente HeerenveenBij agendapunt: Begroting 202427.441 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

THEMABEGROTING 2024-2027

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..................................................................................................... 2 Inleiding ..................................................................................................... 3 Financieel perspectief ................................................................................... 5 Specifieke budgetwijzigingen Begroting 2024 .................................................. 9 Leeswijzer .................................................................................................10 Overzicht thema's en transities ....................................................................11 Transities ............................................................................................................12 Focus onderwerpen ...............................................................................................24 Thema's ..............................................................................................................27 Sociale leefomgeving ..................................................................................28 Economische leefomgeving ..........................................................................39 Fysieke leefomgeving ..................................................................................46 Middelen, mensen en

bestuur.......................................................................60 Dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien ...........................................68 Paragrafen ...........................................................................................................75 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................76 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................92 Financiering ............................................................................................. 105 Bedrijfsvoering ......................................................................................... 111 Samenwerking ......................................................................................... 118 Grondbeleid ............................................................................................. 139 Lokale Heffingen ....................................................................................... 143 WOO ....................................................................................................... 151 Financiën ........................................................................................................... 154 Overzicht van baten en lasten ....................................................................

155 Overzicht incidentele lasten en baten per thema ........................................... 156 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................... 161 Uiteenzetting financiële positie ................................................................... 163 Uitgangspunten Themabegroting 2024-2027 ................................................ 164 Bijlagen ............................................................................................................. 165 Investeringsplan 2024 - 2027 .................................................................... 166 Taakvelden begroting en Beleidsindicatoren ................................................. 177 Overzicht van te verstrekken subsidies ........................................................ 181 Indicatoren .............................................................................................. 184

Inleiding Geachte gemeenteraad, Wij presenteren u hierbij de tweede begroting van de raadsperiode 2022-2026. Het jaar 2024 laat een reëel en structureel sluitende begroting zien. Helaas geldt dit uitsluitend voor dit jaar; in de jaren 2025-2027 zien we een omslag naar een negatief saldo. In de begroting 2023 kondigden wij aan dat de gemeente voor onzekere tijden staat. Corona is weliswaar op de achtergrond geraakt, dat geldt niet voor de oorlog in Oekraïne, de hoge energieprijzen en de oplopende inflatie. Dit leidt tot koopkrachtvermindering en een toename van armoede. Deze ontwikkelingen zorgen voor onzekerheid voor onze inwoners en ondernemers. Ze raken vanzelfsprekend ook ons als bestuur en organisatie van de gemeente Heerenveen. We constateren dat deze ontwikkelingen ook impact hebben op ons financieel meerjarenperspectief. Al meerdere jaren constateren wij dat het financieel sluitend maken van de begroting een steeds grotere uitdaging wordt. Door middel van verschillende ombuigingsoperaties en daarbij een blijvende afweging te maken tussen nieuwe en oude taken, zijn wij in staat geweest u in de afgelopen jaren een reëel sluitende meerjarenbegroting aan te bieden. We belanden echter nu op een punt dat de noodzakelijke keuzes ingrijpender zijn dan in voorgaande jaren.

Het oplopende begrotingstekort vanaf 2025, de dalende solvabiliteit en de ontwikkeling van de nettoschuldquote zijn hier belangrijke indicatoren voor. De onzekerheid over de algemene uitkering, onze belangrijkste inkomstenbron, blijft onverminderd groot wat resulteert in het ravijnjaar 2026. Zeker nu er sprake is van een demissionair kabinet verwachten wij niet op korte termijn de gewenste duidelijkheid. De nog opgelopen inflatie draagt ook bij aan de financiele onzekerheid aangezien deze slechts gedeeltelijk door het Rijk wordt gecompenseerd. Om de groei van de inflatie in Europa te dempen wordt de rente op de kapitaalmarkt verhoogd. Voor ons een ongelukkig moment aangezien wij de komende jaren fors willen investeren in bijvoorbeeld ons centrum, het onderwijs en een nieuw gemeentehuis en onze financieringsbehoefte daardoor hoog is. Ook de impact van nieuwe taken die op ons afkomen brengt veel financiële onzekerheid mee. Bijstelling ambitieniveau Bij de begroting 2023 en het Meerjarenplan 2023 hebben wij al diverse ingrepen gedaan. De benchmark naar de uitgaven in relatie tot de inkomsten van het rijk en andere gemeenten vergroot ons inzicht. Het vergroten van de kostendekkendheid van onze leges helpt aan de inkomstenkant. Ook brengen wij de vastgestelde doelen in balans met de ontvangen SPUK-middelen om hiermee meer financiële armslag te realiseren.

Daarnaast zetten wij in op de beheersing van de kostenontwikkeling van de WMO en zorgen wij hiermee dat de kosten vanaf 2026 niet verder oplopen. Voor een duurzaam herstel zijn deze maatregelen niet toereikend en is een bijstelling van het ambitieniveau noodzakelijk. Gelet op de ontwikkeling van het financieel meerjarenperspectief is een brede en integrale afweging door u noodzakelijk. Met de Perspectiefnota 2024 komen wij met een voorstel om te komen tot een gezonder meerjarenperspectief.

Het voorgaande doen wij niet zonder oog te houden voor wie we het doen. Onze inwoners verdienen een sociale, fysieke en economische leefomgeving die ook in de toekomst nog leefbaar en betaalbaar is. Voor hén maken we onze keuzes.

Financieel perspectief Op 13 juli 2023 heeft u ingestemd met het Meerjarenplan deel 2. De keuzes die u hierin maakte, droegen bij aan het verder op orde krijgen en brengen van de begroting 2024. In het Meerjarenplan deel 2 is het volgende financiële perspectief gepresenteerd.

In dit financieel perspectief is rekening gehouden met de onderstaande meerjarige effecten, als gevolg van de vaststelling van de jaarrekening 2022. Effecten jaarrekening Verlaging budget jeugdhulp Herijking investeringsplanning Totaal

2024 1.000 650 1.650

2025 1.000 1.000

(bedragen x € 1.000) 2026 2027 1.000 1.000 1.000

1.000

Daarnaast heeft u ingestemd met een aantal ombuigingen. Deze zijn in onderstaande overzicht nogmaals weergegeven. Ombuigingen Verhoging OZB Verlaging collectieve ziektekostenverzekering Parkeeropbrengsten vergunninghouders Beleidsaanpassingen SPUK Totaal

2024 500 150 100 909 1.659

2025 500 150 100 900 1.650

(bedragen x € 1.000) 2026 2027 500 500 150 150 100 100 900 713 1.650 1.463

Geactualiseerd meerjarenperspectief Na het Meerjarenplan deel 2 is het meerjarenbeeld geactualiseerd. Wij hebben u, naar aanleiding van de behandeling van het Meerjarenplan in uw raad, geïnformeerd over een aantal aanvullende budgetwijzigingen. Bij het opstellen van de begroting 2024 hebben wij hier rekening mee gehouden en zijn onderstaande wijzigingen verwerkt. Aanvullende budgetwijzigingen Centrumvisie Heerenveen Heerenveen Beter bereikbaar Bestaanszekerheid Totaal

2024

2025

-400 -400

-79 -400 -479

(bedragen x € 1.000) 2026 2027 -111 -110 -78 -77 -400 -400 -589 -587

Dit leidt tot onderstaand structureel financieel meerjarenperspectief. Om een solide beeld te geven van de werkelijke ontwikkeling van het begrotingssaldo moeten gemeenten aantonen dat hun begroting reëel en structureel in evenwicht is.

Begrotingssaldo Meerjarenperspectief 2023 Raadsbesluit actualisatie grondbedrijf Raadsbesluit recreatiegebied De Heide Aanvullende budgetwijzigingen Actualisatie investeringen Rente Actualisatie effect mei-circulaire Indexatie begroting 2024 Riolering Overige mutaties Structureel begrotingssaldo 2024-2027

2024 1.237 262 -22 -400 141 1.229 2.044 -1.408 155 591 3.829

2025 52 31 -21 -479 360 23 3.529 -4.727 225 11 -996

(bedragen x € 1.000) 2026 2027 -7.091 -6.935 -42 -195 -21 -21 -589 -587 1.069 2.375 -349 -1.192 3.393 -3 -5.395 -5.371 279 327 118 214 -8.627 -11.388

Het verslechterde beeld van het meerjarenperspectief kent diverse oorzaken. Deze worden hierna verder toegelicht. Inflatie De hoge inflatie maakt dat prijzen voor gemeentelijke dienstverlening en voorzieningen sterk zijn gestegen. Dit geldt zowel voor bouwmaterialen, energie als personeel. Hoewel dit voor een deel kan worden opgevangen uit de indexering van gemeentelijke inkomsten en scherpere keuzes in de uitvoering, leidt dit op onderdelen tot budgettaire knelpunten. De verwachte inflatie wordt hoger ingeschat dan waar in de Meicirculaire 2023 rekening mee was gehouden. Ondanks dat het Rijk dezelfde indexatiepercentages toepast is de compensatie via de algemene uitkering niet voldoende om de verhoging van de indexatie in de begroting op te vangen. Voor Heerenveen bedraagt het verschil circa € 1,5 miljoen vanaf 2026. Om die reden hanteren wij voor de jaren 2026 en verder het prijsniveau van 2025 en indexeren dit vooralsnog niet. Renteontwikkeling Door het huidige investeringsprogramma heeft de gemeente de komende jaren een forse financieringsbehoefte. Sinds de zomer van 2022 stijgt de rente op de kapitaalmarkt. Waar de gemeente eerder nog leende tegen een rente van 0,5%, loopt de rente bij het opstellen van deze begroting op naar 3,5% en verwachten we in de komende periode een verdere stijging.

Deze oplopende rentelasten leggen een groot beslag op de structurele middelen van de gemeente. Medewerkers Op diverse disciplines blijkt het moeilijk om personeel te vinden of tijdelijke krachten in te huren. Voor Heerenveen zet het de continuïteit van dienstverlening en haalbaarheid van projectplanningen van onder andere investeringen onder druk. Dit was in de afgelopen jaren al zichtbaar. Het gevolg van het opschuiven en/of schrappen van investeringen leidt er toe dat de kapitaallasten wijzigen. In het huidige meerjarenperspectief is zichtbaar dat investeringen op een later moment gerealiseerd worden. We zien dat in de begroting de kapitaallasten verschuiven naar de toekomst waardoor op korte termijn de lasten lager uitvallen. Nadeel hiervan is echter ook dat de kosten van de investeringen stijgen. Dit komt door de verwachte inflatie en de stijgende rente in de komende jaren. Hierdoor loopt het tekort na 2027 verder op. Algemene uitkering De Algemene uitkering uit het Gemeentefonds vormt het grootste deel van de gemeentelijke inkomsten. Tot nu toe volgde de omvang van het Gemeentefonds de rijksuitgaven. Als de rijksoverheid meer ging uitgeven, nam het Gemeentefonds toe en

kregen gemeenten meer geld. Als het rijk moest bezuinigen, kromp het Gemeentefonds en moesten ook gemeenten bezuinigen (trap op– trap af systematiek). Deze koppeling wordt vanaf 2026 losgelaten, waardoor het zogenaamde ravijn ontstaat. De impact op de omvang van het gemeentefonds is hierdoor fors. Ondanks dat het rijk nu voor de jaren 2026 en 2027 een eenmalige compensatie beschikbaar heeft gesteld is er nog altijd sprake van een forse terugloop van de algemene uitkering. De gesprekken tussen het kabinet en de VNG over structurele compensatie voor groei van de gemeenten lopen nog. Wij verwachten niet dat een eventuele compensatie het volledige tekort van de gemeente vanaf 2026 afdekt. Algemene reserve In onderstaande overzicht is het effect van deze begroting op de algemene reserve in beeld gebracht. Het verloop van de algemene reserve is in lijn met de ontwikkeling zoals deze in het Meerjarenperspectief in beeld is gebracht. Bedragen x € 1.000

Algemene reserve Stand begin boekjaar Mutaties begroting 2023-2026 Raadsbesluiten 2023 Jaarrekening 2022 Mutaties MJP deel 2 Actualisatie investeringsplanning Mutaties Begroting 2024 Algemene reserve Begroting 2024

2023 56.635 -10.633 -1.413 4.937

49.526

2024 49.526 -3.608 -611

2025 41.370 -2.155 -2.811

2026 36.875 -388 -800

2027 35.945

-3.813 680 -804 41.370

-1.786 2.641 -384 36.875

-30 600 -312 35.945

-30 -2.350 -143 33.422

Bij het opstellen van de begroting is het verwachte begrotingssaldo 2023 nog niet verwerkt. Op basis van het 1e verzamelbesluit 2023 is er sprake van een verwacht tekort van circa € 1,5 miljoen. Daarnaast zijn de overgehevelde middelen uit 2022 nog niet volledig ingezet waardoor deze middelen nog beschikbaar zijn in de algemene reserve. De verwachting is echter dat deze volledig nodig zijn in 2023. Het voorgaande heeft het volgende effect op de algemene reserve.

Algemene reserve Begroting 2024 Voorlopig begrotingssaldo 2023 Overhevelingen 2022-2023 Gecorrigeerde stand Begroting 2024

2023 49.526 -1.535 -3.721 44.270

2024 36.114

(bedragen x € 1.000) 2025 2026 2027 31.619 30.689 28.166

36.114

31.619

30.689

28.166

Het begrotingsjaar 2024 laat een ratio weerstandsvermogen zien van 1,9. Hiermee valt deze binnen de bandbreedte waarover u bij het de behandeling van het MJP over heeft besloten. Als gevolg van de nog geplande onttrekkingen uit de algemene reserve daalt deze echter naar 1,6. Indien wij echter ook rekening houden met de nog te verwachten onttrekkingen in 2023 die nog niet zijn verwerkt, daalt de ratio naar 1,3 in 2027. Ratio weerstandsvermogen Begroting 2024

2023 2,1

2024 1,7

2025 1,5

2026 1,4

2027 1,3

Bedragen x € 1.000

Omschrijving

Rekening

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Sociale Leefomgeving

-65.636

-68.359

-68.299

-68.898

-67.426

-67.859

Economische Leefomgeving

-50.111

-56.446

-47.668

-49.448

-48.137

-48.368

Fysieke Leefomgeving

-54.620

-58.517

-62.668

-53.689

-50.001

-51.310

Mensen Middelen en Bestuur

-8.466

-10.207

-8.776

-7.854

-7.825

-8.347

-178.833

-193.528

-187.411

-179.889

-173.389

-175.884

Sociale Leefomgeving

7.070

5.228

3.689

2.939

3.427

2.939

Economische Leefomgeving

24.056

29.977

22.088

22.185

22.265

22.268

Fysieke Leefomgeving

41.073

37.826

42.069

32.205

28.320

28.913

Mensen Middelen en Bestuur

4.805

2.743

3.369

3.014

3.002

3.117

77.003

75.774

71.215

60.342

57.014

57.237

-24.957

-25.843

-29.395

-33.016

-35.344

-36.988

133.529

130.784

141.568

147.437

143.016

142.055

Geraamd saldo van baten en lasten

6.742

-12.813

-4.023

-5.126

-8.704

-13.580

Totaal Toevoegingen reserves

-13.695

-1.411

-1.279

-379

-867

-2.379

Totaal onttrekkingen reserves

11.889

13.112

9.131

4.509

943

4.572

Geraamd resultaat

4.937

-1.112

3.829

-996

-8.627

-11.388

Lasten

Totaal lasten Baten

Totaal baten AD, overhead, VPB, onvoorzien lasten* AD, overhead, VPB, onvoorzien baten

*AD staat voor algemene dekkingsmiddelen

Totaal van baten en lasten per thema Bij het vaststellen van de begroting 2024-2027 stelt uw raad de totalen van baten en lasten per thema vast.

Specifieke budgetwijzigingen Begroting 2024 In onderstaande tabel zijn de budgetwijzigingen opgenomen die in deze begroting zijn verwerkt en waarover u nog niet eerder heeft besloten. Voor de volledigheid zijn hier ook de mutaties opgenomen die onderdeel uitmaken van de Meerjarenplanning 2023 deel 2.

Sociale leefomgeving/ Us Mienskip Bijdrage VRF Gezondheid Tekort WMO Bijdrage Rijksmonumentenzorg B'him Mensenhandel Inkomsten lening P6 Integraal veiligheidsbeleid: scenario 1 Sociale transitie Zorgtransitie Focusonderwerp: Cultuur Economische leefomgeving/Us Ekonomy Vroegsignalering Internationale schakelklas Actualisatie IHP 2023 Tijdelijke huisvesting renovatie Kingweg 1 Tijdelijke huisvesting renovatie Kingweg 1 Overhead regiodeal Werkbudget Europa Caparis Circulaire transitie Focusonderwerp: Bestaanszekerheid Fysieke leefomgeving/ Us Romte Invasieve exoten Zwerfafval Capaciteit toezicht en handhaving bouw Bijdrage FUMO Bijdrage VRF Veiligheid Intensivering Wet Kinderopvang Capaciteit bouwplantoetsing Constructieve veiligheid CT kunstwerken Nieuw regionaal verkeersmodel Oeverfonds Ruimtetransitie Ruimtetransitie Energietransitie Woontransitie Centrumvisie Heerenveen Heerenveen Beter Bereikbaar Mensen, middelen en Bestuur/ Us Minsken en Middels Licenties investeringen/overhead/devices Woon- werkverkeer Indexatie huisvesting Structureel maken vraag aan functioneel beheer Investeringen in informatisering en digitalisering Structureel effect CAO 2023 Indexering Binden en boeien Strategisch adviseur projecten Portfoliomanagement Overheidstransitie Overheidstransitie Transities algemeen Totaal Structurele mutaties MJP-2 Structurele mutaties Begroting 2024 Incidentele mutaties

MJP-2

Bron

I/S L/B V/N

2024

MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2

S S S S S S I I S

L L L L B L L L L

N N N N N N N N N

-100 -600 -4 -69 -64 -280 -20 -265

MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 Begr 2024

I S S S S I I S S S

L L L L L L L L L L

N N N N V N N N N N

-160 -75

MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 Begr 2024 Begr 2024

S S S S S S I I I I S I I S S S

L B L L L L L L L L L L L L L L

N V N N N N N N N N N N N N N N

-130 40 -113 -93 -89 -30 -113 -420 -75 -30 -349 -244 -121 -150

MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2 MJP-2

S S S S S S S I I I S I I

L L L L L L L L L L L L L

N N N N N N N N N N N N N

-367 -150

S S I

-41 41 -73 -9 -500 -122 -400

-346 -500 -1.300 -1.804 -285 -144 -108 -95 -246 -1.500 -11.502 -7.289 -400 -3.813

(bedragen x € 1.000) 2025 2026 2027 -126 -1.655 -11 -69 -64 -280 -6 -265 -125

-154

-240

-4 -69 -64 -280

-250

-75 -41 41

-75 -160 -41 41

-9 -500 -122 -400

-500 -122 -400

-110 40 -113 -103 -157 -30 -113

-110 40 -113 -119 -207 -30

-110 40 -113 -150 -341 -30

-30 -349 -244 -121 -150

-30 -349

-79

-150 -111 -78

-150 -110 -77

-391 -150 -2 -346 -500 -1.300 -2.224

-325 -150 -4 -346 -500 -1.300 -2.699

-348 -150 -80 -346 -500 -1.300 -2.699

-95

-8.753 -8.134 -589 -30

-9.101 -8.484 -587 -30

-144 -108 -95 -246 -500 -10.526 -9.007 -479 -1.786

Leeswijzer De inrichting van deze begroting bestaat uit het programmaplan, de (verplichte) paragrafen en de financiële begroting. We starten bij de transities zoals deze gepresenteerd zijn in het MJP-1 en -2 in 2023. Daarna volgen de thema's. De thema indeling sluit aan op de nieuwe thematische indeling zoals vastgesteld in de financiële verordening in juli 2023. De beleidsmatige thema’s van deze begroting zijn • Sociale leefomgeving • Economische leefomgeving • Fysieke leefomgeving • Mensen, middelen en bestuur Daarnaast zijn er nog vier niet beleidsmatige onderdelen die verplicht zijn vanuit de BBV om apart te presenteren. Dit zijn: • Algemene dekkingsmiddelen • overhead • vpb • onvoorzien De opbouw van het programmaplan Elk thema begint met de kernboodschap en speerpunten uit het hoofdlijnenakkoord. De speerpunten zijn per thema vertaald naar wat we willen bereiken en leggen we uit wat we daarvoor gaan doen in 2024. De grotere financiële afwijkingen in 2024 ten opzichte van 2023 lichten we per thema toe. We presenteren wij dit na de tabel "Wat mag het kosten". Paragrafen Na het programmaplan geven de paragrafen een overzicht van de in de thema's opgenomen elementen. Zoals de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen of de paragraaf verbonden partijen. We gebruiken in de opzet de standaard indeling van het BBV.

Financiële begroting In dit hoofdstuk zijn de uitgangspunten voor de begroting opgenomen, het totaaloverzicht van de (incidentele) baten en lasten, het verloop van de reserves en voorzieningen. Als bijlagen zijn opgenomen: • Investeringsplan 2024 - 2027 • Overzicht van baten en lasten per taakveld • (verplichte) beleidsindicatoren • Overzicht van te verstrekken subsidies De mutaties die in de begroting zijn opgenomen met een min (-) zijn nadelen zoals extra lasten of minder inkomsten. De positieve bedragen voordelen die bestaan uit lagere lasten of hogere inkomsten.

Overzicht thema's en transities Thema’s Sociale Leefomgeving

Economische leefomgeving

Fysieke Leefomgeving

Mensen, middelen en bestuur

Programma’s/ transities Zorgtransitie Sociale transitie Woontransitie Overheidstransitie/dienstverlening Cultuur Energie Circulariteit Overheidstransitie/dienstverlening Bestaanszekerheid Woontransitie Landschap, klimaatadaptatie en biodiversiteit Energie Circulariteit Overheidstransitie/dienstverlening Overheidstransitie/dienstverlening

Transities

Algemeen Meerjarenplan 2023 en begroting 2024 Na de verkiezingen in 2022 is door uw raad een raadsagenda opgesteld met een vijftal thema’s. Daarnaast is er een hoofdlijnenakkoord vastgesteld met een aantal transities. Gezien het tijdstip van de vaststelling van de raadsagenda en het hoofdlijnenakkoord konden deze niet meer worden vertaald in de begroting 2023. Uw raad heeft ingestemd met het voorstel voor de opzet en de planning van het Meerjarenplan (MJP) 2023 en de begroting 2024. Doel van het MJP deel 1 is om de transities en onderwerpen uit de raadsagenda en het hoofdlijnenakkoord uit te werken in doelen en maatschappelijke effecten. In deel 2 zijn op basis van een integrale afweging, middelen toebedeeld aan de transities en onderwerpen uit de raadsagenda, evenals aan overige ambities en lopende opgaven. Daarnaast is er 2024 en 2025 een half miljoen per jaar voorgesteld voor inzet van personeel in het programma. Er zijn dus bij het MJP deel 2 middelen toegekend aan de transities en onderwerpen uit de raadsagenda. Dit zijn er echter minder dan gevraagd en benodigd voor de inspanningen, zoals die zijn opgenomen in het MJP deel 1.

Omdat de tijd tussen de vaststelling van het MJP deel 2 2023 en het opstellen van de begroting 2024 zeer kort is, hebben wij bij uw raad aangegeven dat wij de effecten van de toebedeelde middelen aan de transities en onderwerpen uit de raadsagenda nog niet kunnen verwerken in de begroting 2024. Wel is een aantal inspanningen waarvan we zeker zijn dat we deze kunnen doen, in de thema's opgenomen. Verbetertraject planning en control: verbinding doelen en middelen In de vergadering van 13 juli heeft uw raad tevens de resultaten van het verbetertraject geaccordeerd. Een onderdeel hiervan is om in de begroting meer verbinding te leggen tussen SMART doelen en middelen. Zo is uw raad beter in staat om te sturen op doelen en middelen, en om deze tijdig bij te sturen. Wij starten met deze doelen-middelen door de transities en raadsonderwerpen te beschrijven met SMART doelen in de vorm van maatschappelijke effecten. Ook hebben wij de beschikbare middelen hiervoor opgenomen. De inspanningen voor de transities en de onderwerpen uit de raadsagenda staan in de thema’s en ook de middelen zijn hiernaar vertaald. Uw raad is op 13 juli 2023 akkoord gegaan met deze invulling van doelen en middelen, en met het verbinden van de transities en raadsonderwerpen met de thema's. Wij hopen uw raad zo in staat te stellen om gemakkelijker te sturen op de transities en de onderwerpen uit het raadsakkoord.

De komende jaren zullen wij steeds meer doelen SMART formuleren.

Meerjarenplanning 2023 deel 1 Onderlegger meerjarenplanning 2023 deel 1

Totaal middelen (bedragen x € 1.000)

Structurele mutaties De circulaire transitie De woontransitie De ruimte transitie De overheidstransitie Bestaanszekerheid Cultuur Totaal

-1.616

Incidentele mutaties Transities algemeen De zorgtransitie De sociale transitie De ruimte transitie De energietransitie De overheidstransitie Bestaanszekerheid Totaal

2024 -1.500 -265 -20 -244 -121 -246 -160 -2.556

2024 -122 -150 -349 -95 -900

2025 -122 -150 -349 -95 -900 -125 -1.741

2026 -122 -150 -349 -95 -900 -250 -1.866

2027 -122 -150 -349 -95 -900 -250 -1.866

(bedragen x € 1.000)

2025 -500 -265 -6 -244 -121 -246

2026

2027

-1.382

De zorg transitie Gezond welzijn vernieuwen

We maken een beweging van zorg naar meer gezondheid en preventie. We maken minder gebruik van intramurale zorg en lossen meer op in de wijk. We gaan daarbij uit van vertrouwen en minder controle. We werken samen op basis van verbinding en niet op basis van concurrentie. Doelen • Minder inzet van professionals door de juiste zorg op de juiste plek te organiseren. • Sterkere ketensamenwerking in het voorliggend veld voor alle doelgroepen. • Toekomstbestendig en beheersbaar stelsel om zorg te kunnen blijven bieden aan wie dit echt nodig heeft. • Een gezondere fysieke en sociale leefomgeving. Middelen Bedragen x € 1.000

Structureel Incidenteel Totaal

2024

2025

-265 -265

2026

2027

Maatschappelijke effecten • Bij alle herinrichtingen vindt een toets plaats op een gezonde, fysieke en sociale leefomgeving. • In 2030 wordt 80% van de huidige hulpvragen voorliggend opgelost. • In 2030 zijn alle schoolpleinen in het PO en VO vergroend. • Het aantal vrijwilligers dat actief is in de buurt neemt met 10% toe. • Ondersteuning en hulp is meer te vinden in eigen wijk/dorp. • De binnen- en buitensportvoorzieningen zijn in balans en voor iedereen beschikbaar. • In 2030 voldoet 75% van de doelgroep 18+ aan de combinorm sport en bewegen. • Vanaf 2026 stabiliseren de uitgaven in de Wmo. • Per 2025 is er één strategisch partner in het voorliggend veld voor verbinding. • Tenminste één Wmo maatwerkvoorziening wordt voor 50% van de huidige cliënten voorliggend opgelost. We zien hier een beweging van individu naar collectief.

De sociale transitie

Meedoen aan de samenleving

Iedere inwoner heeft toegang tot gelijke kansen en kan meedoen. Zij/hij heeft daarmee perspectief op het gebied van gezondheid, onderwijs en werk. Hiertoe werken we aan een gemeenschap waarin mensen elkaar vertrouwen en eigenaarschap tonen voor het creëren van een kansrijke (opvoed)omgeving. Wij willen vanuit een gezamenlijke visie met onze maatschappelijke partners en inwoners werken aan een sterk sociaal weefsel in onze dorpen en buurten, zodat onze inwoners zich verbonden voelen met elkaar en vanuit vertrouwen met elkaar samenleven. Doelen • Versterken onderlinge verbondenheid, vertrouwen en veiligheid samenleving. • Professionals, ouders en andere inwoners vormen een sterk netwerk rondom de Heerenveense jeugd. • Dit netwerk creëert een omgeving waarin elk kind zich naar vermogen kan ontwikkelen (brede ontwikkeling). • Meer kinderen groeien tot zelfredzame (jong)volwassenen. • Veerkrachtiger jeugd en meer gezinnen in balans. • Kinderen groeien veilig op. • Meer bestaanszekerheid onder gezinnen. Middelen Bedragen x € 1.000

Structureel Incidenteel Totaal

2024

2025

-20 -20

-6 -6

2026

2027

Maatschappelijke effecten • Scholen zijn een (inclusieve) leef-, leer- en zorggemeenschap waar onderwijs, talentontwikkeling en zorg samenkomen. • Minder thuiszitters en minder voortijdige schoolverlaters. • Jeugd is veerkrachtiger. • Gezinnen ervaren meer balans draagkracht-draaglast. • Minder middelen-gebruik door de jeugd (alcohol en drugs) • Bestaanszekerheid van gezinnen is gegarandeerd.

De circulaire transitie

Toonaangevend in circulaire samenleving

We gaan niet meer in bezit denken, maar in gebruik. De samenleving gaat naar een deeleconomie. Elk product zien we als samenstelling van grondstoffen. Deze grondstoffen worden geen afval, maar hebben te allen tijde een restwaarde. We denken bij ontwerp na wat we na de tijd met de grondstoffen gaan doen. In de gehele keten wordt samengewerkt aan een sluitende kringloop. Doelen • Inwoners produceren geen afval meer en hebben minder bezit, door hergebruik en deelinitiatieven. • Bedrijven ondernemen circulair met nieuwe circulaire verdienmodellen en werken samen in de keten om kringlopen te sluiten. • We creëren een innovatief ecosysteem waarin vernieuwende concepten worden ontwikkeld die wereldwijd oplossingen bieden voor de circulaire transitie. • De gemeentelijke organisatie is zelf toonaangevend in circulariteit via inkoop en beleid. Middelen Bedragen x € 1.000

Structureel Incidenteel Totaal

2024 -122

2025 -122

2026 -122

2027 -122

-122

Maatschappelijke effecten • In 2025 benaderen we de VANG-doelstelling van maximaal 30 kilo restafval per inwoner. • In 2026 zijn 10 circulaire (bewoners)initiatieven ontplooid. • In 2030 is circulariteit geborgd en zichtbaar binnen onderwijsprogramma's. • In 2030 hebben 100 bedrijven circulariteit doorgevoerd in hun bedrijfsvoering, proces of vastgoed. • Er is een cultuur van vernieuwing en innovatie met nieuwe samenwerkingsverbanden vanuit de keten. • Werklocaties van de gemeente worden duurzaam en circulair (her)ontwikkeld (circulaire bedrijventerreinen). • Nieuwbouw van gemeentelijk vastgoed wordt optimaal circulair ontworpen en ontwikkeld. • Per jaar zetten we minimaal 10% van inkoop om naar circulair. • Circulariteit wordt verankerd in al het gemeentelijke beleid. • Heerenveen is vanaf 2024 herkenbaar als Circular Valley (communicatie in- en extern). • We monitoren de voortgang van de circulaire transitie wordt actief. • De gemeente werkt sterk samen in het (Europese) circulaire netwerk. • Hiermee wordt voor lobby, financiering en profilering gezorgd.

De woontransitie

Huisvesting voor iedereen

De beweging naar groeien en versnellen. Meer regie bij overheid, volkshuisvesting. Voor deze transitie binnen volkshuisvesting is een regierol van de gemeente noodzakelijk. Deze rol is nieuw. Als gevolg hiervan verandert de huidige werkwijze op het gebied van o.a. beleid, wet- en regelgeving, monitoring (en bijbehorend onderzoek), handhaving en (bij)sturing. We gaan onderzoeken en experimenteren welk instrumentarium hierbij passend en helpend is. Zowel de hoeveelheid als de aard van het werk zijn omvangrijker en complexer geworden binnen deze regierol. Onze organisatie moet hiervoor toegerust worden en in stelling worden gebracht. Daarnaast vraagt groei en versnelling van woningbouwrealisatie om het aanpassen van processen én versterking uitvoeringskracht in de organisatie. Doelen • Een woningvoorraad en woonomgeving die past bij de duurzame klimaatopgave. • Een beter betaalbare woningmarkt. • Woningzoekenden van het hier en nu, de toekomst en van elders willen we sneller aan een passende woning helpen. • Een gevarieerder aanbod van verschillende woonvormen en woonomgevingen. • Een toekomstbestendiger woningaanbod, rekening houdend met ontwikkelingen (Lelylijn, Deltaplan, energieschaarste, klimaat). • Versterking van sociale cohesie en leefbaarheid in woon- en leefomgeving. Middelen Bedragen x € 1.000

Structureel Incidenteel Totaal

2024 -150

2025 -150

2026 -150

2027 -150

-150

Maatschappelijke effecten • 2/3e van de nieuwe woningen is betaalbaar (NHG 2022). • Minimaal 30% van de totale woningvoorraad is sociale huur. • De wachttijd voor een sociale huurwoning is niet langer dan 18 maanden. • Gezonde bandbreedte van de verkooptijd van woning (CBS). • Jaarlijks komen er netto 300 woningen bij. • Een passend voorzieningen niveau (CBS, FSP). • Woontevredenheid is hoger dan het gemiddelde van onderzoek FSP. • 20% afname van het aantal keren buurtbemiddeling en van de overlast in 2030. • Positief migratiesaldo (10% per 2030). • In 2050 alle woningen aardgasvrij.

De ruimte transitie/omgevingswet

Landschap in balans

We maken bewuster en integraler onze keuzen - dus minder ad-hoc. De kernkwaliteiten en draagkracht van de omgeving zijn leidend in onze keuzen. We vergroten onze kennis en netwerken. Samen met onze inwoners werken we zo stap voor stap aan onze kernkwaliteiten en lange-termijn. Doelen • Een klimaatbestendig(er) inrichting van de ruimte waarbij water en bodem sturend zijn. • Vergroting van de biodiversiteit door hierop te sturen bij inrichting en beheer. • De omgevingsvisie is de basis voor al ons ruimtelijk beleid en handelen. • Ruimte voor (nieuwe) ontwikkelingen en stimuleren dat deze de kwaliteit van de directe leefomgeving actief versterken. • De historie, identiteit en waarde(n) van onze leefomgeving zijn beter herkenbaar en ze inspireren en enthousiasmeren onze bewoners en bezoekers. • Duidelijker profilering van gebieden voor recreatie en toerisme. Middelen Bedragen x € 1.000

Structureel Incidenteel Totaal

2024 -349 -244 -593

2025 -349 -244 -593

2026 -349

2027 -349

-349

Maatschappelijke effecten • In 2030 is 25% van de knelpunten met betrekking tot wateroverlast en hitte weggenomen. • Water en bodem zijn vaste wegingscriteria bij de ruimtelijke inrichting en het beheer. • Minder verharding (openbaar en privaat). • Meer aandacht voor klimaatrobuust (ver-) bouwen. • In 2030 is een deel van de groenblauwe dooradering ingericht. • Biodiversiteit is een vast uitgangspunt bij de inrichting- en beheeropgaven. • 20% van de knelpunten in het lokale natuurnetwerk is aangepakt. • Bepalende kern-kwaliteiten uit de omgevingsvisie zijn per gebied bekend en worden uitgedragen. • We werken met een ‘beoordelingsladder’ voor interne én externe ruimtelijke ingrepen. • We stemmen af en werken samen met provincie, waterschap en andere gemeenten. • We werken samen met (lokale) partijen om onze maatschappelijke doelen te realiseren. • We enthousiasmeren minstens 100 huishoudens/ondernemers. • De eigen identiteit van deelgebieden is uitgewerkt en zichtbaar gemaakt. 19

• • •

Inwoners en bezoekers waarderen ons landschap met een 7+. Sterkere verbinding van het netwerk van (water)routes, voorzieningen en betrokken partijen. Voldoende faciliteiten in de openbare ruimte, passend bij de doelgroep.

De energie transitie

Energie van morgen

De energietransitie is de overgang van een fossiel, centraal energiesysteem naar een duurzaam, decentraal energienetwerk. Als gemeente dragen we bij aan het samenspel tussen eindgebruikers, (technische) marktontwikkeling en kennisontwikkeling, regelgeving en andere overheden. Doelen • Meer besparing en duurzame verwarming in de Gebouwde omgeving. • Meer duurzaam opgewekte elektriciteit en toekomstbestendige energieinfrastructuur. • Meer duurzame mobiliteit. • Verduurzaming energiegebruik in de industrie. Middelen Bedragen x € 1.000

Structureel Incidenteel Totaal

2024

2025

2026

2027

-121 -121

Maatschappelijke effecten • In 2030 is 20% van de gebouwen aardgasvrij. • Duurzame warmtebronnen zijn goed beschikbaar. • In 2030 is 26% van de energie bespaard ten opzichte van 2018. • In 2030 is 50% van het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd. • Gemeente Heerenveen gebruikt 100% duurzame energie. • Gemeente Heerenveen vraagt om minimaal 50% duurzame energie bij de inkoop van diensten en producten. • Energie besparing in de openbare ruimte. • Duurzaam energiegebruik door bedrijven. • Duurzaam energiegebruik door maatschappelijke organisaties. • 100% van de huishoudens met energie armoede heeft toegang tot (financiële) hulp en advies. • In 2030 wordt 70% van de benodigde elektriciteit duurzaam opgewekt in de gemeente. • In 2030 zijn er geen knelpunten meer in de (terug-) levering van energie (elektriciteit). • Belanghebbenden zijn 100% in de gelegenheid op te participeren in relatie tot de veranderende leefomgeving. • De gemeente zet 100% van de inkomsten van zonneparken in voor het stimuleren lokale duurzame initiatieven en projecten. • De gemeente heeft een platform ontwikkeld met als doel om participatie en draagvlak te vergroten en om goede ideeën te benutten en/of te creëren met de lokale samenleving.

• • •

Visie op duurzame mobiliteit in 2030. Verduurzamen mobiliteit gemeentelijke organisatie. Energiebesparing en verduurzaming energiegebruik.

De overheidstransitie

Dienstverlenende overheid

Transitie overheid: Dit betreft de beweging om als overheid van buiten naar binnen te denken en te doen. Met als doel de lokale democratie te versterken en de kloof tussen burger en politiek te verkleinen door samen met inwoners en ondernemers en maatschappelijke organisaties te werken aan maatschappelijke opgaven. De lokale overheid zoekt een nieuwe balans in de relatie met de samenleving, met inwoners, ondernemers en de markt. De lokale overheid is daarin vaak een onderdeel in een groter netwerk waarin gezamenlijk aan maatschappelijke opgaven wordt gewerkt. Afhankelijk van de opgave bepalen we als lokale overheid onze rol; deze kan variëren van regisserend, verbindend of faciliterend. Bij elke rolinvulling is een goed samenspel van bestuur, samenleving en organisatie van belang. Doelen • We zijn meer gericht op de verwachtingen en de behoeften van inwoners en ondernemers, nu en in de toekomst. Zo is onze dienstverlening vraaggerichter. • We behandelen (complexe) vragen meer samenhangend en werken hiervoor procesgerichter en over de grenzen van afdelingen heen. • We pakken (eenvoudige) vragen waar het kan efficiën en digitaal op. • We richten participatie processen samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in, passend bij onze rol en de opgave. Middelen Bedragen x € 1.000

Structureel Incidenteel Totaal

2024 -95 -246 -341

2025 -95 -246 -341

2026 -95

2027 -95

-95

Maatschappelijke effecten • In 2025 is 75 % van de inwoners en ondernemers tevreden over de dienstverlening in de gemeente Heerenveen. • In 2025 heeft 75 % van de inwoners en ondernemers vertrouwen in de gemeente Heerenveen als betrouwbare samenwerkingspartner. • In 2025 is 75 % van de inwoners en ondernemers tevreden over de bejegening van de gemeente Heerenveen. • Per 1 januari 2026 wordt 80% van de meervoudige complexe (aan)vragen behandeld met één aanspreekpunt. • Eind 2026 is 80% van de dienstverlenende processen lean ingericht en vindt er sturing plaats op zowel efficiency als klanteffect.

Focus onderwerpen

Bestaanszekerheid Raadsagenda 2022-2026 Bestaanszekerheid is voor veel inwoners niet vanzelfsprekend. Het verzachten van de gevolgen van bestaansonzekerheid en het stimuleren van meedoen in de samenleving is volgens ons de beste manier om bestaanszekerheid te bieden. Als raad willen we dat er voldoende regelingen zijn voor minima en dat die regelingen eenvoudig, toegankelijk, begrijpelijk en vindbaar zijn voor inwoners. We willen dat het college een voorstel doet voor het aanbod aan regelingen en met een voorstel komt voor vereenvoudiging: minder aparte regelingen en een eenvoudig proces om er een beroep op te kunnen doen. Doelen • Een leven lang leren voor jong en oud. • Ervaren van een betere gezondheid. • Meer bestaanszekerheid. • Meer banen (banenmotor van Friesland) en arbeidsmobiliteit. Middelen Bedragen x € 1.000

Structureel Incidenteel Totaal

2024 -900 -160 -1.060

2025 -900 -900

2026 -900

2027 -900

-900

Maatschappelijke effecten • Meer deelnemers aan sport, recreatie en cultuur. • Helft minder kinderen leeft in armoede. • Minder gebruik van minimaregelingen. • Gemiddeld aantal uitkeringen 1.100. • Werkloosheid en werkgelegenheid op een landelijk gemiddeld percentage. • Minimaal 200 banen met loonkostensubsidie. • Taakstelling beschut werk vullen.

Cultuur Raadsagenda 2022-2026 De cultuurvisie is van 2015 en er is behoefte aan actualisatie en vernieuwing hiervan. Cultuur is relevant voor alle inwoners en we vinden dit bij uitstek een thema om samen met de samenleving op te pakken. Als de cultuurvisie wordt opgepakt, wil de raad vanaf de start betrokken zijn en een beeldvormend gesprek voeren met de samenleving. Hierbij willen we allereerst het cultuurveld zelf betrekken en daarna op onderdelen het gesprek met inwoners gaan voeren. De raad stelt hiervoor een procesnotitie op. Doelen • Versterken van de slagkracht van de culturele sector door samenwerking te bevorderen en het culturele aanbod zichtbaar te maken. • Verbreding van de doelgroepen die participeren in cultuur. • Versterken van de waarde van het cultureel erfgoed en onderscheidende culturele initiatieven. • Versterken van zowel de actieve als de passieve deelname aan cultuur vanuit een dwarsdoorsnede van de samenleving. • Versterken van de levendigheid en aantrekkingskracht van de gemeente als woon- werk- en recreatieplaats. Middelen Bedragen x € 1.000

2024 Structureel Incidenteel Totaal

2025 -125 -125

2026 -250

2027 -250

-250

Maatschappelijke effecten • Een dwarsdoorsnede van onze samenleving participeert zowel actief als passief aan cultuur. • Het aantal culturele activiteiten binnen het cultuurkwartier is 25. • Het cultuurkwartier en haar activiteiten scoren een rapportcijfer 7 op tevredenheid. • Minimaal drie nieuwe terugkerende culturele activiteiten binnen de gemeente. • Ieder kind doet mee aan twee activiteiten uit het cultuurmenu. • Het kindfondsen bereik gaat naar 80%.

Thema's

Sociale leefomgeving

Us Mienskip Input vanuit de raadsagenda • Bestaanszekerheid van inwoners • Cultuur Input vanuit het hoofdlijnenakkoord • Samen werken aan welzijn • Geven om gezondheid en zorg • Een sterke sociale samenhang • Verbinding zoeken in vrije tijd • Een veilige gemeente

Wat willen we bereiken op de gebieden welzijn, gezondheid en zorg, sociale samenhang, vrije tijd, veiligheid en bestaanszekerheid.

De handen ineen voor een sterker sociaal netwerk De mate van sociale samenhang maakt een samenleving sterker. Een sociaal netwerk, het verenigingsleven, de nabijheid van fijne buren, vrienden of familie; het draagt allemaal bij aan dat wat voor mensen belangrijk is. Dit geldt zowel voor ieders welzijn en gezondheid als voor hun behoefte aan kwaliteit van zorg, kansengelijkheid en veiligheid. In tijden van financiële schaarste en krapte op de arbeidsmarkt moeten we als gemeente nog meer dan anders een beroep doen op dit sociale netwerk. We hebben als overheid simpelweg niet de middelen om in alle behoeften te voorzien. Betaalbare en beschikbare zorg Eén van de grootste uitdagingen die de komende jaren - in toenemende mate - op ons afkomt is de zorg. Het aantal mensen dat zorg nodig heeft neemt toe, terwijl het aantal mensen dat zorg verleent afneemt. Ondertussen stijgen de zorgkosten. Om de zorg betaalbaar te houden en tegelijk te waarborgen dat mensen toegang blijven houden tot de zorg die zij nodig hebben, moeten we de nog beschikbare zorg op de juiste plek inzetten en optimaal benutten. We willen ouderen ondersteunen bij het langer zelfstandig thuis blijven wonen. Zorg en ondersteuning vindt meer plaats in de wijk of dorp.

Door het versterken van het sociale netwerk in de wijk en door het faciliteren van voorzieningen vergroten we de vitaliteit, weerbaarheid en participatie van inwoners. We willen de samenleving actiever bij de zorg betrekken. Hulp en ondersteuning aan ouderen (Wmo) en jongeren (jeugdzorg) moet beschikbaar en betaalbaar blijven. Positieve gezondheid en een sterk sociaal netwerk Omdat het van groot belang is dat onze inwoners zo lang mogelijk op eigen kracht met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven kunnen omgaan, zetten we in op positieve gezondheid. Hier staat niet een ziekte, maar een betekenisvol leven van onze inwoners centraal. Preventie, eigen regie en een sterk sociaal netwerk zijn hiervoor de belangrijkste wapens. Als gemeente willen we dat inwoners de weg naar de juiste hulp goed kunnen vinden, dat mantelzorgers en vrijwilligers waar mogelijk worden gesteund want die hebben we hard nodig - en dat het mienskip-denken wordt aangewakkerd. Zo

creëren we een sterk sociaal netwerk en hopen we de samenleving gezond, veerkrachtig en vitaal te houden op een betaalbare manier. Sport en cultuur Onmisbaar voor positieve gezondheid en een sterke sociale leefomgeving zijn ook sport en cultuur. Mensen halen er plezier uit, ze zijn een vrijetijdsbesteding, geven nieuwe inzichten en dragen bij aan welzijn, vitaliteit, zelfontplooiing en saamhorigheid. Ze geven ook een impuls aan het toerisme en de economie van Heerenveen. Wat betreft cultuur willen we een cultuurkwartier ontwikkelen in het centrum van Heerenveen. Diverse cultuuraanbieders bij elkaar in de buurt biedt inwoners makkelijker toegang tot het cultuuraanbod. De volgende stap is met inwoners en partners in gesprek te gaan over een nieuwe cultuurvisie. Verder willen we topsport versterken om daarmee een impuls te geven aan de breedtesport, want door te sporten en voldoende te bewegen houd je je lijf fit en je hoofd fris. Ook houden we aandacht voor het verenigingsleven, de vrijwilligers in onze gemeente en voor mensen met een beperking. Gelijkwaardigheid Wij willen als gemeente dat iedereen kan meedoen in onze gemeente, en dat mensen oog hebben voor elkaar. Want dit heeft invloed op onze sociale en fysieke veiligheid, gezondheid en ons gevoel van welzijn. Om mee te kunnen doen, moet de samenleving gelijke kansen aan iedereen bieden.

Aan de huidige inwoners van onze gemeente en aan vluchtelingen. We nemen daarom ook onze verantwoordelijkheid als het gaat om vluchtelingen op het gebied van gezondheid, onderwijs, werk en wonen. We zorgen voor opvang van Oekraïners, huisvesting van statushouders en een locatie in de gemeente voor een azc. Wat gaan we daarvoor doen Betaalbare en beschikbare zorg en ondersteuning, nu en in de toekomst We zetten in op een gezonde, stabiele en flexibele financiële huishouding om de opgaven en ambities binnen het sociaal domein mogelijk te kunnen blijven maken. Binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning zien wij de komende jaren een financieel tekort op ons afkomen. Vanaf 2026 is geen rekening gehouden met de stijgende kosten voor de WMO. Op basis van de zorgtransitie, hieronder en de daarbij genoemde voorstellen, willen wij de kosten rondom de Wmo beheersen en de zorg beschikbaar houden voor wie deze nodig heeft. Zorgtransitie, programma gezond welzijn vernieuwen Het programma zorgtransitie (gezond welzijn vernieuwen) is de kapstok voor de aankomende jaren. De programmadoelen zijn leidend. Voorliggend: aanpak vanuit programmaplan 1e half jaar 2024 (besluitvormend) • We nemen ons subsidiebeleid sociaal domein onder de loep en gaan werken op basis van een afwegingskader. Binnen dit afwegingskader zijn de programmadoelen (zorg-/ en sociale transitie) leidend.

• We maken een analyse van inzet en uitgaven voorliggende activiteiten voor meer samenhang en om een efficiencyslag te realiseren. • We werken samen met onze preventiepartners een herziene opdracht uit. We maken (nieuwe) afspraken over de wijze van aansturing en zetten in op een beperkt aantal partnerschappen.

•

We creëren koppelkansen binnen verschillende projecten zoals woonzorgvisie, SPUK/GALA (Gezond & Actief Leven Akkoord), bestaande uitvoeringsprogramma’s, visie op sport en bewegen, integraal zorgakkoord (IZA) en vergroening schoolpleinen.

Maatwerkvoorzieningen nieuwe inkoop Wmo. Inkoopstrategie 1e half jaar 2024 (besluitvormend) • We onderzoeken de mogelijkheden voor het versoberen van maatwerkvoorzieningen en tegelijkertijd gaan we experimenteren (zie middelen transitie) met alternatieven zoals laagdrempelige dagbesteding (zonder indicatie), een andere inzet van vrijwilligers (in samenwerking participatie) en toename vrijwilligers (in plaats van geïndiceerde) thuisondersteuning. We leggen hiermee een fundament voor doe- en ontmoet centra en bouwen die uit daar waar ze al zijn. Er is een relatie met de maatwerkvoorzieningen.  We bereiden voor een deel van de maatwerkvoorzieningen een nieuwe inkoop voor. Er worden verschillende scenario’s (bekostiging- en inkoopmodellen) in kaart gebracht. Integraal Zorgakkoord • We informeren u in de tweede helft van 2024 over de voortgang van het Integraal Zorgakkoord en over lokale ontwikkelingen wat betreft de GGZ, EPA en de inzet van de Wijk GGD-er voor jongvolwassenen. GALA SPUK • In de eerste helft van 2024 informeren wij u over de uitvoering van het plan van aanpak met betrekking tot GALA/SPUK. Hierbij wordt u ook geïnformeerd over de inrichting van het monitoringssysteem. Wet maatschappelijke ondersteuning • Door uitstel van de decentralisatie van Beschermd Wonen, leggen we nu in de eerste helft van 2024 het Regioplan aan u voor ter besluitvorming.

• De Wmo verordening moet worden geactualiseerd. In de nieuwe versie worden ook de maatregelen juridisch verankerd, die bijdragen aan een toekomstbestendige en financieel houdbare Wmo, passend bij het MJP deel-2. De verordening 2024 leggen we de eerste helft van 2024 aan u voor ter besluitvorming. • U wordt in de eerste helft van 2024 geïnformeerd over de wijze waarop het Wmo toezicht wordt uitgevoerd. Sport en bewegen • In de tweede helft van 2024 ontvangt u van ons een overzicht van de uitgangspunten, de voortgang en de resultaten van ons sportbeleid. • Voor de sportvelden is de herijking meerjarenonderhoudsplanning Actualisatie nulmeting sportvelden Heerenveen van 9 november 2021 het uitgangspunt. Meer informatie hierover kunt u vinden in de paragraaf 'onderhoud kapitaalgoederen', onderdeel 'sportvelden en bijbehorende gebouwen'. • We leggen uw raad in de eerste helft van 2024 voorstellen voor over de toekomst van de gemeentelijke ijshockeyhal en het gemeentelijk sportcentrum (zwembad en sporthallen). Beide voorstellen zijn onderdeel van integrale afweging bij de Kadernota 2024. 31

Woonzorgvisie • We maken een woonzorgvisie om de toekomstige huisvestingsbehoefte en de hierbij behorende ondersteuning voor verschillende aandachtsgroepen in kaart te brengen. Een aanzienlijk deel van deze mensen is afhankelijk van gemeentelijke (Wmo) ondersteuning om zelfstandig te kunnen wonen en zinvol mee te doen aan de samenleving. Deze leggen we in de eerste helft van 2024 aan u voor. • We maken een urgentieverordening om de toewijzing van huurwoningen aan deze aandachtsgroepen te regelen. Deze leggen we in de eerste helft van 2024 aan u voor. Cultuur We werken al jaren aan onze visie om de waarde van kunst en cultuur meer en beter te benutten. Dit doen we samen met het culturele veld en andere betrokken partijen. Zo maken we de maatschappelijke, economische en sociale waarde van cultuur in onze gemeente zichtbaarder. Daarom gaan we: • Een overeenkomst met de Bibliotheek afsluiten voor de voorgenomen verhuizing. In de centrumvisie is deze verplaatsing naar het hart van het centrum opgenomen. Hierover wordt u in het eerste half jaar van 2024 geïnformeerd. • De contouren van ons cultuurkwartier zijn voor de zomer duidelijk zowel financieel, organisatorisch als programmatisch.

Dit sluit aan bij het burgerbesluit van de werkplaats ‘Cultuur verbindt: vestig in/om de Heerenveense school een cultuurhuis met een cultuurbureau en een groen cultuurpark waar alle culturele partners samenwerken en de inwoners en bezoekers met cultuur in aanraking kunnen komen en beleven’. Opvoeden en opgroeien In 2024 werken wij, op basis van het programma Sociale transitie en daarbij de wettelijke taak om passende jeugdhulp te bieden, aan de volgende onderwerpen: • In de eerste helft van 2024 leggen wij u ter vaststelling de ‘Verordening jeugdhulp gemeente Heerenveen 2024’ (ter besluitvorming) en de hierbij horende ’Nadere Regels en Beleidsregels Jeugdhulp Gemeente Heerenveen 2024’ (ter informatie) voor. • In de eerste helft van 2024 implementeren we de aangepaste scope Specialistische Jeugdhulp voortvloeiend uit de Inkoop Jeugdhulp 2024 uitgevoerd door Sociaal Domein Fryslân (SDF). • In de tweede helft van 2024 stellen we samen met partners het beleidsplan jonge kind op, dat zich verhoudt tot de doelen van het programma. We leggen het beleidsplan in het laatste kwartaal van 2024 ter vaststelling voor aan uw raad. • In de tweede helft van 2024 voeren we een onderzoek uit om te komen tot een lokale aanpak thuiszitters en voortijdig schoolverlaters (programma). We delen de uitkomsten na afronding van het onderzoek met uw raad.

• In de eerste helft van 2024 stellen we een projectleider OKO (opgroeien in een kansrijke omgeving) aan om te onderzoeken of het realistisch is om in 2025 met OKO te kunnen starten. Hierover informeren wij dan uw raad. • In de tweede helft van 2024 stellen we samen met partners een nieuwe LEJA agenda op, die zich verhoudt tot de doelen van het programma. Wij sturen deze LEJA agenda ter informatie naar de gemeenteraad. 32

• •

In 2024 ontwikkelen we een jeugdmonitor die data verschaft om trendlijnen te ontdekken en de effecten van ons beleid te monitoren (programma). Gedurende 2024 willen we intern en extern het gedachtegoed en de visie van het programma verder laden, uitwerken, uitdragen en verspreiden. We betrekken uw gemeenteraad in 2024 actief bij dit proces.

Duurzaam integraal huisvestingsplan primair onderwijs Het Duurzame Integrale Huisvestingsplan Primair Onderwijs (DIHP) is op 12 mei 2022 door uw raad vastgesteld. Dit plan geeft van 2023-2038 inzicht in het huisvestingsperspectief voor de basisscholen in de gemeente. Meer informatie hierover kunt u vinden in de paragraaf 'onderhoud kapitaalgoederen', onderdeel 'huisvesting onderwijs'.

Wat mag het kosten Bedragen x € 1.000

Rekening Omschrijving

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten 1.1

Crisisbeheersing en brandweer

-3.364

-3.538

-3.615

-3.804

-3.939

-4.073

1.2

Openbare orde en veiligheid

-673

-492

-1.119

-1.094

-1.096

2.2

Parkeren

2.3

Recreatieve havens

-20

-15

-22

-26

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-85

-99

-96

-97

-96

3.4

Economische promotie

-198

-220

-504

-497

-498

-497

4.2

Onderwijshuisvesting

-252

-257

-278

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-1.083

-1.475

-1.418

-1.419

5.1

Sportbeleid en activering

-3.156

-861

-1.101

-1.053

-1.052

5.2

Sportaccommodaties

-3.326

-4.040

-3.298

-3.299

-3.328

-3.365

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-3.424

-3.082

-2.804

-2.837

-2.952

-2.936

5.4

Musea

-545

-559

-556

-554

5.5

Cultureel erfgoed

-63

-58

-88

-92

-82

5.6

Media

-1.143

-1.179

-1.200

-1.199

-1.226

-1.492

-793

-681

-656

-665

-4.556

-5.758

-4.560

-4.456

-4.185

-4.372

-1.107

-1.218

-1.475

-1.429

-1.431

-1.429

-2.198

-3.070

-2.410

-2.391

-2.392

-2.391

-15.998

-7.083

-8.535

-9.301

-8.118

6.71B Begeleiding (WMO)

-5.242

-5.854

-5.863

6.71C Dagbesteding (WMO)

-2.330

-2.350

-2.340

Overige 6.71D maatwerkarrangementen (WMO)

-17.932

6.72A Jeugdhulp begeleiding

-5.411

-4.566

-4.549

6.72B Jeugdhulp behandeling

-11.190

-10.168

-10.152

6.72C Jeugdhulp dagbesteding

Jeugdhulp zonder verblijf overig

-1.717

-1.895

-1.881

5.7 6.1 6.2 6.6

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Maatwerkvoorzieningen (WMO)

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71A

Hulp bij het huishouden (WMO)

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

6.72D

6.73A Pleegzorg

6.73C Jeugdhulp met verblijf overig

-1.884

-2.185

-2.171

-574

-701

-687

-688

-687

-168

-631

-617

-478

-969

-955

-158

-466

-387

-415

-2.326

6.82A Jeugdbescherming

-1

-541

-524

-525

-524

6.82B Jeugdreclassering

-1.041

-1.075

-2.131

-2.206

-2.354

-2.431

-2.509

-2.595

Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ6.74B verblijf 6.74A

6.74C Gesloten plaatsing 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.82 Geëscaleerde zorg 18-

7.1

Volksgezondheid

8.1

Ruimte en leefomgeving

-664

-1.121

-727

-708

-358

-365

8.3

Wonen en bouwen

-10

-32

-24

-65.636

-68.359

-68.898

-67.426

-67.859

Totaal lasten

-68.299

Baten 1.1

Crisisbeheersing en brandweer

1.2

Openbare orde en veiligheid

2.2

Parkeren

2.3

Recreatieve havens

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

3.4

Economische promotie

321

250

266

4.2

Onderwijshuisvesting

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

917

972

811

5.1

Sportbeleid en activering

2.153

5.2

Sportaccommodaties

573

168

183

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

858

605

643

5.4

Musea

5.5

Cultureel erfgoed

5.6

Media

205

488

240

940

1.395

640

681

5.7 6.1 6.2 6.6

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Maatwerkvoorzieningen (WMO)

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

6.71A

Hulp bij het huishouden (WMO)

6.71B Begeleiding (WMO)

6.71C Dagbesteding (WMO)

Overige 6.71D maatwerkarrangementen (WMO)

6.72

6.72A Jeugdhulp begeleiding

6.72B Jeugdhulp behandeling

6.72C Jeugdhulp dagbesteding

Jeugdhulp zonder verblijf overig

6.73A Pleegzorg

6.73C Jeugdhulp met verblijf overig

6.74C Gesloten plaatsing

6.81

6.81A Beschermd wonen (WMO)

900

905

155

6.82

6.82A Jeugdbescherming

6.82B Jeugdreclassering

7.1

Volksgezondheid

8.1

Ruimte en leefomgeving

113

488

8.3

Wonen en bouwen

7.070

5.228

3.689

2.939

3.427

2.939

-58.566

-63.130

-64.610

-65.960

-64.000

-64.920

Toevoegingen reserve

-445

-488

Onttrekking reserve

898

1.139

358

271

Geraamd resultaat

-58.113

-61.991

-64.252

-65.689

-64.488

-64.920

6.72D

Maatwerkdienstverlening 18-

Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ6.74B verblijf 6.74A

Geëscaleerde zorg 18+

Geëscaleerde zorg 18-

Totaal baten

Geraamd saldo van baten en lasten

Toelichting tabel Afwijkingen groten dan € 50.000 worden hieronder toegelicht. Hierbij vergelijken wij de gewijzigde begroting 2023 met de begroting 2024 en verder.

1.2 Openbare orde en veiligheid De lasten nemen toe door de gestegen bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân en tevens door een reëlere toerekening van de personele kosten ten opzichte van 2023 aan de taakvelden in de begroting. Dit zorgt voor een verschuiving van deze lasten. 3.4 Economische promotie De toename van de lasten ten opzichte van 2023 ontstaat door een reëlere toerekening van de personele kosten aan de taakvelden in de begroting. Dit zorgt voor een verschuiving van deze lasten. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken In 2023 heeft u de begroting 2023 gewijzigd als gevolg van de beschikbaarstelling van de SPUK Onderwijsachterstandbeleid. Hierdoor zijn de begrote lasten en baten voor 2024 en daarna lager dan in 2023. 5.1 Sportbeleid en activering De toename van de lasten ten opzichte van 2023 ontstaat door een reëlere toerekening van de personele kosten aan de taakvelden in de begroting. Dit zorgt voor een verschuiving van deze lasten. 5.2 Sportaccommodaties De afname van de lasten ten opzichte van 2023 ontstaat door een reëlere toerekening van de personele kosten aan de taakvelden in de begroting. Dit zorgt voor een verschuiving van deze lasten. Ook de actualisatie van de investeringen zorgt voor een afname van de structurele lasten.

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie De afname van de lasten ten opzichte van 2023 ontstaat door een reëlere toerekening van de personele kosten aan de taakvelden in de begroting. Dit zorgt voor een verschuiving van deze lasten. De toename van de lasten vanaf 2025 ontstaat door middelen die in het MJP deel 2 zijn opgenomen en voor de subsidie aan de bibliotheek. 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie In het kader van de regiodeal heeft u voor 2023 eenmalige middelen beschikbaar gesteld. In combinatie met de gewijzigde toerekening van personeelskosten verklaart dit de afname van de lasten ten opzichte van 2024. In het MJP-deel 2 heeft u uitsluitend voor 2024 en 2025 middelen beschikbaar gesteld voor de regio deal waardoor de lasten vanaf 2026 afnemen. Daarnaast heeft u in het MJP-deel 2 structurele middelen beschikbaar de bestrijding van invasieve exoten. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie De afname van de lasten in 2024 vloeit voort uit het MJP deel 2. Hierin is opgenomen dat rijksdoelen centraal staan indien de bekostiging van een specifiek doel door middel van een SPUK wordt gefinancierd. Aangezien de daadwerkelijke uitwerking nog niet gereed is begroten wij dit budgettaire effect op dit specifieke taakveld. Medio 2024 zullen wij u voorstellen om de begroting hiervoor te wijzigen en de relevante taakvelden hierop aan te passen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerenveen&id=d1e3b5eb-b049-438e-8d45-76609e053463