Raadsmonitor Heel 2024 definitief

Veel rolstoelen voor enkelvoudig gebruik worden zelf aangeschaft of men gebruikt de uitleenservice. Het aantal verstrekkingen van vervoersvoorzieningen is licht toegenomen. Het gaat dan voornamelijk om scootmobielen en driewielfietsen. De kosten zijn licht gestegen. We verwachten de komende jaren geen grote schommelingen door het nieuwe hulpmiddelencontract waarin voorzieningen niet meer worden gekocht maar gehuurd. De kosten verdelen zich dan meer. Er zijn minder financiële piekmomenten.

27 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Financieel overzicht Algemeen De kosten voor PGB Volwassenen en Immaterieel Zorg In Natura (ZIN) beïnvloeden elkaar en moeten gezamenlijk worden beoordeeld als Kosten Individuele maatwerkvoorzieningen.

Financieel PGB De uitgaven voor het Persoonsgebonden Budget (PGB) zijn hoger dan begroot. Door de regionale inkoop via een open-raamcontract wordt er beperkt gebruik gemaakt van de PGB’s. Door het open-raamcontract kunnen nieuwe aanbieders makkelijk toetreden. Daarom is een PGB-constructie in veel gevallen niet meer noodzakelijk. Nieuwe PGBaanbieders moeten aan dezelfde kwalitatieve eisen voldoen als aanbieders die al voor het regionale raamcontract ingeschreven zijn.

Financieel PGB WMO immaterieel 60.000

54.473 46.000

50.000 40.000

40.384

28.407

30.000 20.000

48.600

15.139

10.000 2020

2021

2022

2023

2024

Begroot 2024

Figuur 6 Financieel PGB Wmo immaterieel

Financieel immaterieel ZIN

Financieel ZIN immaterieel 2.000.000 1.800.000 1.600.000 1.400.000 1.200.000 1.000.000 800.000 600.000 400.000 200.000 -

1.296.490

1.328.849

2020

2021

1.436.718

2022

1.577.127

2023

1.746.677

1.746.850

2024

Begroot 2024

Figuur 7 Financiën immateriële voorzieningen

28 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting

De lichte toename in kosten komt voornamelijk door de uitstroom van klanten vanuit Stip en vanuit beschermd thuis naar de maatwerkvoorzieningen individuele en groepsbegeleiding. In de begroting was hier al rekening mee gehouden waardoor de uitgaven in lijn liggen met de begroting.

Kosten materiële voorzieningen

Uitgaven woon-, rolstoel-, vervoersvoorzieningen 2024 € 350.000 € 300.000 € 250.000 € 200.000 € 150.000 € 100.000 € 50.000 €-

€ 303.910

€ 331.575

€ 301.881

€ 226.880 € 148.380

€ 124.336

begroot 2024 Vervoersvoorziening

werkelijk 2024 Rolstoelen

Woonvoorziening

Figuur 8 Kosten Materiële voorzieningen 2024

Toelichting

De kosten voor woon-, vervoer- en rolstoelvoorzieningen liggen in lijn ligt met de afname/toename in verstrekkingen. Alleen de kosten voor de vervoersvoorzieningen leken eerst af te nemen en toen toch weer toe te nemen, waardoor er een verschil is tussen de begroting en de werkelijke kosten.

Rolstoelen

Vervoersvoorz.

Woonvoorz.

Totaal

2021

202.121

156.083

348.817

707.021

2022

199.722

174.747

249.281

623.750

2023

126.642

312.515

267.488

706.645

2024

124.336

301.881

331.575

757.792

Figuur 9 Kostenontwikkeling Materiële voorzieningen

Toelichting

Deze tabel laat de werkelijke uitgaven zien voor in de laatste drie jaar. Bij de rolstoelen zijn we een daling in kosten na 2022. In 2021 en 2022 hadden we een paar duurdere rolstoelen verstrekt. De afgelopen twee jaar is dit niet voorgekomen. De vervoersvoorzieningen zijn in 2023 flink toegenomen, voornamelijk door verstrekkingen van scootmobielen en driewielfietsen. Deze beweging zien we ook in de regio. De woonvoorzieningen blijven stijgen. Zoals gezegd ligt dit zowel aan het groeiende aantal grotere woningaanpassingen, als aan prijsstijgingen op de markt.

29 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Groei aantal klantcontacten Stip

De baliemedewerkers van Stip houden bij hoeveel mensen met vragen binnen lopen of telefonisch contact opnemen. Het aantal inkomende contacten neemt in de loop van de jaren toe, met name het aantal bezoekers.

Telefonische contacten

Bezoekers met vragen

2021

3797

16

2022

3975

52

2023

4007

90

2024

4203

Figuur 10 Aantal inkomende contacten Stip

30 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Bijlage Participatiewet Programma Participatiewet Onderwerp

Toelichting

Doelen

De doelen op hoofdlijnen van de gemeente op basis van de Participatiewet17

Stand Bijstand

Aantal mensen in de bijstand en het verloop over meerdere jaren

Trajecten

Aantal mensen dat een traject heeft

Financiën

Kosten van de uitkering ten opzichte van het BUIGbudget18

Financiën Openeinderegeling

Financiën van de bijzondere bijstand, het minimabeleid en de kwijtscheldingen

Armoede en schulddienstverlening

Instroom en uitstroom

Doelen Inwoners van de gemeente Heerde voorzien zoveel mogelijk in hun eigen inkomen. De gemeente Heerde biedt ondersteuning bij het vinden van werk. Hierbij geldt als regel dat ondersteuning alleen wordt ingezet als het efficiënt en effectief is. Inwoners die niet kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt participeren naar eigen vermogen in de samenleving, bijvoorbeeld door het uitvoeren van vrijwilligerswerk. De gemeente Heerde biedt een vangnet als zij het financieel moeilijk hebben. De gemeente wil armoede en schulden onder de inwoners van de gemeente waar mogelijk voorkomen dan wel bestrijden.

Vluchtelingen uit Oekraïne De gemeente Heerde biedt ondersteuning aan vluchtelingen uit Oekraïne op noodopvanglocatie Groot Stokkert en voor vluchtelingen die bij particulieren in de gemeente verblijven.

17

Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, zoals mensen met een arbeidsbeperking. 18 Afkorting voor Gebundelde Uitkering. 31 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Leefgeld Vluchtelingen uit Oekraïne ontvangen leefgeld om bijvoorbeeld eten en kleding te kopen. In de gemeente Heerde zijn er forse inspanningen verricht om het verstrekken van leefgeld zo snel mogelijk en op de juiste wijze te laten verlopen. Hieronder in de tabel staan het aantal leefgelduitkeringen aan Oekraiense vluchtelingen en de totale kosten 2024. Aantal uitkeringen 28 3

Gemeentelijke opvang (Goo) Particulieren opvang (Poo)

Totale kosten 2024 €119.174,41 €11.938,30

Figuur 11 Aantallen en kosten opvang Oekraïners

Werk Vluchtelingen uit Oekraïne die kunnen en willen werken, hebben toegang tot de Nederlandse arbeidsmarkt. De gemeente Heerde zet zich in om deze mensen naar de arbeidsmarkt toe te leiden. Op dit moment werken we samen met Werkleerbedrijf Lucrato. Het Werkleerbedrijf is twee keer per week op locatie Groot Stokkert aanwezig om Oekraïners te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. In 2024 zijn 83 Oekraïners naar werk begeleid door Lucrato.

Participatiewet Werk Ontwikkeling aantal bijstandsgerechtigden

Aantal bijstandsgerechtigden 195

192

190 185 180

177

175

175 169

170 165

162

170 162

160

162

155 150 31-12-2017

31-12-2018

31-12-2019

31-12-2020

31-12-2021

31-12-2022

31-12-2023

31-12-2024

Figuur 12 Ontwikkeling aantal bijstandsgerechtigden

32 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting

Bovenstaande grafiek laat de trend zien van het aantal inwoners dat een uitkering ontvangt in het kader van de Participatiewet, IOAW 19, Bbz20 en IOAZ21 op 31 december van een bepaald jaar. Het aantal bijstandsgerechtigden loopt sinds 1 januari 2023 op. Dit is een landelijke trend.

Landelijk beeld De gemeente Heerde vergeleken met kleine gemeenten (bron: www.waarstaatjegemeente.nl) Omschrijving

Gemeente Heerde

Gemeenten < 25.000 inwoners

Aantal huishoudens met bijstand (okt 2024)

2,3%

2,5%

Kinderen in uitkeringsgezinnen (2022)

4%

3%20

Aantal beschikbare banen per 1000 inwoners (2023)

496

587

Personen met een bijstandsuitkering PER 1000 inwoners (2024)

15

18

Werkloosheid (2024)

2,7%

3,0%

Huishoudens met een laag inkomen (2023)

7%

10%22

Huishouden met problematische schulden (2024)

5,1%

6,1%

Figuur 13 Vergelijking gegevens participatie

19

Inkomensvoorziening voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers. Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen. 21 Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen. 22 Landelijk cijfer 2021. 20

33 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Indeling bijstandsgerechtigden naar leeftijd 200 8

9

64

56

35

41

34

2

7

71

68

31

27

35

35

21

31

38

2022 Q4

2023 Q4

2024 Q4

10

4

58

67

37

36

35

30

34

25

28

27

2019 Q4

2020 Q4

2021 Q4

150 100 50 0

Jonger dan 31

31-40

41-50

51-64

65+

Totaal

Figuur 14 Indeling aantal bijstandsgerechtigden naar leeftijdsgroep

Toelichting

De bovenstaande grafiek laat zien dat met name de groep bijstandsgerechtigden in de jongste groep < 31 jaar is toegenomen.

Indeling bijstandsgerechtigden naar uitkeringsduur 200 180 160 140

53

64

79

63

68

65

71

37

42

36

2022 Q4

2023 Q4

2024 Q4

64

64

71

65

61

34

34

33

2019 Q4

2020 Q4

2021 Q4

120 100 80 60 40 20 0

<1 jaar

1-4 jaar

>4 jaar

Figuur 15 Indeling aantal bijstandsgerechtigden naar uitkeringsduur

Toelichting

De groep (79% was vorig jaar 75%) die langer dan een jaar een uitkering ontvangt, is toegenomen. In de meeste gevallen wordt de kans op werk kleiner naarmate de uitkering langer duurt.

34 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Indeling naar trajecten

Indeling naar Trajecten 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0

160 32

39

52

161

147

40

150

39

30

151

148

35

47

39

55

64

59

53

52

52

6 31-12-2022

5 31-12-2023

1 31-12-2024

76

60

68

66

0 31-12-2018

8

7 31-12-2020

7 31-12-2021

31-12-2019

149

38

36

Bijstandsgerechtigde Vrijgesteld

Participatie

Activering

Re-integratie

Totaal

Figuur 16 Indeling aantal bijstandsgerechtigden naar trajecten

Toelichting

Bovenstaande grafiek geeft het aantal inwoners met een bijstandsuitkering weer waarvoor de gemeente een inspanningsverplichting heeft. Het totaal wijkt af van het aantal bijstandsgerechtigden in de bovenstaande grafiek, omdat er nog bijstandsgerechtigden moeten worden ingedeeld. De werkzoekenden Participatiewet zijn onderverdeeld in vier groepen. Zie de figuur hieronder. Re-integratie

Binnen < 1 jaar naar werk.

Activering

Als deze inwoners al in aanmerking komen om deel te nemen aan de arbeidsmarkt, dan verwachten we dat er één tot drie jaar nodig is om deze mensen daarop voor te bereiden.

Participatie

De kans op deelname aan de arbeidsmarkt op korte termijn is klein.

Vrijgesteld

Deze inwoners zijn vanwege persoonlijke omstandigheden vrijgesteld van re-integratieverplichtingen. Deze inwoners vallen onder de groep Participatie.

Figuur 17 Verklaring van termen voor indeling werkzoekenden

De inwoners die binnen 1 jaar naar werk kunnen, krijgen ondersteuning en begeleiding van Werkleerbedrijf Lucrato. De inwoners uit de overige groepen krijgen ondersteuning en begeleiding van de gemeente (Stip). Hieronder wordt de verdeling in aantallen weergegeven tussen de verschillende groepen:   

De groep Activering is met 5 personen gedaald en de groep Re-integratie is met 6 personen gestegen ten opzichte van vorig jaar. 112 mensen (75%) zitten niet in de groep Re-integratie. Deze mensen hebben een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. De groep Re-integratie bestaat voor 21,5% uit nieuwkomers (statushouders). Dit is een stijging van het percentage statushouders in deze groep. In de vorige 35

Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

monitor was dit 13%. De afgelopen jaren hebben wij, samen met Werkleerbedrijf Lucrato, extra inzet en ondersteuning geboden aan de groep statushouders. Dit is gebeurd in de vorm van extra taalbegeleiding en het inhuren van een cultuurspecialist. Dankzij deze extra inzet is het aandeel statushouders in deze groep kleiner geworden. Studietoeslag In 2024 kregen elf inwoners studietoeslag. De kosten hiervoor bedroegen €44.873,-. Op grond van het nieuwe artikel 36b Participatiewet (Pw) verstrekt het college studietoeslag aan ‘een student die als rechtstreeks gevolg van een ziekte of gebrek structureel niet in staat is naast de studie bij te verdienen’, als hij of zij voldoet aan de in artikel 36b Pw genoemde voorwaarden. Een onafhankelijk medisch advies is het uitgangspunt bij de vaststelling van de structurele medische beperking. Voor de uitvoering van de studietoeslag door gemeenten is bij invoering van de Participatiewet structureel €35 miljoen toegevoegd aan het gemeentefonds. Dit is ongeoormerkt budget voor zowel de uitgaven aan de studietoeslag als de bijbehorende uitvoeringskosten. Gemeenten kunnen die middelen blijven gebruiken voor de uitvoering van de studietoeslag. Instroom en uitstroom Jaarlijks maken wij afspraken met Werkleerbedrijf Lucrato over de uitstroom van de kandidaten Participatiewet.

In 2023 hebben wij afgesproken dat het aantal bijstandsgerechtigden netto met 5 zou dalen. Deze prestatieafspraak is niet gerealiseerd, omdat het aantal bijstandsgerechtigden in 2023 is gestegen. Er zijn wel veel mutaties geweest door instroom en uitstroom.

Figuur 18 Aantallen instroom en uitstroom

Toelichting

In 2023 zijn er 47 mensen uitgestroomd en 54 mensen in de bijstand gestroomd. Dit geeft de doorstroom binnen het bijstandsbestand weer.

36 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Redenen van uitstroom

Uitstroom: in 2024 zijn er 47 mensen uitgestroomd Overig

4

Aanvang studie

3

ZZP

3

Verhuizing

7

Overlijden

2

Oorzaak partner

3

AOW

2

Werk/ZW

8

Zelfstandig beroep of…

3

Alimentatie

2

Ander inkomen

10 0

2

4

6

8

10

12

Figuur 19 Redenen van uitstroom

Toelichting

Als mensen een relatie hebben richten we ons, met de dienstverlening en in de ondersteuning naar werk, op beide partners, omdat ze beiden bijstandsgerechtigd zijn. Als één van beiden werk vindt, kan dit resulteren in voldoende inkomen, waardoor het gezin geen beroep meer hoeft te doen op de bijstand.

Loonkostensubsidie en beschut werk In de Participatiewet zijn verschillende instrumenten opgenomen om mensen met een arbeidsbeperking te kunnen ondersteunen naar werk. Dit zijn de loonkostensubsidie en beschut werk. Loonkostensubsidie Eind 2024 waren er 33 inwoners met een loonkostensubsidie aan het werk. Wij hebben de uitvoering van de loonkostensubsidie gedelegeerd aan Werkleerbedrijf Lucrato. De loonkostensubsidie is een vergoeding aan de werkgever, voor de loonkosten waarvoor de inwoner geen loonwaarde heeft. Bijvoorbeeld als iemand 80% arbeidsproductiviteit heeft, ontvangt de werkgever een subsidie voor de overige 20%. Daarnaast zit er een noriskpolis vast aan de loonkostensubsidie, die de werkgever bescherming geeft bij het mogelijk ziek worden van de werknemer. Door deze instrumenten wordt het voor een werkgever makkelijker gemaakt iemand in dienst te nemen uit de doelgroepenregister 23. Vooral voor kleinere werkgevers biedt dit instrument uitkomst. Beschut werk Eind 2024 waren er 8 inwoners met een indicatie beschut werk. Deze indicatie wordt afgegeven door het UWV. Iemand met een beschut werk-indicatie mag meer begeleiding

23

In het doelgroepregister staan mensen met een ziekte of handicap waardoor zij moeite hebben met het vinden of houden van werk. Om in aanmerking te komen, is er vaak een indicatie nodig. 37 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

op de werkvloer verwachten. Inwoners met een beschut werk-indicatie komen in dienst bij Werkleerbedrijf Lucrato. Het Werkleerbedrijf begeleidt deze inwoners. Vanuit het Rijk wordt er elk jaar een taakstelling Beschut Werk opgenomen, die je als gemeente moet behalen. In 2024 had de gemeente Heerde een taakstelling van 11 beschutte werkplekken. We hebben deze bijna gerealiseerd. Niet-uitkeringsgerechtigden (de zogenaamde Nuggers24) hebben in veel gevallen recht op ondersteuning bij het vinden van werk. Per 31-12-2024 hebben 38 mensen een NUOtraject bij Lucrato. Dit aantal is inclusief het aantal inwoners met een loonkostensubsidie en beschutte werkplek.

Instrumenten Werk Om een beeld te geven van de instrumenten die wij als gemeente kunnen inzetten om onze inwoners te kunnen ondersteunen naar werk, volgen hieronder enkele voorbeelden. Deze lijst is niet volledig. Wanneer maatwerk nodig is, passen wij dit toe. Daarnaast gaan we in 2025 aan de slag met het ontwikkelen van de Eva-instrumentengids. Dit is een platform waarop alle instrumenten komen te staan die onze gespreksvoerders bij Stip kunnen inzetten voor de inwoner. Instrumenten Participatiewet

Wij zetten alle instrumenten in die de Participatiewet aanbiedt. Denk hierbij aan een werkervaringsplek, loonkostensubsidie, beschut werk en een proefplaatsing. Taalmeter

Iedere inwoner die een bijstandsuitkering aanvraagt, krijgt een uitnodiging om de Taalmeter te maken. De taalmeter is een middel dat bestaat uit een aantal vragen. Het screeningsinstrument geeft een goed beeld van het taalniveau van de inwoner. Als de inwoner de Nederlandse taal onvoldoende beheerst en dit een goed re-integratieproces in de weg staat, hebben wij hier een passend taalaanbod voor. Scholing en opleiding

Wij bieden VCA25-trajecten aan. De VCA helpt werknemers in risicovolle werkomgevingen om veilig en gezond hun werk te doen. In de bouw wordt bijvoorbeeld gevraagd om dit certificaat. Vanuit het regiofonds zijn er andere opleidingen mogelijk, zowel voor werkgevers als werknemers. Zie hiervoor het kopje ‘Human Capital Agenda Zwolle’. Werkfit en empowerment

Samen met Werkleerbedrijf Lucrato bieden wij aanvullende trainingen aan op het gebied van werkfit en empowerment. Daarnaast is er een combinatie van deze twee trajecten mogelijk, met aanvullende taallessen en een stagetijd bij een ondernemer in de gemeente Heerde. Alles is erop gericht dat iedereen in de gemeente Heerde mee kan doen.

24 25

Ook wel niet-uitkeringsontvangers genoemd (NUO-ers). Afkorting voor Veiligheid Checklist Aannemers. 38

Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Participatiecoach

De participatiecoach is een vorm van individuele begeleiding en is een schakel tussen de Wmo-arbeidsmatige dagbesteding en de stap richting de arbeidsmarkt. SROI

In onze aanbestedingen nemen wij de voorwaarde Social Return On Investment (SROI) op. Dit betekent dat de gegunde partij, voor een vooraf vastgesteld percentage van de totale waarde van de opdracht, iets terug moet doen voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit kan het aanbieden van een werkervaringsplaats zijn of het aanbieden van een opleiding/cursus of een coachingstraject. De invulling kan breed ingezet worden. Human Capital Agenda Zwolle

Heerde is aangesloten bij de Human Capital Agenda Zwolle. Vanuit deze agenda worden werkgevers en werkzoekenden ondersteund bij re-integratievraagstukken. Er is een ontwikkelfonds waar zowel werkgevers als werkzoekenden een aanvraag kunnen indienen voor een scholingstraject. Werkcentrum Veluwe en Stedendriehoek

Werkcentrum Veluwe en Stedendriehoek (voorheen FactorWerk) is het regionale werkbedrijf in de arbeidsmarktregio Stedendriehoek. Binnen dit werkcentrum werken wij samen met 12 gemeenten, UWV, VNO-NCW, ROC Aventus, ROC Landstede, FNV en CNV aan betere werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening. We werken aan de harmonisering van werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening, zodat iedere inwoner in onze regio dezelfde dienstverlening krijgt. We organiseren banenmarkten, verstrekken jobcoachingsvouchers voor inwoners die geen indicatie doelgroepregister hebben en werken samen aan de werkgeversdienstverlening. Extra inzet bij nieuwkomers (statushouders)

Per 1 januari 2022 is de nieuwe inburgeringswet in werking getreden. Daarin hebben gemeenten een grotere regierol. Samen met ketenpartners en taalaanbieders geven wij de inburgeringstrajecten vorm. Denk hierbij aan VluchtelingenWerk, TopTaal, Werkleerbedrijf Lucrato, de GGD, Taalpunt Heerde en Stip. Voor de Z-route (één van de drie leerroutes binnen de inburgering) biedt Lucrato participatieplekken. Daarnaast bieden we elk jaar een zomerschool aan met extra taal- en educatieaanbod aan kinderen van onder andere statushouders en Oekraïners. Vrijwilligerswerk

Vrijwilligerswerk kan ingezet worden als een re-integratiemiddel en als participatiemiddel. Door vrijwilligerswerk blijven inwoners betrokken bij hun omgeving en ontmoeten ze andere mensen. Als de stap richting betaalde arbeid niet gemaakt kan worden, is vrijwilligerswerk een belangrijk participatiemiddel.

39 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Participatiewet Inkomen (Financiële bestaanszekerheid) Armoede berekend volgens de nieuwe methode Inleiding In 2024 hebben CBS, SCP en Nibud een nieuwe methode ontwikkeld om armoede te berekenen. Deze methode kijkt niet alleen naar inkomen, maar ook naar spaargeld en ander direct inzetbaar bezit. In 2023 leefden 540 duizend mensen (3,1% van de bevolking) in armoede, waaronder ruim 115 duizend kinderen (3,6%). Daarnaast hadden bijna 1,2 miljoen mensen onvoldoende spaargeld en een inkomen tot 25% boven de armoedegrens. De armoedegrens wordt bepaald op basis van minimale uitgaven voor huisvesting, energie, verzekeringen, kleding en sociale activiteiten. Voor een alleenstaande lag de inkomensgrens in 2023 op €1.510 per maand en voor een stel met twee jonge kinderen op €2.535. Daarnaast spelen werkelijke uitgaven een rol. Als een huishouden na het betalen van vaste lasten te weinig overhoudt voor andere basisbehoeften, valt het huishouden wel onder de armoedegrens. Daarnaast telt de vermogensbuffer, zoals spaargeld, mee. Een alleenstaande met meer dan €18.145 vermogen of een gezin met twee kinderen met meer dan €30.405 vermogen, wordt binnen de nieuwe methodiek niet meer als arm beschouwd. Het rapport ’De nieuwe methode om armoede in Nederland te meten‘ licht de aanpak toe en vergelijkt deze met eerdere methoden uit 2021-2023.

Gemeente Heerde In onze gemeente kunnen inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm gebruikmaken van minimaregelingen en bijzondere bijstand. Uitgaande van 7.800 huishoudens en een armoedepercentage van 1,2%, leven naar schatting 94 gezinnen in armoede. Daarnaast hebben 546 gezinnen een inkomen onder de 120% van de bijstandsnorm.

Huishoudens met langdurig laag inkomen, gemeente Heerde 9,0%

8,3% 7,5%

8,0%

7,0%

7,0%

6,9%

7,0%

6,3%

6,0% 5,0%

4,4% 3,6%

4,0%

3,2%

3,3%

3,0%

1,8%

2,0%

1,2%

1,0% 0,0% 2013

Huishoudens 120%

2017

2020

2021

Inkomen tot lage-inkomensgrens

2022

2023

Armoede volgens nieuwe berekening

Figuur 20 Ontwikkeling gezinnen met langdurig laag inkomen

40 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Kinderen uit gezinnen met langdurig laag inkomen, gemeente Heerde 6,0%

5,2%

5,0%

4,4%

4,0%

5,6%

5,4%

4,8%

4,9% 4,2%

3,7%

3,6%

3,4%

3,0% 2,0% 1,0% 0,0% 2017

2020

2021

Kinderen 120%

2022

2023

Inkomen tot lage-inkomensgrens

Figuur 21 Ontwikkeling kinderen uit gezinnen met laag inkomen

Problematische schulden

Problematische schulden gemeente Heerde tov andere gemeenten 18,0%

15,6%

16,0% 14,0%

11,9% 12,4%

12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0%

16,5%

4,1%

6,2%

5,1% 5,5%

5,0%

7,0%

5,9% 4,1%

7,3% 7,7%

8,7%

5,3%

2,0% 0,0% Heerde

Epe

Oldebroek 2020

Hattem 2021

2022

Zwolle 2023

Apeldoorn

Arnhem

Rotterdam

2024

Figuur 22 Vergelijking problematische schulden

Toelichting

In onderstaande grafiek ziet u dat de problematische schulden in de gemeente Heerde elk jaar toeneemt. Ten opzichte van 2020 is dit met één procentpunt gestegen. Als we uitgaan van 7.800 gezinnen in de gemeente Heerde, betekent dit dat het aantal gezinnen met problematische schulden met 78 is toegenomen tot 398.

41 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Problematische schulden Gemeente Heerde 7,0% 6,0%

6,0%

5,0%

5,0%

4,0%

4,1% 3,7%

4,9% 4,2% 3,8%

4,4% 3,7%

6,6%

6,4%

4,8%

5,1% 4,5%

4,0%

3,0% 2,0% 1,0% 0,0% 2020

2021

Wapenveld (Wijkniveau)

2022

2023

Heerde (Wijkniveau)

2024

Gemeente Heerde

Figuur 23. Problematische schulden.

In deze grafiek ziet u dat de problematische schulden in het dorp Heerde toeneemt, en in het dorp Wapenveld afneemt.

Bijstandsuitkeringen

Bijstandsuitkeringen en Loonkostensubsidie € 4.000.000 € 3.500.000 € 3.000.000

€ 3.531.823 € 3.160.912 € 2.776.183 € 2.732.033 € 2.652.236 € 2.712.867 € 2.540.613

€ 3.365.330 € 3.209.588

€ 2.500.000 € 2.000.000 € 1.500.000 € 1.000.000 Uitgaven Uitgaven Uitgaven Uitgaven 2018 2019 2020 2021 Uitkeringen

Uitgaven Uitgaven Uitgaven 2022 2023 2024

Loonkostensubsidie

Totaal

Buig Budget 2024

Begroting 2024

Figuur 24 Bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidie

Toelichting

Deze figuur geeft de ontwikkeling in de kosten weer van de bijstandsuitkeringen over een periode van meerdere jaren. De kosten zijn in 2024 opnieuw gestegen ten opzichte van 2023. Dit heeft te maken met de verhoging van het minimumloon - waaraan de uitkeringen zijn gekoppeld - en een stijging van het aantal bijstandsgerechtigden in 2023 en 2024. Op het Buig-budget is een tekort van ongeveer €73.000 voor de bijstandsuitkeringen en een tekort van ongeveer €71.000 op de Loonkostensubsidie (LKS). Het tekort op LKS wordt het jaar daarop weer aangevuld en het tekort op de uitkeringen loopt twee jaar achter. Dit wordt niet helemaal aangevuld. Het deel LKS groeit ten 42 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

opzichte van het deel uitkeringen. Deze groei komt voornamelijk doordat mensen met succes worden geplaatst met loonkostensubsidie.

Financieringssystematiek Buig-budget Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor het beleid rondom de uitkeringen en de loonkostensubsidie, en voor de uitvoering ervan. De financieringssystematiek sluit hierbij aan. De budgetten worden vooraf door het Rijk verdeeld over de gemeenten. Dit geeft gemeenten een prikkel om zoveel mogelijk mensen uit een uitkering te houden en aan het werk te helpen en te houden. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat volgens een vaste verdeelsystematiek onder de gemeenten wordt verdeeld. Dit budget is niet geoormerkt. Daarom mag een gemeente het overschot vrij besteden, maar moet een tekort in beginsel zelf opvangen. Gemeenten met grote tekorten kunnen een beroep doen op gedeeltelijke compensatie: de vangnetuitkering. Het tekort dat de gemeente Heerde heeft op het Buig-budget is onvoldoende om een beroep te kunnen doen op de vangnetuitkering.

Kosten bijzondere bijstand 2023 € 1.200.000

€ 1.062.531

€ 1.010.083 € 1.000.000 € 800.000 € 722.500

€ 600.000

€ 732.700

€ 400.000 € 289.957 € 200.000

€ 287.015

€ 263.133€ 1.324

€ 10.224

€ 374.779 € 34.400 € 362.190 € 2.497

€ 289.957

€ 287.014

€ 263.132

€ 286.258

€ 319.606

€ 337.881

€ 362.190

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Budget 2024

€BB

Noodfonds

Energietoeslag

Totaal

Figuur 25 Verloop kosten bijzondere bijstand

Toelichting

In deze grafiek ziet u het cumulatieve verloop van de kosten van de bijzondere bijstand ten opzichte van het budget van de voorgaande jaren per jaar. Dit is een open-eindefinanciering: elke inwoner van de gemeente Heerde kan een beroep doen op deze regeling wanneer de inwoner voldoet aan de voorwaarden. De inkomensgrens is 120% van de bijstandsnorm. In 2024 hebben we nog ruim €34.000 energietoeslag uitgekeerd en €3.497 vanuit het Tijdelijk Noodfonds Energietoeslag. 43 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

In onderstaande tabel ziet u de grootste kostenposten van de bijzondere bijstand. We zien dat de bijzondere bijstand (exclusief Energietoeslag en het tijdelijk noodfonds) met circa 6% is gestegen. De grootste stijgingen zijn bij de kosten van budgettering (stijging van 18%), ziektekostenverzekering/nominale premie (dit is de tegemoetkoming premie ziektekosten chronisch zieken en gehandicapten), de inrichtingskosten en de reiskosten inburgering (bij de laatste categorie valt op dat arbeid/scholing fors is gedaald; cumulatief is de stijging beperkt). Zie onderstaande tabel met toelichting.

Grootste kostenposten bijzondere bijstand Omschrijving

Kosten 2021

Kosten 2022

Kosten 2023

Kosten 2024

Individuele inkomenstoeslag alleenstaande (ouder)1)

€

24.663

€

23.582

€

28.662

€

30.978

Individuele inkomenstoeslag gehuwden1)

€

17.774

€

15.862

€

23.216

€

26.464

Kosten budgettering2)

€

58.188

€

49.550

€

73.936

€

92.277

Ziektekostenverzekering/ nominale premie (TPZ)3)

€

61.349

€

52.560

€

54.000

€

59.867

Reiskosten arbeid/scholing4)

€

22.495

€

38.987

€

26.129

€

8.156

€

1.260

€

19.630

€

42.819

€

6.219

€

4.939

€

7.390

Reiskosten inburgering 5) Overbruggingsuitkering/eenmalig levensonderhoud6)

€

5.205

Inrichtingskosten7)

€

38.750

€

52.250

€

42.600

€

48.935

Eigen bijdrage CAK8)

€

5.985

€

7.672

€

4.198

€

2.723

€

27.224

€

31.390

€

31.184

Gemeentepolis9) Overig

10)

28.724

€

11.093

€

10.907

€

-12.911

€ 263.133

€

€

286.259

€

319.607

€

337.882

Energietoeslag11)

€

722.500

€

732.700

€

34.400

Tijdelijk Noodfonds Energiekosten12)

€

1.324

€

10.224

€

2.497

€1.062.531

€

374.779

Subtotaal

Eindtotaal

€

263.133

€1.010.083

Figuur 26 Overzicht grootste kostenposten bijzondere bijstand

Toelichting 1)

2)

3)

Individuele inkomenstoeslag: voor inwoners die al langere tijd (> 36 maanden) een laag inkomen hebben en hierin geen verbetering verwachten. Zij krijgen een aanvulling in de vorm van een individuele inkomenstoeslag. Dit is een jaarlijkse toeslag als aanvulling op het inkomen. Budgettering: dit zijn kosten voor beschermingsbewind. Beschermingsbewind is voor mensen die hun financiële zaken niet zelf kunnen regelen. Beschermingsbewind kan worden ingesteld als de lichamelijke of geestelijke toestand van de betrokkene daartoe aanleiding geeft. Beschermingsbewind kan worden ingesteld bij overmatig geld uitgeven of bij problematische schulden. Deze post laat een stijging zien van €18.341 (25%). In ons beleid gaan we de komende tijd meer aandacht besteden aan dit onderwerp om de kosten te verlagen. Premie zorgverzekering chronisch zieken en gehandicapten (TPZ): inwoners uit de gemeente Heerde, met een inkomen onder de inkomensgrens van 120% van de bijstandsnorm, die

44 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

4) 5)

6)

7)

8)

9) 10)

11) 12)

chronisch ziek zijn of gehandicapt, kunnen sinds 2014 een tegemoetkoming krijgen voor de zorgverzekeringspremie. Deze post laat een stijging zien van €5.867 (11%). Dit komt voornamelijk door de indexering en publicaties over deze regeling. Dit zijn reiskosten voor het volgen van een scholing. Dit zijn reiskosten voor inburgeraars. Deze post laat een stijging zien van €23.189 (118%). Dit komt door de nieuwe inburgeringswet die sinds 2022 van toepassing is. Overbruggingsuitkering/eenmalig levensonderhoud: een overbruggingsuitkering wordt uitgekeerd als de aanvrager van een bijstandsuitkering onvoldoende middelen heeft om tot de eerste uitkering te voorzien in de algemeen noodzakelijke kosten van bestaan. Dit betreft de eerste huur en administratiekosten voor statushouders (is om niet). Inrichtingskosten: bijzondere bijstand voor inrichtingskosten wordt verstrekt aan statushouders. Dit gebeurt voornamelijk in de vorm van een lening en een deel om niet. Deze post laat een stijging zien van €6.335 (15%). Omdat het gaat om een lening, lopen we hier een laag risico. Voor inwoners die de eigen bijdrage van het Centraal Administratiekantoor (CAK) niet kunnen betalen. Gemeentelijke bijdrage aan de gemeentepolis. Het bedrag bij ‘diversen’ is negatief vanwege het saldo van kosten en inkomsten.

De bijzondere bijstand voor huisvesting wordt verstrekt in de vorm van leningen, die door terugbetalingen aan de gemeente als inkomsten worden geboekt. Energietoeslag: Er is nog een deel van de landelijke regeling uitgekeerd in 2024; Energiekosten: dit zijn de kosten van het Tijdelijk Noodfonds Energiekosten. Dit noodfonds is inmiddels gesloten.

Activiteitenbijdrage - 2024 € 80.000 € 70.000 € 60.000

€ 60.082 € 51.843

€ 51.200

2019

2020

€ 66.406

€ 70.908

€ 73.996

€ 70.000

€ 50.000 € 40.000 € 30.000 € 20.000 € 10.000 €2021

2022

2023

2024

budget 2024

Figuur 27 Activiteitenbijdrage

Toelichting

Sinds 2020 stijgt het aantal aanvragen voor de activiteitenbijdrage. De reden is dat we in onze publicaties en gesprekken de activiteitenbijdrage nadrukkelijker onder de aandacht brengen. De activiteitenbijdrage wordt jaarlijks geïndexeerd.

45 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Armoedebestrijding – schulddienstverlening

aanvragen Schulddienstverlening (SDV) Heerde & Voedselbank

120

99

100

99 79

80 60

53

52

53

52 43

40 20

aanvragen zelfstandig ondernemers Naar SDV Zwolle Naar Grip op de Knip Naar Social Work Voedselbank

34

7 5 5

10 7

2020

2021

0

1

7

1113 0 2022

6 7 6

5

1

2023

10

5

1

2024

Figuur 28 Aanvragen SDV en voedselbank

Toelichting

Sinds 2022 is het aantal zelfstandig ondernemers en sinds 2021 het aantal gebruikers van de Voedselbank aan deze grafiek toegevoegd. Er zijn in 2023 minder aanmeldingen geweest voor schulddienstverlening (SDV) dan vorig jaar. SDV Zwolle herkent hetzelfde verloop. Problematische schulden (grotere schulden en meerdere schuldeisers) worden doorverwezen naar de Schulddienstverlening (SDV) Zwolle. We hebben goede afspraken met de woonstichting Triada. De cijfers in bovenstaande grafiek zijn geen cumulatieven, maar staan los van elkaar. Vroegsignalering van schulden

Resultaten vroegsignalering 715

800 600 400 200

497

411 177 35

9

0 2021

62

35

2022

2023

Binnengekomen signalen

Hulp geaccepteerd

2024

Figuur 29 Resultaten vroegsignalering

Toelichting

In 2021 zijn we gestart met de vroegsignalering van schulden. Vroegsignalering van schulden is het vroegtijdig opsporen van betalingsachterstanden om problematische schulden te voorkomen. Gemeenten werken samen met woningcorporaties, zorgverzekeraars en energieleveranciers, die betalingsachterstanden melden. Vervolgens 46 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

wordt contact gezocht met inwoners om hulp aan te bieden, bijvoorbeeld via schuldhulpverlening of een betalingsregeling. Het doel is om financiële problemen snel aan te pakken en escalatie te voorkomen. In 2024 ontvingen we via het landelijke systeem 715 signalen. Dat is een stijging van 44% ten opzichte van 2023 (497 signalen). Na 1.058 contactpogingen, voornamelijk via telefoon, sms en e-mail, zijn 183 succesvolle contacten tot stand gekomen. Van deze 183 contacten hebben 62 inwoners hulp geaccepteerd.

Kosten Schulddienstverlening Zwolle (Stadsbank) € 60.000 € 50.000

€ 49.131 € 42.108

€ 40.000

€ 40.732

€ 37.215

€ 41.337

€ 29.593

€ 30.000

€ 45.790

€ 38.850 € 27.044

€ 20.000 € 10.000 €Kosten 2017

Kosten 2018

Kosten 2019

Kosten 2020

Kosten 2021

Kosten 2022

Kosten 2023

Kosten 2024

Begroting 2024

Figuur 30 Kostenontwikkeling Stadbank

Toelichting

De kosten voor SDV Zwolle zijn fors hoger dan in 2023. Dit is in lijn met het aantal aanvragen in de gemeente Heerde en de stijging van de problematische schulden in de gemeente Heerde.

47 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting diverse onderwerpen Omschrijving

Bedrag

Schulddienstverlening Zwolle

Zie grafiek

Aantal inwoners dat gebruikmaakte van de SDV Zwolle 80 60 40

59 39

37

45

20 0 2021

2022

2023

2024

Kindpakket (subsidie) 260 kinderen uit 118 gezinnen hebben ondersteuning ontvangen via Stichting Leergeld Noord-Veluwe:  67 kinderen voor sportactiviteiten  10 kinderen voor culturele activiteiten  16 kinderen zijn gestart met zwemles*)  243 kinderen ontvingen een Kledingpas van €130,- waarvan €30,- is bijgedragen door het Interkerkelijk Diaconaal Overleg (IDO)  15 kinderen kregen een fiets  10 kinderen kregen een laptop  212 kinderen hebben met hun verjaardag een cadeau gehad via Stichting Jarige Job

€78.000

*) 43 kinderen hebben zwemles toegekend gekregen, maar door de wachttijden bij het zwembad kon slechts een deel daadwerkelijk beginnen.

145 kinderen ontvingen een cadeau met Sinterklaas via de actie pepernoot. Verder hebben 257 jongeren het boekje ‘Geldwijzer 18+’ van het Nibud ontvangen.

48 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Voedselbank (subsidie)

€3.000,-

Gezinnen bij Voedselbank 100

53

53

43

48

0 Gezinnen 2021

2022

2023

2024

Grip op de Knip en het Formulierenteam (subsidie)

€10.000,-

In 2024 hebben de maatjes van Grip op de Knip in totaal 137 contactmomenten gehad. Huisbezoeken vormden met 83 contactmomenten de belangrijkste vorm van contact, gevolgd door 40 e-mails en telefoongesprekken. Er zijn 20 hulpvragers geholpen, waarvan het traject in 2024 is afgerond. Daarnaast zijn 10 nieuwe trajecten gestart. Aan het einde van 2024 zijn in totaal 19 hulpvragers ondersteund. Het Formulierenteam had 38 contactmomenten en bestaat uit 6 vrijwilligers. Het aantal maatjes is 23 en daarmee stabiel gebleven. Het doel is dat ieder maatje één hulpvrager begeleidt. Het bestuur heeft in 2024 twee nieuwe bestuursleden verwelkomd en een nieuwe coördinator benoemd. Divosa Benchmark Armoede en Schulden (abonnement) Startpunt Geldzaken van het Nibud (abonnement) Er zijn in 2024 47 nieuwe geldplannen aangemaakt. Opvallend is dat er relatief veel geldplannen aangemaakt zijn met het onderwerp ‘Bijna 18’ (13 geldplannen) en ‘Scheiden’ (10 plannen). Het totaal komt daarmee op 277 geldplannen. Over Rood, Ondersteuning van ondernemers bij schulden In 2024 heeft Over Rood geen ondernemers ondersteund. Gezond verzekerd (ten behoeve van de gemeentepolis) (abonnement) a. Een website voor inwoners om de gemeentepolis te vergelijken. b. Een back-office-applicatie voor Stip om eenvoudig de gemeentepolis toe te kennen.

Energietoeslag In 2023 en 2024 zijn er 521 energietoeslagen verstrekt in de vorm van bijzondere bijstand. In 2024 is daarvan het laatste deel uitgekeerd. Tijdelijke beleidsregel Noodfonds energietoeslag Er zijn 10 toekenningen geweest in 2023. Dit is een vorm van bijzondere bijstand. Het Noodfonds levert meer op dan alleen de individuele toekenningen. Onze inwoners waarderen de vele gesprekken die worden gevoerd met de consulenten Schulddienstverlening van Stip. Tijdens deze gesprekken wordt de hulpvraag breder getrokken dan alleen de energietoeslag. De inwoners worden geattendeerd op andere regelingen die we bieden.

€2.083,€2.159,-

0 €4.400,-

€34.400,-

€2.497,-

Figuur 31 Toelichting kostenposten bijzondere bijstand

49 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Beleidsontwikkelingen Participatiewet Participatiewet in balans

De Participatiewet in Balans is in juni 2024 aangeboden aan de Tweede Kamer. De behandeling staat voor de eerste helft van 2025 geagendeerd. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid streeft naar een inwerkingtreding per 1 juli 2025, maar 1 januari 2026 lijkt waarschijnlijker. De Participatiewet bestaat uit 3 sporen: -

Spoor 1: maatregelen die op korte termijn ingevoerd kunnen worden Spoor 2: een fundamentele herziening van het stelsel op lange termijn Spoor 3: versterken van vakkundigheid in de herziene Participatiewet

Op dit moment zijn we bezig om in beeld te brengen wat spoor 1 van de nieuwe wet betekent voor de gemeente Heerde op het gebied van beleid en wat dit vraagt van de consulenten bij Lucrato. Ontwikkelingen arbeidsmarktregio’s

Vanuit het Rijk is de opdracht verstrekt om in elke arbeidsmarktregio een Regionaal Werkcentrum (RWC) op te zetten. In de arbeidsmarktregio Veluwe en Stedendriehoek is ervoor gekozen om vier RWC’s op te zetten. Dit betekent dat er fysieke locaties komen in Apeldoorn, Deventer, Zutphen en Harderwijk. Als kleinere gemeenten hebben we een gidsfunctie om inwoners door te verwijzen naar één van de RWC’s. Waarschijnlijk sluiten wij als gemeente Heerde aan bij het RWC van Apeldoorn, omdat dit aansluit op de samenwerking in de Gemeenschappelijke Regeling Lucrato. 2025 wordt een transitiejaar om hier verder invulling aan te geven. Wetswijziging Van School naar Duurzaam Werk

Op dit moment ligt dit wetsvoorstel bij de Tweede Kamer. Het doel van dit wetsvoorstel is om jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven richting economische zelfstandigheid. Dit gebeurt aan de hand van vier samenhangende maatregelen: 1. Aanvullende nazorg in de vorm van loopbaanbegeleiding tot een jaar na diplomering of het verlaten van de school in het middelbaar beroepsonderwijs, praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs; 2. De maximumleeftijd van de doelgroep van de Doorstroompunten (voorheen RMCfunctie) wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar; 3. Gemeenten krijgen in de Participatiewet een preventievere rol bij het ondersteunen van jongeren naar werk; 4. Het wetsvoorstel stimuleert de samenwerking tussen onderwijs, arbeidsmarktregio’s, Doorstroompunten en gemeenten op casusniveau en bij een regionaal programma. Het Kindpakket blijft bestaan

De zomeractie en de kledingpas vanuit het Kindpakket zijn ondergebracht in een werkgroep van het Armoedepact. Hieraan nemen Stichting Leergeld, de Jan Nienhuis Vereniging, het Interkerkelijk Diaconaal Overleg (IDO), gemeente Heerde en de Ontmoetingskerk deel.

50 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

In 2024 heeft het college €25.000 extra subsidies verstrekt aan Stichting Leergeld Noord-Veluwe voor de continuïteit van het Kindpakket. De kosten liepen op door meer aanvragen voor sport- en cultuuractiviteiten en zwemlessen.

Infrastructuur Schulddienstverlening gemeente Heerde

Figuur 32 Schematische weergave schulddienstverlening

Toelichting

Bovenstaand schema laat zien hoe onze schulddienstverlening eruit ziet. CAK-Lijst De CAK-lijst geeft een overzicht van de inwoners die bij het CAK (Centraal Administratiekantoor) zijn aangemeld door hun zorgverzekeraar. Zij komen in de zogenaamde wanbetalersregeling, omdat zij gedurende zes maanden of langer niet in staat waren hun volledige zorgpremie te betalen en niet gereageerd hebben op herinneringen van hun zorgverzekeraar. Inwoners die op de lijst staan, de zogeheten ‘wanbetalers’, hebben uitsluitend recht op de basiszorgverzekering en moeten maandelijks een bestuursrechtelijke premie betalen. Sinds 1 juli 2017 is het CAK bevoegd om informatie te delen met gemeenten, zodat gemeenten de mensen in de regeling gericht, proactief en intensief benaderen. De CAK-lijst is maandelijks voor gemeenten beschikbaar. Het schuldbedrag bij de zorgverzekeraar, inclusief incasso- en eventueel deurwaarderskosten, blijft daarnaast staan. Is de schuld door de inwoner betaald? Dan hoeft de inwoner de boete niet meer te betalen. Het benaderen van de inwoners van de lijst gaat moeizaam. Mede omdat het CAK wel de adressen aanlevert maar geen telefoonnummer.

51 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Armoedepact Samen Rondkomen

Armoedebestrijding verandert van gezicht. Naast inkomensondersteunende voorzieningen komt het accent steeds meer te liggen op het terugdringen van sociale uitsluiting, eenzaamheid, kansenongelijkheid en de structurele oorzaken van armoede. Steun door particulieren zoals kerken, fondsen, vrijwilligersorganisaties en stichtingen wordt - gelet op deze bredere ambitie - steeds relevanter. Sommige gemeenten zoeken toenadering en aansluiting bij particuliere initiatiefnemers met een zogeheten Armoedepact. Met dit pact worden ambities en afspraken uitgesproken om samen bestaanszekerheid te bevorderen. Een kerngroep van organisaties heeft op 27 maart het Armoedepact ondertekend.

www.SamenRondkomen.nl Je staat er niet alleen voor, wij kunnen helpen

Figuur 33 Alle betrokken organisaties bij het lokale Armoedepact

Het lokale Armoedepact kent een aantal werkgroepen die in 2024 aan de slag zijn gegaan met verdiepende thema’s.  



De werkgroep Jaarlijkse bijeenkomst heeft in 2024 een bijeenkomst gehouden waar 60 mensen op bezoek kwamen. De bezoekers gaven de een 8,5. De werkgroep PR & Communicatie heeft gewerkt aan het zichtbaar maken van de partijen die deelnemen aan het Armoedepact. Triada heeft een flyer gemaakt. De gemeente heeft de webpagina www.samenrondkomen.nl ontworpen en een brochure gestuurd naar alle inwoners die een aanvraag hebben gedaan voor een minimaregeling. De Werkgroep Acties voor Kinderen heeft in samenwerking met verschillende partijen een zomeractie georganiseerd en een kledingpas verstrekt.

52 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding



Zomeractie: Kinderen ontvingen via Stichting Leergeld een tasje met diverse kortingsbonnen en een bon om speelgoed op te halen. Dit vond plaats op een speciaal ingerichte dag bij de Ontmoetingskerk en De Rode Beer. Het speelgoed werd ingezameld door de Ontmoetingskerk en Kledingbank De Cirkel. Tijdens deze dagen waren er extra activiteiten, zoals pannenkoeken bakken en een springkussen. De gezamenlijke kerken en de H. ter Matenstichting financierden deze actie. Stichting Leergeld verstrekte een kledingpas aan 243 kinderen. De kosten zijn betaald door het IDO en Stichting Leergeld, met ondersteuning van gemeentelijke subsidie. De werkgroep huisvesting heeft zichzelf opgeheven nadat Kledingbank de Cirkel een nieuwe locatie had gevonden.

Menstruatiearmoede

We hebben acht uitgiftepunten voor menstruatieproducten ingericht: bij bibliotheek Noord-Veluwe, gemeenschappelijke diaconieën van de kerken in Wapenveld, Ontmoetingskerk Heerde, Stichting Kledingbank De Cirkel, Steun- en informatiepunt (Stip), Stichting Om de hoek in Wapenveld, VEG Kruiskerk Heerde en bij de Voedselbank. In totaal zijn van 1 mei 2024 tot en met 18 februari 2025 3.810 pakjes met menstruatiemiddelen uitgegeven aan deze uitgiftepunten door het Armoedefonds. Het algemene beeld is dat inwoners goed gebruikmaken van de uitgiftepunten. De gemeente Heerde betaalt hiervoor €5.500 per jaar aan het armoedefonds. De Jan Nienhuis Vereniging heeft een bijdrage gedaan van €500. Dit is een pilot voor twee jaar. In 2026 zal het college, na een evaluatie, bepalen of dit structureel gaat komen. Overige onderwerpen

  

Stichting Om de Hoek in Wapenveld heeft in 2024 een eenmalige stimuleringssubsidie ontvangen van €1.000. Het college heeft besloten om te stoppen met het jeugdfonds Sport en Cultuur omdat Stichting Leergeld dezelfde dienst levert en dit tot enige verwarring leidde. Het college heeft besloten om het aantal uren voor de formatie van de consulenten schulddienstverlening in 2024 te verlengen vanwege de werkdruk die er is als gevolg van het aantal aanvragen.

Conclusie Het aantal bijstandsgerechtigden is in 2024 met vijf personen gestegen, na een toename van 13 in 2023. Deze stijging, samen met de verhoging van het minimumloon waaraan de bijstandsuitkering is gekoppeld, heeft geleid tot hogere kosten voor bijstandsuitkeringen. Het tekort op het beschikbare budget is echter niet groot genoeg om in aanmerking te komen voor de vangnetuitkering. Nieuwe armoedecijfers De nieuwe methode om armoede te meten houdt rekening met inkomen, spaargeld én werkelijke uitgaven. In Nederland leefden in 2023 ruim 540 duizend mensen in armoede, terwijl bijna 1,2 miljoen mensen net boven de armoedegrens zaten zonder voldoende financiële buffer. Voor de gemeente Heerde betekent dit dat naar schatting 94 gezinnen in armoede leven. Daarnaast hebben 546 gezinnen een laag inkomen, waardoor zij mogelijk risico lopen op financiële problemen. De gemeente biedt ondersteuning aan via minimaregelingen en bijzondere bijstand voor inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm.

53 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

De problematische schulden in de gemeente Heerde nemen elk jaar toe. Ten opzichte van 2020 is het aantal gezinnen met problematische schulden gestegen met 78 naar 398. Het aantal signalen dat we ontvangen via de vroegsignalering is met 44% gestegen. De uitgaven voor bijzondere bijstand (exclusief energietoeslag en het tijdelijke noodfonds) zijn met ongeveer 6% gestegen. De grootste stijgingen zijn zichtbaar bij kosten voor budgetbeheer (+18%), ziektekostenverzekering/nominale premie (tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten), reiskosten inburgering en inrichtingskosten. In 2024 zijn nog de laatste betalingen gedaan vanuit de landelijke regeling Energietoeslag en het lokale tijdelijke noodfonds energietoeslag. Overige ontwikkelingen   

Het aantal inwoners dat door de consulenten schulddienstverlening van Stip wordt begeleid, is toegenomen van 79 naar 99. Vanwege het grotere aantal aanvragen bij Stichting Leergeld heeft de gemeente Heerde een extra subsidie van €25.000 verstrekt. Daarnaast hebben we samen met lokale organisaties het armoedepact Samen Rondkomen geformaliseerd.

Vooruitblik beleidsontwikkelingen 2025 Het jaar 2025 wordt een transitiejaar op meerdere beleidsterreinen. De inwerkingtreding van zowel de Participatiewet in Balans als de Wet van School naar Duurzaam Werk staat gepland voor 1 januari 2026. In 2025 ligt de focus op de voorbereiding en implementatie van deze wetswijzigingen. Daarnaast geldt 2025 als transitiejaar voor de opzet van het Regionale Werkcentrum.

54 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Bijlage Jeugd Programma Jeugd Onderwerp

Toelichting

Doelen

De doelen op hoofdlijnen van de gemeente op basis van de Jeugdwet.

Uitgevoerd beleid

Uitgevoerde maatregelen die zijn ingezet afgelopen jaar om de doelen te behalen.

Gebruik jeugdvoorzieningen

Aantallen cliënten die gebruikmaken van ondersteuning van Stip domein Jeugd en Gezin en van individuele voorzieningen.

Verwijzingen individuele voorzieningen

Overzicht verwijzingen per type verwijzer.

Financiën Jeugdzorg

Kosten worden inzichtelijk gemaakt per interventie en voor de vrij toegankelijke voorzieningen. Er wordt een beeld gegeven van de gemiddelde kosten per cliënt.

Kwaliteit

Cliëntdoelen behaald of voortijdige uitval, en cliëntervaring.

Doelen Jeugd • •

• • •

Alle jeugdigen hebben het recht op gezond, veilig en geslaagd opgroeien en ontwikkelen. Versterken van het gewone opvoeden en gezond leven; Informatie, advies en lichte ondersteuning (preventieve overige voorzieningen) versterken. Het sluit aan op de vraag van jeugdigen en hun ouders en gaat uit van de eigen kracht en netwerk; Er wordt tijdig gesignaleerd; preventie en zorg zijn verbonden met het onderwijs; Inzet van ondersteuning bij het opgroeien en het ontwikkelen door Stip domein Jeugd en Gezin en zo nodig door jeugdhulp; Toegang tot jeugdhulp en inzet van jeugdhulp is efficiënt en effectief, zo kort als kan en zo lang als moet.

Uitgevoerd beleid Ouderbetrokkenheid Samen met de coördinator Ouderbetrokkenheid is verder vorm gegeven aan het idee om ouders meer gezamenlijk te laten nadenken over opgroeien en opvoeden. Het doel is om de pedagogische basis te versterken. Dit is een belangrijke pijler van de Hervormingsagenda Jeugd. We zien bij diverse initiatieven binnen het programma ouderbetrokkenheid dit inderdaad terugkomen. Zo zien ouders elkaar in huiskamerbijeenkomsten in Wapenveld. Ook waren er initiatieven zoals peuterdansen, muziek op schoot, voorleesuurtjes en Boekstartkoffertjes, die ouders stimuleerden om 55 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

samen met elkaar en hun kinderen cultuur en boeken te ontdekken. Daarnaast waren er activiteiten gericht op de fysieke en taalontwikkeling van peuters, zoals peutergym, taalontwikkeling & bewegen, en peuterzwemmen. Om de betrokkenheid van (groot)ouders te versterken, organiseerden we een ontmoetingsmiddag voor ouders en kinderen in het speciaal onderwijs en een opa- en oma-wandeling in Vosbergen. Er vond een speelgoedruilbeurs plaats dat zich richtte op het ondersteunen van duurzame en sociale initiatieven. Daarnaast hebben we uitvoering gegeven aan de pilot ‘Voor jou & je Kind’ met aandacht voor het thema laaggeletterdheid. We hielden bijeenkomsten over spelend leren, zindelijkheid en speengebruik, en organiseerden een Superhelden Bootcamp en een Pietenfestijn. We organiseerden drie inspiratiebijeenkomsten voor professionals in de kinderopvang, het basisonderwijs en ons partnernetwerk. Deze bijeenkomsten boden handvatten voor het betrekken van NT2-ouders. We deelden praktische oplossingen voor uitdagingen in de kinderopvang en het onderwijs, en ondersteunden de integratie van vluchtelingengezinnen. Al deze initiatieven richtten zich op het versterken van ouders en professionals. De diverse initiatieven hebben de samenwerking en kennisdeling binnen de netwerken versterkt, wat de ontwikkeling en ondersteuning van kinderen in Heerde ten goede is gekomen.

Kansrijke Start Het professionele netwerk en andere betrokken organisaties in Heerde werken samen rond Kansrijke Start om de eerste 1000 dagen van kinderen zo kansrijk mogelijk te maken. In 2024 zijn we gestart met ‘VoorZorg’ en ‘Centering Parenting’. ‘VoorZorg’ biedt intensieve huisbezoeken aan jonge, kwetsbare zwangere vrouwen. Dit programma helpt om kindermishandeling te voorkomen en bevordert de gezondheid en ontwikkelingskansen van zowel moeder als kind. Door ondersteuning te bieden op verschillende levensterreinen, krijgen deze gezinnen een betere start. ‘Centering Parenting’ brengt ouders samen bij het consultatiebureau om ervaringen en kennis te delen. Deze groepsaanpak biedt sociale steun en versterkt de opvoedvaardigheden van ouders. Vooral voor kwetsbare ouders is deze steun belangrijk, omdat het hen helpt om hun eigen kracht te benutten en beter voorbereid te zijn op de opvoeding van hun kinderen. Deze programma's zijn cruciaal voor het creëren van een veilige en ondersteunende omgeving voor jonge gezinnen in Heerde. Hierdoor proberen we de eerste 1000 dagen van kinderen zo kansrijk mogelijk te maken.

Preventielessen In 2024 hebben de gemeente en het onderwijs intensief samengewerkt om leerlingen effectieve preventielessen aan te bieden over belangrijke onderwerpen zoals middelengebruik, mediawijsheid en mentale gezondheid. Dit deden we via het aanbod op de zogeheten menukaart. Op bijna elke school zijn meerdere preventielessen verzorgd door de organisaties Halt, GGD en Tactus. Daarnaast hebben we het aanbod uitgebreid met nieuwe organisaties. Met De Noordgouw hebben we nauw samengewerkt om een aanbod te ontwikkelen dat aansluit bij de specifieke behoeften van de school. Ook hebben we een start gemaakt met een doorlopende leerlijn in preventielessen.

Pilot ‘Jongerenwerk op De Noordgouw’ In 2024 zijn de gemeente Heerde en De Noordgouw gestart met een pilot voor jongerenwerk op school. De jongerenwerker op De Noordgouw ondersteunt leerlingen in een kwetsbare situatie, zodat zij meer mentale ruimte voelen om zich (cognitief) te 56 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

blijven ontwikkelen. De jongerenwerker levert een belangrijke bijdrage aan een positieve leefomgeving, waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien, zonder middelengebruik. Als een spin in het web zorgt de jongerenwerker ervoor dat elke leerling meedoet, bijvoorbeeld door middel van verschillende activiteiten en gesprekken op diverse tijdstippen. Praktisch doet de jongerenwerker dit door laagdrempelig bereikbaar te zijn voor alle jongeren. De jongerenwerk signaleert en staat in contact met mentoren en ander ondersteunend personeel, om zo jongeren te begeleiden in hun sociaal-emotionele ontwikkelingen. In 2025 zullen we een evaluatie uitvoeren om de impact en effectiviteit van het jongerenwerk op De Noordgouw te beoordelen, zodat we het jongerenwerk nog beter kunnen afstemmen op de behoeften van de jongeren in onze gemeente.

Gebruik Jeugdvoorzieningen Aantal cliënten Stip

2023

2024

Maart

398

September

425

December

394

Januari

361

Maart

377

Figuur 34 Aantal actieve jeugdcasussen bij Stip

Vanwege de overgang op het nieuwe systeem (iSam) zijn er beperkt cijfers beschikbaar. Wel kunnen we zien dat er op het moment van schrijven (maart 2025) 377 actieve casussen bij Stip voor jeugd waren. In januari 2024 waren dat er 361. Als je dat vergelijkt met de cijfers uit de monitor van 2023 (398 in maart, 425 in september en 394 in december) lijkt het alsof er een lichte daling plaats heeft gevonden. Dit is goed nieuws, omdat de aanvragen juist langere tijd stegen. Met het oog op de Hervormingsagenda Jeugd die landelijk op ons afkomt en ons eigen Kaderdocument Sociaal Domein 2022-2027 hebben we hier al langer de volledige aandacht voor. In 2025 starten we bovendien met het werken met de Verklarende Analyse. Hiermee hopen we de trajectduur in te korten en minder vaak maatwerkvoorzieningen in te hoeven zetten.

57 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Aantal clienten met een individuele maatwerkvoorzienig 450

391 401

400

414 411

350 300 250

203 212

200

238 246

150

170 168 154

141

100 50

15 19 20 21

3

0 0 tot 4

5 tot 12 30-6-2023

13 tot 18 31-12-2023

2

2

3

18plus

30-6-2024

Eindtotaal

31-12-2024

Figuur 35 Aantal cliënten met een individuele Jeugdvoorziening

Toelichting

In bovenstaande grafiek is het aantal jeugdigen te zien dat op de peildatum een maatwerkvoorziening had. Dit zijn jongeren die zijn doorverwezen naar een zorgaanbieder. Op de peildatum 31 december 2024 waren dit er 411. Dit is een toename van 2,75% ten opzichte van 31 december 2023. Vergeleken met de toename van 11,2% in 2023 zien we dus een minder snelle stijging. Bij de jeugdigen tot 12 jaar zien we een aanzienlijke stijging van 16%, terwijl er bij de jeugdigen tussen de 13 en 18 jaar een kleine daling van 13% is ten opzichte van 2023. Het aantal cliënten op een peildatum geeft echter geen volledig beeld van het verloop van trajecten of het totaal aantal jeugdhulptrajecten dat is geleverd. Een jeugdige die begin 2023 een traject is gestart en voor 30 juni 2024 is gestopt, is niet meegenomen in deze cijfers. Het totale aantal jeugdigen dat in 2024 (en op de andere genoemde peildata) een voorziening ontving, is dus hoger dan 411.

Aantal cliënten met individuele voorziening per interventieniveau 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0

401 411 277 261 156

186

14 Ambulant

25

22

JB / JR

Jeugd GGZ 31-12-2023

29

Met verblijf

25

23

Niet bekend

Eindtotaal

31-12-2024

Figuur 36 Aantal cliënten met individuele voorziening per interventieniveau

58 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting

Het aantal ambulante voorzieningen neemt fors toe. Dit zien we terug in de kosten. Het aandeel Jeugd-GGZ neemt wat af. Dit kan komen door een verschuiving naar preventie en lichtere vormen van hulp, maar het is waarschijnlijker dat dit komt door de langere wachttijden en capaciteitsproblemen binnen de jeugd-GGZ. Dit gaat samen met de stijging van ambulante hulp, die wordt ingezet als alternatief voor jeugd-GGZ. Deze combinatie (stijging ambulant en daling jeugd-GGZ) zien we al een aantal jaar. De toename van de jeugdreclassering en jeugdbescherming kan samenhangen met complexere problematiek. Een toename van ambulante hulp is op zich wenselijk, omdat het past binnen de verschuiving van zorg ‘zo thuis mogelijk’. De stijging in zwaardere zorg (JB/JR en verblijf) is zorgelijk.

Ambulant Jeugd-GGZ JB/JR

Alle vormen van ambulante begeleiding Alle GGZ-behandelingen voor jeugd Jeugdbescherming en Jeugdreclassering die uitvoering geven aan uitgesproken maatregelen van de (kinder)rechter Alle vormen van verblijfszorg zoals gezinshuizen en residentiële zorg

Verblijf Figuur 37 Duiding van de type voorzieningen

Financiën Jeugdzorg

Kosten Jeugdzorg door de jaren heen € 5.000.000 € 4.500.000 € 4.000.000 € 3.500.000 € 3.000.000 € 2.500.000 € 2.000.000 € 1.500.000 € 1.000.000 € 500.000 €-

600 500 400 300 200 100 2020

2021 Totale kosten p/j

2022

2023

2024

Unieke clienten p/j

Figuur 38 Kosten jeugdzorg door de jaren heen

Toelichting

In bovenstaande grafiek zijn de kosten afgezet tegen het aantal unieke cliënten in de betreffende periode. De aantallen wijken af van de figuur met het aantal cliënten met een individuele maatwerkvoorziening, omdat dat een momentopname is. In bovenstaande grafiek staat het totaal aantal cliënten waarvoor in het betreffende jaar een verplichting tegenover de kosten uitstond. Het aantal cliënten met betaalde zorg lag in 2023 lager dan in 2024.

59 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Zoals bekend werd de daling in 2022 veroorzaakt door de wijziging van het woonplaatsbeginsel. De kosten zijn daarna in zowel 2023 als in 2024 toegenomen. In 2024 hebben we voor 573 cliënten jeugdzorg betaald, wat een stijging van 6,1% betekent ten opzichte van 2023. Toen betaalden we voor 540 cliënten jeugdzorg. Deze stijging is vergelijkbaar met 2023, toen het aantal cliënten met ruim 6% toenam. Het jaar 2024 laat dus een voortzetting van de trend zien, waarbij het aantal cliënten dat jeugdzorg ontvangt, blijft groeien.

Gemiddelde kosten per client Jaar

Betaald

Unieke cliënten

Gemiddelde kosten per client

Verschil t.o.v. jaar ervoor

Percentage

2022

€ 3.639.472

507

€

7.178

€

-1.694

-19,09%

2023

€ 4.156.634

540

€

7.697

€

519

7,23%

2024

€ 4.813.135

573

€

8.400

€

702

9,13%

Figuur 39 Gemiddelde kosten per cliënt

Toelichting

Bovenstaande tabel laat de gemiddelde kosten per cliënt zien in 2022, 2023 en 2024. De afname, ruim 19%, in 2022 is een gevolg van de wijziging van het woonplaatsbeginsel. Daarna lopen de kosten langzaam weer op. In 2024 zijn de gemiddelde kosten opnieuw gestegen, met ruim 9% ten opzichte van 2023. Dit is een landelijke trend en past bij de stijging van duurdere voorzieningen (verblijf en JB/JR). Om het stelsel houdbaar te maken voor de toekomst, is de landelijke Hervormingsagenda Jeugd opgesteld, die lokaal in onze gemeente geïmplementeerd wordt.

Totale kosten Jeugdzorg per jaar € 6.000.000 € 5.000.000

€ 4.191.860

€ 4.640.194

€ 4.156.634 € 3.639.472

€ 4.000.000 € 3.000.000 € 2.000.000 € 1.000.000 €2020

2021

2022

2023

2024

Figuur 40 Totale kosten jeugdzorg per jaar.

60 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting

Hierboven zijn de totale kosten jeugdzorg per jaar vanaf 2020 naast elkaar gezet. In 2023 en 2024 zijn de kosten voor jeugdzorg verder gestegen. In 2024 zijn de kosten voor jeugdzorg aanzienlijk gestegen, met een toename van 15,8% ten opzichte van 2023. Deze stijging is deels te verklaren door het toegenomen aantal jeugdigen dat jeugdzorg ontvangt, wat – net als vorig jaar – met zo’n 6% is gestegen. Maar bovenal zijn de kosten voor jeugdzorg gestegen door hogere tarieven bij zorgaanbieders, een landelijke trend waar we als gemeente geen invloed op hebben. Wij betalen onze zorgaanbieders, zoals wettelijk verplicht, reële tarieven.