6.2. 2023-0307 Rapportage accommodatiebeleid.pdf

27 / 65

Voor de voetbalverenigingen wordt aangegeven dat het beheer en onderhoud van de velden zijn geprivatiseerd. Daarnaast worden, volgens de memo, de kleedkamers geprivatiseerd; dit gebeurt echter pas nadat er is gekeken naar eventueel achterstallig onderhoud en eventuele asbestaspecten.14 Op hoofdlijnen valt te concluderen dat de gemeente voor diverse accommodaties het beheer en onderhoud van het ‘groen’ heeft geprivatiseerd, bijvoorbeeld voor AV De Gemzen en de skeelerclub.15 Daarnaast zien we dat de gemeente voor diverse accommodaties besluit tot het plegen van achterstallig onderhoud, zodat deze in eigendom kunnen worden overgedragen conform het uitgangspunt van privatisering. Dit gebeurt bij bijvoorbeeld vv Wapenveld en de kleedkamers van WZC, vv Heerde en SEH.16 Ook zien we dat er sprake is van maatwerk bij een aantal accommodaties.

Zo geldt voor de Sportzaal Wapenveld dat de bestaande situatie wordt gehandhaafd omdat de verenigingen aangeven dat zij “geen heil zien” in privatisering: “Ze zijn van mening dat ze te klein zijn qua ledenaantal en dus geen vrijwilligers genoeg zullen kunnen krijgen.” 17 Voor de ijsbaan Wapenveld geldt dat met de vereniging afspraken zijn gemaakt “[…] dat zij het beheer en onderhoud zelf gaan invullen, zoals het maaien, onderhoud hekwerken etc.”18 Toelichting privatisering Uit een nadere toelichting van de organisatie blijkt dat de gesprekken over privatisering tevens zijn stopgezet omdat de gemeente besloot eerst een interne evaluatie uit te voeren. Het was onvoldoende duidelijk waarom er voor was gekozen om te gaan privatiseren. Ook was niet helder waarom en op welke wijze de privatisering zou moeten plaatsvinden. Dit had ook te maken met het vertrek van een van de trekkers van dit proces. In de begroting is opgenomen dat de gemeente de gesprekken in 2022 wil hervatten.19 De stand van zaken met betrekking tot privatisering wordt volgens de organisatie op dit moment niet gemonitord. Doelrealisatie uniforme tarieven en inzicht krijgen in verkapte subsidies In de begrotingen zijn de uitgangspunten rondom uniforme tarieven en het inzicht krijgen in verkapte subsidies niet opgenomen. De doelrealisatie hiervan wordt dan ook beperkt gemonitord.

Aan de hand van enkele raads- of collegevoorstellen zien we dat er wel stappen worden gezet. Uit de documenten blijkt dat de gemeente in de periode na 2017 bezig is geweest met de (her)taxaties van een aantal accommodaties, bijvoorbeeld voor de menvereniging, de ijsbaan, de Horsthoekruiters en AV De Gemzen. Hiermee geeft de gemeente in vulling aan het uitgangspunt dat alle accommodaties op gelijkwaardige wijze moeten worden beoordeeld. In een collegevoorstel van 8 mei 2018 wordt bijvoorbeeld beargumenteerd waarom het nodig is om € 7.300 uit de post Onvoorziene Uitgaven 2018 te gebruiken om de taxatie van de ondergrond van de buitensportaccommodaties en van Villa Jacoba te betalen.20 Het beoogd effect dat genoemd wordt is om qua tarifering van de buitensportaccommodaties tot een gelijke behandeling van de buitensportverenigingen, die hiervan gebruik maken, te komen en een recente waardebepaling van Villa Jacoba te verkrijgen. Doelrealisatie maatschappelijke doelstellingen Voor de doelrealisatie met betrekking tot maatschappelijke doelstellingen constateren we dat deze enkel wordt gemonitord middels subsidieverantwoording.

14

Memo actieve raadsinformatie Stand van zaken accommodatiebeleid en privatisering.

15

Collegevoorstel Privatisering beheer en onderhoud buitensportaccommodaties.

16

Collegebesluit Achterstallig onderhoud voetbalverenigingen en AV De Gemzen.

17

Memo actieve raadsinformatie Stand van zaken accommodatiebeleid en privatisering.

18

Memo actieve raadsinformatie Stand van zaken accommodatiebeleid en privatisering.

19

Begroting 2022. Gemeente Heerde.

20

Collegevoorstel Taxatie buitensportaccommodaties en Villa Jacoba.

28 / 65

3.2. Doelmatigheid In de begroting van 2022 zijn voor accommodaties in de gemeente de volgende lasten en baten voor 2022 opgenomen. Accommodatie

Lasten

Baten

Saldo (lasten-baten)

De Heerd

€ 614.602

€ 215.230

€ 399.372

De Rhijnsberg

€ 479.512

€ 357.100

€ 122.412

Sportzaal Wapenveld

€ 110.074

€ 4.000

€ 106.074

Binnensportaccommodaties

€0

€ 78.320

€ -78.320

Sporthal Faberhal

€ 234.484

€ 4.000

€ 230.484

Kantine Faberhal

€ 15.700

€0

€ 15.700

Dorpsaccommodatie de Noord

€ 86.602

€ 2.000

€ 84.602

Hof van Cramer

€ 31.388

€ 12.252

€ 19.136

Villa Jacoba

€ 33.255

€ 18.259

€ 14.993

Sportpark Molenbeek

€ 8.330

n.v.t.

€ 8.330

Sportpark Eeuwlanden

€ 3.960

n.v.t.

€ 3.960

Sportpark Monnikenbos

€ 6.940

n.v.t.

€ 6.940

Sportpark Veessen

€ 1.590

n.v.t.

€ 1.590

21

Buitensportaccommodaties Totaal

€ 338.961

€ 54.655

€ 284.306

€ 1.965.395

€ 745.816

€ 1.219.579

De gemeente maakt onderscheid tussen sociaal maatschappelijke accommodaties, accommodaties in de openbare ruimte en accommodaties in beheer en onderhoud.22 Bij de sociaal maatschappelijke accommodaties is de gemeente financieel verantwoordelijk of levert ze een financiële bijdrage. Bij accommodaties in de openbare ruimte betreft het accommodaties die zichtbaar en hoorbaar zijn in de openbare ruimte. De financiële relatie tussen de accommodatie en de gemeente wordt niet verder gespecificeerd. Bij de beheer- en onderhoudaccommodaties gaat het om beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente. De gemeente heeft dus een lastentotaal van ruim € 1,9 miljoen. Hier staat een totaal aan baten tegenover van ruim € 7,4 ton. Daarmee heeft de gemeente een saldo van ruim € 1,2 miljoen aan kosten voor haar accommodaties in 2022. Daarnaast heeft de ambtelijke organisatie een apart overzicht aangeleverd met daarin kosten opgenomen van de maatschappelijke accommodaties in beheer en onderhoud van de gemeente. 23 Hierbij gaat het om sporthallen, sportparken, het Berghuizerbad, de Heerd, Hof van Cramer en Villa Jacoba. Hiervoor zijn de volgende kosten opgenomen voor 2022.

21

Dit zijn inkomsten vanuit de verhuur van sporthallen en gymzalen.

22

Programmabegroting 2022, 9 november 2021.

23

Bijlage financiën sport- en welzijnsaccommodaties.

29 / 65

Sport

Sporthal

Sportzaal

Sportpark

Sportpark

Sportpark

Sportpark

Berg-

Wapenveld

Veessen

Molenbeek

Eeuwlanden

Monnikenbos

Veessen

huizerbad

43.790

35.390

23.490

1.850

1.040

2.660

28.400

19.080

4.980

22.350

20.210

13.080

1.800

1.430

890

Belastingen

9.650

8.020

4.840

5.990

2.400

3.470

Beveiliging

2.580

4.060

Ledigen

1.810

760

1.260

6.130

3.420

1.020

490

520

810

11.370

2.510

180.770

83.467

6.154

27.173

4.667

Rentekosten

34.507

180

7.359

126

Huur-

-46.497

-10.792

-11.865

187. 987

99.282

74.737

Algemeen

Faberhal

onderhoud Schoonmaakkosten Energiekosten Waterverbruik 1.590

containers Verzeke-ringen Beheerkosten/ subsidie Afschrijvingskosten

opbrengst Saldo

8.330

3.960

6.940

1.590

185.563

30 / 65

Algemeen onderhoud

Hof van Cramer

De Heerd

Villa Jacoba

15.760

1.630

19.140

1.360

47.680

1.780

570

16.000

2.070

Schoonmaakkosten Energiekosten Waterverbruik Belastingen Beveiliging Ledigen containers Verzekeringen Beheerkosten/Subsidie Gebruikerslasten

229.592

Afschrijvingskosten

9.490

101.406

9.999

Rentekosten

4.208

218.294

296

Huuropbrengst

-12.252

-215.230

-18.259

Saldo

19.136

399.372

15.026

Algemeen onderhoud

Hof van Cramer

De Heerd

Villa Jacoba

15.760

1.630

19.140

1.360

47.680

1.780

570

16.000

2.070

Schoonmaakkosten Energiekosten Waterverbruik Belastingen Beveiliging Ledigen containers Verzekeringen Beheerkosten/Subsidie Gebruikerslasten

229.592

Afschrijvingskosten

9.490

101.406

9.999

Rentekosten

4.208

218.294

296

Huuropbrengst

-12.252

-215.230

-18.259

Saldo

19.136

399.372

15.026

Voor de gemeente zijn de financiën dus inzichtelijk voor de accommodaties die in beheer en onderhoud zijn van de gemeente. Tevens is inzichtelijk welke huuropbrengsten worden gerealiseerd vanuit deze accommodaties. Voor de overige accommodaties waar de gemeente een financiële relatie mee heeft - die wel in de begroting zijn opgenomen – heeft de ambtelijke organisatie geen gedetailleerde kostenoverzichten aangeleverd.

3.3. Beelden interviews Aanvullend op de documentanalyse, hebben we in gesprekken beelden opgehaald over de uitvoering en de doelrealisatie van het accommodatiebeleid. Daaruit kwamen de volgende beelden naar voren: 31 / 65

-

-

-

Het beeld in de gesprekken is dat de doelrealisatie van het accommodatiebeleid beperkt tot niet wordt gemonitord. Wel is er zicht op de totale financiën per accommodatie. Doelrealisatie wordt volgens de gesprekken echter wel mondeling besproken tussen college en ambtelijke organisatie. Het uitgangspunt met betrekking tot privatisering is volgens de gesprekken niet gerealiseerd. De daarop voorsorterende stappen zijn deels al gezet, zoals budget aan organisaties ter beschikking stellen voor achterstallig onderhoud. De schriftelijke afspraken daarover zijn volgens de gesprekken echter niet sluitend gemaakt. Daarnaast wordt aangegeven dat er nog sprake is van verschillende tarieven die worden gehanteerd binnen accommodaties. Het is nog niet gelukt om die uniformiteit te realiseren. Over het algemeen blijkt uit de gesprekken dat afspraken met organisaties weinig op papier zijn gezet in de vorm van schriftelijke overeenkomsten. Daarnaast is er volgens de gesprekken nog veel maatwerk in gemaakte afspraken met als gevolg dat er een beeld van willekeur ontstaat. Dit komt, aldus de gesprekken, grotendeels vanuit het verleden. Ook hangt dit samen met hoe het proces intern was ingeregeld: zo zou de verantwoordelijkheid voor de overeenkomsten met gebruikers in de tijd op verschillende plaatsen in de interne organisatie zijn belegd.

Zo zouden sportaccommodaties onder verantwoordelijkheid van de afdeling Sport vallen, en erfpachtovereenkomsten onder Grondzaken.

32 / 65

-

-

-

In de gesprekken wordt aangegeven dat de betrokkenheid bij het accommodatiebeleid intern niet in duidelijke processen is uitgewerkt. Dit zorgt ervoor dat het soms zoeken is naar de juiste personen. Men weet elkaar echter vaak wel te vinden. De doelen uit het kaderdocument sociaal domein worden wel door de ambtelijke organisatie gemonitord en besproken met het college. Vanuit het kaderdocument sociaal domein is een link te leggen naar de accommodaties voor sport en welzijn. Directe monitoring van de doelen uit het accommodatiebeleid vindt echter nog niet plaats. In de gesprekken wordt aangegeven dat men op dit moment vooral bezig is overzicht en inzicht te krijgen om daarna tot herijking van het accommodatiebeleid te komen. Daarbij is vasthouden aan privatisering volgens de gesprekken geen uitgangspunt.

3.4. Analyse Over het algemeen constateren we dat het ontbreekt aan overzicht en heldere monitoring. Mede vanwege het ontbreken aan heldere en consistente doelstellingen, is het beperkt mogelijk om inzicht te krijgen in de doelrealisatie van het accommodatiebeleid. In het accommodatiebeleid zijn veel verschillende uitgangspunten, kaders en ambities genoemd. In de begrotingen staan andere doelstellingen dan de ‘kaders’ uit de Kadernota Accommodatiebeleid. Over deze - in de begroting opgenomen - doelstellingen wordt in de jaarstukken op hoofdlijnen gerapporteerd over de doelrealisatie. In zijn algemeenheid zien we dat dezelfde tekstuele updates vaak worden herhaald en dat het beperkt lukt om de doelstellingen tijdig te realiseren. Wel worden er inspanningen geleverd. Zo worden in het kader van privatisering voorsorterende stappen gezet en worden er veel gesprekken gevoerd. Uit een toelichting van de organisatie blijkt dat privatisering op een gegeven moment is stilgezet vanwege personele wisselingen en omdat het doel, de aanpak en de onderbouwing voor privatisering onvoldoende helder waren. Besloten werd om eerst een interne evaluatie te starten. Op basis van raads- en collegevoorstellen zien we dat er ook inspanningen worden geleverd om de overige ‘kaders’ uit de kadernota te realiseren. Zo worden voor diverse accommodaties taxaties uitgevoerd.

Echter, of dit in de praktijk ook heeft geleid tot meer uniforme tarieven en inzicht in verkapte subsidies, wordt niet duidelijk. In de gesprekken wordt genoemd dat er nog niet altijd sprake is van uniforme tarieven. Met betrekking tot het krijgen van inzicht in verkapte subsidies, is het relevant om te vermelden dat in de subsidieregeling niet duidelijk is gemaakt dat investeringssubsidies alleen moeten gaan over de basisvoorzieningen. Daardoor bestaat het risico dat deze subsidie als een ‘verkapte’ subsidie wordt verleend voor andere doeleinden. Of dit gebeurt, is op basis van de beschikbare informatie echter niet te zeggen. Met betrekking tot de maatschappelijke doelstellingen is het lastig om hierover een oordeel te vellen. De doelrealisatie op dit gebied wordt namelijk niet expliciet gemonitord. Dit gebeurt enkel middels subsidieverantwoording maar deze die vindt vooral plaats op de activiteiten van de verenigingen. Dit betekent echter niet dat er met de accommodaties geen maatschappelijke meerwaarde wordt gecreëerd. Tot slot is te zien in de financiën dat de gemeente relatief hoge kosten maakt voor een aantal van haar accommodaties, zoals het Berghuizerbad, de Faberhal, de Heerd en buitensportaccommodaties. Hier staan relatief weinig huuropbrengsten tegenover.

Doordat het nog niet inzichtelijk is of de huuropbrengsten marktconform zijn, bestaat de kans dat de gemeente te lage huurtarieven stelt. Te lage huurtarieven ten opzichte van de markt zijn een vorm van verkapte subsidie. Of de lage huuropbrengsten ook daadwerkelijk verkapte subsidies zijn, is op basis van de beschikbare informatie niet vast te stellen; tevens valt dit buiten de scope van dit onderzoek. Wel geeft dit aan dat het van belang is dat de tarieven inzichtelijk, uniform en marktconform worden opgesteld om verkapte subsidies te voorkomen.

33 / 65

3.5. Toetsing op de normen In dit hoofdstuk worden de normen getoetst. De normen worden getoetst en krijgen daarbij een score uit de volgende drie categorieën: Groen Aan de vastgestelde norm is volledig voldaan. Oranje Aan de vastgestelde norm is gedeeltelijk voldaan. Rood Aan de vastgestelde norm is niet voldaan. Onderzoeksaspect

Normen

Doelrealisatie

De doelstellingen zijn bereikt of liggen op koers op bereikt te worden.

De uitvoering en de doelrealisatie worden beperkt gemonitord middels jaarstukken en incidentele informatievoorziening. De relatie tussen doelen en ambitie is daarin echter beperkt zichtbaar. Daardoor is deze norm lastig te beantwoorden. Privatiseren Met betrekking tot de doelstelling om te gaan privatiseren constateren we op basis van de ontvangen documenten dat er inspanningen zijn verricht om dit te realiseren. Met name zijn de daarop voorsorterende stappen al gezet middels gesprekken en het plegen van achterstallig onderhoud. Er zijn echter beperkt schriftelijke afspraken gemaakt. Op hoofdlijnen concluderen we dat het doel beperkt is gerealiseerd. Uit de gesprekken blijkt dat dit mede komt doordat dit uitgangspunt onvoldoende helder is uitgewerkt om handvatten te bieden voor de uitvoering. Op dit moment liggen de gesprekken stil en wordt, mede aan de hand van deze evaluatie, bekeken hoe het beleid en de opgenomen uitgangspunten moeten worden herijkt. Investeringssubsidie alleen voor basisvoorzieningen In de subsidieregeling is niet duidelijk gemaakt dat investeringssubsidies alleen moeten gaan over de basisvoorzieningen. Op basis van de huidige regeling kan de investeringssubsidie ook voor andere zaken worden verleend die eigenlijk niet vallen onder de basisvoorzieningen.

Daardoor bestaat het risico dat deze subsidie als een ‘verkapte’ subsidie wordt verleend voor zaken die eigenlijk niet gesubsidieerd dienen te worden door de gemeente. Uniforme tarieven Op basis van de documentenanalyse zien we dat er voor diverse accommodaties taxaties zijn geweest. Verder geeft de organisatie aan dat huurprijzen, op basis van de kaders uit het accommodatiebeleid, voor sportaccommodaties worden vastgesteld door de raad. Voor welzijnsaccommodaties wordt de hoogte van het tarief vastgelegd in overeenkomsten. Ook dit gebeurt op basis van de kaders vanuit het accommodatiebeleid. De tarieven zijn echter nog niet volledig inzichtelijk. De vastgestelde tarieven zijn gebaseerd op vierkante meters, velden of zalen, maar zeggen weinig over erfpactconstructies. Deze worden marktconform opgesteld, maar worden met investeringssubsidies verlaagd tot een maatschappelijk tarief. Hoe dit maatschappelijke tarief wordt bepaald, is onduidelijk.

Maatschappelijke doelstellingen Met betrekking tot de maatschappelijke doelstellingen constateren we dat de doelrealisatie op dit aspect beperkt wordt gemonitord. De verantwoording hierover vindt alleen impliciet plaats, middels subsidieverantwoording op de activiteiten. Op hoofdlijnen concluderen we dat de doelstellingen beperkt zijn uitgezet en uitgevoerd. Daarmee wordt aan deze norm niet voldaan. 34 / 65

Onderzoeksaspect

Normen

Doelrealisatie

De gemeente onderneemt voldoende acties om de doelstellingen te bereiken.

We zien dat de gemeente acties heeft ondernomen om doelstellingen te realiseren, bijvoorbeeld door in gesprek te gaan met accommodaties, (her)taxaties uit te voeren of achterstallig onderhoud te plegen in voorbereiding op privatisering. Echter worden de doelstellingen op hoofdlijnen vooralsnog beperkt bereikt. Voor privatisering is dit deels een bewuste keuze: de gemeente wil eerst evalueren en de doelstellingen herzien. Daarmee wordt aan de norm gedeeltelijk voldaan. Onderzoeksaspect

Normen

Doelrealisatie

De doelrealisatie is doelmatig en doeltreffend.

Gelet op het feit dat de doelrealisatie beperkt wordt gemonitord en dat de kaderstelling onvoldoende helder is, is beperkt een oordeel te vellen over de doelmatigheid en de doeltreffendheid van het beleid. Daarmee wordt aan de norm per definitie niet voldaan. Wel is in de stukken te zien dat de gemeente hoge kosten maakt voor de accommodaties in beheer en onderhoud: ruim €1.9 miljoen. De baten zijn echter relatief laag: ruim € 7.4 ton. Vooral bij de Faberhal, de Heerd, het Berghuizerbad en de buitensportaccommodaties maakt de gemeente hoge kosten, terwijl hier een lage huuropbrengst tegenover staat. Dit kan een indicatie zijn van verkapte subsidie, maar dit is op basis van de beschikbare data niet vast te stellen.

35 / 65

4. Gebruikersperspectief 4.1. Analyse In de enquête en de focusgroep zijn gebruikers van accommodaties bevraagd op hun ervaringen met het accommodatiebeleid. Hieruit blijkt dat gebruikers relatief ontevreden zijn over het accommodatiebeleid van de gemeente. Gebruikers beoordelen het beleid dan ook gemiddeld met een 5.4, op een schaal van 1 tot 10. Hierna wordt op een aantal thema’s van het accommodatiebeleid ingegaan: privatisering, totstandkoming van tarieven, maatschappelijke impact en communicatie. De analyse vindt plaats aan de hand van de enquête, aangevuld met inzichten vanuit de focusgroep.

4.1.1. Privatisering Gebruikers hebben relatief goed zicht op wat de gemeente met privatisering wil bereiken, namelijk inzichtelijkheid en een eerlijkere verdeling van gelden. Maar: gebruikers zien dat dit nog niet voldoende uit de verf komt. Gebruikers wijzen er dan ook op dat de privatisering van de ‘natte gedeelten’ van sportparken (de kleedkamers) er bijvoorbeeld toe heeft geleid dat de kleedkamers zijn aangepast en worden onderhouden. Ook stellen gebruikers dat de sportvelden van de voetbalverenigingen buiten de privatisering worden gelaten, waardoor het onderhoud en de vervanging hiervan een taak blijven van de gemeente. Ook benoemen gebruikers dat grote verenigingen een verdienmodel hebben met hun kantines, wat kleinere verenigingen vaak niet hebben. Gebruikers blijven er dus bij dat privatisering in de huidige vorm niet geleid heeft tot een - in hun ogen - eerlijkere verdeling van de gelden. Daarnaast benoemen gebruikers die wel zijn geprivatiseerd, dat de overeenkomsten ertoe hebben geleid dat zij geen investeringssubsidie meer kunnen aanvragen. Dit beleid - het niet kunnen aanvragen van investeringssubsidies - is later aangepast, maar voor de gebruikers bleek het niet mogelijk om de overeenkomsten aan te passen.

Gebruikers benoemen dat privatisering op zich een prima keuze is van de gemeente, maar dat privatisering zeker niet voor alle verenigingen en accommodaties een mogelijkheid is. Gebruikers pleiten er dan ook voor dat per accommodatie duidelijk wordt of de gemeente wil doorzetten op privatisering en onder welke voorwaarden. Zo benoemen gebruikers dat er een duidelijk en toekomstbestendig verdienmodel moet zijn voor de verenigingen die worden geprivatiseerd. Ook benoemen gebruikers dat de communicatie vanuit de gemeente over de privatisering helderder moet zijn: hoe wil de gemeente de privatisering aanpakken, welke accommodaties kunnen worden geprivatiseerd en wie bepaalt dat, welke voorwaarden gelden als een accommodatie wordt geprivatiseerd? Uit de enquête komen dan ook de volgende resultaten naar voren.

36 / 65

Wat vindt u van de wens van de gemeente om accommodaties te privatiseren?

Hoe heeft u de communicatie met de gemeente rondom het privatiseren van de accommodatie ervaren? Gemiddeld cijfer van 5.8 op een schaal van 1 tot 10.

4.1.2. Totstandkoming van tarieven Gebruikers geven aan dat het voor hen niet altijd duidelijk is hoe de huurtarieven vanuit de gemeente tot stand komen. Gebruikers stellen dat de gemeente de huurtarieven eenzijdig vaststelt, waarbij zij niet of heel beperkt inzicht krijgen in de basis voor de bedragen die worden berekend. Enkele gebruikers hebben een erfpactregeling met de gemeente. Deze verenigingen betalen huur voor het gehele complex, terwijl andere verenigingen betalen per veld of per zaal. Gebruikers benoemen dan ook dat zij scheefgroei ervaren binnen de tarieven die verenigingen dienen te betalen. Overeenkomsten die hierover gesloten moeten worden, komen volgens gebruikers lastig tot stand. Voor accommodaties met meerdere onderhuurders benoemen gebruikers dat er verschillende overeenkomsten bestaan. Deze overeenkomsten kunnen vrij door de huurders worden bepaald. Deze overeenkomsten zijn volgens gebruikers echter niet altijd consistent opgezet. Zo benoemen gebruikers dat bijvoorbeeld de doorbelasting van energiekosten of servicekosten niet consistent is geregeld. Gebruikers benoemen dat de gemeente hiervoor ook geen richtlijnen geeft. De totstandkoming van tarieven is dus voor een aantal gebruikers nog niet duidelijk, maar voor anderen wel. Voor een aantal accommodaties geldt bijvoorbeeld de huur per m² of per veld. Dit is wel inzichtelijk en consistent.

De resultaten vanuit de enquête zijn dan ook verdeeld.

37 / 65

Stelling: het is voor mijn vereniging/organisatie duidelijk hoe de huurtarieven tot stand komen.

4.1.3. Maatschappelijke impact Gebruikers zijn relatief bekend met de gemeentelijke doelstellingen en stellen dat zij een bijdrage leveren aan een of meer doelstellingen. Zo geven gebruikers vooral aan dat zij bijdragen aan de doelstellingen ‘zorgen voor duurzame sportaccommodaties met vitale verenigingen die in verbinding staan met het sociaal domein’ en ‘ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen’. Gebruikers stellen hierbij wel dat er geen afspraken worden gemaakt met de gemeente over de bijdrage van de verenigingen/accommodaties aan de maatschappelijke doelstellingen. Gebruikers benoemen hierbij dat er dan ook geen rechtstreeks overleg plaatsvindt met de gemeente over de relatie van de accommodaties met de gemeentelijke doelstellingen. Uit de enquête komen de volgende resultaten met betrekking tot de maatschappelijke impact van accommodaties. Aan welke gemeentelijke doelstellingen draagt uw vereniging/organisatie volgens u bij?

38 / 65

Heeft de gemeente met uw vereniging/organisatie afspraken gemaakt over de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen?

4.1.4. Communicatie De gebruikers geven de communicatie vanuit de gemeente een negatieve beoordeling. De beoordelingen over de communicatie vanuit de gemeente op de aspecten subsidies (4.9), gebruik (5.6), beheer en onderhoud (5.9) en huurtarieven (5.1) zijn dan ook laag. Gebruikers benoemen in de focusgroep dat zij onder andere tegen het verloop van medewerkers aanlopen. Gebruikers benoemen bijvoorbeeld dat zij van verschillende medewerkers verschillende antwoorden krijgen op hun vragen. Ook benoemen gebruikers dat de gemeente in hun ogen weinig betrokken is bij de verenigingen. Gebruikers benoemen dat zij soms lange tijd bezig zijn om overeenkomsten rond te krijgen of om plannen te bespreken voor hun vereniging. Daarnaast benoemen gebruikers dat de gemeente beperkt zicht heeft op de behoeften van verenigingen met hun accommodaties. Een aantal verenigingen benoemt bijvoorbeeld dat de accommodaties niet voldoen aan de eisen vanuit de sportbonden, waardoor zij bijvoorbeeld in de toekomst geen wedstrijden meer mogen organiseren. Gebruikers stellen hierbij dat het gesprek hierover met de gemeente nog beperkt plaatsvindt.

4.2. Toetsing op de normen In deze paragraaf worden de normen getoetst. Dit gebeurt aan de hand van de analyse op de bevindingen uit § 2.1., aangevuld met inzichten uit de interviews, de raadssessie en de enquête. De normen worden getoetst en krijgen daarbij een score uit de volgende drie categorieën: Groen Aan de vastgestelde norm is volledig voldaan. Oranje Aan de vastgestelde norm is gedeeltelijk voldaan. Rood Aan de vastgestelde norm is niet voldaan. Onderzoeksaspect

Normen

Gebruikersperspectief

De gebruikers zijn positief over het accommodatiebeleid.

Aan de gestelde norm wordt niet voldaan. Gebruikers zijn nog relatief ontevreden over het accommodatiebeleid van de gemeente. Gebruikers zien bijvoorbeeld nog onvoldoende terug dat de gelden eerlijk worden verdeeld en dat de verenigingen op een gelijke manier worden behandeld. Privatiseringsafspraken leiden bij verenigingen bijvoorbeeld nog niet tot een beter verdienmodel voor verenigingen met een beperkt verdienmodel. Deze verenigingen stellen ook bijvoorbeeld dat de tarieven nog niet op een inzichtelijke manier worden vastgesteld. De tarieven zijn wel inzichtelijk gemaakt wanneer een vereniging gebruikmaakt van velden of zalen, maar niet wanneer er gewerkt wordt met een erfpactconstructie.

39 / 65

Daarnaast stellen gebruikers dat de communicatie met de gemeente nog niet goed verloopt. De gesprekken met de gemeente over zaken waar gebruikers tegenaanlopen - zoals eisen vanuit de nationale bonden of het onderhoud van de accommodaties - vinden volgens gebruikers onvoldoende plaats. Gebruikers wensen dan ook vooral dat zij meer betrokkenheid voelen vanuit de gemeente, en een consistente, gelijke behandeling voor alle verenigingen in Heerde.

40 / 65

5. Positie van de raad In dit hoofdstuk gaan we in op de positie van de raad. Dit hoofdstuk biedt de basis voor de beantwoording van de volgende deelvragen: - Hoe wordt de gemeenteraad geïnformeerd over doelrealisatie? - Heeft de raad voldoende informatie en sturingsmogelijkheden? In §5.1. gaan we in op de kaderstellende en controlerende rol van de raad ten aanzien van het accommodatiebeleid. In § 5.2. leggen we beelden uit interviews en de raadssessie terug. In §5.3. volgt een analyse en we sluiten in §5.4. af met een toetsing op de normen.

5.1. Rol van de raad De raad heeft een kaderstellende en controlerende rol ten opzichte van het accommodatiebeleid. Om die goed te kunnen vervullen, is het van belang dat de raad de benodigde informatie ontvangt vanuit de organisatie. Kaderstellende rol In lijn met zijn kaderstellende rol heeft de raad op 3 april 2017 de Kadernota Accommodatiebeleid vastgesteld. Ook stelt hij al op 13 december 2013 de notitie Accommodatiebeleid Buitensport vast, waarin al wordt gesproken over het privatiseren van beheer en onderhoud van sportaccommodaties.24 Tussentijds is de raad jaarlijks betrokken bij het vaststellen van huurtarieven voor sportaccommodaties.25 In het kader van betrokkenheid bij beleidsvoorbereiding is het daarnaast relevant dat uit de discussienota Uitgangspunten Sport- en Accommodatiebeleid blijkt dat het college de uitgangspunten voor het sport- en accommodatiebeleid in 2016 ter advisering heeft voorgelegd aan de raadscommissie. In deze discussienota benadrukt zij het “[…] groot verschil in exploitatie, subsidiëring en eigendom van (gemeentelijke) accommodaties voor welzijn, sport en onderwijs.” Ook wordt inzage geboden in het verloop van de bijeenkomst voor sportverenigingen waarin de uitgangspunten zijn gepresenteerd.

Discussies tarieven Uit de interviews blijkt echter dat twee hoofdstukken van een eerdere versie van het accommodatiebeleid niet zijn vastgesteld door de raad. Dit omdat hierover nog discussie was, met name over de tarieven ten aanzien van buitensportaccommodaties. In een collegevoorstel uit 2018 wordt de situatie als volgt samengevat. Een van de punten die ten aanzien van de buitensportaccommodaties, veel stof tot discussie heeft gegeven, zowel onderling tussen de verenigingen als in de commissie Samenleving was de bepaling van de hoogte van de huur/ erfpachtcanon van de buitensportaccommodaties. Om tot een gelijke bepaling van de tarifering te komen en een eind aan deze discussie te maken is het onzes inziens dan ook nodig de accommodaties te taxeren op een en dezelfde manier.

Informatievoorziening aan de raad De raad ontvangt structureel informatie over de uitvoering van het accommodatiebeleid die is opgenomen in de P&Ccyclus. Daarin zijn ook de kosten en/of opbrengsten van de uitvoering van het accommodatiebeleid opgenomen.

24

Notitie Accommodatiebeleid Buitensport, 16 december 2013.

25

Zie bijvoorbeeld: raadsvoorstel, Tarieven buitensportaccommodaties, 13 december 2021.

41 / 65

Daarnaast zien we dat de raad op 12 november 2018, aanvullend op deze structurele informatievoorziening, geïnformeerd is over de stand van zaken met betrekking tot het accommodatiebeleid en het daarin opgenomen doel om te gaan privatiseren. Vanuit de organisatie wordt tevens aangegeven dat de raad informatie ontvangt over de stand van zaken ‘evaluatie huidig beleid’ via Pepperflow-updates. De organisatie geeft aan dat de raad daarnaast over het algemeen geen informatie ontvangt over de specifieke uitvoering van het accommodatiebeleid (per dossier of casus). De raad ontvangt daarnaast enkel incidentele informatie via raadsvoorstellen als er wordt afgeweken van het accommodatiebeleid of wanneer een additioneele investering vereist is. Zo zien we bijvoorbeeld dat de raad op diverse momenten middels een raadsvoorstel wordt verzocht om een additionele investering in een of meerdere accommodaties, om achterstallig onderhoud op te lossen.

Zo ontvangt de raad op 7 mei 2019 een raadsvoorstel waarin wordt verzocht om een bedrag beschikbaar te stellen van € 301.000 voor het oplossen van achterstallig onderhoud aan de kleedkamers van drie voetbalverenigingen (WZC, vv Heerde en SEH) en van de opslagruimte van AV De Gemzen.26 En in 2021 ontvangt de raad middels een raadsvoorstel het verzoek om aan de Skeelerclub Oost-Veluwe een subsidie ter hoogte van maximaal € 91.250 te verstrekken voor vervanging van de skeelerpiste.27 Acties die binnen de kaders van het accommodatiebeleid vallen - waarvoor geen extra geld nodig is - worden door het college behandeld, zo geeft de organisatie aan.

5.2. Beelden interviews en raadssessie In de bestuurlijke en de ambtelijke interviews geeft men aan dat de maatschappelijke betrokkenheid van de raad groot is. Dit zorgt voor korte lijnen tussen gemeenschap en politiek. Als gevolg daarvan ontvangt de raad ook veel signalen vanuit de verenigingen. Enkele gesproken personen geven aan dat dit er soms toe leidt dat de raad vooral betrokken raakt bij het beleid op basis van dergelijke signalen en de neiging heeft om hier gehoor aan te geven. De vraag speelt hoe te komen tot eenduidige uitgangspunten en deze ook gelijk toe te passen, gezien de korte lijnen die er zijn. Om beelden op te halen bij de raad, hebben wij een interactieve raadssessie georganiseerd. Uit dit groepsgesprek komt een aantal beelden naar voren: - De doelen van het accommodatiebeleid zijn niet voor alle raadsleden duidelijk. Wel geven meerdere raadsleden aan dat het belangrijk is dat activiteiten in de gemeente worden gefaciliteerd. - Raadsleden geven aan informatie te ontvangen over het accommodatiebeleid. Desalniettemin geven enkele raadsleden aan nog niet voldoende beeld te hebben, met name over hoe het gebruik en onderhoud zijn geregeld. Ook ontbreekt volgens de raadsleden een totaaloverzicht. Dit maakt het lastig om (integraal) op bepaalde doelen of uitgangspunten te sturen. - Ook zijn de raadsleden zelfkritisch.

Zo geven enkele raadsleden aan zelf ook te afwachtend te zijn en stellen zij zichzelf te vraag of ze wel genoeg doen om de benodigde informatie hierover te krijgen. - Met betrekking tot de doelstelling om te gaan privatisering twijfelen enkele raadsleden of hieraan moet worden vastgehouden. Ook is niet duidelijk wat er precies bedoeld wordt met privatisering. - Raadsleden geven aan dat het belangrijk is dat het accommodatiebeleid gelijk en eenduidig is. Zo moeten vergelijkbare organisaties bijvoorbeeld gelijke huur betalen. Tegelijkertijd vinden diverse raadsleden het belangrijk dat er ruimte is voor maatwerk. De ene organisatie is namelijk de andere niet, zo wordt aangegeven. Eén raadslid geeft aan dat het gemaakte onderscheid in ieder geval ‘uitlegbaar moet zijn’.

26

Raadvoorstel, Achterstallig onderhoud kleedkamers voetbalverenigingen-opslagruimte AV De Gemzen. 3 juni 2019.

27

Raadsvoorstel vervanging skeelerpiste SKOV. 21 September 2021.

42 / 65

5.3. Analyse De gemeenteraad was betrokken bij de voorbereiding en de vaststelling van het accommodatiebeleid. Zo is hij geïnformeerd over de achterliggende discussies middels de discussienota en zijn de gehanteerde kaderstellende documenten vastgesteld in de raad. De raadsleden ontvangen informatie over met name de uitvoering van het accommodatiebeleid in de P&C-cyclus. Alleen als significant wordt afgeweken van het beleid, of als er een investering vereist is, ontvangt de raad aanvullende informatie. Ook zelf geven de raadsleden aan informatie te ontvangen over het accommodatiebeleid. Voor hun gevoel hebben zij daarmee echter nog niet voldoende beeld, enerzijds op specifieke aspecten, zoals hoe beheer en onderhoud zijn geregeld en anderzijds ontbreekt een totaaloverzicht over de voortgang en de kosten die daarmee gemoeid zijn. Hierdoor is het, volgens de raadsleden, lastig om goed te sturen of om een beeld te krijgen over de efficiëntie van het beleid. De doelstellingen van het accommodatiebeleid zijn niet voor alle raadsleden helder. Ook de doelstellingen om te gaan privatiseren zijn niet voor alle raadsleden duidelijk. Een enkeling twijfelt of hieraan wel moet worden vastgehouden. Uit de interviews en de documenten blijkt dat er discussie is geweest over de tarifering. Uiteindelijk is in het beleid gekozen voor uniforme tarieven.

In de raadssessie wordt ook het gesprek gevoerd over kiezen tussen eenduidige uitgangspunten versus maatwerk en verschil. Hierover geven de raadsleden aan dat het beleid eenduidig en gelijk moet zijn, maar dat er tegelijkertijd daadwerkelijk verschillen zijn tussen accommodaties waardoor je aan maatwerk niet ontkomt. Onderling verschil moet volgens de raadsleden echter wel uitlegbaar zijn. Tegelijkertijd blijkt ook uit interviews dat de lijnen tussen raad en inwoners kort zijn, waardoor de raad ook veel signalen ontvangt. Dit heeft volgens de interviews invloed op de manier waarop de raad zijn rol invult. Het is belangrijk dat, wanneer wordt gekozen voor uniforme tarieven, hier ook aan vastgehouden wordt.

5.4. Toetsing op de normen In deze paragraaf worden de normen getoetst. De normen worden getoetst en krijgen daarbij een score uit de volgende drie categorieën: Groen Aan de vastgestelde norm is volledig voldaan. Oranje Aan de vastgestelde norm is gedeeltelijk voldaan. Rood Aan de vastgestelde norm is niet voldaan.

43 / 65

Onderzoeksaspect

Normen

Positie van de

De raad wordt op de juiste wijze betrokken bij de voorbereiding en de vaststelling van het accommodatie-

raad

beleid zodat hij op een goede manier zijn kaderstellende taak kan uitvoeren.

De gemeenteraad was betrokken bij de voorbereiding en de vaststelling van het accommodatiebeleid. Zo is de raad geïnformeerd over de achterliggende discussies middels de informatienota en zijn de kaderstellende documenten vastgesteld in de raad. Tussentijds wordt de raad echter beperkt geïnformeerd over de uitvoering. Enkel wanneer significant wordt afgeweken van het beleid of een investering vereist is, wordt de raad geïnformeerd. Op basis van de interviews en de raadssessie constateren wij echter ook dat er onvoldoende duidelijkheid is over de na te streven doelstellingen van het accommodatiebeleid, met name als het gaat over het nastreven van gelijkheid versus het bieden van maatwerk en verschil. Op dit aspect lukt het beperkt om tot een keuze te komen over wat de leidende principes zouden moeten zijn. Om de kaderstellende rol, ook in het vervolg, goed in te kunnen vullen is het belangrijk dat de raad hierover tot een besluit komt en dat in de uitvoering vasthoudt. Daarmee wordt aan deze norm gedeeltelijk voldaan.

44 / 65

Bijlage I. Feitelijk inzicht In deze bijlage beantwoorden we de deelvragen die betrekking hebben op het feitelijk inzicht. Het gaat om de volgende vragen: - Wat is de stand van zaken van de beoogde privatisering van de sportaccommodaties? - Welk maatschappelijk vastgoed heeft de gemeente in beheer en welk maatschappelijk vastgoed in beheer en onderhoud of alleen in onderhoud? - Welke financiële middelen zijn hiermee gemoeid en hoe zijn deze opgenomen in de begroting? - Hoe is het gebruik geregeld? Is er sprake van een contractrelatie en zo, ja, hoe is deze vormgegeven? - Indien er sprake is van verhuur, hoe komt de huurprijs tot stand, hoe verhoudt deze zich tot de kostprijs en/of marktprijs? Is daarbij een relatie gelegd met vergelijkbare situaties in andere gemeenten? - Wat zijn de afspraken over beheer en onderhoud, wie is waarvoor verantwoordelijk, hoe is dat vastgelegd en wat wordt gemonitord? - Welk subsidie- en tarievenbeleid is vastgesteld voor accommodaties? Welke gemeentelijke bijdragen ontvangen sportverenigingen/gebruikers van het maatschappelijk vastgoed? De beantwoording van deze vragen komt grotendeels vanuit de organisatie zelf.

Wat is de stand van zaken van de beoogde privatisering van de sportaccommodaties? In de Kadernota Accommodatiebeleid 2017-2020 is privatisering als een van de ‘kaders’ opgenomen. Daarbij wordt als uitgangspunt geformuleerd dat alle accommodaties - waar mogelijk - zo veel mogelijk worden geprivatiseerd. Uitgezonderd de accommodaties die gemeente zelf in gebruik heeft. Er zijn in dat kader in de periode 2018-2022 gesprekken gevoerd met de accommodaties om privatisering verder vorm te geven en te realiseren, zo blijkt ook uit de informatie die in de begrotingen 2021 en 2022 is opgenomen. Op onderdelen is privatisering gerealiseerd, bijvoorbeeld door het beheer en onderhoud van het groen te privatiseren bij een aantal sportaccommodaties, zo geeft de organisatie aan. Deze gesprekken zijn volgens de toelichting uit de begroting door corona stil komen te liggen. Uit nadere toelichting van de organisatie blijkt echter dat de gesprekken in overleg met de verenigingen ook zijn stopgezet omdat de gemeente besloot eerst een interne evaluatie uit te voeren. Het was onvoldoende duidelijk waarom ervoor was gekozen om te gaan privatiseren. Ook was niet helder waarom en op welke wijze de privatisering zou moeten plaatsvinden.

De organisatie verklaart het stopzetten van de gesprekken als volgt: “Dit omdat de gemeente wenst om de privatisering op een goede manier af te ronden, enkel indien dit voordelen oplevert voor de gemeente én de vereniging.” In de begroting is opgenomen dat de gemeente in 2022 de gesprekken wil hervatten.28 De stand van zaken met betrekking tot privatisering wordt op dit moment niet gemonitord.

28

Begroting 2022. Gemeente Heerde,

45 / 65

Welk maatschappelijk vastgoed heeft de gemeente in beheer en welk maatschappelijk vastgoed in beheer en onderhoud of alleen in onderhoud? Onderstaande gebouwen hebben volgens de organisatie betrekking of sport en/of welzijn. Portefeuille-

Naam accommodatie

Beheer en onderhoud

De Noord Sport-

Curatief, preventief onderhoud. Komt in aanmerking voor renoveren en

accommodatie, Veessen

verduurzamen

Faberhal, Heerde

Curatief, preventief onderhoud. Komt in aanmerking voor renoveren en

onderdeel Sportvastgoed Sportvastgoed

verduurzamen Maatschappelijk

Hof van Cramer, Wapenveld

Curatief onderhoud (met minimale investeringen)

MFA de Heerd, Heerde29

Curatief, preventief onderhoud. Komt in aanmerking voor renoveren en

vastgoed Multifunctioneel vastgoed Multifunctioneel

verduurzamen Rhijnsberg, Heerde30

vastgoed

Curatief, preventief onderhoud. Komt in aanmerking voor renoveren en verduurzamen

Multifunctioneel

Sporthal Wapenveld,

vastgoed

Wapenveld

Wettelijk preventief onderhoud en klachtonderhoud

Commercieel

Villa Jacoba, Heerde

Curatief en klachtonderhoud

VV Heerde, Heerde

Onroerend goed wordt geprivatiseerd, vooralsnog alleen de kleedruimten

vastgoed Sport = vastgoed

in eigendom, achterstallig onderhoud is afgekocht Sportvastgoed

VV SEH, Heerde

Sportvastgoed

VV Wapenveld, Heerde

Onroerend goed wordt geprivatiseerd, vooralsnog alleen de kleedruimten in eigendom, achterstallig onderhoud is afgekocht Onroerend goed wordt geprivatiseerd, vooralsnog alleen de kleedruimten in eigendom, achterstallig onderhoud is afgekocht

Sportvastgoed

WZC, Wapenveld

Overig vastgoed

IJsbaan, Heerde

Onroerend goed wordt geprivatiseerd, vooralsnog alleen de kleedruimten in eigendom, achterstallig onderhoud is afgekocht Opstal is van de ijsbaan

29

Deze accommodatie valt deels buiten de scope van dit onderzoek omdat deze wordt (ook) gebruikt voor onderwijs.

30

Deze accommodatie valt deels buiten de scope van dit onderzoek omdat deze wordt (ook) gebruikt voor onderwijs.

46 / 65

Overige maatschappelijke accommodaties volgens overzicht complexen gemeente Heerde in relatie tot beheer en onderhoud d.d. 31-05-2022 Maatschappelijk vastgoed

Speellokaal Duimelotje, Flessenbergweg 39 Wapenveld.

Curatief onderhoud (met minimale

Maakt deel uit van herontwikkeling fusie Ds. Van

investeringen)

Maasschool en Goede Herderschool Maatschappelijk vastgoed

Engelmanskamp B Heerde - Begraafplaats,

Curatief, preventief onderhoud.

Elburgerweg 29 Heerde

Komt in aanmerking voor renoveren en verduurzamen

Maatschappelijk vastgoed

Engelmanskamp A Heerde - Begraafplaats,

Curatief, preventief onderhoud.

Elburgerweg 29 Heerde

Komt in aanmerking voor renoveren en verduurzamen

Maatschappelijk vastgoed

Aula en Baarhuisje Wapenveld, Kamperweg 3 Heerde

Curatief, preventief onderhoud. Komt in aanmerking voor renoveren en verduurzamen

Maatschappelijk vastgoed

Aula en Baarhuisje Wapenveld, Groteweg 38,

Curatief, preventief onderhoud.

Kwartelweg 2(1) Wapenveld

Komt in aanmerking voor renoveren en verduurzamen

Welke afspraken zijn gemaakt over het beheer en onderhoud van vastgoed? De afspraken rondom beheer zijn niet vastgelegd in beleid. Er is geen besluit van de raad over de gewenste onderhoudsniveaus, maar de organisatie hanteert hiervoor wel eigen normen. Door de organisatie wordt hierover het volgende aangegeven: Conditie vastgoed normen Stuurinstrumenten spelen een rol op strategisch-tactisch niveau van de organisatie, waar het budget voor onderhoud (en verbetering) en het kwaliteitsniveau bepaald wordt en de meerjarenonderhoudsplanning wordt opgesteld, en op tactisch-operationeel niveau, waar de jaarplanning wordt opgesteld en de werkvoorbereiding en uitvoering van het onderhoud plaatsvindt. Overigens liggen in elke organisatie de verantwoordelijkheden en de verhoudingen tussen de niveaus anders. Soms stuurt het management op kosten en kwaliteit, soms speelt het sociale aspect een grote rol. In het verleden werden de meerjarenonderhoudsplanningen vaak zo opgesteld dat de gebouwen vrijwel voortdurend in nieuwbouwstaat werden gehouden. Het mag duidelijk zijn dat hiervoor niet altijd de financiële middelen beschikbaar zijn. Bovendien had elke inspecteur zijn eigen mening over noodzakelijk onderhoud. Beheerders kwamen erachter dat voor eenzelfde gebouw soms zeer uiteenlopende onderhoudsmaatregelen werden aanbevolen door een inspecteur.

De verkregen informatie was vaak onvoldoende betrouwbaar. Hierdoor konden onderhoudsgelden minder effectief worden besteed dan men dacht. Tegenwoordig is er de conditiemeting. Deze richt zich op de eisen en wensen van de opdrachtgever en/of de gebruiker. De staat van onderhoud van gebouwen, terreinen en installaties wordt in Nederland bepaald met een zogenoemde conditiemeting conform de NEN 2767. De NEN 2767 zorgt voor het uniform inspecteren en in kaart brengen van de technische staat van alle bouw- en installatiedelen met betrekking tot gebouwen en/of infrastructuur. Door middel van conditiescores wordt er eenvoudig een vergelijking tussen de verschillende onderhoudstoestanden van objecten gerealiseerd.

47 / 65

Deze meting gebeurt door middel van een vastgelegde meet- en registreermethode door een gecertificeerde inspecteur. Deze stelt van elk materiaal, elk element en elke detaillering de eventuele gebreken vast, de omvang daarvan en de intensiteit. Door deze methodiek van het meten van de conditie, volgens NEN 2767, worden de onderhoudsactiviteiten gestuurd waarbij de werkelijke technische staat van een gebouw in kaart wordt gebracht. Zo wordt precies dat onderhoud uitgevoerd dat (wettelijk) noodzakelijk is voor het behoud van de technische staat. De conditiescore van bouw- en installatiedelen wordt weergegeven op een zespuntsschaal. Conditiescore 1 representeert de nieuwbouwstaat en conditiescore 6 de slechtst aan te treffen conditie. In de volgende tabel zijn korte omschrijvingen van de conditiescores gegeven. Conditiescore

Omschrijving

Toelichting

1

Uitstekende conditie

Incidenteel geringe gebreken

2

Goede conditie

Incidenteel beginnende veroudering

3

Redelijke conditie

Plaatselijk zichtbare veroudering. Functievervulling van bouw- en installatie-

4

Matige conditie

Functievervulling van bouw- en installatiedelen incidenteel in gevaar

5

Slechte conditie

De veroudering is onomkeerbaar

6

Zeer slechte conditie

Technisch rijp voor sloop

delen niet in gevaar

Conditie vastgoed gemeente Heerde Onderhoud is niet langer een doel op zichzelf maar een middel voor het optimaliseren van investeringen. De gewenste prestatie in relatie tot het beschikbare budget staat centraal. Het stellen van prioriteiten is essentieel. Met de norm NEN 2767 conditiemeting kan de technische staat van bouw- en installatieonderdelen op een objectieve manier worden vastgelegd, onafhankelijk van de invloed op de bedrijfsvoering. De gemeenteraad heeft zich overigens nooit formeel uitgesproken over de na te streven minimale conditiescore van de vastgoedportefeuille. Het gewenste onderhoudsniveau is dan ook niet formeel in een beleidsstuk vastgesteld, maar omdat de gemeente Heerde haar vastgoed in goede staat wenst te houden, definiëren we het volgende kader: - De gemeente Heerde past conditiegestuurd groot onderhoud toe, conform de NEN 2767. - Gebouwen die langer dan vijf jaar in exploitatie blijven, worden onderhouden op niveau 3. - De publieke ruimten van het gemeentehuis worden onderhouden op niveau 3. - Gebouwen die korter dan vijf jaar in exploitatie blijven, worden onderhouden op niveau 4-5. Onderhoudsniveau vastgoed gemeente Heerde Gestreefd wordt naar een evenwicht tussen de uitgaven voor onderhoud en de effecten daarvan en de afbreukwaarde van het pand. Het uitgangspunt voor het onderhoudsniveau is doelmatigheid.

Het streven is de overlast als gevolg van uitval zoveel mogelijk te voorkomen door het tijdig uitvoeren van onderhoud en een naar de huidige maatstaven acceptabel gebruikscomfort. De gebouwen, gebouwdelen en bouwdelen verkeren in een redelijke tot goede technische staat, die incidenteel verstoord mag worden door calamiteiten. De uitstraling van het gebouw of een bouwdeel is sober, zonder dat de gebouwen een verwaarloosde indruk maken.

48 / 65

Gebreken die de uitstraling en het gebruik van gebouwdelen ernstig en duidelijk zichtbaar aantasten, dienen op korte termijn te worden verholpen. De minimumconditie van de bouwdelen en elementen is redelijk (conditiescore 3). Voor een korte periode kan conditie 4 optreden. Ernstige gebreken die een risico vormen voor bezoekers, gebruikers of medewerkers of als gevolg waarvan hogere onderhoudskosten ontstaan, kunnen slechts in beperkte mate optreden. Voor een korte periode kan incidenteel een conditiescore 4 worden geaccepteerd. Ernstige gebreken zijn niet toegestaan; serieuze en geringe gebreken mogen op beperkte schaal voorkomen. Vervanging van technische installaties worden gepland bij ‘einde technische levensduur’, tenzij eerdere vervanging vanwege duurzaamheid verantwoord is. Vastgoed dat binnen vijf jaar verkocht of gesloopt gaat worden, vraagt om een andere benadering van het onderhoud. Binnen vijf jaar af te stoten vastgoed heeft geen toegevoegde waarde en leidt tot onnodige verspilling van middelen. Hiervoor gelden minimale onderhoudsactiviteiten die zich kenmerken door het herstellen/voorkomen van gebreken die de veiligheid en de gezondheid van gebruikers en passanten in gevaar brengen. En het herstellen/voorkomen van gebreken die het primaire proces in gevaar brengen.

Welke financiële middelen zijn hiermee gemoeid en hoe zijn deze opgenomen in de begroting? In de begroting van 2022 zijn voor accommodaties in de gemeente de volgende lasten en baten voor 2022 opgenomen. Accommodatie

Lasten

Baten

Saldo (lasten-baten)

De Heerd

€ 614.602

€ 215.230

€ 399.372

De Rhijnsberg

€ 479.512

€ 357.100

€ 122.412

Sportzaal Wapenveld

€ 110.074

€ 4.000

€ 106.074

€0

€ 78.320

€ -78.320

Sporthal Faberhal

€ 234.484

€ 4.000

€ 230.484

Kantine Faberhal

€ 15.700

€0

€ 15.700

Dorpsaccommodatie de Noord

€ 86.602

€ 2.000

€ 84.602

Hof van Cramer

€ 31.388

€ 12.252

€ 19.136

Villa Jacoba

€ 33.255

€ 18.259

€ 14.993

Sportpark Molenbeek

€ 8.330

n.v.t.

€ 8.330

Sportpark Eeuwlanden

€ 3.960

n.v.t.

€ 3.960

Sportpark Monnikenbos

€ 6.940

n.v.t.

€ 6.940

Binnensportaccommodaties31

Sportpark Veessen Buitensportaccommodaties Totaal

31

€ 1.590

n.v.t.

€ 1.590

€ 338.961

€ 54.655

€ 284.306

€ 1.965.395

€ 745.816

€ 1.219.579

Dit zijn inkomsten vanuit de verhuur van sporthallen en gymzalen.

49 / 65

De gemeente maakt onderscheid tussen sociaal maatschappelijke accommodaties, accommodaties in de openbare ruimte en accommodaties in beheer en onderhoud.32 Bij de sociaal maatschappelijke accommodaties is de gemeente financieel verantwoordelijk of levert de gemeente een financiële bijdrage. Bij accommodaties in de openbare ruimte betreft het accommodaties die zichtbaar en hoorbaar zijn in de openbare ruimte. De financiële relatie tussen de accommodatie en de gemeente wordt hierbij niet verder gespecificeerd. Bij de beheer- en onderhoudaccommodaties gaat het om beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente. De gemeente heeft dus een lastentotaal van ruim € 1.9 miljoen. Hier staat een totaal aan baten tegenover van ruim € 7.4 ton. Daarmee heeft de gemeente een saldo van ruim € 1.2 miljoen aan kosten voor haar accommodaties in 2022. Daarnaast heeft de ambtelijke organisatie een apart overzicht aangeleverd met daarin kosten opgenomen van de maatschappelijke accommodaties in beheer en onderhoud van de gemeente. 33 Hierbij gaat het om sporthallen, sportparken, het Berghuizerbad, de Heerd, Hof van Cramer en Villa Jacoba. Hiervoor zijn de volgende kosten opgenomen voor 2022. Sport

Sporthal

Sportzaal

Sportpark

Sportpark

Sportpark

Sportpark

Berg-

Wapenveld

Veessen

Molenbeek

Eeuwlanden

Monnikenbos

Veessen

huizerbad

43.790

35.390

23.490

1.850

1.040

2.660

28.400

19.080

4.980

22.350

20.210

13.080

1.800

1.430

890

Belastingen

9.650

8.020

4.840

5.990

2.400

3.470

Beveiliging

2.580

4.060

Ledigen

1.810

760

1.260

6.130

3.420

1.020

490

520

810

11.370

2.510

180.770

83.467

6.154

27.173

4.667

Rentekosten

34.507

180

7.359

126

Huur-

-46.497

-10.792

-11.865

187. 987

99.282

74.737

Algemeen

Faberhal

onderhoud Schoonmaakkosten Energiekosten Waterverbruik 1.590

containers Verzekeringen Beheerkosten/ subsidie Afschrijvingskosten

opbrengst Saldo

32

Programmabegroting 2022, 9 november 2021.

33

Bijlage financiën sport- en welzijnsaccommodaties.

8.330

3.960

6.940

1.590

185.563

50 / 65

Algemeen onderhoud Schoonmaakkosten Energiekosten Waterverbruik Belastingen Beveiliging Ledigen containers Verzekeringen Beheerkosten/Subsidie Gebruikerslasten Afschrijvingskosten Rentekosten Huuropbrengst Saldo

Hof van Cramer 15.760

De Heerd 1.630

Villa Jacoba 19.140

1.360

47.680

1.780

570

16.000

2.070

9.490 4.208 -12.252 19.136

229.592 101.406 218.294 -215.230 399.372

9.999 296 -18.259 15.026

Welzijn

Hof van Cramer

De Heerd

Villa Jacoba

15.760

1.630

19.140

1.360

47.680

1.780

570

16.000

2.070

Algemeen onderhoud Schoonmaakkosten Energiekosten Waterverbruik Belastingen Beveiliging Ledigen containers Verzekeringen Beheerkosten/Subsidie Gebruikerslasten

229.592

Afschrijvingskosten

9.490

101.406

9.999

Rentekosten

4.208

218.294

296

Huuropbrengst

-12.252

-215.230

-18.259

Saldo

19.136

399.372

15.026

Hof van Cramer

De Heerd

Villa Jacoba

15.760

1.630

19.140

1.360

47.680

1.780

570

16.000

2.070 51 / 65

229.592 9.490

101.406

9.999

4.208

218.294

296

-12.252

-215.230

-18.259

19.136

399.372

15.026

Voor de gemeente zijn dus de financiën inzichtelijk voor de accommodaties die in beheer en onderhoud zijn van de gemeente. Daarbij is ook inzichtelijk welke huuropbrengsten worden gerealiseerd vanuit deze accommodaties. Voor de overige accommodaties waarmee de gemeente een financiële relatie heeft - die wel in de begroting zijn opgenomen zijn geen gedetailleerde kostenoverzichten aangeleverd door de ambtelijke organisatie.

Hoe is het gebruik geregeld? Is er sprake van een contractrelatie en zo ja, hoe is deze vormgegeven? Er is veel onderscheid in de manier waarop het gebruik is geregeld; door de jaren heen was er veel sprake van maatwerk, zo wordt aangegeven door de organisatie. Er is niet voor alle vastgoed een contractrelatie en afspraken lijken over het algemeen beperkt te zijn vastgelegd. Ook waar geen sprake is van eigen gebruik. Waar wel sprake is van formele afspraken, betreft dit veelal een huurders- en/of gebruikersovereenkomst. Vanuit de organisatie is onderstaand overzicht aangeleverd. Dit betreft enkel de sport- en/of welzijnsaccommodaties. Overige accommodaties vallen buiten de scope van dit onderzoek. Accommodatie

Gebruikersrelatie

De Noord Sportaccommodatie,

Diverse gebruikers. Regelen onderling. Geen contract.

Veesser Enkweg 39, Veessen Faber sporthal, Postweg 37a, Heerde

Gemeentelijke sporthal. Vrienden van de Faberhal doen gezamenlijke inkoop. Beheer van de sporthal zal worden ondergebracht bij Beheerstichting Heerde door middel van een nog af te sluiten huurovereenkomst tussen gemeente en Beheerstichting Heerde. Dit maakt deel uit van ‘Herstructurering De Heerd en Verbreding Beheerstichting’.

Hof van Cramer, bieb Wapenveld,

Beheer wordt uitgevoerd door stichting Hof van Cramer. De stichting maakt

Putterweg 2a, Wapenveld

afspraken met gebruikers en sluit overeenkomsten af met gebruikers. Maakt hierbij wel gebruik van de prijzen uit het gemeentelijk accommodatiebeleid.

MFA de Heerd, Griftstraat 8, Heerde

Wordt verhuurd aan en beheerd door de Beheerstichting Heerde. Op termijn worden alle huurovereenkomsten met derden door de Beheerstichting afgesloten. Op dit moment is een deel van de overeenkomsten nog tussen gebruikers en gemeente. Deze worden in het kader van ‘Herstructurering De Heerd en Verbreding Beheerstichting’ overgedragen aan de Beheerstichting

Rhijnsberg, Rhijnsburglaan 7a, Heerde

Betreft onderwijs en kinderopvang en valt daarom buiten de scope van het onderzoek. Ook het beheer van de Rhijnsberg wordt in het kader van ‘Herstructurering De Heerd en Verbreding Beheerstichting’ overgedragen aan de Beheerstichting.

Sporthal Wapenveld, W.H. vd Pollstraat 1,

Via gemeente in gebruik gegeven/verhuurd. Particulier heeft huurovereenkomst

Wapenveld

voor de aangrenzende sportkantine en voert enkele schoonmaakwerkzaamheden uit tegen vergoeding.

Villa Jacoba, Dorpstraat 55, Heerde

Huurovereenkomsten tussen gemeente en gebruikers.

VV Heerde, Veldweg 1 A, Heerde

Eigendom van particuliere stichting. Gemeente heeft in erfpacht. Stichting Buitensport heeft kunstgrasveld in opstal. Gebruiker huurt veld via gemeente of 52 / 65

Accommodatie

Gebruikersrelatie van Stichting Buitensport (kunstgras). Voor het vastgoed zijn (nog) geen afspraken gemaakt. Natrekking dus niet geborgd!

SEH Heerde, Veldkampsweg 2, Heerde

Eigendom van gemeente. Stichting Buitensport heeft kunstgrasveld in opstal. Gebruiker huurt veld via gemeente of van Stichting Buitensport (kunstgras). Voor het vastgoed zijn (nog) geen afspraken gemaakt. Natrekking dus niet geborgd!

VV Wapenveld, Zandberg 2, Wapenveld

Eigendom van gemeente. Gebruiker huurt veld via gemeente. Voor het vastgoed zijn (nog) geen afspraken gemaakt. Natrekking dus niet geborgd.

WZC Wapenveld, Zandbergen 4, Wapenveld

Eigendom van gemeente. Stichting Buitensport heeft kunstgrasveld in opstal. Gebruiker huurt veld via gemeente of van Stichting Buitensport (kunstgras). Voor het vastgoed zijn (nog) geen afspraken gemaakt. Natrekking dus niet geborgd.

IJsbaan Heerde, Engweg 20, Heerde

Huurovereenkomst tussen gemeente en vereniging.

Indien er sprake is van verhuur: hoe komt de huurprijs tot stand, hoe verhoudt deze zich tot de kostprijs en/of marktprijs? Is daarbij een relatie gelegd met vergelijkbare situaties in andere gemeenten? Sport De organisatie licht toe dat de gemeenteraad jaarlijks de huurtarieven vaststelt voor alle buiten- en binnensportaccommodaties. De tarieven worden jaarlijks geïndexeerd. Voor de sportverenigingen die van de gemeente huren is niets vastgelegd in overeenkomsten. Voor de verenigingen met een erfpachtrelatie geldt dat de tarieven zijn vastgelegd in overeenkomsten. Welzijn Voor de gebruikers van welzijnsaccommodaties (de Heerd, Rhijnsberg, Villa Jacoba, De Noord en Hof van Cramer) zijn er overeenkomsten tussen gemeente en gebruiker of beheerstichting en gebruiker. In de overeenkomsten is de hoogte van het tarief vastgelegd op van basis van de genoemde maatschappelijke en commerciële huurtarieven in de Kadernota Accommodatiebeleid. De raad heeft de kadernota met tarieven vastgesteld.

53 / 65

Welk subsidie- en tarievenbeleid is vastgesteld voor accommodaties? Welke gemeentelijke bijdragen ontvangen sportverenigingen/gebruikers van het maatschappelijk vastgoed? Er is geen tarievenbeleid voor accommodaties. Het subsidiebeleid is opgenomen in de subsidieregeling en de subsidieverordening. Naast de verschillende subsidies (jeugdleden-, activiteiten-, budget- en investeringssubsidies) krijgt een aantal accommodaties/verenigingen bijdragen voor bijvoorbeeld groen en veldonderhoud of grote aanschaffingen. De subsidies zijn opgenomen in het subsidieregister, maar er is geen overzicht van deze bijdragen. De investeringssubsidieregeling voor accommodaties is als beleidsregel opgenomen in de Kadernota Accommodatiebeleid 2017-2020. Echter wordt niet voldaan aan de eisen van de Algemene Wet Bestuursrecht (AVB), zo blijkt uit intern vooronderzoek van de Rekenkamercommissie. Gemeentelijke bijdragen 1. Buitensportverenigingen - Kunnen een investeringssubsidie accommodaties aanvragen (uitzondering: Schaapskooiruiters volgens overeenkomst). - De verenigingen met een huurrelatie ontvangen een vergoeding voor het groen- en veldonderhoud. - Een aantal verenigingen ontvangt daarnaast nog een vergoeding. - Ontvangen jeugdledensubsidie. 2. Binnensportverenigingen - Ontvangen jeugdledensubsidie. 3. Structurele budgetsubsidie.

Onderstaande organisaties ontvangen structurele budgetsubsidie - Vereniging Dorpshuis Heerde. - Radio 794. - Heerder Historische Vereniging. - Het Berghuizerbad. - Cultuurplein. - Stichting Openbare Basisbibliotheek Noord-Veluwe. Overzicht gemeentelijke bijdragen De jeugdleden-, activiteiten- en budgetsubsidies zijn te vinden in het subsidieregister van het betreffende jaar. Er is geen overzicht van de bijdragen voor groen- en veldonderhoud, diverse aanschaffingen en de toegekende investeringssubsidies.

54 / 65

Bijlage II. Resultaten gebruikersenquête Privatisering Zijn er in de afgelopen vier jaar gesprekken met uw vereniging/organisatie gevoerd over het privatiseren van uw accommodatie?

Is uw accommodatie inmiddels geprivatiseerd?

Hoe heeft u de communicatie met de gemeente rondom het privatiseren van de accommodatie ervaren? Gemiddeld cijfer: 5.83