Accountantsverslag-gemeente-Heerenveen-2024 getekend
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Accountantsverslag 2024
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Gemeente Heerenveen
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 2 juni 2025
https://thialf.nl/
2
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Aanbiedingsbrief
Onze conclusies
Onze conclusies
Jaarverslag
Gemeente Heerenveen T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Postbus 15000 8440 GA Heerenveen
Speerpunten
2 juni 2025
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Speerpunten
Onze samenwerking
Onze samenwerking
Geachte leden van de raad en het college,
Bijlagen
Bijlagen
Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2024 inclusief de rechtmatigheidsverantwoording (de ‘jaarrekening’) van gemeente Heerenveen te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan van 23 oktober 2024 en daarbij rekening gehouden met de aanpassingen in de kadernota rechtmatigheid en de bijbehorende Audit Alert van de NBA. Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is met uw ambtelijke organisatie besproken op 6 mei 2025 en bestuurlijk op 13 mei 2025. In dit verslag hebben we specifieke aandacht besteed aan: • onze conclusies na uitvoering van de jaarrekeningcontrole; • belangrijkste conclusies binnen het ruimtelijk en sociaal domein; • de controle van de aanbestedingen; • een reflectie op de huidige financiële positie van de gemeente.
Wij hebben de inhoud van dit verslag besproken tijdens de vergadering van de Auditcommissie op 20 mei 2025. Heeft u nog vragen, neemt u dan gerust contact met ons op. Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
Sytse Jan Dul MSc RA senior director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Leonard Springerlaan 35, 9727 KB Groningen, Postbus 8060, 9702 KB Groningen T: 088 792 00 50, F: 088 792 94 24, www.pwc.nl PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
3
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Onze conclusies
In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
https://www.oranjewoudfestival.nl
/
01
4
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen (1/2) We verstrekken een goedkeurende controleverklaring
Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2024 van gemeente Heerenveen afgerond. Wij hebben hierbij een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid verstrekt. Hierbij nemen wij een benadrukkingsparagraaf op ten aanzien van de onrechtmatigheden zoals opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (deze overschrijden namelijk de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens van 1%). Daarnaast hebben we een goedkeurend oordeel over de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen verstrekt. Dit alles onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Verder geldt dat we geen indicaties hebben van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving (uitgezonderd de onrechtmatigheden in de rechtmatigheidsverantwoording). Het college verantwoordt niet rechtmatig te hebben gehandeld
Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heerenveen. Op dit verslag kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Heerenveen.
Het college heeft een verantwoording over rechtmatigheid opgesteld in de jaarrekening en nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. De conclusie hierbij is dat de afwijkingen van €18,9 miljoen groter zijn dan de vastgestelde verantwoordingsgrens van €2,5 miljoen. De onrechtmatigheden zijn, na aanpassingen, adequaat toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. De afwijkingen worden met name veroorzaakt door: inkopen die ten onrechte niet (tijdig) Europees zijn aanbesteed van €13,0 miljoen, overschrijdingen van de vastgestelde thema’s voor €4,3 miljoen en overschrijdingen van investeringskredieten voor een bedrag van €1,6 miljoen. Hiervan is €4,0 miljoen acceptabel (past binnen het door de raad vastgestelde beleid) en omdat in de financiële verordening is geregeld dat melden bij de jaarrekening tijdig is. Naleving van aanbestedingsrichtlijnen is op dit moment onvoldoende gewaarborgd De onrechtmatigheden ten aanzien van de naleving van Europese aanbestedingsrichtlijnen zijn omvangrijk (€ 13,0 miljoen 2024; 2023 € 0,7 miljoen).
Ook het controleproces om tot de conclusies te komen, is intensief geweest en heeft zowel de organisatie als ons veel tijd gekost. Op basis van controles is inzichtelijk gemaakt dat voorgaand jaar inkopen zijn goedgekeurd, die niet voldeden aan de Europese aanbestedingsrichtlijnen (€2,9 miljoen). Het is belangrijk om de interne beheersing te verbeteren, o.a. door het versterken van de capaciteit van de afdeling inkoop (om minder kwetsbaar te worden met het toenemend belang van inkoop) en het gemeentebreed verbeteren van contract –en leveranciersbeheer (om bijvoorbeeld eventuele overschrijdingen van contracten tijdig te signaleren). Bij de overgang naar het nieuwe financiële systeem per 1 januari 2026 zou het inrichten van een contract- en verplichtingenadministratie hoge prioriteit moeten krijgen. Financiële positie is per 31 december 2024 toereikend, maar verdient naar de toekomst toe aandacht In 2024 is een positief resultaat behaald van €9,9 miljoen na mutaties reserves en zijn de ratio’s en het weerstandsvermogen toereikend. Er is sprake van een lichte verbetering van de ratio’s ten opzichte van voorgaand jaar vanwege de toename van het eigen vermogen. Wel vragen wij aandacht voor de onzekere toekomstige situatie. De financiële positie van de gemeente Heerenveen staat onder druk vanwege de aangekondigde ombuigingen vanuit het rijk en de investeringsopgave van de gemeente.
In de komende periode wordt door u als raad besloten over ombuigingsvoorstellen.
Toerekenen kosten aan juiste boekjaar vraagt aandacht Uit onze controle blijkt dat de interne beheersing hiertoe moet worden aanscherpt. Dit heeft geleid tot een controlebevinding. Het is belangrijk om de juiste toerekening van kosten in het jaarafsluitingsproces expliciet te controleren.
5
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen (2/2)
Onze conclusies
Positief resultaat behaald over uw grondexploitaties, maar de gehanteerde parameters in het ruimtelijk domein zijn voorzichtig ingeschat
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking
Er is in 2024 een positief resultaat behaald van €0,2 miljoen op de grondexploitaties als gevolg van winstnemingen en toevoegingen aan de verliesvoorzieningen. De gehanteerde parameters zijn overwegend evenwichtig ingeschat (met uitzondering van enkele opbrengstenstijgingen). De onzekerheden als gevolg van stikstof en netcongestie nemen toe, door de gemeente Heerenveen is dit niet als projectrisico ingerekend aangezien de kans van voorkomen nog onder de 50% wordt ingeschat.
Bijlagen
Bijlagen
Het gebruik van financiële restwaardes is door de gemeente nog niet in 2024 toegepast en overige aandachtspunten ten aanzien van de activa In de themarekening van de gemeente Heerenveen is een toelichting opgenomen omtrent het hanteren van financiële (circulaire) restwaarden voor nieuwe investeringen (materiële vaste activa). Dit is in 2024 nog niet toegepast en vraagt bij toepassing om actief overleg met ons (mede door landelijke overleggen om tot een uniforme werkwijze te komen). Voor de activa zijn verdere verbeterpunten het verrijken van de data in de activa-administratie en het gemotiveerd afwijken van de afschrijvingstermijnen conform de financiële verordening.
Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heerenveen. Op dit verslag kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Heerenveen.
Onderhoudsvoorzieningen zijn onderbouwd met recente onderhoudsplannen, maar uitnutting blijft achter In 2024 zijn nieuwe onderhoudsplannen geformaliseerd als basis voor diverse onderhoudsvoorzieningen, zoals het Watertakenplan. Daarbij is strakker gemonitord of onttrekkingen terecht ten laste van de voorzieningen worden gebracht. Bij uw onderhoudsvoorzieningen zien wij dat (conform het landelijk beeld) het daadwerkelijk gerealiseerde onderhoud achterblijft bij de planning, mede als gevolg van schaarste van capaciteit & middelen. Dit zorgt voor een stijging van de voorziening. Sturing op de daadwerkelijke uitvoering is van belang (om bijv. achterstallig onderhoud te voorkomen).
De kwaliteit van het jaarverslag is voldoende en samen met uw organisatie zijn verbeteringen doorgevoerd in de toelichtingen ten opzichte van voorgaand jaar De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar en voldoen aan het BBV. Over het algemeen is het verslag goed leesbaar en is de informatiewaarde voldoende. De verplichte informatie wordt in de paragrafen opgenomen. De leesbaarheid en informatiewaarde wordt echter ingewikkeld gemaakt door het gebruik van zowel thema’s, programma’s als taakvelden. Dit wordt ook betrokken bij de verdere ontwikkeling van de planning en control documenten. Ook toelichtingen ten aanzien van fraude en integriteit in de paragraaf bedrijfsvoering dienen uitgebreid te worden. In de toelichtingen op de jaarrekening zijn adviezen om toelichtingen aan te scherpen, zoals bij de niet uit de balans blijkende verplichtingen en de incidentele baten & lasten opgepakt. Dit heeft het inzicht verbeterd. Lasten in het sociaal domein nemen toe, onzekerheden zijn omvangrijk Ook bij de gemeente is conform de landelijke ontwikkelingen een stijging zichtbaar in de lasten binnen het sociaal domein (+19%). De gemeente heeft maatregelen genomen om dit te adresseren.
Binnen het sociaal domein is voor meerdere zorgaanbieders geconstateerd dat productie-verantwoordingen niet voor de wettelijke termijn van 1 april zijn ontvangen, wat leidt tot omvangrijke onzekerheden (€ 3,7 miljoen) ten aanzien van deze lasten. Grote (verbeter)opgaven vragen om prioritering Heerenveen staat voor diverse (verbeter)opgaven, met o.a. de nieuwe organisatie-inrichting, het verbetertraject inkopen, een nieuw financieel systeem, de financiële ombuigingen en beleidsmatige –en financiële opgaven in het sociaal en ruimtelijk domein. Dit vraagt de komende jaren om duidelijke prioritering en keuzes, dit om te voorkomen dat zaken door capaciteitsgebrek “half” worden opgepakt.
6
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Onze conclusies
Onze conclusies
In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de getrouwheid en rechtmatigheid toe.
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
https://www.grootheerenveen.nl/
02
7
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2024 is goedkeurend Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
Fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid
Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2024 van de gemeente Heerenveen afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring inzake de getrouwheid van de jaarrekening, waarin ook de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Hierbij nemen wij een benadrukkingsparagraaf op in onze controleverklaring ten aanzien van de onrechtmatigheden zoals opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (deze overschrijden namelijk de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens van 1%). De controlebevindingen in de WNTverantwoording 2024 zijn gecorrigeerd.
In totaliteit hebben we drie controleverschillen geconstateerd in relatie tot getrouwheid, welke allen zijn gecorrigeerd in de jaarstukken. Daarnaast is er sprake van één onzekerheid. De overzichten van deze fouten en onzekerheden inzake getrouwheid worden hier getoond.
Rechtmatigheid specifieke uitkeringen Wij hebben in onze controleverklaring ook een goedkeurend oordeel verstrekt over de baten en lasten alsmede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen.
Getrouwheid Oordeel:
Ten opzichte van ons controleplan hebben wij geen nieuwe risico’s geïdentificeerd. Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag – inclusief themaverslag, de paragrafen en de overige gegevens. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.
Goedkeurend
8.000
6.540
6.000
3.695
4.000 2.000
Geen wijzigingen van het controleplan
2.180 -
Fouten ◼ = absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000
Onzekerheden ◼ = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000
8
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Jaarverslag
Overzicht van gecorrigeerde fouten inzake getrouwheid
Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de gecorrigeerde fouten in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €100.000. Voor balansreclassificaties wordt onze uitvoeringsmaterialiteit gehanteerd, die €1,8 miljoen euro bedraagt. Wij hebben geen bevindingen in relatie tot de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen. De bevindingen ten aanzien van de WNT zijn opgenomen in de bijlage. Daarnaast zijn in de toelichtingen van de jaarrekening aanpassingen doorgevoerd. #
Beschrijving
Jaarrekeningpost
Fouten
Kosten die betrekking hebben op boekjaar 2025 zijn verantwoord in de jaarrekening van 2024
Overige bedrijfskosten Aan overige schulden
€255.000
€0
1
2
Een vooruitbetaald bedrag is ten onrechte opgenomen in de materiële vaste activa per 1 januari 2024
Vooruitbetaalde bedragen Aan Materiële vaste activa
€4.800.000
€0
3
Inkopen die ten onrechte niet zijn aangemerkt als fout in de rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
€10.785.000
€0
€15.840.000
€0
Totaal
Onzekerheden
9
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Jaarverslag
Jaarverslag
Overzicht van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid
Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €100.000. Voor balansreclassificaties wordt onze uitvoeringsmaterialiteit gehanteerd, die €1,8 miljoen euro bedraagt. Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college. Wij hebben geen bevindingen in relatie tot de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen. #
Beschrijving
Jaarrekeningpost
1
Gedeclareerde zorgkosten Jeugd/Wmo zijn niet onderbouwd met productieverantwoordingen
ZIN – Jeugd/Wmo
Totaal
Fouten
Onzekerheden -
€3.695.000
-
€3.695.000
10
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Uitkomsten controle 2024
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024
In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste uitkomsten van de controle wat betreft de rechtmatigheidsverantwoording, het ruimtelijk domein, het sociaal domein en overige onderwerpen.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
https://www.wikipedia.nl/
03
11
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Rechtmatigheid
Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uw rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing
Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten
M&O criterium
Het college legt verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel (indirect oordeel over de rechtmatigheid).
Er zijn geen onrechtmatigheden geïdentificeerd als gevolg van het M&Ocriterium.
Het college heeft onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens van €2,5 miljoen geconstateerd. De totale onrechtmatigheden komen neer op een bedrag van €18,9 miljoen. Een nadere toelichting van de afwijkingen boven de verantwoordingsgrens is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Begrotingscriterium
Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten
U heeft over 2024 €5,9 miljoen aan begrotingsafwijkingen gerealiseerd. Hiervan is €4,0 miljoen acceptabel en €1,9 miljoen een onacceptabele onrechtmatigheid. Ten aanzien van de investeringskredieten is een bedrag van €1,6 miljoen als onrechtmatig geïdentificeerd.
Onrechtmatigheden € 20.000.000
€ 18.000.000
€ 4.000.000
€ 16.000.000 € 14.000.000 € 12.000.000 € 10.000.000 € 8.000.000
€ 14.900.000
Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
Voorwaardencriterium Ten aanzien van het voorwaardencriterium zien de onrechtmatigheden voornamelijk toe op inkopen die ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed, dit betreft een bedrag van €13,0 miljoen. De organisatie heeft daarnaast, als gevolg van het uitbreiden van de controles, vastgesteld dat inkopen in 2023 ten onrechte als rechtmatig zijn geclassificeerd. Dit leidt tot een aanvullende onrechtmatigheid van €2,9 miljoen welke toegelicht wordt als onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij reflecteren op deze onrechtmatigheden op de volgende pagina.
€ 6.000.000 € 4.000.000 € 2.000.000 €Onrechtmatigheden
◼ = Acceptabele onrechtmatigheden
◼ = Onacceptabele onrechtmatigheden = Verantwoordingsgrens
12
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Rechtmatigheid
Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uw rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
De controle omtrent aanbestedingen is intensief verlopen met daarnaast ook belangrijke bevindingen
Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
In onze boardletter hebben wij gerapporteerd over de benodigde verbeterstappen in het inkoop –en aanbestedingsproces, inclusief op welke wijze de (verbijzonderde) interne controles meer ingericht kunnen worden. Gedurende de eindejaarscontrole is de samenwerking om tot juiste conclusies te komen binnen de aanbestedingen intensief verlopen. Dit heeft zowel van ons als van de organisatie veel tijd gevraagd. Dit heeft ook bevindingen op het gebied van inhuur en opvang Oekraïners tot gevolg. Binnen de gemeente Heerenveen is de afdeling inkoop kwetsbaar vanwege de beperkte personele capaciteit, dit betekent in de praktijk dat kennis en verantwoordelijkheden beperkt zijn tot een specifiek aantal personen. Dit heeft effect op de werkdruk en ook op de mogelijkheden om tijdig bij te sturen wanneer contracten overschreden dreigen te worden, of aflopen en tijdsintensieve trajecten voor Europese aanbestedingen opgestart moeten worden. Wij hebben begrepen dat binnen de afdeling inkoop een nieuwe medewerker is aangetrokken en wij onderschrijven het belang dat versterking op dit aspect – en op het investeren in systemen en processen, noodzakelijk is om de beheersing te verbeteren en meer onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen. Het investeren in capaciteit op de afdeling inkoop biedt ook ruimte om het inzicht in het contract- en leveranciersbeheer te verbeteren.
Een meer aanwezige rol van de VIC-functie binnen de aanbestedingen is van belang om de kwaliteit van de spendanalyse en gerichte controles te verbeteren en met een objectieve blik te kijken naar de onrechtmatigheden die mogelijk ontstaan in dit proces.
Wij gaan hierover graag met de organisatie in gesprek als onderdeel van onze evaluatie om hierin concrete verbeterpunten te formuleren. De onrechtmatigheden die zijn verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording bedragen €13,0 miljoen (2023: € 0,7 miljoen). Dit zijn voor de omvang van Heerenveen behoorlijk omvangrijke bevindingen. Er is dan ook nadrukkelijk aandacht vereist om het proces omtrent inkopen & aanbesteden te verbeteren. De geconstateerde bevindingen ten aanzien van 2024 betreffen verschillende soorten uitgaven: •
Inkopen t.b.v. opvang Oekraïners: €6,5 miljoen
•
Inhuur van personeel: €1,0 miljoen
•
Overige inkopen (sociaal & fysiek domein): €5,0 miljoen
•
ICT: €0,5 miljoen
In de rechtmatigheidsverantwoording 2024 is ook opgenomen dat er contracten in 2023 ten onrechte als rechtmatig zijn aangemerkt. Dit betreft een bedrag van €2,9 miljoen. Als onderdeel van de onrechtmatigheden ten aanzien van het niet naleven van Europese aanbestedingsregels zijn ook verwachte uitgaven met betrekking tot 2025 meegenomen welke specifiek zijn toegelicht in de niet uit de balans blijkende verplichtingen.
13
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Ruimtelijk domein (1/3)
Onze conclusies
Landelijke ontwikkelingen leiden tot meer onzekerheden in het fysiek domein
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein
Resultaten grondexploitaties In 2024 is een positief resultaat behaald op de grondexploitaties van €0,2 miljoen. Dit betreft het saldo van de in 2024 verantwoorde winstnemingen van €1,6 miljoen en het verhogen van de verliesvoorziening in 2024 van €1,4 miljoen. In het resultaat van het grondbedrijf valt op dat er afwijkingen bestaan ten opzichte van de begroting, dit is voornamelijk doordat de verliesvoorzieningen niet tussentijds worden begroot.
10
Ontwikkeling grondexploitaties in miljoenen euro’s 2024
2023
8 6 4
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten
De belangrijkste oorzaak voor de verhoging van de verliesvoorziening betreft dat een aantal grondexploitaties zijn omgeslagen naar verlieslatend, waaronder Stadiongebied en Fedde Schurerplein. Aanvullend is binnen het complex Tjalleberd een voorziening gevormd van €0,3 miljoen (in 2023: geen). Ten opzichte van 2023 is een daling zichtbaar in het resultaat van uw grondexploitaties (in 2024: €0,2 miljoen; in 2023: €9,3 miljoen). Dit met name door in 2023 een hoge vrijval van de verliesvoorzieningen is doorgevoerd op basis van een wijziging van de systematiek (totaal € 6,7 miljoen). In de figuur hiernaast is een grafische weergave opgenomen van de ontwikkeling van het resultaat, de risico’s en de verliesvoorzieningen over 2024 en 2023.
Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
Onzekerheden rondom stikstof en netcongestie verdienen meer aandacht in het afsluitingsproces De landelijke uitspraken van de Raad van State op 18 december 2024 hebben mogelijk gevolgen voor de grondexploitaties van gemeente Heerenveen. Waar voorheen enkel een natuurvergunning van de provincie nodig was voor extern salderen, gaat dit ook gelden voor intern salderen. Uit een voortoets van elk project moet blijken of er sprake is van stikstofdepositie. Dit geldt met terugwerkende kracht voor projecten die gestart zijn vanaf 1 januari 2020.
2 0 Resultaat (positieve grondexploitaties)
Risico's (cf. paragraaf weerstandvermogen)
Verliesvoorziening (negatieve grondexploitaties)
Momenteel zijn de beleidsregels voor intern salderen niet vastgesteld door de provincie en daardoor is het nog onduidelijk hoeveel stikstofruimte beschikbaar is. Ook is er momenteel sprake van een opschorting voor vergunningverlening voor intern salderen. Dit leidt tot mogelijke vertraging voor (investerings)projecten die op het punt van realisatie staan. In 2020 zijn er door de gemeente stikstofonderzoeken uitgevoerd voor de aanwezige grondexploitaties en is geconcludeerd dat natura 2000-gebieden op grote afstand liggen, waardoor de impact beperkt lijkt. Wel adviseren wij de ontwikkelingen nauwgezet te volgen. Daarnaast zijn onzekerheden als gevolg netcongestie en stikstof door de gemeente in overweging genomen. Als onderdeel van de door de raad vastgestelde speerpunten rapporteren wij hierover op de volgende pagina. Op dit moment schat de gemeente Heerenveen in dat de risico’s als gevolg van deze ontwikkelingen laag zijn en er geen indicaties bestaan dat projecten hierdoor vertraagd worden.
14
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Ruimtelijk domein (2/3)
Onze conclusies
De parameters zijn evenwichtig ingeschat
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen
Parameters grondexploitaties over het algemeen evenwichtig ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële waardering van de grondexploitaties stelt de gemeente Heerenveen exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Daarnaast zijn ook de geraamde (nominale) kosten en opbrengsten in de grondexploitaties geactualiseerd per prijspeil 1 januari 2025. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde en geactualiseerde uitgangspunten en parameters beoordeeld.
In algemene zin is er sprake van goed contact met de netbeheerders, maar verloopt het proces om afspraken op papier te zetten moeizaam waardoor onzekerheden blijven bestaan.
Parameter
Beoordeling
2025
2026, 2027
2028 e.v.
Gehanteerde rekenrente
⚫
1,7%
1,7%
1,7%
Kostenstijging GWW
⚫
4,5%
3,5%
2%
Kostenstijging VTU
⚫
5,5%
3,5%
2%
Opbrengstenstijging woningbouw (vrije sector)
9,5%
6,5%
2%
Opbrengstenstijging (betaalbare koop)
⚫
3,5%
3,0%
2,0%
Opbrengstenstijging woningbouw (sociaal)
⚫
3,5%
2,5%
2,0%
Opbrengstenstijging bedrijventerreinen
⧫
1,0%
1,0%
2,0%
◼ Controleverschil
Optimistisch
Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
De stijgende bouwkosten, de onzekerheden in de markt, de stijgende rente en het stroomnet van Nederland dat overvol is. Dit zijn de thema’s die impact hebben op uw grondexploitaties. Wij hebben geëvalueerd of deze onderwerpen in voldoende mate zijn gereflecteerd in de grondexploitaties. Wij concluderen dat de parameters over het algemeen evenwichtig zijn ingeschat. De gehanteerde parameters zijn voldoende onderbouwd en liggen in lijn liggen met de landelijke ontwikkelingen. Hoewel binnen de bandbreedte, is er een relatief hoge opbrengstenstijging voor woningbouw in de vrije sector ingerekend. Tegelijkertijd merken wij op dat de opbrengstenstijging voor bedrijventerreinen met 1% relatief voorzichtig is. Door de toenemende vraag naar elektriciteit is het stroomnet in Nederland overvol geraakt. Hierdoor ontstaat veel vertraging in bouwprojecten. Naast de rem op de woningbouw, zorgt netcongestie ook voor vertraging in de energietransitie. Het college heeft de impact van netcongestie in kaart gebracht en vastgesteld dat dit voornamelijk speelt bij Klaverblad Noord-Oost. Dit leidt tot een aanvullende risicobuffer, maar heeft (nog) geen impact op de berekening van de contante waarde.
⚫ Evenwichtig
⧫ Voorzichtig
15
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Ruimtelijk domein (3/3)
Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein
Projectplan omtrent het stadiongebied wordt opnieuw vastgesteld door de raad in 2025 De project- en ontwikkelplannen die ten grondslag liggen aan grondexploitatie Stadiongebied worden aangepast en in 2025 opnieuw aan de raad voorgelegd ter vaststelling. Dit ziet onder andere toe op een nieuwe invulling van de type woningen. Aangezien besluitvorming door de raad plaatsvindt in 2025, is in de jaarrekening van 2024 de grondexploitatie gewaardeerd op basis van de reeds bestaande projectplannen. Dit is conform het BBV. De gemeente wil circulaire restwaarde gaan hanteren voor investeringen
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
In de nota activa die in 2024 door de gemeente Heerenveen is vastgesteld wordt rekening gehouden met een financiële restwaarde. Voor gebouwen die voor minimaal 55% losmaakbaar worden gebouwd en een materialenpaspoort aanwezig is, hoeft niet meer tot nul afgeschreven worden. Dit geldt voor alle nieuwe gebouwen waar de komende jaren in geïnvesteerd wordt. Wij hebben tijdens de controle vastgesteld dat dit voor activa die per 31 december 2024 zijn opgenomen in de activa-administratie nog niet het geval is. Landelijk vinden op dit onderwerp diverse gesprekken plaats om een uniforme landelijke lijn te handhaven. Indien de situatie zich voordoet, gaan we hierover graag tijdig met de organisatie in gesprek om de impact daarvan op de jaarrekening te bespreken. Gehanteerde afschrijvingstermijnen wijken in sommige gevallen af van de financiële verordening
Uit onze controle blijken een aantal activa waarbij de gehanteerde afschrijvingstermijn afwijkt van de in de nota Activa voorgeschreven termijnen. Middels navraag binnen de organisatie zijn de afwijkingen gemotiveerd toegelicht en raadsbesluiten toegevoegd. In de controle heeft dit niet geleid tot bevindingen. Wij adviseren om te evalueren of de financiële verordening op dit gebied verrijkt moet worden.
Verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de activa-administratie De activa-administratie van de gemeente Heerenveen biedt voldoende inzicht om een oordeel te vormen over de getrouwheid van de activa in de jaarrekening. Wel zien wij verbeterpunten ten aanzien van het inzicht dat de activaadministratie biedt. De informatiewaarde is beperkt en bevat enkel de beginstand, eindstand en mutaties gedurende het jaar. Om het inzicht te vergroten en meer datagerichte controles mogelijk te maken zijn elementen zoals de aanschafdatum en activacategorie conform de financiële verordening relevant om toe te voegen. Dit kan ook aanknopingspunten bieden om het aantal steekproeven te verminderen. De overstap naar een nieuw financieel systeem per 1 januari 2026 biedt eventueel mogelijkheden om deze verbeteringen door te voeren. Het uitnutten van voorzieningen is een belangrijk aandachtspunt
Binnen de voorzieningen is zichtbaar dat deze, in relatie tot andere gemeenten, beperkt aflopen. In 2024 is door de gemeente €8,0 miljoen toegevoegd en is slechts €4,1 miljoen aangewend. De totale stand van de voorzieningen is gestegen naar €31,7 miljoen. Dit zit voornamelijk in de onderhoudsvoorzieningen (€10,0 miljoen) en de egalisatievoorziening riolering (€14,3 miljoen). De gemeente Heerenveen heeft in 2024 stappen gezet in onder andere het herzien van beheerplannen en het steviger monitoren op onterechte onttrekkingen. Dit is een goede ontwikkeling. Wel zien wij aandachtspunten met betrekking tot het tijdig uitvoeren van de werkzaamheden conform beheerplannen om achterstallig onderhoud te voorkomen. Landelijk zien wij dat verschillende gemeenten hier, mede als gevolg door schaarste en druk op de capaciteit, moeite mee hebben.
16
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Sociaal domein Het sociaal domein staat onder druk De lasten in het sociaal domein nemen toe De zorgkosten in het sociaal domein nemen toe, terwijl de bijdragen vanuit het rijk krimpen. Landelijk gezien is in de afgelopen jaren een stevige stijging gezien in het aantal cliënten en de intensiteit van zorgtrajecten, deze worden steeds complexer en daardoor duurder. Ook in Heerenveen nemen de kosten fors toe (€21,8 miljoen begroot en werkelijke kosten €25,9 miljoen, een toename van 19%). De gemeente onderneemt stappen om de zorgkosten in de toekomst te verlagen, onder andere door het decentraliseren van provinciale zorg en dit te verplaatsen naar een meer lokale aanpak. Belangrijk aandachtspunt is ook het uitvoeren van evaluaties met Sociaal Domein Fryslân inzake de provinciale inkoop en gemaakte afspraken met zorgaanbieders.
Update interne beheersing
Zorgfraude is een belangrijk aandachtspunt
Fraude
Landelijk zijn er meer signalen van zorgaanbieders die ten onrechte niet (volledige) zorgprestaties factureren. Dit is besproken met uw organisatie en hierbij zijn geen signalen binnengekomen dat er sprake is van dergelijke casussen binnen Heerenveen. Voor de gemeente is het belangrijk om te kijken of de huidige interne beheersing op dit momenteel voldoende is om dergelijke indicaties tijdig te signaleren. Hiervoor zijn al stappen gezet. Zo is bijvoorbeeld binnen de Wmo is sprake van aangewezen toezichthouders die dergelijke signalen in behandeling nemen, binnen Jeugd is hiervan nog geen sprake. De gemeente heeft daarnaast in 2024 bij Jeugd een cliëntervaringsonderzoek laten uitvoeren door een externe partij.
Fraude
Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
Ook in 2024 blijken er onzekerheden rondom de prestatielevering zorg in natura De gemeente Heerenveen is voor het vaststellen van de prestatielevering volledig afhankelijk van de productieverklaringen van aanbieders.
Binnen de Wmo worden dergelijke productieverantwoordingen in combinatie met een controleverklaring over het algemeen tijdig aangeleverd. Binnen Jeugd is sprake van verschillende zorgaanbieders die dit niet tijdig, voor de deadline van 1 april, in kunnen dienen. De gemeente is hiervoor in belangrijke mate afhankelijk van de aanlevering door het Sociaal Domein Fryslân.. Landelijk gezien is er een ontwikkeling gaande om de afhankelijkheid van productieverantwoording te verkleinen. In de SDO-notitie van de NBA zijn interne beheersingsmaatregelen geformuleerd voor gemeenten om dit te adresseren. Hierbij zijn onder andere standaardagenda’s en templates opgenomen voor de vastlegging van gesprekken met de zorginstellingen. Wij adviseren om hier kennis van te nemen om te kijken of de gemeente hierdoor meer de regie kan nemen in het aantonen van prestatielevering voor zorg in natura. In tabel 1 zijn de fouten en onzekerheden in het kader van de jaarrekeningcontrole opgenomen als gevolg van de controle binnen het sociaal domein. Deze worden veroorzaakt door het ontbreken van productieverantwoordingen bij een aantal zorgaanbieders. 2024 (x €1.000) Getrouwheid Fout
Onzeker
Jeugdzorg ZiN
-
2.652
Wmo ZiN
-
1.043
Totaal
-
3.695
Tabel 1: Overzicht van fouten en onzekerheden sociaal domein
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Overige onderwerpen (1/2)
Onze conclusies
Verplichtingenadministratie is niet op orde
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Uitkomsten controle 2024
Sociaal domein
In de sturing op de verplichtingenadministratie bestaan belangrijke aandachtspunten. De gemeente heeft op dit moment beperkt inzicht in de (langlopende) financiële verplichtingen en de looptijd van de contracten. Het is een belangrijk aandachtspunt om dit inzicht te verbeteren om onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen. Als onderdeel van de overgang naar een nieuw financieel systeem per 1 januari 2026 wordt dit meegenomen door de organisatie.
Overige onderwerpen
Toerekening van kosten aan juiste boekjaar verdient aandacht
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Overige onderwerpen
Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten
In de jaarrekeningcontrole 2024 zijn er in de toerekening van kosten aan het juiste boekjaar verschillende inkoopfacturen geconstateerd die betrekking hebben op een ander boekjaar, dit betreft zowel facturen over 2023 die in 2024 zijn ontvangen en verantwoord, alsmede facturen over 2025 die in 2024 zijn ontvangen en verantwoord. Dit heeft geleid tot een controlebevinding. Het is belangrijk dat de interne beheersing hierop wordt aangescherpt, dit om een betrouwbare financiële rapportage te waarborgen. Ten aanzien van de BTW is een integrale analyse uitgevoerd door een externe fiscalist
Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
Met betrekking tot de BTW hebben wij in onze rapportage interim-bevindingen gerapporteerd dat dit mogelijk leidt tot correcties. Door de gemeente Heerenveen is een externe fiscalist aangesteld om de financiële administratie door te lichten. Door deze externe fiscalist is vastgesteld dat een bedrag van €0,4 miljoen te veel is gedeclareerd bij het BCF. De overige bevindingen na het uitvoeren van de rondrekening zijn beperkt. We hebben de uitkomsten hiervan beoordeeld en kunnen ons vinden in de gevormde conclusies.
17
18
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Overige onderwerpen (2/2)
Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking
Einde handhavingsmoratorium Wet DBA
Cloudgebruik bij gemeenten
Per 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium Wet DBA beëindigd. Dit betekent dat de Belastingdienst weer kan handhaven op schijnzelfstandigheid met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025. In 2025 zal de Belastingdienst bij een correctie nog geen vergrijp- of verzuimboete opleggen indien de gemeente aantoonbaar stappen heeft ondernomen om schijnzelfstandigheid te voorkomen.
Overheden maken steeds meer gebruik van clouddiensten. De cloud biedt kansen in het verbeteren van de bedrijfsvoering en/of de dienstverlening. Maar de cloud brengt ook risico’s met zich mee. Bij de gemeente Heerenveen wordt gebruik gemaakt van clouddiensten en het is van belang dat de organisatie zich bewust is van de risico’s hieromtrent.
In tegenstelling tot eerdere berichten geeft de Belastingdienst aan dat alle lopende en goedgekeurde modelovereenkomsten tot eind 2029 kunnen worden gebruikt. Nieuwe overeenkomsten worden niet meer getoetst. Het werken met een modelovereenkomst biedt enkel zekerheid als ook wordt gewerkt volgens de bepalingen uit de modelovereenkomst.
De Algemene Rekenkamer heeft een onderzoek uitgevoerd naar het gebruik van clouddiensten bij het Rijk. Het onderzoek bestempelt het gebruik van de cloud door het Rijk als zorgelijk en trekt 3 belangrijkste conclusies:
De Belastingdienst heeft het formulier 'Verzoek vooroverleg beoordeling arbeidsrelatie' gepubliceerd waarmee je als opdrachtgever een vooroverleg kan opstarten ter beoordeling van één specifieke arbeidsrelatie. Vooroverleg kan leiden tot een standpuntbepaling van de Belastingdienst of tot een vaststellingsovereenkomst over de arbeidsrelatie. Het is belangrijk een goede risico-inventarisatie uit te voeren, mogelijk contracten af te bouwen en beheersmaatregelen in de gehele organisatie in te voeren (inclusief het vergroten van het bewustzijn) waarbij wordt getoetst of wordt voldaan aan de Wet DBA.
Bijlagen
Bijlagen
In het eerste kwartaal van 2024 is het nieuwe wetsvoorstel Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties (VBAR) omtrent het werken met zelfstandigen naar de Raad van State gestuurd. Vanaf 1 januari 2026 zal de VBAR naar verwachting in werking treden. Ook komt er een rechtsvermoeden onder de VBAR. Eenieder die tegen een beloning van niet meer dan €33 (exclusief btw) per uur arbeid verricht, kan dit rechtsvermoeden inroepen. Dit rechtsvermoeden geldt in beginsel civielrechtelijk, maar indien dit civielrechtelijk wordt gevolgd werkt dit door naar fiscaliteit en sociale zekerheid.
1. Het Rijk heeft beperkt zicht op clouddiensten. 2. Het Rijk maakt onvoldoende strategische risicoafwegingen. 3. Het Rijk waarborgt onvoldoende de principes (digitale) soevereiniteit, continuïteit van de dienstverlening en de gegevensbescherming De vijf belangrijkste risico’s om hierin te onderkennen zijn: 1. Afhankelijkheid van leveranciers, ook met betrekking tot de toekomstige migratie van het nieuwe financieel systeem 2. Toegang statelijke actoren 3. Continuïteit dienstverlening 4. Gegevensbescherming 5. Kennis en kunde Wij adviseren Heerenveen om kennis te nemen van dit rapport en mogelijke risico’s te betrekken bij de strategie rondom clouddiensten en het verbeteren van de interne beheersing.
19
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Schattingen (1/2)
Onze conclusies
De schattingen van het college nader uitgelicht
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024 Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
Ruimtelijk domein
Waarde (x €1 miljoen)
Sociaal domein
Sociaal domein
Schatting
Oordeel Opmerkingen
Overige onderwerpen
2024
Overige onderwerpen
2023
2024
Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Afschrijvingen van materiële vaste activa
6
6
⚫
Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. Wij hebben werkzaamheden verricht op de gehanteerde afschrijvingstermijnen en geconcludeerd dat deze niet altijd aansluiten bij uw financiële verordening. Dit is besproken met uw organisatie en is onderbouwd met raadsbesluiten waarin gemotiveerd wordt afgeweken van deze afschrijvingstermijnen.
De waardering van het vastgoed
71
61
⚫
Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben. Vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd, maar wordt jaarlijks afgeschreven. Er is enkel sprake van een parkeergarage dat zich classificeert als vastgoed met bedrijfseconomische functie. Wij hebben vastgesteld dat de WOZ-waarde hoger ligt dan de boekwaarde. Hiermee is niet sprake van een benodigde afwaardering.
De waardering van de grondexploitaties
15
25
⧫/⚫
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen en voorlopige contracten. De parameters zijn over het algemeen evenwichtig ingeschat.
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
◼ Controleverschil
Optimistisch
⚫ Evenwichtig
⧫ Voorzichtig
20
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Schattingen (2/2)
Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024
Schatting
Waarde (x €1 miljoen) 2024
Rechtmatigheid
Oordeel Opmerkingen
2023
2024
Rechtmatigheid Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
De juistheid en volledigheid van de onderhoudsvoorzieningen
10
9
⧫
De dotaties en onttrekkingen voor de komende jaren liggen in lijn met het onderhoudsplan en deze is sluitend voor de komende jaren. Wel hebben wij geconstateerd dat de onttrekkingen achterblijven op het onderhoudsplan. Er wordt jaarlijks wel gedoteerd waardoor de onderhoudsvoorziening relatief hoog is. Gezien het grote verschil en de vraag of dit allemaal ingelopen gaat worden in de komende jaren hebben wij dit als een voorzichtige schatting aangemerkt. Daarnaast is het belangrijk dat wel tijdig voldoende onderhoud plaatsvindt om achterstallig onderhoud te voorkomen.
De waardering van de financiële vaste activa
13
12
⚫
Wij hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Ook het risico op een mogelijk duurzame waardevermindering op de waardering van uw deelnemingen hebben we hierbij meegewogen, waarbij voornamelijk Sportstad Heerenveen B.V. en Thialf OG BV zijn beoordeeld. Op dit moment concluderen wij dat de inschattingen van het college ten aanzien van de waardering van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand zijn gekomen.
De waardering en indexatie van de APPAvoorziening
4
4
⚫
De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per eind 2024 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het Ministerie gebruikt. Daarnaast is de voorziening geïndexeerd met 1,84%. Het nieuwe collegelid is meegenomen in de voorziening. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten die de gemeente Heerenveen heeft gehanteerd. Uiterlijk in 2028 zullen naar verwachting de pensioenen van (oud-) wethouders worden overgebracht naar het ABP. Hierdoor zal straks in één keer een uitstroom van middelen plaatsvinden. Het is belangrijk de ontwikkelingen goed te monitoren en tijdig de voorziening mogelijk bij te stellen.
De juistheid en volledigheid van de voorziening verlofsparen
1,9
1,5
⚫
Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van de beste inschatting die de gemeente kan maken. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt.
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
◼ Controleverschil
Optimistisch
⚫ Evenwichtig
⧫ Voorzichtig
21
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Update interne beheersing
Onze conclusies
Geen nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersing
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024
Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing
Rechtmatigheid
In onze rapportage boardletter 2024 hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de gemeente Heerenveen. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd.
Rechtmatigheid
Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
Enkele aandachtspunten in uw IT- beheersing Wij zijn verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich op de algemene ITbeheersingsmaatregelen. De controle wordt volledig gegevensgericht uitgevoerd.
Formele procedures binnen de IT-afdeling kunnen aangescherpt worden en superusers rechten zijn beoordeeld Als onderdeel van de managementletter is een eerste reflectie gegeven op de inrichting van de IT-beheersingsmaatregelen. In de eindejaarscontrole is hier nader invulling aan gegeven door onder andere te kijken naar de inrichting van superuser-rechten, wachtwoordinstellingen en de procedures die de gemeente heeft ingericht met betrekking tot de Windows Active Directory omgeving. Superusers
Er is vastgesteld dat binnen de gemeente sprake is van superuser-accounts, waarvan service-accounts en persoonlijke accounts. Wij adviseren om het aantal service-accounts zoveel als mogelijk terug te brengen naar hetgeen noodzakelijk.
De persoonlijke accounts staan op naam van medewerkers waarbij het op basis van functiebenaming logisch is dat zij dergelijke rechten bevatten. Binnen de specifieke gemeentelijke applicaties zijn de superuserrechten tevens beoordeeld. Hierbij zijn geen belangrijke bevindingen geconstateerd. Wachtwoordinstellingen Wachtwoorden moeten periodiek aangepast worden. Dit wordt bij gemeente Heerenveen elke 180 dagen vereist, wat een passende termijn is. De wachtwoordinstellingen zijn toereikend. Procedures ten aanzien van de active directory Met de CISO is in het voorjaar van 2025 een gesprek gevoerd over de monitoring activiteiten die worden verricht ten aanzien van de algehele gebruiksomgeving (Active Directory). Hierin wordt gebruik gemaakt van een tool, genaamd AD Audit Plus. Hierin zitten verschillende controlestappen ingebouwd die dagelijks de uitzonderingen signaleren en ter opvolging aanbiedt in een werkvoorraad. Dergelijke uitzonderingen worden tot nu toe niet zichtbaar gemonitord. Vanuit de afdeling worden momenteel werkprocedures opgesteld om deze taken te integreren in de dagelijkse gang van zaken. Het is een goede ontwikkeling dat de gemeente voornemens is om dit nader uit te werken. Daarbij is van belang dat taken en verantwoordelijkheden duidelijk worden belegd binnen de organisatie en worden geformaliseerd om de continuïteit hiervan te waarborgen.
Wij bevelen aan om de uitkomsten hiervan structureel te documenteren. Om de opvolging vast te stellen, kan de VIC een periodieke controle hierop uitvoeren.
22
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Fraude
Onze conclusies
Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024
Wij hebben specifieke werkzaamheden uitgevoerd op drie frauderisico’s
•
Specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van belangrijke schattingen, specifiek de waardering van grondexploitaties;
•
Middels deelwaarneming uitvoeren van controles op verkooptransacties in de grondverkopen inclusief of marktconforme prijzen tot stand zijn gekomen en inclusief prestatielevering
Voor onze jaarrekeningcontrole zijn de geïdentificeerde frauderisico’s als volgt:
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
•
Het risico op het doorbreken van de interne beheersingsmaatregelen door het college c.q. de directie
•
Het risico van niet-zakelijke transacties bij grondverkopen/opbrengstverantwoording
Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
•
Schattingen
Schattingen Update interne beheersing
Update interne beheersing Fraude
Fraude Jaarverslag
Jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
In onze risico-inschatting hebben wij als wijzigiging ten opzichte van het controleplan het risico van niet-zakelijke transacties gekoppeld aan het risico van de opbengstverantwoording van grondverkopen. In dit kader hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd.
Bijlagen
•
Opzet en implementatie van interne beheersmaatregelen geëvalueerd
•
Middels deelwaarneming uitvoeren van gegevensgerichte controles op de naleving van aanbestedingsrichtlijnen, het ondertekenen van contracten door bevoegde personen (inclusief betrokkenheid van meerdere personen bij de totstandkoming en of de opdracht is gegund aan de partij die op basis van de gunningscriteria de opdracht had moeten krijgen).
•
Middels deelwaarneming beoordeeld of er bij meerwerk van opdrachten de prestatie daadwereklijk is geleverd.
•
Het evalueren van de uitkomsten van de door de organisatie uitgevoerde spendanalyse op de naleving van aanbestedingsrichtlijnen;
Doorbreken interne beheersingsmaatregelen •
Opzet en implementatie van interne beheersmaatregelen geëvalueerd;
•
Op basis van risico-analyse en data-analyse verrichten van controles op gemaakte boekingen in de administratie;
Onze samenwerking Bijlagen
Het risico dat inkoopcontracten worden gegund aan (bevriende) partijen, dan wel dat er sprake is van omkoping om een contract te verkrijgen (met het risico op belangenverstrengeling en kickbacks).
Gunning van inkoopcontracten
•
Specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van belangrijke schattingen, specifiek de waardering van grondexploitaties;
•
Wij hebben voor organisaties/bedrijven waar collegeleden of de directie een nevenfunctie hebben, vastgesteld of de gemeente inkooptransacties met deze organisaties/bedrijven is aangegaan.
Niet-zakelijke transacties bij grondverkopen/opbrengstverantwoording •
Opzet en implementatie van interne beheersmaatregelen geëvalueerd;
Naast deze werkzaamheden hebben wij ook de frauderisicoanalyse van gemeente Heerenveen doorgenomen en vergeleken met onze eigen risicoinschatting. Eventueel hebben wij onze risicoanalyse aangevuld. De werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude. Geen aanwijzingen of signalen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving geïdentificeerd
Tijdens de controle van de jaarrekening 2024 zijn er geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
23
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies
Jaarverslag
Uitkomsten controle 2024
Uitkomsten controle 2024
InInditdithoofdstuk hoofdstukbeschrijven beschrijvenwe wewat onze ons is opgevallen visie op deinfinanciële relatie totpositie de van de informatiewaarde gemeente en watvan onshet is jaarverslag. opgevallen in Daarnaast relatie tot beschrijven de informatiewaarde we onze visie van het op dejaarverslag. financiële positie van de gemeente X.
Jaarverslag
Jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Observaties jaarverslag
Observaties jaarverslag Speerpunten
Speerpunten Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
https://www.heerenveen.nl/
04
24
Accountantsverslag 2024 | Gemeente Heerenveen
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Financiële positie (1/2)
Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle 2024
De kerngetallen laten een verbetering zien, maar de gemeente staat voor grote financiële opgaven
Uitkomsten controle 2024
Financiële positie van de gemeente Heerenveen vraagt om aandacht
Jaarverslag
Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd (zie de tabel hiernaast). De belangrijkste kengetallen zijn verbeterd ten opzichte van vorig jaar en het exploitatieresultaat over 2024 is positief. De solvabiliteit ligt weliswaar onder het landelijk gemiddelde, maar is als voldoende aan te merken. De gemeenteraad heeft de streefwaarde voor de solvabiliteit vastgesteld op 20%. De solvabiliteit van de gemeente Heerenveen in 2024 is 30,4% en laat een verbetering van de financiële positie zien, dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging van het eigen vermogen. De nettoschuldquote is daarnaast goed te noemen. Per ultimo 2024 is de financiële positie op basis van de kengetallen voldoende. De kengetallen moeten daarbij worden bekeken in samenhang met het weerstandsvermogen en het financiële beeld in de begroting. Op de volgende pagina gaan we in op het weerstandsvermogen. Dit is voor Heerenveen ook goed te noemen. De grote uitdaging zit in de sluitende begroting voor de komende jaren. Er worden op basis van de begroting 2025-2028 omvangrijke tekorten verwacht vanaf 2026, o.a. als gevolg van verwachte kortingen op het gemeentefonds. Er wordt hierbij nog gekeken naar de financiële gevolgen van de landelijke Voorjaarsnota (met te ontvangen extra incidentele middelen).
Door de gemeente is het project ‘Gezonde financiële positie’ gestart naar aanleiding van de nietsluitende meerjarenbegroting. Vanuit dit project worden ombuigingen voorgesteld. De gevolgen hiervan zullen ook worden betrokken bij het opstellen van de begroting 2026-2029.