Basisscenario college Perspectiefnota Heerenveen 2021

Samen met inwoners “Wij zijn ervan overtuigd dat de beste ideeën samen tot stand komen” In Heerenveen luisteren we naar onze inwoners en we zijn ervan overtuigd dat de beste ideeën samen tot stand komen. Inwoners en ondernemers hebben de ruimte om zelf met plannen en voorstellen te komen. Daar helpen we bij. We zoeken naar mogelijkheden om regels te versoepelen of te verminderen. We gaan aan de slag met: • Nieuwe lokale democratie en Maak Het! •D  e omgevingsvisie • Het thematisch raadsakkoord

4.1.1. Ontwikkelingen Nieuwe lokale democratie Wij zijn toe aan de volgende stappen in de ontwikkeling van onze lokale democratie. Dit doen we door te reflecteren op de resultaten van de quick scan lokale democratie en het stakeholdersonderzoek van Motivaction. Op basis daarvan bepalen we onze vervolgstappen waarbij we ons richten op een gezamenlijke aanpak van raad, college en organisatie. Een van de onderwerpen die we gaan uitwerken, is hoe we meer integraal en efficiënter gebiedsgericht kunnen werken. Visie dienstverlening Wij hebben behoefte aan een gemeentebrede visie en kaderstelling op het gebied van dienstverlening. In de eerste helft van 2021 hebben we samen met u als raad, onze medewerkers en de Heerenveense inwoners en ondernemers gewerkt aan een nieuwe visie op dienstverlening. We richten ons daarbij op (de vragen, behoefte en verwachtingen van) onze omgeving en de borging van de menselijke maat (waar is wat nodig, wenselijk of noodzakelijk). Dit vertaalt zich naar verschillende niveaus: • dienstverlening één op één (dienstverlening) • collectieve dienstverlening (samenwerking) • beleidsvorming (participatie). Omgevingsvisie De nieuwe omgevingswet legt meer nadruk op participatie van inwoners en bedrijven bij zowel het opstellen van beleid als voor initiatieven.

Dit vraagt om ontwikkeling van verschillende vormen van participatie, passend bij de visie op dienstverlening. Uiteraard afhankelijk van het feit of de verantwoordelijkheid van participatie bij de gemeente of de initiatiefnemers ligt.

31

4.2. THEMA ZORG EN WELZIJN Zorg en welzijn “We helpen inwoners van alle leeftijden om gezond en met plezier te kunnen leven” Iedereen doet mee in onze gemeente. We bouwen veerkracht op voor inwoners in kwetsbare situaties en we helpen inwoners van alle leeftijden om gezond en met plezier te kunnen leven. Om dit te realiseren werken we aan doorontwikkeling van het sociaal domein en zoeken we verbinding met partners. We gaan aan de slag met: • Jeugdzorg • Armoede • Lezen en schrijven • Zorg en ondersteuning • Preventieve gezondheid • Welzijn • Sport

4.2.1. Ontwikkelingen Het thema Zorg en welzijn raakt meer dan ooit de kern van ons bestaan. Iedereen snakt naar perspectief: mondiaal, nationaal en regionaal. Meer dan ooit verkeert ons sociaal domein ook in zwaar weer. We zijn en blijven het vangnet voor mensen die geen inkomen hebben of dit zijn verloren door de crisis. We bieden de helpende hand voor onze kinderen in (fysieke en psychische) nood. En we ondersteunen hun ouders die het niet meer samen redden. En onze ouderen blijven we juist nu ook ondersteunen. Langer thuis wonen en eenzaamheid hebben een hele andere dimensie gekregen in de corona-crisis. We zorgen er bovenal voor dat jong en oud mee kan blijven doen. Hoe beperkt dat ook is geweest het afgelopen jaar. Het realiseren van de doelen van de kadernota Sociaal Domein (januari 2020) staan hierdoor onder druk. Er blijft voorlopig veel onzeker en er is een financieel zorgelijk perspectief. Het nog actiever betrekken van de samenleving en onze (maatschappelijke) partners bij onze dilemma’s is noodzakelijker dan ooit. Dit leidt er hoe dan ook toe dat de raad ingrijpende keuzes moet maken. Want onze wettelijke verplichtingen, ambities en de toegekende budgetten zijn niet in overeenstemming. De belangrijkste ontwikkelingen komend jaar voor dit thema zijn:

Een stap verder met de transformatie jeugd Kostenbeheersing en transformatie stonden al een paar jaar hoog op de agenda. Er zijn steeds meer concrete aanwijzingen dat de problemen in opvoeden en opgroeien toenemen door corona. Dit maakt kostenbeheersing en transformatie nog urgenter. De komende jaren willen we samen met de maatschappelijke partners werken aan een financieel en houdbaar systeem van zorg en ondersteuning voor onze jeugdigen en hun ouders. Dit moet uitmonden in een lokaal transformatieakkoord waarin we afspraken maken over concrete maatregelen.

32

Daarnaast bereiden we ons voor op maatregelen. We vragen een externe deskundige om de resterende mogelijkheden hiertoe in kaart te brengen. Wmo, gezondheid en sportstimulering Vanaf 2023 komen de middelen voor beschermd wonen naar de gemeente. Dit betreft ongeveer 100 inwoners van Heerenveen. Hier gaat het volgende gebeuren: • Samen met de andere Friese gemeenten maken we afspraken over wat we samen gaan doen (Regiovisie) en wat we lokaal oppakken. • We onderzoeken een andere strategie voor de inkoop van Wmo-voorzieningen. Hiervoor sluiten we per 1 januari 2023 nieuwe contracten af. • We verbeteren het toezicht en contractbeheer onder andere met behulp van efficiënte digitale ondersteuning. • We gaan aan de slag met de uitvoeringsplannen volgens de kadernota Sociaal Domein 2019 - 2025. Hierbij stelt het tegenvallende financiële perspectief ons voor grote uitdagingen om de resultaten te behalen. Accommodaties (onderwijs en sport) Op het gebied van onderwijshuisvesting komen grote (financiële) opgaven op ons af. Die worden op korte termijn onuitstelbaar en onvermijdelijk. Deze hebben betrekking op: a) Huisvesting Voortgezet onderwijs De gemeente heeft als wettelijke taak om te zorgen voor passende huisvesting voor het voortgezet onderwijs (VO).

Net als voor het primair onderwijs (PO), heeft u aangegeven inzicht te willen in de investeringsbehoefte van het VO op (middel)lange termijn. Het VO heeft als gevolg van krimp te maken met leegstand. Ook is een aantal schoolgebouwen sterk verouderd. De beide VO-schoolbesturen hebben een huisvestingsstrategie ontwikkeld. Ze willen samen met de gemeente optrekken om de kwaliteit van het VO in Heerenveen te borgen. Zij willen daarvoor een vergaande samenwerkingsvorm aangaan. Ook willen ze de VO-huisvesting bundelen. Eind 2018 heeft u het college de opdracht gegeven om huisvestingsstrategie ‘scenario 1’ verder uit te werken. Hierbij is aangegeven dat het om een te verwachten investering gaat van in totaal € 27 miljoen. Samen met de schoolbesturen werken we dit scenario uit. Daarnaast heeft het Facet (speciaal onderwijs) heeft een capaciteitstekort. Daarom onderzoeken we in de tussentijd of de Duisterhoutschool zich kan huisvesten in een vrijkomend schoolgebouw van het VO. b) Herijking integraal huisvestingsplan primair onderwijs De gemeente heeft als wettelijke taak om voor passende huisvesting te zorgen voor het primair onderwijs. Om inzicht te krijgen in de investeringsbehoefte op de (middel)lange termijn, heeft u in 2016 het Integraal Huisvestingsplan Primair onderwijs (IHP PO) vastgesteld. Het gaat hier om nieuwbouw of renovatie voor 10 scholen.

In de Perspectiefnota van 2016 zijn vervolgens de budgetten aangevraagd voor nieuwbouw van deze scholen. De VNG-normbedragen bij het bouwen, verbouwen en/of uitbreiden van schoolgebouwen blijken de afgelopen jaren niet voldoende. De werkelijke kosten komen dan ook hoger uit dan de norm voorschrijft. Dit heeft vooral te maken met de stijging van de bouwkosten.

33

Voor het eventueel vervangen of vernieuwen van de gymnastiekzalen hebben we geen budget gereserveerd. Dat geldt ook voor een eventuele IKC-vorming, het herinrichten van de buitenruimte, stedenbouwkundige randvoorwaarden en de sloop van de huidige schoolgebouwen. Samen met de schoolbesturen evalueren en actualiseren we het vastgestelde IHP BO uit 2016. Dit is aangegeven bij de begroting 2021. Hierbij kijken we naar alle externe ontwikkelingen zoals verwoord in de strategische agenda. Ook wordt gekeken naar de huidige budgetten voor de komende huisvestingsprojecten en het indexeren van deze budgetten. c) Primair onderwijs de Buitenkans Het gemeentelijke schoolgebouw waarin de Buitenkans is gehuisvest, is ruim 40 jaar oud. Daarom hebben we een conditiemeting uitgevoerd van het gebouw. Uit deze nulmeting komt advies om het gebouw te renoveren, nieuwbouw of te kijken naar andere opties. Hierbij wordt de financiële impact en ook het onderwijskundige aspect meegewogen om tot een advies te komen. Cultuur Eind vorig jaar hebben we na een marktconsultatie een kwartiermaker aangesteld. Met als opdracht om een strategisch besluit voor te bereiden voor een vorm van samenwerking tussen onze cultuureducatie en theaterfunctie. Dit moet leiden tot een helder beeld van de toegevoegde waarde en een ‘go/no go’ besluit tot het daadwerkelijk samengaan/fusie. Een vervolgonderzoek loopt nog.

Hierover bent u geïnformeerd. Tegelijkertijd zijn we in gesprek met de bibliotheek over de verplaatsing en de impact daarvan op de toekomstige functie. Al deze sporen moeten op termijn samen komen. Het beoogde effect is: “Het creëren van culturele meerwaarde zowel programmatisch, financieel, organisatorisch als maatschappelijk en daarmee de toekomstbestendigheid van de culturele functie, de organisatie en het theater.” Autonome ontwikkelingen In het financieel kader van de Perspectiefnota zijn de volgende autonome ontwikkelingen (onvermijdbaar en onuitstelbaar) opgenomen: x € 1.000

34

Ombuigingen De volgende structurele ombuigingen voor dit thema zijn in het dekkingsvoorstel opgenomen: x € 1.000

Keuze uit de Investeringsagenda De volgende onderdelen van de Investeringsagenda zijn benoemd: x € 1.000

35

4.3. THEMA WONEN EN LEVEN Wonen en leven “Inwoners staan centraal bij de ontwikkeling van leefbare wijken en dorpen” We willen graag dat iedereen in onze gemeente toegang heeft tot adequate, veilige en betaalbare huisvesting en basisvoorzieningen. Bereikbaarheid, veiligheid en duurzame ontwikkelingen in wijken en dorpen staan centraal. We spannen ons in voor het stimu­ leren van cultuur en een aantrekkelijke groene omgeving. We gaan aan de slag met: • Leefbare wijken en dorpen • Vitale kernen • Mobiliteit en bereikbaarheid • Sport • Cultuur

4.3.1. Ontwikkelingen Verbeterde uitvoering Omgevingswet De implementatie en de middelen die we voor de uitvoering van de Omgevingswet in deze Perspectiefnota vragen, gaan uit van het minimaal noodzakelijke. Daarnaast zijn ze gericht op het voldoen aan de landelijke, minimale eisen van de VNG. In de loop van volgend jaar krijgen we zicht op de vraag of de budgetten voldoende zijn om het gestelde ambitieniveau te halen. Deze ambities komen voort uit het werken vanuit de bedoeling en werken door in de omgevingsvisie. Het gaat om de budgetten voor: • het maken van omgevingsplannen • het inregelen van processen en systemen • het opleiden van ons personeel • het gewenste servicelevel voor vergunningverlening We houden er rekening mee dat de budgetten toch onvoldoende zijn om de gestelde ambities, voortkomende uit het werken vanuit de bedoeling en doorwerkend in de omgevingsvisie, ook daadwerkelijk te halen. Dit kan mogelijk leiden tot nieuwe aanvragen voor extra benodigd uitvoeringsbudget de komende jaren. Toekomstbestendige inrichting en beheer openbare ruimte De wereld verandert. Daar moeten we bij de inrichting en het beheer van onze openbare ruimte rekening mee houden, op inspringen en inzetten op een transitie naar een meer toekomstbestendige inrichting en beheer.

36

a) Klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit in de openbare ruimte Zo hebben we te maken met een toename van plaagsoorten en invasieve exoten. Ook staan we voor de opgave om de openbare ruimte meer circulair te maken, te laten aansluiten bij het veranderde klimaat en te zorgen voor biodiversiteit. Dit vraagt om een heel andere aanpak. Was het beheer van de openbare ruimte eerst meer geënt op ‘instandhouding’, nu zetten we in op transitie en ontwikkeling. b) Nieuwe vormen van mobiliteit Naast voorgaande ontwikkelingen zien wij ook de opkomst van nieuwe vormen van mobiliteit die hun weerslag hebben in de openbare ruimte. Te denken valt aan verder ontwikkelde vormen van zelfrijdende auto’s. Meer concreet en op korte termijn hebben we het over het ontwikkelen en faciliteren van een laadstructuur met voldoende laadvoorzieningen voor elektrische auto’s. c) Energietransitie Een andere ontwikkeling die impact heeft op de inrichting en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is de energietransitie. De verandering van energieverbruik tot het zelf opwekken, vraagt zowel bovengronds als ondergronds een andere ruimtelijke invulling van de openbare ruimte. In thema 5 staan we stil bij de energietransitie. d) Intensiever gebruik openbare ruimte Tenslotte hebben we door corona ervaren dat de openbare ruimte intensiever gebruikt wordt. Ook is de beleving veranderd.

Of dit leidt tot ander ruimtegebruik en invulling van de openbare ruimte moet op termijn blijken. Gemeentelijke accommodaties Het verduurzamen van de gemeentelijke gebouwen is één van de opgaven uit het programma duurzaamheid wat op termijn onvermijdbaar is. Ook het beheer en onderhoud aan dezelfde gebouwen is onvermijdbaar en voor een aantal gebouwen urgent. Daarin ligt de opgave om werk met werk te maken en er voor te zorgen dat wanneer onderhoud wordt uitgevoerd dit wordt gecombineerd met verduurzamen van deze gebouwen. Het huidige onderhoud van de gebouwen gaat uit van in stand houden van de bestaande installatietechniek en/of binnen de beschikbare onderhoudsmiddelen het toepassen van duurzame(re) alternatieven. a) Leegstand gemeentelijke gebouwen De laatste tijd zien we dat gemeentelijk vastgoed leeg komt te staan. Dit betreft zowel “onderwijsgebouwen”, als gebouwen die “vroeger” een maatschappelijke functie hadden, of voor de gemeente van belang waren voor de bedrijfsvoering of bijvoorbeeld gebiedsontwikkelingen. Aansluitend op het bovenstaande is op termijn een overallbeschouwing op het gemeentelijke vastgoed gewenst.

37

b) Duurzaamheid gemeentelijke gebouwen In het duurzaamheidsprogramma is vastgelegd dat we, conform landelijke ambities en doelen, in 2030 49% CO2-reductie en 40% energiebesparing hebben gerealiseerd. Eén van de doelen in het duurzaamheidprogramma is daarom dat in 2050 al het gemeentelijk vastgoed energieneutraal is. Om dat gefaseerd aan te pakken en een goed voorbeeld te zijn, is het de bedoeling dat in 2030 de helft van de gemeentelijke gebouwen energieneutraal is. De middelen om het gemeentehuis en Crackstate in 2030 energiezuinig te maken, conform wettelijke eis, zijn opgenomen in de Investeringsagenda en nog niet vertaald in de Perspectiefnota 2021. Dit in afwachting van besluitvorming over het gemeentelijk huisvestingsproject (zie ook ‘Gemeentelijke huisvesting’). Het is bekend dat er in ieder geval een bedrag van € 3.800.000 nodig is om het gemeentehuis en Crackstate te verduurzamen conform wettelijke eisen. Dit benodigde bedrag is (op termijn) is opgenomen in de Investeringsagenda onder voorstelnummer 42. Centrumontwikkeling Aan de slag met het centrum van Heerenveen In december 2019 is na een intensief participatietraject (G1000 en G20) de visie voor het centrum van Heerenveen vastgesteld. Met inzet van de middelen uit het Fonds Vitale Kernen kan de komende jaren (2021 - 2026) voor een bedrag van € 15 miljoen worden geïnvesteerd in het centrum van Heerenveen.

Daarmee kan een belangrijk deel van de ambities worden gerealiseerd. We investeren in projecten die bijdragen aan de vitaliteit en passen binnen de thema’s “compact en compleet”, “ontvangen en ontmoeten” en “bruisen en beleven”. Voor één van de gebiedsdeals is inmiddels een visie opgesteld samen met WoonFriesland en lokale vastgoedinvesteerders. Naast de gemeente investeren deze de komende jaren samen € 30 miljoen in de omgeving van het Burgemeester Kuperusplein. In de loop van dit jaar zal ook de programma-organisatie verder gestalte krijgen, immers werken aan de onderscheiden thema’s vergt samen optrekken en samen gericht investeren. Naast de ontwikkelingen aan de oostkant van het centrum zal de focus het komende jaar liggen op het organiseren van gebiedsdeals rond de Dracht en het gebied rond het Amelius van Oenemapark. Aan de slag met de centra Jubbega en Akkrum Ook voor deze beide dorpen staan de plannen voor het versterken van de vitaliteit in de grondverf. Met inzet van de middelen uit het Fonds Vitale Kernen kan de komende jaren een deel van de plannen worden gerealiseerd. Herinrichting Falkenaweg De Burgemeester Falkenaweg Noord en Zuid beslaat circa 2 kilometer en vormt met ongeveer 2.600 fietsbewegingen per werkdag met name voor fietsers de belangrijkste route in NoordZuid richting binnen Heerenveen.

De (fiets)route wordt veel gebruikt door zowel woon-werk als woon-schoolverkeer, afkomstig uit Heerenveen en de regio. Deze belangrijke fietsroute is onder de maat, vanwege onoverzichtelijke situaties en de huidige wegcondities (zie ook nr. 23 van de Investeringsagenda). Voor de aanpak van deze fietsroute is budget nodig voor het duurzaam veilig maken van de Burgemeester Falkenaweg. U heeft inmiddels opdracht gegeven om de aanpak te onderzoeken. Hierop worden een nadere keuze gemaakt.

38

Autonome ontwikkelingen In het financieel kader van de Perspectiefnota zijn de volgende autonome ontwikkelingen (onvermijdbaar en onuitstelbaar) opgenomen: x € 1.000

Ombuigingen De volgende structurele ombuigingen voor dit thema zijn in het dekkingsvoorstel opgenomen: x € 1.000

Keuze uit de Investeringsagenda De volgende onderdelen van de Investeringsagenda zijn benoemd: x € 1.000

39

4.4. THEMA WERKEN EN ONDERNEMEN Werken en ondernemen “We willen middelen en kansen benutten voor een constante economische groei” In Heerenveen willen we middelen en kansen benutten voor een constante economische groei. Er is voldoende werkgelegenheid en we willen zoveel mogelijk inwoners helpen aan passend werk. We voorzien in goede infrastructuur waar iedereen gebruik van kan maken en bevorderen innovatie. We gaan aan de slag met: • Economische groei • Werkgelegenheid • Fatsoenlijk werk voor iedereen •C  irculaire economie

4.4.1. Ontwikkelingen Economisch beleid Het economisch beleid dat eind 2019 door u is vastgesteld, loopt tot 2030. Onze ambitie is dat we in 2030 leven in een economie die duurzaam en vitaal is. Met het structureel maken van het jaarlijkse budget van € 130.000 is geborgd dat de uitvoering van dit beleid ook op langere termijn ter hand kan worden genomen. Heerenveen voor Goud Om onze ambitie te realiseren stellen we voor dat een evenementenbureau aan de slag gaat met het binnenhalen van grote evenementen, het coördineren van evenementen, ondersteunen van evenementenorganisatoren en het sterker in de markt zetten van deze evenementen en het sportieve product Heerenveen: het evenementenbureau Heerenveen voor Goud. Het evenementenbureau gaat vallen onder regiomarketing Heerenveen ’n Gouden Plak. Door samen te werken met deze organisatie worden evenementencoördinatie en regiomarketing gebundeld. F4 samenwerking We werken aan heldere thematische ambities binnen de F4 samenwerking. We benutten daarmee de potentie van de samenwerking door uitvoering op inhoud. In 2021 willen we daar ervaring mee opdoen en onze ervaringen evalueren.

40

Circulaire economie We verkennen de mogelijkheden van een circulair ambachtscentrum in Heerenveen. We werken daarnaast aan het project ‘Het schone noorden’ waar via we in Noord-Nederland verband werken aan hét Europese ecosysteem rond circulaire kunststoffen. De visie op circulair valley gaan we de komende periode verder concretiseren en we verkennen de mogelijkheden deel te nemen aan de Friese projectenmachine om zo de lobby rondom circulaire kunststoffen op gang te brengen. Ook werken we aan het circulair maken van bedrijfsterreinen en het ondersteunen van circulaire initiatieven van bedrijven. Bij alles rondom circulaire economie werken we samen met stakeholders in het onderwijs, bedrijfsleven, overheden en kennisinstellingen. Accountplan Ondernemers We zijn aan de slag met een ‘accountplan ondernemers’. Hoe we vorm geven aan de speerpunten van het economisch beleid wordt het komende jaar waarschijnlijk bepaald door de effecten van de coronacrisis op onze ondernemers. We gaan met ondernemers in gesprek over dienstverlening, strategische doelen en accountmanagement en zetten onze kennis, ons netwerk en onze middelen in. Keuze uit de Investeringsagenda De volgende onderdelen van de Investeringsagenda zijn benoemd: x € 1.000

41

4.5. THEMA TOEKOMSTBESTENDIG EN DUURZAAM Toekomstbestendig en duurzaam “Samen beschermen we onze natuurlijke rijkdommen en zorgen we voor een gezonde leefomgeving” Ons klimaat verandert en dat is merkbaar in de natuur. Actie is nodig om de effecten van deze verandering te bestrijden. Duurzame en moderne energie draagt daar aan bij. In Heerenveen willen we duurzaam leven, wonen en werken. We werken aan bewust­ wording om onze natuurlijke rijkdommen te beschermen. Samen zorgen we voor een gezonde leefomgeving. We gaan aan de slag met: • Duurzaamheid • Energietransitie •D  uurzaam beheer bodem

4.5.1. Ontwikkelingen Ambities duurzaamheidsprogramma staan mogelijk onder druk In het duurzaamheidsprogramma dat medio 2019 door u is vastgesteld, zijn onze lange termijn ambities (voor 2050) en middellange termijn ambities (voor 2030) vastgelegd. Onze lange termijn ambitie is dat we in 2050 leven in een klimaatneutrale gemeente. Dit betekent: • dat de gemeente energieneutraal is (95% CO2reductie) en energiearmoede is voorkomen (energietransitie) • dat afvalstoffen worden ingezet als grondstof (circulaire economie) • optimale leefomstandigheden voor inheemse dieren en plantensoorten (biodiversiteit) en • klaar zijn voor extremer weer zoals droogte, langdurige hitte en clusterbuien (klimaatadaptatie). Het uitvoeringsprogramma loopt tot en met 2022 en omvat alle projecten en activiteiten die dus ook in 2022 doorlopen. Het is nu nog onduidelijk of het Rijk structureel voldoende middelen beschikbaar gaat stellen aan lagere overheden voor de uitvoering van het klimaatakkoord. We verwachten dat het Rijk via de komende meicirculaire 2021 hier meer duidelijkheid over geeft. Dit heeft direct invloed op het al dan niet nodig zijn van (structurele) extra middelen voor energietransitie. Bovendien zijn voor de onderdelen klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulaire economie landelijk nog geen ondersteuningsplannen ontwikkeld.

42

Onderstaande in het oog springende activiteiten en projecten in 2022 komen daarmee mogelijk onder druk te staan: • de energietransitie (transitievisie warmte en wijkuitvoeringsplannen voor het aardgasvrij maken) • het uitvoering geven aan circulaire economie en • het geven van impulsen aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. In de Investeringsagenda staan structureel benodigde budgetten benoemd die nodig zijn om het duurzaamheidsprogramma in 2022 en daarna te kunnen continueren. Bij de Begroting 2022 bieden we u wederom een overzicht van de voortgang van het Duurzaamheidsprogramma aan met daarbij een indicatie van voorziene voortgang voor de komende jaren.

43

4.6. THEMA FINANCIËN EN ORGANISATIE Financien en organisatie “Er is financiële ruimte om samen invulling te geven aan dat wat wij belangrijk vinden” De vijf eerste thema’s geven de belangrijkste speerpunten voor de aankomende vier jaar aan. In het thema Financiën en organisatie vertalen we onze keuzes in cijfers. Dit doen we op hoofdlijnen en met de kennis die we nu hebben. Er is financiële ruimte om samen met de gemeenteraad en inwoners invulling te geven aan dat wat zij belangrijk vinden. We gaan aan de slag met: • L astendruk • De organisatie is klaar voor de toekomst

4.6.1. Ontwikkelingen Sturen op doelen, ambities en middelen: op zoek naar nieuw evenwicht Deze Perspectiefnota laat zien dat we veel ambities hebben waarvoor (nog) geen financiële middelen beschikbaar zijn of komen. We zullen eerst financiële tekorten moeten oplossen. De ruimte voor nieuw beleid en investeringen is beperkt. We zijn op zoek naar nieuw evenwicht; nieuwe ambities kunnen alleen worden waargemaakt als huidig beleid en middeleninzet worden omgebogen. In deze Perspectiefnota zijn hiertoe voorstellen gedaan. We verwachten dat we de komende jaren nog vaker nieuwe en bestaande ambities zullen moeten afwegen en scherpe keuzes moeten maken. Op basis van de resultaten van het onderzoek Necker van Naem werken wij de komende jaren aan betrouwbare (financiële) informatie en verbetering van de P&C-cyclus met als doel om uw raad in staat te stellen optimaal te kunnen sturen op doelen, ambities en middelen. Bouwen aan een toekomstbestendige organisatie: bedrijfsvoering Op het gebied van organisatie en bedrijfsvoering werken we aan de volgende opgaven: • duurzame informatiehuishouding • digitaal duurzaam werken • duurzame gemeentelijke huisvesting Voor deze opgaven zijn op korte of langere termijn extra middelen noodzakelijk.

Bouwen aan een toekomstbestendige organisatie Op het gebied van de human resources gaan we werken aan een aanpak voor strategische personeelsplanning gericht op duurzaam inzetbare, toekomstbestendige medewerkers en leidinggevenden. De aanleiding is gelegen in alle veranderingen die op onze organisatie afkomen. Dit leidt tot banen die verdwijnen en nieuwe banen die ontstaan. Daarnaast hebben we ook personele taakstellingen als gevolg van ombuigingen, digitalisering en flexpool. Dit vraagt om continue inzet en ontwikkeling van medewerkers met als doel de juiste mens op de juiste plek, nu en in de toekomst. Dit kan gepaard gaan met de nodige frictie.

44

Digitaal duurzaam werken Digitaal duurzaam werken brengt naast kansen ook uitdagingen met zich mee onder andere op het vlak van informatiemanagement. De uitdagingen zijn de juiste balans vinden tussen: • informatieveilig werken • efficiënt werken • op een goede manier omgaan met privacygevoelige gegevens • het actief openbaar maken van informatie • het bewaren van informatie • het op een ordentelijke manier vernietigen van informatie. Een uitdaging is ook om dit te verankeren binnen de organisatie. Hiervoor is de visie op informatiemanagement opgesteld en wordt komende jaren een samenhangend programma uitgevoerd om te komen tot een duurzame (en digitale) informatiehuishouding. Kansen: • het op een veilige manier digitaal delen van statusinformatie • het openbaar maken en daarmee toegankelijk maken van overheidsinformatie • het koppelen van informatiesystemen • het verbeteren van het zoeken en vinden van informatie • het elektronisch anonimiseren van persoonsgegevens en • de mogelijkheden tot het benutten van kunstmatige intelligentie. Gemeentelijke huisvesting In 2020 heeft u de huisvestingsvisie voor de gemeentelijke organisatie vastgesteld. In de visie zijn zes hoofdambities geformuleerd en verder uitgewerkt in kwaliteiten voor de huisvesting. Met het vaststellen van de visie is de eerste stap gezet, de stip op de horizon.

Vervolgens hebben wij in 2021 de vervolgstap gezet door de geformuleerde wensen en eisen in de huisvestingsvisie concreter te maken in een globaal programma van eisen. Dit programma van eisen gebruiken we vervolgens om samen met u een aantal huisvestingsopties te verkennen: 1. Huisvesting in bestaand gemeentelijk bezit (Werkstate en Crackstate); 2. Huisvesting elders in bestaand vastgoed in Heerenveen; 3. Huisvesting elders op een nieuwbouwlocatie. Het doel is om tot een weloverwogen besluit te komen voor één van de huisvestingsscenario’s. Terugkeer naar kantoor tijdens en na corona In de huisvestingsvisie en het bijbehorende programma van eisen is het uitgangspunt dat de huisvesting passend is bij de manier waarop wij als organisatie (willen) werken. Het kantoor wordt hierbij specifieker gebruikt voor ontmoetingen en overleggen. Daarnaast werken we ook thuis of op een externe locatie. Door de uitbraak van corona is onze manier van werken radicaal veranderd: alleen de medewerkers die echt op kantoor moeten zijn, werken daar. De rest is thuis of elders aan het werk. Randvoorwaardelijk hiervoor is het vergroten van de kwaliteit van de informatievoorziening en te borgen dat de werk- en overlegplekken passen bij de manier van werken. De kwaliteit van het werk is namelijk sterk afhankelijk van de kwaliteit van de (thuis)werk- en overlegplekken.

Dit naast de wettelijke plicht die we als werkgever hebben om medewerkers te faciliteren met een geschikte (thuis)werkplek.

45

Formatieontwikkeling De formatieontwikkeling voor de autonome ontwikkelingen, voorstellen voor nieuw beleid en ombuigingen is als volgt:

De structurele formatie daalt met bijna 10 fte. Tijdelijk groeit de formatie voor openbare orde en veiligheid voor 2022 en 2023 met 4,73 fte en met 1 fte tot uiterlijk 2029 voor het opzetten van het omgevingsplan. Autonome ontwikkelingen In het financieel kader van de Perspectiefnota zijn de volgende autonome ontwikkelingen (onvermijdbaar en onuitstelbaar) opgenomen: x € 1.000

Ombuigingen De volgende structurele ombuigingen voor dit thema zijn in het dekkingsvoorstel opgenomen: x € 1.000

46

5.

UITGANGSPUNTEN THEMABEGROTING 2022

Voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2022 - 2025 worden de volgende technische uitgangspunten gehanteerd: - We houden rekening met een jaarlijkse stijging van de salarissen met 2% voor de jaren 2022 - 2025. Deze is al verwerkt in de meerjarenbegroting 2021. Voor 2021 is nog geen CAO afgesloten. De eventuele structurele effecten zijn daarom nog niet verwerkt in de jaren 2022 en verder; - Voor de prijsgevoelige budgetten in de begroting wordt uitgegaan van een stijging van 1%. Deze is al verwerkt in de meerjarenbegroting 2021; - Voor de kostendekkende heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing geldt dat de hoogte van de tarieven wordt bepaald door de hoogte van de kosten die voor dit betreffende onderdeel worden gemaakt; - Het tarief voor de onroerende zaakbelasting is opgehoogd met een inflatie van 1% per jaar; - De budgetsubsidies zijn niet trendmatig verhoogd; - De tarieven voor verhuur gymnastieklokalen, sportvelden en overige diensten zijn trendmatig verhoogd met jaarlijks 1%; - Het aantal inwoners op 1 januari 2022 ramen wij op 50.800. De jaarlijkse toename ramen wij op 50 inwoners.