4.3. Accountantsverslag 2024 gemeente Heerde
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Heerde Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Heerde Postbus 175 8180 AD Heerde Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: 27 juni 2025 Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente Heerde, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 7oktober 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Wij zijn voornemens u te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
M.C.J.M. Bekker RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Deelonderzoeken auditcommissie 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting 1. Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring te verstrekken.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024. Gemeente Heerde heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform de BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de gemeente Heerde invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt één controleverschil en een beperkt aantal tekstuele aanpassingen. De tekstuele aanpassingen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Het controleverschil blijft aangemerkt als ongecorrigeerd maar valt ruim binnen de goedkeuringstolerantie. Wij constateren dat de jaarrekening van de gemeente Heerde een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Heerde voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wij constateren dat de gemeente Heerde heeft gekozen om de rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld.
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. Ten opzichte van het voorgaande jaar zien we een verdere verbetering in de aanleveringen en samenwerking met de organisatie. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 5
Management samenvatting 1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 6
1. Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten
Controleverschillen
•
De opdracht is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken en
Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een
omvat de jaarrekening 2024 van de gemeente Heerde.
controleverschil. Deze is niet gecorrigeerd, maar blijft ruim binnen de
De bij de jaarrekeningcontrole gehanteerde materialiteit bedraagt
goedkeuringstolerantie. Daarnaast is sprake van enkele tekstuele
EUR 695.000 in overeenstemming met het Besluit Accountantscontrole
aanpassingen; deze zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de
Decentrale Overheden. Bij het rapporteren van afwijkingen is een
jaarrekening. Het ongecorrigeerd controleverschil wordt in dit verslag
grensbedrag gehanteerd van EUR 34.750.
toegelicht.
•
•
•
•
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de
Daarnaast constateren we, in lijn met voorgaande jaren, dat niet voor alle
jaarrekening.
lasten met betrekking tot het sociaal domein (Jeugdzorg en WMO) de
Het jaarverslag is wel cf. NV Cos 720 verenigbaar met de jaarrekening
gemeente Heerde de prestatielevering kan vaststellen. De onzekerheid in de
en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
controle bedraagt EUR 431 duizend.
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024. Gemeente Heerde heeft ervoor gekozen de
WNT
rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming
hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het
zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024
jaarverslag.
van de gemeente Heerde voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 7
1. Bestuurlijke samenvatting SiSa
De meerjarenbegroting is weliswaar sluitend voor de jaren 2025 tot en met
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of
2027; wel ligt er vanaf 2028 nog een financiële opgave om deze sluitend te
onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage
krijgen.
geconstateerd.
Financiële kengetallen en signaleringswaarden
Samenwerking
Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van EUR 2,0 miljoen
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat op een prettige en constructieve
(voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Heerde bedraagt
wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand
EUR 31,0 miljoen (2023: EUR 30,2 miljoen) met een solvabiliteitsratio van
jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van
28% (2023: 32%). De vermogenspositie is dan ook voldoende te noemen.
beide kanten mee. Nog intenser dan voorgaande jaren wordt zowel de
Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en
organisatie, als wij als controleteam geconfronteerd met de administratie
risicobeheersing dat de incidentele weerstandscapaciteit toereikend is. De
lastendruk van de zogenaamde SiSa-regelingen. In de bijlage van de
structurele weerstandscapaciteit is van onvoldoende omvang om de
jaarrekening legt de gemeente verantwoording af over 24 soorten van
structurele risico's te kunnen opvangen. Ondanks de voldoende
rijksbijdragen, welke een ieder weer aparte wet- en regelgeving kennen en
vermogenspositie zal de gemeente Heerde moeten verbeteren van de
eisen stellen aan de administratieve organisatie van de gemeente.
financiële positie gezien de ontoereikende structurele weerstandscapaciteit.
pagina | 8
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
EUR 695.000
• De jaarrekening.
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
EUR 2.085.000
• Bijlagen.
Rapporteringstolerantie
EUR 34.750
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 7 oktober 2024 heeft u ons opdracht
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in
gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van
uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de
onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is
controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde
gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende
beperking in de reikwijdte van onze controle.
toleranties:
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Goedkeuringstolerantie fouten
Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is EUR 695.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 4 november 2024
Goedkeuringstolerantie fouten Rapporteringstolerantie
5% van de goedkeuringstolerantie
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
EUR 695.000
Conform afspraak in de financiële verordening
EUR 50.000
vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2024.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
Wel is sprake van onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder
van de Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van
andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
EUR 334.000 en uit hoofde van de WMO EUR 97.000.
• Schattingsposten en veronderstellingen van het management;
De genoemde onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstoleranties.
• De rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende verantwoordelijkheden voor u);
Interne beheersing
• Doorbreking van AO/IB door het management;
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing
• Onterechte betalingen als gevolg van onjuiste mutaties in
inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de
crediteurenstamgegevens of in daadwerkelijke betaalopdrachten; • Corruptierisico ten aanzien van de inkoopcontracten groter dan EUR 1,2 miljoen door mogelijke belangenverstrengeling en kickbacks; • Prestatielevering bij de verantwoorde inkopen; en
jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een management letter geschreven. Deze management letter hebben wij op 13 februari 2025 besproken en daarna in definitieve vorm uitgebracht.
• WNT-verantwoording. Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de
Uitkomsten
interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring
daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een
te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. Er resteren geen
eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren
belangrijke controleverschillen in de definitieve versie van de jaarrekening.
zouden kunnen komen.
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze management letter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen.
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden
Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
verricht:
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude
• Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde
en een verplichte paragraaf met betrekking tot continuïteit.
journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;
Frauderisico’s Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management
• Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het
Zoals ook in ons management letter opgenomen bevindt het college dan wel
college of management zoals de waardering van de grondexploitaties,
het management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in
vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen.
staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze
Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico
financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te
van vooringenomenheid van het college bij deze posten. Wij hebben onder
doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het
meer de volgende werkzaamheden verricht:
college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere
• Met betrekking tot de grondexploitatie hebben wij de plausibiliteit van de
financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven
uitgangspunten op projectniveau gecontroleerd aan de hand van de
voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent.
economische inputparameters alsook backtestingwerkzaamheden. Daarnaast hebben we de toereikendheid van de verliesvoorzieningen en de nauwkeurigheid en volledigheid van de tussentijdse winstneming gecontroleerd;
pagina | 13
2. Opdracht, scope en uitkomsten • Met betrekking tot de activa hebben wij vastgesteld of er sprake is van duurzame waardeverminderingen; • Met betrekking tot vorderingen hebben wij de inschatting van het college van de inbaarheid van de vordering en dientengevolge de omvang van
en de mogelijkheid dat hierin functiescheiding kan worden doorbroken. Tevens hebben wij de integriteits- en klokkenluidersmeldingen in onze controle betrokken. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
de voorziening dubieuze debiteuren gecontroleerd; • Met betrekking tot de voorzieningen hebben we vastgesteld dat de uitgangspunten voor de voorziening plausibel zijn. • Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om en transacties met verbonden partijen; • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.
Onterechte betalingen, dan wel betalingen aan niet-rechthebbende doordat onjuiste mutaties doorgevoerd worden in crediteurenstamgegevens of in de daadwerkelijke batchopdrachten Het risico ziet toe op betalingen via de reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten, waarbij bankrekeningnummers onterecht worden gewijzigd. Hierdoor bestaat een verhoogd risico dat vereiste autorisaties worden omzeild om zo gelden aan de organisatie te onttrekken.
Naast bovenstaande hebben wij, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd en het bestaan vastgesteld van de beheersings-
Met betrekking tot het controleren van de bankrekeningnummers in de
maatregelen op organisatieniveau zoals het integriteitsbeleid en de
crediteurenstamgegevens hebben wij gegevensgerichte werkzaamheden
klokkenluidersregeling, alsmede de maatregelen van interne beheersing in de
verricht door middel van data-analyse en detailcontrole op de
processen voor het genereren en verwerken van journaalposten, het maken
bankrekeningnummers. Hierbij hebben wij vastgesteld dat de
van schattingen en het bewaken van projecten. Tevens hebben wij specifieke
bankrekeningnummers juist zijn gemuteerd en dat de vereiste autorisaties
aandacht gegeven aan de toegangsbeveiligingen in het IT-systeem
gegeven zijn.
pagina | 14
2. Opdracht, scope en uitkomsten Daarnaast is op basis van detailcontrole vastgesteld dat de betaalbatch uit de
• Vastgesteld of er functiescheiding is toegepast bij de totstandkoming; en
financiële administratie voor wat betreft bedrag, aantal posten (betaalregels)
• Vastgesteld of de ondertekening van het contract heeft plaatsgevonden
en hashtotal gelijk is aan de betaalbatch die is ingelezen in de bank en betaald is.
door een bevoegde functionaris. • Controleren hoe is omgegaan met meerwerk (in relatie tot de contractwaarde); en
Corruptierisico ten aanzien van de inkoopcontracten groter dan EUR 1,2
• Vastgesteld of de organisatie waarmee de gemeente de inkooptransactie is
miljoen door mogelijke belangenverstrengelingen en kickbacks
aangegaan geen organisatie betreft waar een collegelid of lid van het
Om dit risico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden
management een nevenfunctie heeft.
verricht: • Kennis genomen van de door de verbijzonderde interne controle van de gemeente Heerde uitgevoerde controle op de aanbestedingsrichtlijnen; • Controleren van de aanbestedingsdossiers voor de leveranciers op
Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
naleving van de aanbestedingsrichtlijnen. Hierbij hebben wij expliciet
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid
vastgesteld dat de opdracht is gegund aan de partij die op basis van de
van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de
gunningscriteria de opdracht moest krijgen. Wij hebben hierbij de volgende
controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of
werkzaamheden verricht:
vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van
• Vastgesteld of de opdracht is gegund op basis van de vooraf
belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar
vastgestelde criteria;
taken te vervullen.
pagina | 15
2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie en omkopingsrisico’s
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
• Gemeente Heerde heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
dat de aanbestedingen conform de geldende Europese
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed,
hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden
constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als
gecontroleerd;
aandachtspunt in onze controle meegenomen.
• Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in
de tegenpartij; • Door middel van een steekproef vaststellen of alle grondaankopen en
de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder
grondverkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin
aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.
zijn gevolgd;
Gemeente Heerde beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de
• Door middel van een steekproef vaststellen of alle subsidies in
samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid
overeenstemming zijn met de geldende interne wet- en regelgeving zijn
aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers.
verstrekt.
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
pagina | 16
2. Opdracht, scope en uitkomsten Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Heerde een sluitende meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Heerde kent een robuuste financiële positie.
pagina | 17
3
Financiële positie
pagina | 18
3. Financiële positie Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het
31 december 2024 volgens de jaarrekening EUR 31,0 miljoen.
gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond EUR 2,0 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x EUR 1.000)
EUR 1,4 miljoen positief.
35.000 30.000
In de rekening op hoofdlijnen wordt in hoofdlijnen een toelichting op de
25.000
afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder
20.000
gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de
15.000
begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van
10.000
baten en lasten in de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke
5.000
baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.
0 2021 Algemene reserve
2022 2023 Bestemmingsreserve
2024
Gerealiseerd resultaat
Het jaarrekeningresultaat is EUR 0,6 miljoen voordeliger dan in de najaarsnota was voorzien. De belangrijkste afwijkingen zien toe op:
Van de totale reserves ter hoogte van EUR 29,0 miljoen is EUR 9,9 miljoen
• Hogere inkomsten plankosten, anterieure overeenkomsten en bouwleges;
opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is
• Hogere SPUK-uitkeringen;
ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met EUR 0,8 miljoen. Per saldo is
• Hogere inkomsten algemene uitkering;
gedurende 2024 EUR 1,2 miljoen gedoteerd aan de bestemmingsreserves.
• Hogere toevoeging pensioen- en wachtgeldvoorziening;
Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt EUR 2,0 miljoen.
• Verliesneming Grondexploitatie; en • Hogere kosten Jeugdzorg.
pagina | 19
3. Financiële positie Gemeente
Landelijk
Provincie
Een groot deel van de afwijkingen kon niet in een eerder stadium voorzien
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de 2024 2024
worden, enkele afwijkingen ons inziens mogelijk wel. We adviseren u,
landelijke ontwikkelingen weergegeven:
Kengetal
2024
2023
(B)
2023
2023
(B)
Netto schuldquote
53
45
56,5
37,6
55,1
-278
hebben voor afwijkingen op baten en lasten. Doorlopend is het advies de
Netto schuldquote gecorrigeerd
49
41
51,4
32,3
48,6
-417
afwijkingen nader te analyseren waarom deze pas bij het opstellen van de
Solvabiliteit
28
32
35,2
39,1
33,1
85
jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen eerder richting de raad
Grondexploitaties
-2
2
7,4
5,6
22,2
0
gemeld kunnen worden.
Belastingcapaciteit
116
116
100,8
99,7
99,9
109
Structurele exploitatieruimte
0,2
-0,6
2
3,3
1,6
4,6
in lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om meer aandacht te
Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een
We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Heerde met
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en
name voor de structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit fors afwijken
risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het
van zowel het landelijk gemiddelde als het gemiddelde van de provincie
jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen
Gelderland. Zoals uw gemeente zelf in het jaarverslag rapporteert, betreft de
materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar
belastingcapaciteit een hoog kengetal. De structurele ruimte blijft weliswaar
worden bezien.
achter ten opzichte van het landelijk gemiddelde maar is licht verbeterd in vergelijking met vorig jaar.
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt
Verder daalt de solvabiliteit in 2024 van 32% naar 28%. De VNG hanteert een
wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële
signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt
kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de
het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De
ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
gemeente Heerde kent derhalve een gemiddelde financiële positie.
pagina | 20
3. Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Daarnaast is door uw gemeente een belangrijk restrisico onderkend voor diverse
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag
risico’s waarvan de omvang niet is in te schatten.
is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. 2024
2023
2022
Incidentele weerstandscapaciteit
11.307
12.064
11.747
Structurele weerstandscapaciteit
641
1.047
1.083
Incidentele risico
530
484
377
Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een
Structurele risico
3.146
3.334
1.660
kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is
Grondexploitatie risico
100
104
127
voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele
Weerstandsratio 1 - incidentele weerstandscapaciteit : incidentele risico
21,3
24,9
31,2
weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”.
Weerstandsratio 2 – reserve
11,2
10,8
8,8
(x EUR 1.000)
Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
grondexploitatie : risico grondexploitatie
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico’s zijn:
We merken op dat in de incidentele weerstands-
Weerstandsratio Betekenis
•
Algemene uitkering;
capaciteit (hoewel gedaald met EUR 0,7 miljoen)
>= 2.0
Uitstekend
•
Bedrijvenpark Hattemerbroek BV;
voldoende is om de incidentele risico’s op te vangen.
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
•
Inkomensdeel van de Participatiewet;
De structurele weerstandscapaciteit is van
1.0 < 1.4
Voldoende
•
Loon en prijspeil;
onvoldoende omvang om de structurele risico's te
0.8 < 1.0
Matig
•
Omgevingsvergunningen;
kunnen opvangen.
0.6 < 0.8
Onvoldoende
•
Wonen in een geschikte woning;
< 0.6
Ruim onvoldoende
•
Grondexploitatie; en
•
Afvalstoffenbegroting.
pagina | 21
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen:
Schatting
Beoordeling Beoordeling Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve 2024 2023 omvang
Waardering van (im)materiële vaste activa
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.
De waardering van de langlopende vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.
De waardering van grondexploitaties
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.
De waardering van debiteuren en vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.
De waardering van de voorzieningen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen.
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording. De
Inleiding
gemeente heeft er evenwel voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo vastgelegd in de
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
gemeentelijke financiële verordening (ex artikel 212 Gemeentewet) d.d. 30
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
oktober 2023. Op deze wijze heeft de gemeente invulling gegeven aan de
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling gegeven aan de lokale
oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de
afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de toezichthouder en het Rijk
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
gebruik maken van de opgenomen verantwoording.
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet-
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door
en regelgeving.
u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (EUR 695.000) worden in de
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het
jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en
getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten
oordeelsvorming in de controleverklaring is inmiddels aangepast maar niet
als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de
met terugwerkende kracht van toepassing verklaard over 2024. Het Besluit
rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid
begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit
van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde
accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog niet de
rechtmatigheidsfouten.
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
rechtmatigheidsverantwoording komen dus alleen de drie
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)
rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die
en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
juist toegepast. De onrechtmatigheden blijven (zowel bruto als netto) niet
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
onder de verantwoordingsgrens.
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en
Voorwaardencriterium
het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
(1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten
zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen,
of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3).
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde
Wij hebben vastgesteld dat de door het college gerapporteerde lasten
wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende
overschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting EUR 4,1
voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een
miljoen bedragen. De overschrijdingen op de kredieten bedragen EUR 7
onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheids-
duizend. Daarnaast is sprake van een niet tijdig gemelde over- en
verantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of
onderschrijding van de baten en onderschrijding van de lasten van EUR 6,2
cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
miljoen. Van de totale onrechtmatigheden ad EUR 11,9 miljoen is een
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
bedrag van EUR 7,4 miljoen als acceptabel aangemerkt. Voornoemde
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
bedragen zijn juist en volledig verantwoord in de rechtmatigheids-
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
verantwoording. Daarbij zijn de kaders, zoals die door de gemeenteraad zijn
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse
vastgesteld in de financiële verordening inzake acceptabele overschrijdingen
uitgevoerd.
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor 11
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal EUR 1,6
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen
miljoen niet de juiste procedure is gevolgd. Daarnaast is voor 1 dossier
ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om
sprake van een onduidelijkheid. Wij hebben de gemeentelijke
overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag
controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie.
aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is
samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Het
situatie kan zich bijvoorbeeld voordoen bij het niet naleven van de
college heeft een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt
Kasgeldlimiet en Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale
nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen
overheden (Wet fido). Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de
zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden.
termijnen van de subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium
Gezien het feit dat de bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid ad
formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden
EUR 10,3 miljoen en het voorwaardencriterium ad EUR 1,6 miljoen (totaal
gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het
EUR 11,9 miljoen) gezamenlijk boven de verantwoordingsgrens uitkomen
kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de
heeft het college terecht geconcludeerd in de rechtmatigheidsverantwoording
gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden. Voor de subsidies
dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de
geldt dat verleningen uit 2023 meermaals niet zijn vastgesteld binnen de
balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor
hiervoor gestelde termijn. Dit is als zodanig toereikend toegelicht in de
gestelde grens.
paragraaf bedrijfsvoering.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitaties
Verliesvoorziening
Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post
De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2023 met
grondexploitatie gewijzigd van EUR 1,2 miljoen naar EUR -1,3 miljoen. De
EUR 562 duizend toegenomen. Deze toename ziet grotendeels toe op
wijziging van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:
verslechtering bij complex Centrumplan Heerde van EUR 387 duizend. (Verwachte) tegenvallers in de kosten leiden tot een verslechtering van het
(x EUR 1.000)
2024
2023
Boekwaarde per 1 januari
1.192
1.383
Investeringen
616
791
Tussentijdse winstneming
Grondverkopen
-2.716
-269
De belangrijkste tussentijdse winstname ziet toe op het complex
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
203
248
Mutatie verliesvoorziening
-562
-961
-1.267
1.192
verwachte resultaat.
Gebiedsontwikkeling Veldweg. In 2024 heeft voor dit complex conform de
Boekwaarde per 31 december
POC-methode een winstneming plaatsgevonden van EUR 179 duizend.
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s De grondexploitaties van de gemeente Heerde lopen steeds meer richting het einde van hun looptijd. Daarmee daalt de boekwaarde ten opzichte van voorgaande jaren.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen De parameters voor de grondexploitaties
Kostenstijging
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk
De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke
van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s
prijsindexcijfers. De gemeente Heerde heeft voor het prijspeil 2025 rekening
stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn
gehouden met een inflatie van 6% en houdt voor de komende jaren op basis
opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en
van marktinformatie ook rekening met een inflatie aflopend van 5% in 2026-
uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente
2027 tot 2% in 2028. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Opbrengstenstijging Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in
Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente
opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden
Heerde op basis van marktinformatie voor het komende jaar geen rekening
uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de
met een verhoging van de grondprijs in haar grondexploitaties. Vanaf 2026
schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen
wordt met een stijging van 2% gerekend. We achten dit een realistisch
redelijk.
uitgangspunt. Schatting 2024
Schatting 2023
Rente
Disconteringsvoet
Kostenstijging
Opbrengstenstijging
Parameters
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein
Voor een deel van de kosten die binnen de regio verdeeld wordt, zijn de
De gemeente Heerde voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
kosten lokaal gemaakt. De betreffende gemeente is daarbij zelf
waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben
verantwoordelijk voor het vaststellen van de prestatielevering. De
wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
complicerende factor hierbij is dat de gemeente Heerde onvoldoende
deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
beheersmaatregelen heeft om vast te stellen dat de prestatie vanuit de
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Lucrato
Vaste bijdrage op basis van de begroting
Jeugdwet
Zelfstandig
Werkelijke lasten
WMO
Zelfstandig
Werkelijke lasten
PGB’s
Sociale verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
zorgaanbieder aan de cliënt wordt geleverd. Het deel waarvan de prestatielevering niet kan worden vastgesteld bedraagt EUR 263.580
Werkdeel (WSW)
2023: EUR 232.103).
WMO De gemeente Heerde voert de WMO zelfstandig uit. We hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de facturatie van de zorgaanbieders uitvoert. De gemeente beschikt echter nog niet over een volledig ingerichte controle op de prestatielevering. Het deel
Jeugdwet
waarvoor de prestatielevering niet kan worden vastgesteld bedraagt
Voor de uitvoering van de Jeugdzorg heeft de gemeente voor een deel van
EUR 42.598 (2023: EUR 60.684).
de geldstroom op regionaal niveau contracten afgesloten met zorgaanbieders.
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen Eigen bijdrage WMO
De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of
bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Heerde
een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van
blijven onder onze rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de
de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de
verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten
berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd
aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. De gemeente Heerde heeft
door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is
echter niet aanvullend onderzocht of de prestatielevering heeft
ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en
plaatsgevonden. Daarom is sprake van een onzekerheid ten aanzien van de
volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit
PGB’s WMO ad EUR 54.473 (2023: EUR 40.384) en PGB’s Jeugd ad
betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en
EUR 70.090 (2023: EUR 56.005).
hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Heerde heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend
Baten toeristenbelasting
toegelicht.
Tijdens onze controle hebben wij vastgesteld dat een aantal aanslagen nog niet waren opgelegd. Hierdoor zijn de baten toeristenbelasting in de
PGB’s
jaarrekening 2024 te laag verantwoord voor een bedrag van EUR 45.293. Dit
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring
bedrag is als ongecorrigeerd controleverschil opgenomen in bijlage B.
met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten.
pagina | 31
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag
Verbonden partijen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
met verbonden partijen van gemeente Heerde. In het kader van onze
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
controle hebben wij vastgesteld dat:
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de
toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen;
balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
• Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude;
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.
Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het
Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze
jaarverslag opgenomen:
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 32
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Vereisten BBV Verenigbaar
Onze waarneming Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2024 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Alle verplichte paragrafen, behoudens de paragraaf Openbaarheid zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De
Paragrafen
paragraaf Openbaarheid is overigens pas verplicht met ingang van 1 januari 2025. De commissie BBV heeft echter geadviseerd om vooruitlopend op de gewijzigde BBV hiervoor al een aparte paragraaf voor op te nemen.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.
pagina | 33
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten en
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen
aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.
te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
• EUR 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
EUR 125.000 is;
het CBS.
• 10% indien de omvangbasis groter dan EUR 125.000 en kleiner dan of gelijk aan EUR 1.000.000 is; • EUR 125.000 indien de omvangbasis groter dan EUR 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
pagina | 34
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
de WNT.
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen
organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen)
zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De
voorgedaan.
WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.
pagina | 35
5
Deelonderzoeken auditcommissie
pagina | 36
5. Deelonderzoeken auditcommissie Inleiding
De uitkomsten van de werkzaamheden vanuit de verbijzonderde interne
Jaarlijks formuleert de raad enkele onderzoeksvragen die parallel lopen aan
controle hebben wij geëvalueerd. Naar aanleiding hiervan hebben wij de
de jaarrekeningcontrole. Voor 2024 is één onderzoeksvraag benoemd. Deze
gemeente verzocht de interne conclusie ten aanzien van de inkopen te
hebben wij hieronder nader uitgewerkt.
evalueren en te vertalen naar de impact hiervan voor de jaarrekeningcontrole. Hieruit komen geen nadere bijzonderheden naar voren
Onderzoeksvraag
die betrekking hebben op de getrouwheid dan wel financiële rechtmatigheid.
In hoeverre ondersteunt het proces de totstandkoming van de
Wij kunnen ons vinden in de door de gemeente getrokken conclusies.
rechtmatigheidsverantwoording? Hoe verhoudt het proces van boekjaar 2024 zich tot het proces van boekjaar 2023, waarbij voor het eerst sprake was van het afgeven van deze rechtmatigheidsverantwoording?
Qua opzet van het proces zien wij dat de gemeente belangrijke stappen heeft gezet in het doorontwikkelen van de verbijzonderde interne controle. Hierdoor ligt er een stabielere basis in vergelijking met vorig jaar. Wel hebben wij de gemeente enkele aanbevelingen gedaan voor verdere doorontwikkeling.
pagina | 37
6
Overige onderwerpen
pagina | 38
6. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
•
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten;
objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek;
met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij
•
(Minimaal) Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke
assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta).
controleopdrachten; en •
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel.
Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van
Op deze controleopdracht is een specifieke maatregel getroffen om onze
meer dan honderd euro.
onafhankelijkheid te waarborgen. Dit betreft een risicogerichte kwaliteitsbeoordeling (RKB) in verband met de langdurige betrokkenheid van
Kwaliteitsborging
de senior manager en manager bij de gemeente Heerde.
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: •
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten;
pagina | 39
6. Overige onderwerpen Controleaanpak en uitvoering
Inschakeling van interne / externe deskundigen
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte
Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de
werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts.
werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen.
Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief
Schriftelijke bevestigingen
goede controle. In dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze
Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het
controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die
kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de
hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in
verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de
de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking
jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het
met de andere accountants en de ingeschakelde experts.
aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Wij zullen deze bevestiging aan het einde van de controle ter afwikkeling
Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de
opvragen.
voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2024 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 11 van dit verslag.
pagina | 40
6. Overige onderwerpen Aanpassing BADO en BBV
Met afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld. Daarnaast
Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV)
wijzigt ook de grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief
en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd
toevoegingen aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan de
in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en
reserves. De lat komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant
Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025
gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de decentrale overheden
maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag
op grond van aangepaste wet- en regelgeving met ingang van 2023 een
bedragen, waar dat in 2023 en 2024 nog maximaal 3% van de lasten inclusief
rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen. De gedelegeerde
toevoegingen aan de reserves mocht zijn.
regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de
Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om te
controleverklaring (BADO en BBV) was hierop echter nog niet aangepast.
kijken of aanpassing van de financiële verordening, de controleverordening, het controleprotocol en het interne controleplan aan de orde is.
In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie van 2% voor afwijkingen.
pagina | 41
6. Overige onderwerpen Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?
Duurzaamheidsverslaggeving kwam hierin ook aan de orde. In dit webinar
De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability
spraken Michiel Ellens, business developer decentrale overheid van de BNG,
Reporting Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel
en David Zijlmans, partner Business Advisory van Baker Tilly, over dit
geworden. Hoewel op dit moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer
onderwerp. Bij een poll onder de deelnemers aan het webinar blijkt dat van de
verplicht moeten gaan rapporteren, is de ontwikkeling echt ingezet.
populatie van gemeenten, waterschappen en provincies, 40% een zelfstandig programma duurzaamheid heeft opgenomen in de P&C documenten. In 26%
Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen
van de aanwezige populatie wordt gebruik gemaakt van een paragraaf
bedrijven dat rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment),
duurzaamheid. De overige 34% heeft geen specifiek onderdeel in begroting en
mensen (Social) en governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren,
jaarrekening opgenomen.
zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde aan hechten. Voor de publieke sector gelden er nog zeker geen verplichtingen
Michiel Ellens geeft aan dat de BNG, als belangrijke financier van de decentrale
en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook niet. Tegelijkertijd
overheid, te maken heeft met de verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen
vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,
voor sustainable finance/duurzame financiering. Dat betekent dat de bank ook
programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie
inzicht moet hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld
Strategie (RES), Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek
dat als financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt aan de
bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG. Het rapporteren
doelstellingen van het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot
ten aanzien van duurzaamheid is dus niet iets wat bij nul begint.
in 2030 ten opzichte van 1990). Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering van duurzame initiatieven goedkoper wordt en financiering van niet-duurzame
Onlangs hebben wij een webinar gehouden voor de publieke sector.
initiatieven duurder wordt voor de decentrale overheid.
pagina | 42
6. Overige onderwerpen Kortom op korte of iets langere termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor andere
Zo is er een handreiking aangeboden aan de commissie BBV, de commissie
banken) inzicht willen krijgen in de duurzaamheidsprestaties van gemeenten,
BADO en het Ministerie van BZK. Wij hebben als Baker Tilly zelf een ESG
provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.
Overheidskompas ontwikkeld, waarin wij onze expertise vanuit de rapporteringsverplichtingen voor het bedrijfsleven hebben ingezet om tot een overheidsvariant te komen. In dit ESG Overheidskompas komen ook de welbekende 3W-vragen aan de orde: •Wat willen we bereiken? •Wat gaan we daarvoor doen? •Wat mag het kosten?
David Zijlmans gaat in op mogelijke instrumenten die kunnen worden ingezet
Zo sluit dit ESG Overheidskompas naadloos aan op de richtlijnen voor de
om de duurzaamheidsprestaties in kaart te brengen. Hij roept daarbij op om
programmabegroting en -verantwoording.
selectief te zijn, zeker in het begin, start bij zaken die al meetbaar zijn en dus ook kunnen worden gerapporteerd. Maak ook gebruik van bronnen en data die
En dan wilt u natuurlijk nog het antwoord op de vraag:
al beschikbaar zijn. Wees daarbij alert dat een publieke organisatie enerzijds te
duurzaamheidsverslaggeving een last of een must have? – In onze overtuiging
maken heeft met de prestaties van de eigen organisatie, maar anderzijds ook
een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk de kanttekening:
de prestaties van het eigen areaal kan beïnvloeden door gerichte
stel alleen doelstellingen daar waar je ook significante invloed op kan
beleidsvorming. Landelijk zijn er meerdere initiatieven rondom
uitoefenen, draag dan ook zorg voor de juiste brondata en stuur op basis van