Raadsmonitor H1 + H2 2022 definitief.pdf
Tekst van het document
1 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................... 4 Risico-paragraaf....................................................................................................................................... 5 Jeugd........................................................................................................................................................ 8 Doelen Jeugd ....................................................................................................................................... 8 Ingezet beleid 2022 ............................................................................................................................. 8 Extra thuisbegeleider Jeugd ............................................................................................................ 8 Ontwikkelingen in het jongerenwerk .............................................................................................. 9 Kansrijke Start.................................................................................................................................. 9 Ouder-kind festival 2022 .....................................................................................................................
9 Gebruik vrij toegankelijke en individuele voorzieningen .................................................................. 10 Doelrealisatie..................................................................................................................................... 15 Kwaliteit............................................................................................................................................. 15 Conclusies Jeugd................................................................................................................................ 16 Inkomen en participatie ........................................................................................................................ 17 Doelen Inkomen & Participatie ......................................................................................................... 17 Vluchtelingen uit Oekraïne ................................................................................................................ 17 Leefgeld ......................................................................................................................................... 17 Werk ..............................................................................................................................................
18 Participatiewet Werk & inkomen ...................................................................................................... 18 Indeling naar trajecten ...................................................................................................................... 20 WW-cijfers van UWV ......................................................................................................................... 23 Instrumenten Werk ........................................................................................................................... 24 Beleidsontwikkelingen Participatiewet Werk ................................................................................... 25 Wetswijziging Breed Offensief ...................................................................................................... 25 Nieuwe arbeidsmarktagenda FactorWerk .................................................................................... 25 Participatiewet Inkomen ................................................................................................................... 26 Collectieve zorgverzekering (gemeentepolis) ................................................................................... 28 Gemeentepolis: een terugblik .......................................................................................................
28 Armoedebestrijding – schulddienstverlening ................................................................................... 29 Beleidsontwikkelingen Participatiewet Inkomen .............................................................................. 33 Energietoeslag ............................................................................................................................... 33 Tijdelijke beleidsregel noodfonds energietoeslag ......................................................................... 33 Beleidstukken bestaanszekerheid ................................................................................................. 33 Kindpakket ..................................................................................................................................... 33 Armoedepact/bestaanszekerheid ................................................................................................. 33 2 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Conclusies Participatie en inkomen .................................................................................................. 34 Wmo ...................................................................................................................................................... 35 Doelen Wmo...................................................................................................................................... 35 Algemene Voorziening Schoon en Leefbaar Huis.............................................................................. 36 Algemeen....................................................................................................................................... 36 Aantal klanten AVSLH .................................................................................................................... 36 Daling mantelzorgondersteuning .................................................................................................. 37 Financieel overzicht AVSLH ........................................................................................................... 38 Stip .....................................................................................................................................................
38 Wmo-maatwerkvoorzieningen.......................................................................................................... 39 Algemeen....................................................................................................................................... 39 Maatwerk immaterieel ZIN ........................................................................................................... 40 Financieel immaterieel ZIN............................................................................................................ 41 Financiën materiële voorzieningen ............................................................................................... 41 Woonvoorzieningen ...................................................................................................................... 41 Rolstoel- en vervoersvoorzieningen .............................................................................................. 42 Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen ............................................................................ 42 Algemeen....................................................................................................................................... 42 Financiën MOBW ...........................................................................................................................
42 Toekomstplannen .......................................................................................................................... 43 Conclusies Wmo en MOBW .............................................................................................................. 44
3 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Inleiding De Nederlandsche Bank spreekt van een ongekende economische situatie waarin we ons afgelopen jaar bevonden. We zaten nog in de herstelperiode van een pandemie die de wereld twee jaar lang in haar greep heeft gehouden. Net toen de laatste lockdown in Nederland was opgeheven en we dachten dat we op adem konden komen, viel Rusland Oekraïne binnen. Het verdere verloop van de oorlog is uiterst onzeker en het einde lijkt nog niet in zicht. De oorlog heeft indirecte, maar grote gevolgen voor onze economie. De zorgen over een wereldwijde recessie nemen toe. De economie wordt momenteel overschaduwd door een historisch hoge inflatie en oplopende rentes. Hoewel er een energieplafond is, zijn de energieprijzen nog steeds een reden tot zorg. Inmiddels zijn bijna alle producten duurder geworden. Huishoudens verliezen hierdoor koopkracht. Hoewel de steunmaatregelen van de overheid verlichting geven, hebben met name de lage inkomens en de middeninkomens steeds meer moeite om rond te komen. Het kabinet heeft in 2022 besloten om met een fors maatregelenpakket van ruim 18 miljard euro te komen, vooral ten behoeve van de lage inkomens en de middeninkomens. Helaas kunnen zelfs daarmee niet alle kostenstijgingen voor iedereen volledig worden gecompenseerd. Door de inflatie stijgen de kosten voor jeugdzorg en Wmo eveneens.
Voor de jeugdzorg neemt het aantal aanvragen toe, net als de complexiteit van de problematiek. Deze ontwikkeling is deels te wijten aan de na-ijlende effecten van de coronapandemie, en deels aan de toenemende sociale en maatschappelijke druk. Aan de meeste oorzaken kan de gemeente weinig veranderen. Wat wij wel kunnen is jongeren met behoefte aan extra sociale contacten betrekken bij sociale activiteiten, voor hen op tijd een vangnet bieden en waar nodig bij te sturen. En ouders helpen bij het opvoeden van hun kinderen door informatie te verstrekken en ze met elkaar in contact te brengen. We hebben de personele inzet bij Stip afgelopen jaar op meerdere vlakken uitgebreid en zitten daarmee op dit moment aan de bovenkant van onze span of control1. Het is nu de uitdaging om met ons huidige team maximale impact en resultaat te bereiken door samen te werken en de juiste dingen te doen. De minister heeft onlangs aangekondigd de eerder aangekondigde bezuinigingen op jeugdmiddelen de komende jaren te beperken. De bezuinigingen op de inkomsten zijn concreet, maar welke hervormingen daarbij horen helaas nog niet. Door de voorgenomen kortingen aan de batenzijde wel in de perspectiefnota op te nemen en de kosten realistisch te ramen, tot er meer bekend is, gaan we voor zekerheid. Bij de Wmo staan we eveneens voor een uitdaging. Door vergrijzing groeit de doelgroep.
De vastgelopen woningmarkt maakt doorstromen naar een passende woning moeilijk, waardoor er meer en duurdere woningaanpassingen nodig zijn. De toegenomen bekendheid en de betere bereikbaarheid van de regeling AVSLH zorgt er mede voor dat veel huishoudens zich aanmelden. De landelijke overheid stimuleert dat mensen zo lang mogelijk thuis wonen, zowel ouderen als mensen met tijdelijke psychische problemen. Door alle ontwikkelingen is het ook mogelijk om steeds langer thuis te wonen, maar daar zijn kosten voor de gemeente aan verbonden. Op veel van deze aspecten heeft de gemeente wederom weinig invloed. We zijn kritisch, maar rechtvaardig, in het toewijzen van voorzieningen en het investeren in een sociaal netwerk voor alle inwoners. Een kans voor het beperken van de kosten voor Wmo ligt bij het aanpassen van de AVSLH-regeling. We hebben recent mooie uitvoeringsprogramma’s opgesteld waarmee we samen de bovengenoemde uitdagingen aangaan! In de volgende monitor wordt u daarover geïnformeerd.
1
Het aantal mensen waaraan een manager leiding geeft
4 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Risico-paragraaf Jeugd Risico’s De kosten voor jeugdzorg zijn flink gestegen en zijn onder invloed van de cao-onderhandelingen nog steeds aan het stijgen. De minister heeft heel recent met de VNG een principeakkoord gesloten over een beperking van de eerder aangekondigde bezuinigingen om de betrokken partijen meer tijd en budget te geven om de jeugdzorg te hervormen. Met deze middelen vanuit het Rijk lijkt de gemeente Heerde de jeugdzorg te kunnen financieren op de korte termijn. Op langere termijn zijn er onzekerheden/risico’s: •
•
•
In de huidige plannen staat een afname van de middelen vanaf 2024. Het Rijk en de provincies hebben toegezegd zorg te dragen voor een evenredige afname van de kosten door een reductie van het takenpakket. Hier zijn nog geen concrete voorbeelden over bekend gemaakt. De impact van de sociale isolatie tijdens de coronapandemie heeft meer en langer invloed bij jeugdigen dan in eerste instantie verwacht. Dat komt overeen met het landelijke beeld. De kosten voor jeugdzorg zijn tijdens de coronapandemie fors gestegen. Door de hoge inflatie bleven de kosten in 2022 stijgen. We gaan er vanuit dat deze kostenstijging niet in het huidige tempo doorzet, omdat de coronacrisis zo goed als achter ons ligt en de grootste impact van de oorlog in Oekraïne onder controle is door de diverse nationale en mondiale maatregelen en investeringen. Als de kosten voor jeugdzorg desondanks sterk blijven stijgen, kunnen we alsnog met een tekort te maken krijgen. De gemiddelde intensiteit van de trajecten/ ondersteuning is toegenomen. Het is onduidelijk hoelang dit zo blijft en of deze weer afnemen op termijn.
Maatregelen gemeente Heerde Om bovenstaande risico’s te beheersen, zijn de volgende maatregelen genomen: •
•
•
Onze invloed als gemeente op het landelijke beleid en de financiering is gering. Vanuit de VNG is er een stevige lobby om de geplande bezuinigingen op de extra middelen te matigen. Er is in april een principeovereenkomst tussen de minister en de VNG gesloten om de bezuinigingen op de korte termijn te beperken om hervormingen door te kunnen voeren. Welke maatregelen dat zijn, is nog onbekend. Door extra in te zetten op preventie en vroegsignalering2 voorkomen we duurdere zorgtrajecten. Daarnaast hebben we door inzet van de GZ-psycholoog meer grip op de verwijzingen. Door de inzet van Stip zijn de trends eerder zichtbaar en kunnen op basis van de monitoring beter voorspellingen worden gedaan. Door de voorgenomen afname van de baten voor jeugdzorg op te nemen in de meerjarenbegroting en de toegezegde afname van de lasten niet, gaan we voor zekerheid.
2
Bij vroegsignalering wordt gezocht naar individuen met concrete signalen van mogelijke problemen. Deze daadwerkelijke persoonlijke signalen zijn de indicatoren op basis waarvan vroegsignalering kan worden ingezet. Vroegsignalering verschilt daarin van preventie.
5 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Participatie Risico’s • •
•
Door de sterke inflatie daalt de koopkracht van de inwoners van Heerde. Hierdoor kampen meer mensen met financiële tekorten. Door de krapte op de arbeidsmarkt zijn de meeste mensen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk, eventueel met een subsidie of in een beschutte werkomgeving. Daardoor heeft de huidige groep bijstandsgerechtigden gemiddeld langer en meer ondersteuning nodig bij toeleiding naar werk of participatie. Het aantal WW-ers in onze gemeente is afgenomen ten opzichte van vorig jaar. Die afname zit echter voor het overgrote deel in de groep jonger dan 50 jaar. De groep ouder dan 50 jaar is nog relatief groot. Omdat deze groep vaak een langer arbeidsverleden heeft, hebben mensen die in deze doelgroep vallen ook langer recht op WW. Een ander aspect is dat een deel van deze groep vermogen heeft opgebouwd, zoals bijvoorbeeld een eigen woning. Het risico bestaat dat het deel van deze groep zonder vermogen, na 2 jaar WW alsnog naar de bijstand stroomt en daar langer in blijft. Dit kan voor langdurig stijgende bijstandskosten zorgen.
Maatregelen gemeente Heerde •
•
De arbeidsmarkt is zeer actief en biedt volop kansen voor werkzoekenden. Hier spelen we op in door mensen zoveel mogelijk naar een betaalde baan te begeleiden en de druk op het sociale vangnet zo laag mogelijk te houden. We gaan de groep uitkeringsgerechtigden op een andere manier screenen om zo een vollediger beeld te krijgen van de talenten en de capaciteiten van de mensen en zo meer kansen en mogelijkheden te creëren voor herleiding naar betaalde arbeid.
Wmo Risico’s •
•
In 2022 steeg het aantal cliënten bij de regeling algemene voorziening schoon en leefbaar huis. Dit is een trend sinds de invoering van het abonnementstarief. Naast de aanzuigende werking van het abonnementstarief heeft ook de vergrijzing in de gemeente Heerde en de betere bekendheid en toegankelijkheid van de regeling grote invloed op het stijgend aantal cliënten. De verwachting is dan ook dat het aantal cliënten blijft toenemen volgend jaar. In 2025 wordt de inkomensafhankelijke bijdrage weer ingevoerd. Dit verhoogt de baten enigszins en remt de groei af, maar het aantal cliënten daalt naar verwachting niet. Als er geen wijziging in de regeling komt, zorgt de voorziening schoon en leefbaar huis voor een toenemende druk op de begroting. De kosten voor woningaanpassingen blijven stijgen. Dit wordt veroorzaakt door de krapte op de woningmarkt, stijgende kostprijzen en het feit dat mensen langer thuis blijven wonen. Als mensen niet kunnen doorschuiven naar een passende woning, omdat deze niet beschikbaar zijn, moet de huidige woning aangepast worden.
6 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Maatregelen gemeente Heerde
In 2021 zijn we gestart met de inzet van de huishoudcoach en begin 2022 is de bewustwordingsperiode daaraan toegevoegd. De huishoudcoach bezoekt de aanvrager in de bewustwordingsperiode en kijkt vooral naar wat mensen nog wel zelf kunnen doen. Ook ondersteunt de huishoudcoach met het zoeken naar oplossingen binnen het eigen netwerk. Deze maatregelen hebben de groei geremd, maar zorgen niet voor een stabilisatie of afname van het aantal cliënten, mede doordat de omvang van de doelgroep toeneemt. Het inzetten van externe adviseurs bij grote woningaanpassingen leidt wel tot kostenbeperking bij deze aanpassingen, maar deze inzet voorkomt niet de stijging van het aantal aanpassingen. Hiervoor zijn hervormingen op de huizenmarkt nodig of aanpassingen binnen de Wmo, waarbij voorzienbaarheid3 en algemeen gebruikelijke voorzieningen4 een prominentere rol gaan krijgen.
3
De mate van voorspelbaarheid (van de behoefte aan een voorziening of aanpassing) Een voorziening die, niet speciaal bedoeld is voor mensen met een beperking , in de reguliere handel verkrijgbaar is en in prijs vergelijkbaar is met soortgelijke producten. 4
7 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Jeugd Onderwerp Doelen Ingezet beleid Ouder-Kind-festival Gebruik vrij toegankelijke en individuele voorzieningen Voorzieningen gebruik en kosten naar interventie Type verwijzingen Kwaliteit Doelrealisatie
Toelichting De doelen op hoofdlijnen van de gemeente op basis van de Jeugdwet. Uitgevoerde maatregelen die zijn ingezet afgelopen jaar om de doelen te behalen. Voor het eerst werd het Ouder-Kind-festival georganiseerd voor kinderen van 0-12 jaar én hun ouders. Aantallen cliënten die gebruik maken van ondersteuning van Stip Jeugd en Gezin en van individuele voorzieningen. Gespecificeerd naar leeftijds- en geslachtskenmerken van cliënten. Kosten worden inzichtelijk gemaakt per interventie en voor de vrij toegankelijke voorzieningen. Ook wordt er een beeld gegeven van de gemiddelde kosten per cliënt. Verwijzingen per afzender naar interventieniveau. Cliëntdoelen behaald of voortijdige uitval, en cliëntervaringen. Terugblik op eerdere hoofdstukken en conclusies.
Doelen Jeugd
Alle jeugdigen hebben het recht op gezond, veilig en geslaagd opgroeien en ontwikkelen. Versterken van het gewone opvoeden en gezond leven. Informatie, advies en lichte ondersteuning (preventieve overige voorzieningen) zijn versterkt, sluiten aan op de vraag van jeugdigen en hun ouders, en gaan uit van de eigen kracht en netwerk. Er wordt tijdig gesignaleerd; preventie en zorg zijn verbonden met het onderwijs. Inzet van ondersteuning bij het opgroeien en het ontwikkelen door Stip Jeugd en Gezin en zo nodig door jeugdhulp; Toegang tot jeugdhulp en inzet van jeugdhulp is efficiënt en effectief, zo kort als nodig en zo lang als moet.
Ingezet beleid 2022
Extra thuisbegeleider Jeugd In 2022 kregen gemeenten fors meer geld voor jeugdhulp (arbitragemiddelen), maar samen met deze middelen komt er een bezuinigingsopgave vanaf 2024. Het vrijgekomen geld moest (deels) worden gebruikt om slim te investeren in het jeugdzorgstelsel om het ook in de toekomst betaalbaar te houden. Vanuit eerdere taakstellingen hebben we ervaren dat investeren in het lokale team werkt en loont. Binnen Stip was er een grote behoefte aan thuisbegeleiders. Dit zijn medewerkers die ingezet worden als een behandeling kan worden afgeschaald, maar er wel nog hulp nodig is bij het oefenen van sociale vaardigheden en het (h)erkennen van en het leren omgaan met zijn of haar psychosociale problematiek. De begeleiding wordt afhankelijk van de gezinssituatie ‘veranderingsgericht’ ingezet of met als doel te ‘stabiliseren’ en is een voorziening waarvoor geen beschikking nodig is.
8 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Begin 2022 was er een wachtlijst voor jeugd. Doordat de wachtlijst te lang werd, moesten jeugdigen en hun ouders doorverwezen worden naar een (duurdere) maatwerkvoorziening. Daarom was in april 2022 besloten om een extra thuisbegeleider Jeugd toe te voegen aan de formatie van Stip als pilot van een jaar. Deze begeleider is begin november in dienst gekomen. In 2023 wordt deze pilot geëvalueerd en de inzet structureel geborgd als dit wenselijk is. Ook hebben we extra tijdelijke middelen ten behoeve van de opvang van Oekraïners ingezet voor thuisbegeleiding (10 uur).
Ontwikkelingen in het jongerenwerk Eind 2021 was er besloten een tweede jongerenwerker structureel op te nemen in het team van Stip met als doel het voorliggend veld voor jongeren en jongvolwassenen te versterken. In 2022 bleek het echter lastig om die 2 fte voor het jongerenwerk in te vullen. Eind 2021 hebben we één jongerenwerker aangenomen, die nog steeds bij ons werkt. Met uitzondering van een paar maanden in de zomer lukte het tot oktober niet om de tweede jongerenwerker te vinden. Wel was in mei een extra parttime jongerenwerker aangenomen voor 0,67 fte, vanuit de coronagelden. De tweede fulltime jongerenwerker was in 2022 niet gevonden. Daarom kozen we voor een andere oplossing. Vanaf oktober 2022 is er een tweede ervaren jongerenwerker bijgekomen voor 0,6 fte. Daarnaast is er een fulltime leer-werktraject gestart met een jongere uit de doelgroep, die de ervaren jongerenwerkers ondersteunt en tegelijkertijd een opleiding doet. Zo investeren we in een ervaren fulltime jongerenwerker over een paar jaar en vangen we hiermee het personeelstekort op.
Kansrijke Start In de vorige monitor stond al dat we in 2022, in samenwerking met buurtgemeente Hattem, zijn gestart met het oprichten van een alliantie Kansrijke Start. De professionele keten, andere organisaties die zich bezighouden met jonge gezinnen en voorliggende voorzieningen slaan hiermee de handen ineen om de eerste duizend dagen van kinderen in Heerde zo kansrijk mogelijk te maken. In de tweede helft van 2022 is een onderzoek gedaan naar de behoeften van ouders van jonge kinderen in de gemeente Hattem en Heerde. Wat ging er goed? Wat miste je en waar had je juist veel aan? Dit onderzoek is net afgerond en hier zijn kansen uit naar voren gekomen om in de toekomst de eerste duizend dagen van kinderen in Heerde nóg kansrijker te maken. De alliantie Kansrijke Start gaat met deze resultaten aan de slag in 2023.
Ouder-kind festival 2022 Op 7 oktober 2022 vond voor het eerst in Heerde het Ouder-Kind-festival plaats. Honderden kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders kwamen naar De Heerd voor leuke activiteiten en om elkaar te ontmoeten. Het bleek een schot in de roos. Marleen Witteveen, de aanjager en coördinator ouderbetrokkenheid bij Stip, was erg enthousiast: “Ik ben heel blij. Zoveel mensen had ik niet verwacht! Het was een prachtige dag om elkaar weer te ontmoeten. Zeker na de coronatijd is dat extra belangrijk.” Wethouder William van Ommen was er ook om naar de ideeën van kinderen te luisteren. Daardoor ontstonden er mooie gesprekken, ook met de ouders. Er was livemuziek, schmink, allerlei spelletjes, een kleding- en spelletjesruilbeurs en verschillende workshops. Het Ouder-Kind-festival werd georganiseerd onder de vlag van #Opladers. Een project waarbij het draait om de verbinding tussen ouders in de samenleving te versterken. Het idee: mensen hebben elkaar nodig. Soms heb je een drukke dag of een lastige tijd waardoor je eigen batterij leegloopt. Dan
9 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
is het fijn als iemand je met positieve energie of een helpende hand weer oplaadt. Dat is wat zo mooi is aan #Opladers. Het Ouder-Kind-festival heeft daar zeker aan bijgedragen.
Gebruik vrij toegankelijke en individuele voorzieninge n Aantal cliënten met en zonder IVJ in zorg bij CJG5 (Stip)
31-12-21
31-03-22
30-06-22
30-09-22
Beginstand Nieuwe aanmeldingen Afgesloten contracten Eindstand Stijging/daling t.o.v. vorig kwartaal
461 38 -28 471
471 36 -46 461 -2,2%
461 29 -24 466 1,1%
466 17 -34 449 -3,7%
31-12-22
0
Tabel 1: Aantal cliënten Stip
In de tabel staat het aantal cliënten bij Stip met en zonder individuele voorziening jeugd (IVJ). Helaas zijn in het vierde kwartaal van 2022 geen gegevens beschikbaar. Dit komt omdat we begin oktober van systeem zijn gewisseld: van Office 365 naar iSamenleving. Hierdoor zijn er voor het vierde kwartaal van 2022 geen betrouwbare gegevens beschikbaar die goed te vergelijken zijn met de periodes daarvoor. Voor deze monitor moeten we het doen met de eerste drie kwartalen van 2022. Wat daarin opvalt is dat er op de peildatum van 30 september een relatief grote daling was in het aantal cliënten. Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste is in juli de jaarlijkse “zomerschoonmaak” gedaan in het systeem en ten tweede zijn er ook in september extra veel casussen gesloten. Dit was de opschoning voor de overgang naar het nieuwe systeem. Deze effecten zijn gestapeld en zorgen samen voor een grotere daling van de aantallen dan voorgaande periodes. Belangrijk om te benoemen is de forse toename van aanvragen voor jeugdhulp eind 2022. Dit gaat alleen om instroom. In november en december was het aantal aanmeldingen twee keer zo veel als het aantal aanmeldingen in november en december 2021. De stijging was zo sterk, dat de korte wachttijd van twee weken bij Stip opliep tot acht weken. Hierdoor steeg de caseload van Team Jeugd bij Stip.
De gezinscoaches en gedragswetenschappers richtten zich bijna alleen nog op vraagverheldering, het doorverwijzen naar andere zorgaanbieders, het monitoren en de overbruggingszorg, terwijl de bedoeling juist is dat zij zelf ook casussen oppakken. Om de druk op de medewerkers snel te verlagen en onnodige doorverwijzingen naar (duurdere) maatwerkvoorzieningen te voorkomen, is daarom begin 2023 een tijdelijk extra gezinscoach aangenomen.
5
Centrum voor Jeugd en Gezin, Stip
10 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Aantal cliënten met individuele voorziening 371 354
400 300
218
200 100
190 172
333
128 140 141
12 13 13
13 11
7
0 0 tot 4
5 tot 12 31-12-2021
13 tot 18 30-6-2022
18plus
Totaal
31-12-2022
Grafiek 1: Aantal cliënten met individuele voorziening op peildatum naar leeftijd
Toelichting Jeugdigen met een maatwerkvoorziening zijn jongeren die doorverwezen zijn naar een zorgaanbieder. Dit waren er 333 op 31 december 2022. Het cliëntenaantal op een peildatum zegt niets over het verloop van trajecten of het totaal aan jeugdhulp dat er is geleverd. Er lijkt een kleine afname te zijn met 371 op 31 december 2021, 354 op 30 juni 2022 en 333 op 31 december 2022. Dit heeft met het woonplaatsbeginsel te maken, dat werd ingevoerd op 1 januari 2022. Voor Heerde betekende het woonplaatsbeginsel een afname van 28 jeugdigen met een maatwerkvoorziening ten opzichte van het vorige halfjaar. Als de cijfers met dat aantal worden gecorrigeerd, is het aantal jeugdigen met een voorziening in het eerste halfjaar van 2022 gestegen. Dit sluit aan bij het zorgelijke landelijke beeld van een toename van mentale problemen onder jongeren. Extra opvallend is daarom de tweede helft van 2022, waar het aantal maatwerkvoorzieningen wel degelijk lijkt te zijn afgenomen. Dit klopt niet met de juist sterke toename van aanmeldingen bij Stip in de tweede helft van het jaar, waardoor ook besloten is om een tijdelijk extra gezinscoach aan te nemen. Een verklaring hiervoor is de overgang naar het nieuwe systeem eind 2022. Er zijn toen erg veel trajecten administratief afgesloten, omdat er is gekeken naar de ‘vervuiling’.
Een deel van deze trajecten blijkt ook ten onrechte afgesloten te zijn en wordt begin 2023 heropend. Het is daarmee onwaarschijnlijk dat er een daadwerkelijke daling in het aantal maatwerkvoorzieningen is geweest. We gaan hier bij de volgende raadsmonitor, met betrouwbare gegevens uit het nieuwe systeem, goed naar kijken.
11 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Kosten jeugdzorg door de jaren 5000000
600
4500000 500
4000000 3500000
400
3000000 2500000
300
2000000 200
1500000 1000000
100
500000 0
0 2018
2019
2020
Som van uitbetaald
2021
2022
Aantal unieke clienten
Grafiek 2: Kosten jeugdzorg 2018 - 2022
Toelichting In bovenstaande grafiek zijn de kosten afgezet tegen het aantal unieke cliënten in de betreffende periode. De aantallen wijken af van grafiek 1, omdat grafiek 1 een momentopname is. In deze grafiek staat het totaal aantal cliënten waarvoor in het betreffende jaar een verplichting uitstond tegenover de kosten. Het aantal cliënten met betaalde zorg lag in 2022 lager. Opvallend is dat de kosten en cliënten daalden in 2022. Dit komt door het woonplaatsbeginsel. Het verschil tussen het aantal unieke cliënten en de kosten is groter geworden (het verschil tussen de staaf en de rode lijn). De gemiddelde kosten per cliënt zijn gedaald, omdat de verblijfsvoorzieningen van de cliënten die uitstroomden door het woonplaatbeginsel prijzig zijn (zie grafiek 3). Wanneer gecorrigeerd wordt voor het woonplaatsbeginsel namen in 2022 het aantal cliënten en de kosten toe. De stijging is wel minder fors dan van 2020 tot 2021, maar toen zijn hulp- en ondersteuningsvragen pas veel later in beeld gekomen vanwege de coronacrisis. Dit is daardoor niet goed met elkaar te vergelijken. Betaald
Unieke BSN6
Gemiddelde kosten per cliënt
2021
€ 4.634368,45
525
€ 8.827,37
2022
€ 3.620260,19
507
€ 7.140,55
Verschil
-19%
Tabel 2: Gemiddelde kosten per cliënt
6
Burgerservicenummer
12 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Kosten jeugdzorg per interventieniveau 1.800.000 1.600.000 1.400.000 1.200.000 1.000.000 800.000 600.000 400.000 200.000 0 IVJ -Ambulant
IVJ - Jeugd GGZ 31-12-2021
IVJ - JB/JR
IVJ - Verblijf
31-12-2022
Grafiek 3: Kosten jeugdzorg per interventieniveau
Ambulant Jeugd-GGZ JB/JR Verblijf
alle vormen van ambulante begeleiding7 alle GGZ8-behandelingen voor jeugd Jeugdbescherming en Jeugdreclassering die uitvoering geven aan uitgesproken maatregelen van de (kinder)rechter alle vormen van verblijfszorg zoals gezinshuizen en residentiële zorg
Toelichting In de grafiek zijn de kosten van 2022 afgezet tegen de kosten van 2021 per type voorziening. Ten opzichte van vorig jaar zijn de kosten voor verblijf en jeugdbescherming en -reclassering sterk afgenomen. Dit heeft wederom te maken met het nieuwe woonplaatsbeginsel. Het meest opvallend is daarnaast de stijging van kosten van ambulante jeugdhulp (bijna 20 procent). Dit zagen we ook al in de vorige raadsmonitor, waar we zagen dat de stijging in de eerste helft van 2022 zelfs 30 procent was. In de vorige raadsmonitor noemden we hiervoor twee mogelijke oorzaken: de krapte bij het eigen lokale team van Stip, vanwege ziekte, waardoor vaker werd doorverwezen naar een ambulante jeugdhulpvoorziening. En daarnaast de samenhang met de dalende kosten van de Jeugd-GGZ. De wachtlijsten in de GGZ groeien en er verdwijnt ook aanbod van GGZ uit de buurt. Wanneer een kind op een wachtlijst van een halfjaar terechtkomt, wordt ter overbrugging vaak ambulante jeugdhulp ingezet. Of er wordt geprobeerd het eerst met ambulante jeugdhulp op te lossen, waarbij anders doorverwezen zou zijn naar de Jeugd-GGZ. In de vorige monitor noemden we dat het belangrijk is om deze ontwikkeling in de gaten te blijven houden. De toename van ambulante hulp is relatief minder groot over heel 2022 dan over het eerste halfjaar van 2022, maar nog steeds fors.
In de tweede helft van 2022 verwees het team bij Stip vaker door dan de professionals wilden, vanwege de eerder genoemde sterke toename van aanmeldingen
7
Zorg op maat, zodat mensen de regie kunnen voeren over hun eigen leven, om zoveel mogelijk zelfstandig deel uit te kunnen maken van de samenleving. 8 Geestelijke gezondheidszorg
13 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
voor jeugdhulp en daardoor oplopende werkdruk. Het blijft interessant te monitoren wat het inzetten van de extra gezinscoach begin 2023 voor invloed gaat hebben op deze ontwikkeling. Type verwijzer IVJ9 per einde periode (2022) (bron: jeugd_voorz1 interventieniveau + verwijzer) Niet ingedeeld/WPB10
Ambulant
Jeugd-GGZ
JB/JR
Verblijf
N.B.
Totaal
0
2
2
3
0
7 (1%)
Gecertificeerde Instelling
2
1
2
4
0
9 (2%)
Gemeente
148
137
0
16
24
325 (66%)
Huis-/jeugdarts Medisch specialist
9 0
64 8
0 0
0 0
0 1
73 (15%) 9 (2%)
Rechter/ RvdK11/OvJ 12
0
0
16
0
0
16 (3%)
Zelfverwijzer Totaal
0 159
48 260
0 20
0 23
5 30
53 (11%) 492 (100%)
Tabel 3: Type verwijzer individuele jeugdvoorzieningen per eind 2022
Type verwijzer IVJ per einde periode (2021) (bron: jeugd_voorz1 interventieniveau + verwijzer) Gecertificeerde Instelling
Ambulant
Jeugd-GGZ
JB/JR
Verblijf
Totaal
8
5
0
18
31 (6%)
Gemeente
132
154
1
37
324 (64%)
Huis-/jeugdarts
11
67
0
3
78 (15%)
Medisch specialist
0
8
0
0
8 (2%)
Rechter/ RvdK/OvJ
0
0
53
0
53 (11%)
Zelfverwijzer
0
9
0
0
9 (2%)
Totaal
151
243
54
55
503 (100%)
Tabel 4: Type verwijzer individuele voorzieningen jeugd per einde periode 2021
Toelichting Naast de gemeente verwijzen ook de huisarts, gecertificeerde instellingen, zoals Jeugdbescherming Gelderland, en medisch specialisten door naar jeugdhulp. In alle gevallen betaalt de gemeente de kosten. Om inzicht te krijgen in het aantal verwijzingen is in de bovenstaande tabellen een 9
Individuele Voorziening Jeugd Wet Privacy Bescherming 11 Raad van de Kinderbescherming 12 Officier van Justitie 10
14 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
uitsplitsing gemaakt van het type verwijzer naar interventieniveau in 2022 en 2021. De tabellen laten zien dat in Heerde de gemeente de grootste verwijzer was en blijft. Van alle verwijzingen wordt 66% gedaan door de gemeente, ten opzichte van 64% in 2021. Dit is een goede ontwikkeling. Stip zet hier bewust al jaren op in, onder andere door het aannemen van een eigen GZ-psycholoog. Het idee is dat de professionals bij Stip beter thuis zijn in de problematiek van gezinnen en jongeren en in de wereld van aanbieders. Zij kunnen beter doorverwijzen dan de andere specialisten. Hiermee ontzien we bovendien de huisartsen en hebben we als gemeente beter in beeld hoe het ervoor staat met onze gezinnen. Daarnaast betaalt de gemeente daarmee minder vaak voor door derden geïndiceerde jeugdhulptrajecten en wordt onze grip en invloed op het te besteden budget vergroot. Opvallend is de totale afname, die met name wordt veroorzaakt door minder doorverwijzingen naar Jeugdbescherming en Jeugdreclassering, en Verblijf. Dit valt te verklaren door de invoering van het woonplaatsbeginsel. Door deze wijziging hebben wij als gemeente minder jongeren in ons bestand die gebruik maken van jeugdhulp met verblijf, omdat zij oorspronkelijk in een andere gemeente stonden ingeschreven. Hier zijn geen inhoudelijke uitspraken over te doen, omdat het een administratieve wijziging betreft.
De term ‘zelfverwijzer’ wordt door de zorgaanbieder ingevuld bij de aanvraag van een verlening van reeds ingezette (vaak GGZ-)zorg. Het betreft hier een ongelukkige term in de mogelijk aan te vinken opties voor de zorgaanbieder in het landelijk vastgestelde protocol. Er zijn twee mogelijkheden voor de initiële verwijzer: OF de huisarts OF de gemeente heeft de oorspronkelijke verwijzing gedaan. Helaas is de oorspronkelijke verwijzer niet meer te achterhalen binnen het administratieve systeem. Doelrealisatie Jaar 2020 2021 2022
Trajecten afgerond 583 645 549
Vroegtijdig uitgevallen 9 9 6
Tabel 5: Resultaten jeugdhulpverleningstrajecten
Vanaf 2019 kunnen we monitoren of jeugdhulpverleningstrajecten bij zorgaanbieders doelmatig zijn. Dat wil zeggen dat we inzichtelijk maken of doelen bereikt zijn, of dat trajecten voortijdig zijn gestopt. Eind 2021 was in 645 van de gevallen het doel bereikt. Bij 9 cliënten was er sprake van voortijdige uitval. Eind 2022 was er sprake van 549 afgeronde trajecten, waarbij de doelen waren bereikt. Er waren 6 cliënten die voortijdig uitvielen. In vergelijking met 2021 zijn er minder hulpverleningstrajecten afgerond en meer cliënten geholpen op basis van de gestelde doelen. Dit duidt erop dat trajecten langer duren. Hiervoor is ook een verklaring: de wachttijden in met name de jeugd-GGZ zijn in 2022 enorm toegenomen. Tussen de startdatum van de toewijzing en daadwerkelijke zorg zat vaak meer dan een halfjaar. Ook voor korte trajecten was daardoor een verlenging van de toewijzing nodig. Trajecten duren dan op papier langer dan in de praktijk. Tegelijkertijd krijgen we ook signalen dat de problematiek bij jeugdigen verergert. Dit kan ook bijdragen aan langere trajecten. Kwaliteit Elk jaar wordt er een cliëntervaringsonderzoek (CEO) uitgevoerd, waarbij ouders/verzorgers en jongeren bevraagd worden naar hun ervaring met Stip..
Maximaal 3 maanden na de start van een zorgtraject wordt er een vragenlijst opgestuurd met vragen over het contact met de gemeente, de kwaliteit van de ondersteuning en de effecten van die ondersteuning. In de vorige raadsmonitor zijn
15 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
de resultaten over 2021 gepresenteerd. Op dit moment zijn er nog geen resultaten voor 2022. Deze worden in de volgende raadsmonitor (eerste helft 2023) toegelicht. In 2022 is er één klacht binnengekomen, die intern naar tevredenheid is afgehandeld. Ook is er één bezwaarschrift binnengekomen (ook al genoemd in vorige monitor), die is ingetrokken. Conclusies Jeugd Het aantal cliënten bij Stip met en zonder individuele voorziening is voor het vierde kwartaal in 2022 niet volledig beschikbaar in verband met de overgang naar een nieuw systeem. De daling in het derde kwartaal komt ook door de overgang naar dit nieuwe systeem: er is “opgeschoond” voor de overgang. We weten wel dat er eind 2022 een forse toename in het aantal aanmeldingen was voor jeugdhulp, waardoor de caseload van de gezinscoaches en gedragswetenschappers hoog werd en de wachtlijst lang. Dit gaat om de instroom. Begin 2023 is daarom tijdelijk een extra gezinscoach aangenomen. Het woonplaatsbeginsel is ingevoerd op 1 januari 2022. Dit heeft vaak gezorgd voor een vertekening van de cijfers. Als je hiervoor corrigeert, is ook in het eerste halfjaar van 2022 het aantal jeugdigen met een maatwerkvoorziening gestegen. Opvallend is de daling van maatwerkvoorzieningen in de tweede helft van 2022. Dat heeft te maken met de opschoning van het systeem, zoals hierboven al eerder is genoemd.
Gecorrigeerd voor het woonplaatsbeginsel stijgen de kosten voor jeugdhulp, net als voorgaande jaren, nog steeds. De groei neemt af, evenals de gemiddelde kosten per cliënt. Dit komt door het woonplaatsbeginsel, waarbij jongeren met relatief dure (omdat het gaat over verblijfsvoorzieningen) zijn overgedragen naar andere gemeenten. Er zijn forse wachtlijsten bij de jeugd-GGZ. Dit is één van de verklaringen voor de groei van het aandeel ambulante jeugdhulp. Het speelt ook mee bij de daling in afgeronde trajecten in 2022. Door de wachtlijsten zit er een lange tijd tussen de datum van toewijzing en de startdatum van de daadwerkelijke zorg. Trajecten duren op papier dan langer dan in de praktijk. Tegelijkertijd krijgen we ook signalen dat de problematiek bij jeugdigen verergert. Dit kan bijdragen aan langere trajecten.
16 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Inkomen en participatie Onderwerp Doelen
Toelichting De doelen op hoofdlijnen van de gemeente op basis van de Participatiewet. Vluchtelingen uit Oekraïne Informatie over het aantal uitkeringen die zijn verstrekt aan deze nieuwe doelgroep en de doorleiding naar werk. Participatiewet Werk & Aantal mensen in de bijstand en het verloop over meerdere inkomen kwartalen. Trajecten Het aantal mensen dat een traject heeft. WW cijfers UWV Informatie over WW-gerechtigden. Financiën Kosten van de uitkering ten opzichte van het BUIG-Budget (gebundelde uitkering). Financiën Openeinderegeling Financiën van de bijzondere bijstand, het minimabeleid en de kwijtscheldingen. Armoede en Instroom en Uitstroom. schulddienstverlening Doelen Inkomen & Participatie •
• •
Inwoners van de gemeente Heerde voorzien zoveel als mogelijk in hun eigen inkomen; • De gemeente Heerde biedt mensen indien nodig, ondersteuning bij het vinden van werk. Hierbij geldt als regel dat ondersteuning alleen wordt ingezet als het efficiënt en effectief is; • Inwoners die niet kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt, participeren naar eigen vermogen in de samenleving, bijvoorbeeld door het uitvoeren van vrijwilligerswerk; De gemeente Heerde biedt een vangnet voor mensen die het financieel moeilijk hebben; De gemeente Heerde wil armoede en schulden onder haar inwoners waar mogelijk voorkomen dan wel bestrijden.
Vluchtelingen uit Oekraïne De stroom vluchtelingen uit Oekraïne stelde Nederland en ook de gemeente Heerde voor een grote opgave. Er is hard gewerkt om alle vragen die hierbij horen op te lossen.
Leefgeld Vluchtelingen uit Oekraïne ontvangen leefgeld om bijvoorbeeld eten en kleding van te kopen. In de gemeente Heerde zijn er forse inspanningen verricht om het verstrekken van leefgeld zo snel mogelijk op de juiste wijze te laten verlopen.
17 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Hieronder ziet u een overzicht met de bedragen die in 2022 zijn verstrekt: Leefgeld Aantal unieke leefgelduitkeringen
Persoonlijke uitgave
Wooncomponent
Gemeentelijke opvang GOO
74
€ 34.527,30
€ 10.008,91
n.v.t.
Particuliere opvang POO
19
€ 26.768,14
€ 6.686,69
€ 20.371,59
Tabel 6: Leefgeld Oekraïense vluchtelingen 2022
Werk Vluchtelingen uit Oekraïne die kunnen en willen werken, kregen toegang tot de Nederlandse arbeidsmarkt. Het kabinet schrapte de verplichting om een tewerkstellingsvergunning te hebben. De gemeente Heerde heeft zich ingezet om deze mensen naar de arbeidsmarkt toe te leiden. Zo hebben we in begin 2022 banenmarkten georganiseerd op Stip. Op dit moment werken we samen met Werkleerbedrijf Lucrato, die twee keer per week op locatie Groot Stokkert zijn om te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. In 2022 zijn er 28 Oekraïners naar werk begeleid door Lucrato. Participatiewet Werk & inkomen
Grafiek 4: Aantal bijstandsgerechtigden
Toelichting Deze grafiek toont per jaareinde de totaalstand van het aantal inwoners dat een uitkering ontvangt in het kader van de Participatiewet, IOAW13, Bbz14 en IOAZ15. Het aantal bijstandsgerechtigden in 2022 is gelijk gebleven ten opzichte van 2021. 13
Inkomensvoorziening voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 15 Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen 14
18 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Landelijk beeld We vergelijken de gemeente Heerde met de landelijke cijfers (bron: www.waarstaatjegemeente.nl). Omschrijving
Gemeente Heerde
Landelijke cijfers
Aantal beschikbare banen per 1000 inwoners
498
685
Personen met een bijstandsuitkering
162
431
Werkloosheid
2,8%
3,5%
Huishoudens met een laag inkomen
5%
10%
Tabel 7: Vergelijking Heerde vs. Nederland
Grafiek 5: Indeling bijstandsgerechtigden naar leeftijd
Toelichting De groep bijstandsgerechtigden in de leeftijdscategorie 51-64 jaar is met 9 toegenomen en de groep 65-plussers is met 6 afgenomen. Per saldo is de groep 51-plussers redelijk gelijk gebleven. De groep jonger dan 31 jaar is met 6 afgenomen.
19 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Grafiek 6: Indeling bijstand gerechtigden naar uitkeringsduur
Toelichting Eind 2022 hebben 125 mensen (77%) langer dan een jaar een uitkering. In het algemeen wordt de kans op werk kleiner naarmate de uitkering langer duurt. Indeling naar trajecten De werkzoekenden die vallen onder de Participatiewet zijn onder te verdelen in vier groepen: Re-integratie Activering Participatie Vrijgesteld
binnen < 1 jaar naar werk tussen 1 en 3 jaar nodig voor werk kans op deelname aan de arbeidsmarkt is klein inwoners die vanwege persoonlijke omstandigheden zijn vrijgesteld van reintegratieverplichtingen. Deze inwoners vallen onder de groep Participatie.
De inwoners die binnen 1 jaar naar werk kunnen, krijgen ondersteuning en begeleiding van Werkleerbedrijf Lucrato. De inwoners uit de overige groepen krijgen ondersteuning en begeleiding van de gemeente (Stip). In de grafiek wordt de verdeling in aantallen weergegeven tussen de verschillende groepen.
20 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Indeling naar trajecten 200 160 150 100 50 0
161
147
32
39
52
40
39
150 38
35
47
39
55
149
76
60
68
66
0 31-12-2018
8 31-12-2019
7 31-12-2020
7 31-12-2021
53 6 31-12-2022
Re-integratie
Totaal
Bijstandsgerechtigde Vrijgesteld
Participatie
Activering
Grafiek 7: Indeling in trajecten
Toelichting In deze grafiek staan het aantal inwoners met een bijstandsuitkering waarvoor de gemeente een inspanningsverplichting. Het totaalaantal komt niet overeen met het aantal bijstandsgerechtigden uit grafiek 6, omdat nog niet alle bijstandsgerechtigden bij een traject zijn ingedeeld. De groep activering is met 16 personen gestegen en de groep participatie is met 13 personen gedaald ten opzichte van vorig jaar. In de groepen participatie, activering en vrijgesteld zitten 114 mensen (77%). Zij hebben een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. In de groep re-integratie zitten 35 mensen. Daarnaast bestaat 17% van de groep re-integratie uit (oud-)statushouders. Dit is een daling van het percentage statushouders in deze groep. In de vorige monitor was dit namelijk nog 25%. De afgelopen jaren hebben wij, samen met Werkleerbedrijf Lucrato, extra inzet en ondersteuning geboden aan de groep statushouders. Dit is gedaan door extra taalbegeleiding en het inhuren van een cultuurspecialist. Dankzij deze extra inzet is deze subgroep kleiner geworden. Jaarlijks maken wij afspraken met Werkleerbedrijf Lucrato over de uitstroom van de Participatiewetkandidaten. In 2022 hebben wij afgesproken dat het aantal bijstandsgerechtigden netto met 5 zou dalen. Deze prestatieafspraak hebben we niet gerealiseerd.
Het aantal bijstandsgerechtigden is in 2022 gelijk gebleven, maar er is wel mutatie geweest door instroom- en uitstroom. Er zijn in 2022 even veel mensen in- en uitgestroomd. Dit geeft de beweging in het bijstandsbestand weer, 39% van het bestand is gewijzigd. Op de volgende pagina staan de redenen van uitstroom toegelicht.
Grafiek 8: Verhouding instroom vs. uitstroom bijstand
21 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Uitstroom: in 2022 zijn er 63 mensen uitgestroomd Aanvang studie Detentie ZZP Verhuizing buitenland Verhuizing WIA/WAO Overlijden Oorzaak partner AOW Werk/ZW Ander inkomen Aangaan relatie
1 1 8 1 12 2 1 3 4 20 7 3 0
5
10
15
20
25
Grafiek 9: Verdeling uitstroom bijstand 2022
Als mensen een relatie hebben richten we ons, met de dienstverlening en in de ondersteuning naar werk, op beide partners, omdat ze beiden bijstandsgerechtigd zijn. Als één van beiden werk vindt, kan dit resulteren in voldoende inkomen waardoor het gezin geen beroep meer hoeft te doen op de bijstand. In de Participatiewet zijn verschillende instrumenten opgenomen om mensen met een arbeidsbeperking te ondersteunen naar werk. Dit zijn de loonkostensubsidie en beschut werk. Eind 2022 waren er 32 inwoners met een loonkostensubsidie aan het werk. Wij hebben de uitvoering van de loonkostensubsidie gedelegeerd aan Werkleerbedrijf Lucrato. De loonkostensubsidie is een vergoeding aan de werkgever, voor de loonkosten waarvoor de inwoner geen loonwaarde heeft. Bijvoorbeeld als iemand voor 80% inzetbaar is, ontvangt de werkgever een subsidie voor de overige 20%. Daarnaast zit er een no-riskpolis vast aan de loonkostensubsidie, die de werkgever bescherming geeft bij mogelijk ziekte van de werknemer Door deze instrumenten wordt het voor een werkgever makkelijker gemaakt iemand in dienst te nemen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vooral voor kleinere werkgevers biedt dit uitkomst. Eind 2022 hebben wij 5 inwoners met een beschut werk-indicatie. Deze indicatie wordt afgegeven door het UWV.
Wanneer iemand een beschut werk-indicatie heeft, betekent dit dat hij of zij meer begeleiding op de werkvloer kan verwachten. Inwoners met een beschut werk- indicatie komen in dienst bij Werkleerbedrijf Lucrato. Lucrato begeleidt deze inwoners ook. Vanuit het Rijk wordt er elk jaar een taakstelling Beschut Werk opgenomen, die je als gemeente zou moeten behalen. In 2022 was dit voor de gemeente Heerde 10 personen. Wij hebben de helft gerealiseerd. Achterstand in aantallen beschut werk is een landelijk beeld. Daarnaast zijn wij afhankelijk van het aantal nieuwe indicaties die het UWV afgeeft. Ook verhuizen er inwoners met een beschut werk-indicatie uit de gemeente naar omliggende gemeenten, omdat Heerde geen woonproject met ondersteuning voor jongeren heeft. Niet-uitkeringsgerechtigden (de zogenaamde Nuggers) hebben in veel gevallen ook recht op ondersteuning bij het vinden van werk. Per 31-12-2022 hebben we 93 Nuggers een traject aangeboden, waarvan 52 bij Lucrato. Dit aantal is inclusief de 37 inwoners met een loonkostensubsidie en beschutte werkplek.
22 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
WW-cijfers van UWV De groep werkzoekenden in Heerde is breder dan de groep inwoners die een uitkering onder de Participatiewet ontvangen. Zo zijn er ook inwoners die een WW16-uitkering van het UWV17 ontvangen. Ondanks dat deze inwoners dienstverlening krijgen van het UWV, is het volledig om hier ook de WW-cijfers te noemen: WW-cijfers juni 2022 WW-cijfers december 2022
114 99
Tabel 8: Aantal WW-gerechtigden uit gemeente Heerde
Er is een daling van het aantal inwoners dat een WW-uitkering ontvangt. In vergelijking met landelijke cijfers en regiocijfers zit de gemeente Heerde lager qua percentage WW-uitkeringen. Dit is weergegeven in de onderstaande grafiek.
WW-percentage 2,0% 1,9% 1,8%
1,8%
1,9% 1,8% 1,7%
1,6%
1,7%
1,7%
1,5%
1,5%
1,6%
1,4%
1,4%
1,6% 1,5%
1,4%
1,6%
1,6%
1,4%
1,4%
1,5% 1,4%
1,5%
1,3% 1,2%
1,5% 1,4%
1,3% 1,2% 1,1%
1,0%
1,1% 1,0%
1,0%
1,0%
0,9% 0,8%
0,9%
0,6% feb
mrt
apr
mei
jun
Nederland
jul Regio
aug
sep
okt
nov
dec
Heerde
Grafiek 10: Ontwikkeling en vergelijking WW-percentage
In de onderstaande tabel is een indeling naar leeftijd en de duur van de WW-uitkering van de inwoners van Heerde per eind 2022 te zien: Duur WW-uitkering < 6 maanden 6 – 12 maanden > 1 jaar
58 27 14
Leeftijd inwoners WW-uitkering < 27 jaar 12 27 – 50 jaar 32 > 50 jaar 55
Tabel 9: Overzicht WW-uitkering
Een groot gedeelte van de WW-uitkeringen hebben een korte uitkeringsduur. En de grootste groep WW-ontvangers zijn inwoners ouder dan 50 jaar. De landelijke tendens van de afgelopen jaren is dat de groep 50-plussers een steeds groter aandeel vormt bij de WW. Van de inwoners die een WWuitkering ontvangt, stroomt ongeveer 5% door naar de bijstand (cijfers UWV). Dit betekent dat van de 99 WW-gerechtigden er statistisch 5 inwoners doorstromen naar een Participatiewet-uitkering in
16 17
Werkloosheidsuitkering Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
23 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
2023 of later. Of deze doorstroom daadwerkelijk plaatsvindt, en met dit aantal, is afhankelijk van meerdere factoren. In 2022 zijn er 10 inwoners vanuit een einde WW ingestroomd in de bijstand. Instrumenten Werk Om een inzicht te geven in de instrumenten die de gemeente kan inzetten om onze inwoners te ondersteunen naar werk, volgen hieronder enkele voorbeelden. Deze lijst is niet volledig. Wanneer maatwerk nodig is, passen wij dit toe. Instrumenten Participatiewet Wij zetten alle instrumenten in die de Participatiewet aanbiedt, zoals een werkervaringsplek, loonkostensubsidie, beschut werk en een proefplaatsing. Taalmeter Iedere inwoner die een bijstandsuitkering aanvraagt, neemt deel aan de taalmeter. De taalmeter geeft een goed inzicht in het taalniveau van de inwoner. Als de inwoner de taal onvoldoende beheerst en dit een goed re-integratieproces in de weg staat, is een passend taalaanbod beschikbaar. Scholing en opleiding Wij bieden VCA-trajecten (Veiligheid Checklist Aannemers)aan. De VCA helpt werknemers in risicovolle werkomgevingen om veilig en gezond hun werk te doen. In de bouw wordt bijvoorbeeld gevraagd om dit certificaat. Ook zijn er vanuit het regiofonds overige opleidingen mogelijk, zowel voor werkgevers als werknemers. Zie hiervoor het kopje Human Capital Agenda.
Participatiecoach De participatiecoach is een vorm van individuele begeleiding en fungeert als schakel tussen de Wmoarbeidsmatige dagbesteding en de stap richting de arbeidsmarkt. Werkfit en Empowerment Samen met Werkleerbedrijf Lucrato bieden wij aanvullende trainingen aan op het gebied van Werkfit en Empowerment. Daarnaast is er ook een combinatie mogelijk, met aanvullende taallessen en een stagetijd bij een ondernemer in de gemeente Heerde. Alles is erop gericht dat iedereen in de gemeente Heerde mee kan doen. Vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk kan ingezet worden als een re-integratiemiddel, maar ook als een participatiemiddel. Door vrijwilligerswerk blijven inwoners betrokken bij hun omgeving en ontmoeten ze andere mensen. Als de stap richting betaalde arbeid niet gemaakt kan worden, is vrijwilligerswerk een belangrijk participatiemiddel. SROI In onze aanbestedingen nemen wij de voorwaarde Social Return On Investment (SROI) op. Dit betekent dat de gegunde partij, voor een vooraf vastgesteld percentage van de totale waarde van de opdracht, iets terug moet doen voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit kan het aanbieden van een werkervaringsplaats zijn, maar ook het aanbieden van een opleiding/cursus of een coachingstraject. De invulling kan breed ingezet worden.
24 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Human Capital Agenda Zwolle Wij zijn aangesloten bij de Human Capital Agenda Zwolle. Vanuit deze agenda worden werkgevers en werkzoekenden ondersteund bij re-integratievraagstukken. Er is een ontwikkelfonds waar zowel werkgevers als werkzoekenden een aanvraag kunnen indienen voor een scholingstraject. In 2021 hebben 34 inwoners en 24 werkgevers een aanvraag gedaan bij het ontwikkelfonds. FactorWerk FactorWerk is het regionale werkbedrijf in de arbeidsmarktregio Stedendriehoek. Binnen FactorWerk werken wij samen met 12 gemeenten, UWV, VNO-NCW, ROC Aventus, ROC Landstede, FNV en CNV aan betere werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening. Zo werken we aan harmonisering van werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening, zodat iedere inwoner in de regio dezelfde dienstverlening krijgt. We organiseren banenmarkten, verstrekken jobcoachingsvouchers voor inwoners die geen doelgroepregister-indicatie hebben en werken samen aan werkgeversdienstverlening. Nieuwkomers (statushouders) Per 1 januari 2022 is de Wet inburgering 2021 in werking getreden waarin gemeenten een grotere regierol hebben bij de inburgeringstrajecten van onze inwoners. Samen met ketenpartners en taalaanbieders, zoals VluchtelingenWerk, TopTaal, Werkleerbedrijf Lucrato, Taalpunt, Deltion, Windesheim en Stip, geven wij deze trajecten vorm. In 2022 startten 6 inwoners met hun inburgeringsonderwijs bij VluchtelingenWerk.
Er is ook elk jaar een zomerschool met extra taal- en educatieaanbod voor onder andere kinderen van nieuwkomers. Ook zetten we een sleutelpersoon in om de communicatie en samenwerking tussen de gemeente en inwoners te verbeteren. Beleidsontwikkelingen Participatiewet Werk De volgende belangrijke landelijke en regionale beleidsontwikkelingen komen op ons af:
Wetswijziging Breed Offensief Per 1 juli 2023 treed de Wet Breed Offensief in werking. Deze wetswijziging betreft maatregelen om mensen met een arbeidsbeperking nog beter aan het werk te helpen. Bepaalde elementen uit deze wetswijziging hebben wij in 2021 doorgevoerd, namelijk het vereenvoudigen van de aanvraag en uitbetaling van de loonkostensubsidie. Op dit moment zijn we bezig met de voorbereidingen van de aanpassingen in de verordeningen die nodig zijn voor deze wetswijziging.
Nieuwe arbeidsmarktagenda FactorWerk Binnen het regionale werkbedrijf FactorWerk in de arbeidsmarktregio Stedendriehoek zijn we bezig met het opstellen van een nieuwe arbeidsmarktagenda voor de komende vier jaar. In deze agenda worden alle ambities en acties op het gebied van werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening opgenomen.
25 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Participatiewet Inkomen
Grafiek 11: Bijstandsuitkeringen en loonsubsidie
Toelichting Deze grafiek geeft de financiële stand van zaken aan ten opzichte van de bijstandsuitkeringen in 2022. Het definitieve BUIG18-budget is dit jaar naar boven vastgesteld op €2.695.050,-. We hebben een tekort van €81.133,-. Onze reguliere begroting vertoont hetzelfde tekort ten opzichte van de uitgaven. Dit tekort wordt voornamelijk veroorzaakt doordat we met succes mensen plaatsen met loonkostensubsidie.
Grafiek 12: Kosten bijzondere activiteiten bijdrage en kwijtscheldingen
18
Gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidieuitkering
26 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding 2022
Toelichting Grafiek 12 geeft het verloop van de cumulatieve kosten voor de bijzondere bijstand, minimabeleid en kwijtscheldingen weer over meerdere jaren. Dit zijn open eindefinancieringen. Elke inwoner kan een beroep doen op deze wettelijke regelingen als de inwoner voldoet aan de voorwaarden. Er zit geen budgettair plafond aan de regeling. De inkomensgrens is 120% van de bijstandsnorm. De kosten voor minimabeleid zijn de kosten van de toekenningen voor een activiteitenbijdrage. In 2022 zijn er meer activiteitenbijdragen uitgekeerd dan in 2021. De kosten van de bijzondere bijstand zijn hoger dan in 2021. Dit heeft, zoals in onderstaande tabel is toegelicht, vooral te maken met Reiskosten arbeid/scholing en inrichtingskosten voor nieuwkomers (statushouders). De inrichtingskosten voor nieuwkomers zijn voor een deel lening en voor een deel wordt deze om niet verstrekt. De kosten van de bijzondere bijstand zijn ca. €64.000,- lager dan geraamd. Bij de kwijtscheldingen belastingen is een kleine overschrijding. Het totaal budget was ca. €67.000, hoger dan de totale kosten. Grootste kostenposten bijzondere bijstand Aantal Omschrijving
Kosten 2021
2022
Kosten 2022
Individuele inkomenstoeslag alleenstaande (ouder)
€ 24.663
68
€23.582
Individuele inkomenstoeslag gehuwden
€ 17.774
32
€15.862
Voor inwoners die al langere tijd (> 36 maanden) een laag inkomen hebben en hierin geen verbetering verwachten. Zij krijgen een aanvulling in de vorm van een individuele inkomenstoeslag. Dit is een jaarlijkse toeslag als aanvulling op het inkomen.
€49.550
Dit zijn kosten voor beschermingsbewind. Dit is voor mensen die hun financiële zaken niet zelf kunnen regelen. Beschermingsbewind kan worden ingesteld als de lichamelijke of geestelijke toestand van de betrokkene daar aanleiding toe geeft. Beschermingsbewind kan ook worden ingesteld bij overmatig geld uitgeven of bij problematische schulden.
Kosten budgettering
€ 58.188
84
Toelichting
Ziektekostenverzekering / nominale premie
€ 61.349
196
€52.560
Inwoners uit de gemeente Heerde, met een inkomen onder de inkomensgrens van 120% van de bijstandsnorm, die chronisch ziek zijn of gehandicapt, kunnen sinds 2014 een tegemoetkoming krijgen voor de premie zorgverzekering.