4.2. Programmabegroting 2022-2025.pdf
Tekst van het document
2022 Programmabegroting
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................4 Voorwoord ..........................................................................................................6 Kaders ................................................................................................................8 Dekkingsplan ....................................................................................................12 Risicoparagraaf ................................................................................................19 1. Bestuur .........................................................................................................21 Collegeprogramma Bestuur ...............................................................................22 Bestuur ..........................................................................................................37 Veiligheid ........................................................................................................39 BBV-indicatoren programma Bestuur ..................................................................41 2.
Bedrijfsvoering .............................................................................................42 Collegeprogramma Bedrijfsvoering .....................................................................43 Financiën ........................................................................................................54 Uitvoering Grondbeleid .....................................................................................55 Burgerzaken ....................................................................................................57 Basisregistratie ................................................................................................58 Streekarchivariaat ............................................................................................59 3.
(Openbare) ruimte, ondernemen en wonen ..................................................60 Collegeprogramma (openbare) ruimte, ondernemen en wonen ...............................61 Duurzaamheid .................................................................................................95 Economie ........................................................................................................96 Toerisme.........................................................................................................97 Bouwen en wonen ............................................................................................98 Ruimtelijke ontwikkeling ..................................................................................100 Accommodaties ..............................................................................................102 Beheer en Onderhoud .....................................................................................104 Bosbeheer .....................................................................................................110 BBV-Indicatoren programma Ruimte, wonen en ondernemen ...............................111 4.
Sociaal maatschappelijk .............................................................................114 Collegeprogramma Samenleving ......................................................................115 Preventie ......................................................................................................134 Onderwijs en Educatie.....................................................................................135 Onderwijshuisvesting ......................................................................................136 Kunst, cultuur en media ..................................................................................138 Sport ............................................................................................................140 Accommodaties SMV .......................................................................................141
4
Informatie en toegang sociaal domein ...............................................................143 STIP .............................................................................................................144 Jeugdhulp individuele voorzieningen .................................................................146 Jeugdhulp overige voorzieningen ......................................................................147 Inkomen .......................................................................................................149 Participatie en Werk ........................................................................................151 Wmo maatwerkvoorzieningen ..........................................................................152 Wmo algemene voorzieningen ..........................................................................154 BBV-indicatoren programma Sociaal maatschappelijk ..........................................156 Overzicht overhead .........................................................................................162 Algemene dekkingsmiddelen ..........................................................................168 Onvoorzien .....................................................................................................171 Overzicht programmaplan
..............................................................................172 Paragrafen ......................................................................................................175 Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ..........................................176 Paragraaf Grondbeleid.....................................................................................187 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................193 Paragraaf Verbonden partijen ...........................................................................195 Paragraaf Lokale heffingen ..............................................................................199 Paragraaf Financiering.....................................................................................203 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................207 Begrotingsparagraaf .......................................................................................212 Bijlagen programmabegroting ........................................................................222 Bijlagen ........................................................................................................223
5
Voorwoord
Langzaam maar zeker laten we de 1,5 metersamenleving achter ons. Daar is lang naar uitgezien, zeker ook in onze gemeente die zo hard getroffen is en nog bijkomt van de heftige ervaringen. Ondertussen veert de economie op. Zo stevig zelfs dat het een kunst is voldoende handen te vinden om al het werk uit te voeren. Een unieke situatie, zeker niet zonder zorg. Er is verbazend genoeg nog steeds geen kabinet. De enorme opgaven waarvoor ons land staat, raken ook onze lokale agenda: wonen, klimaat, het normaliseren na corona, energietransitie, de kloof tussen rijk en arm, stikstof, jeugdzorg, agrarisch ondernemerschap, regionaliseringsopgaven, herijking gemeentefonds. Stuk voor stuk thema’s die vragen om dienend leiderschap en moed in Den Haag (en ook in Heerde!), omdat er veranderingen dan wel transities nodig zijn. We kijken bewust ook naar Den Haag omdat er veel onzeker is over wat onze gemeente precies aan financiële middelen van het rijk krijgt om onze lokale taken naar behoren te doen en de gemeenteraad een verantwoorde begroting te presenteren. Het is dringend gewenst dat de koek groter wordt en dat er langjarig ruimere vergoedingen komen voor ons bestaande takenpakket en voor nieuwe taken die het rijk ons toebedeeld. Daarover hebben college en uw gemeenteraad in het debat over de perspectiefnota in juli jl. al uitvoerig geopinieerd. De gemeenteraad vroeg om scenario’s.
Die presenteren we bijgaand. Toen vanuit de hoop dat er na de zomer helderheid zou komen. Die kwam niet. De vragen rond (de toekomst van) het Gemeentefonds zijn tot op heden niet beantwoordt. Het enige positieve uit Den Haag kwam na afronding van de begroting: de Septembercirculaire pakt positief uit voor onze gemeente. In een nazending bij deze begroting doen wij een voorstel wat de betekenis is van deze circulaire en hoe we met die (beperkte) ruimte willen omgaan, daarmee tegemoetkomend aan een aantal wensen van uw raad. We presenteren een sluitende concept-programmabegroting 2022 door te kiezen voor een behoedzaam scenario, zoals u van ons gewend bent. Daarmee sluiten – met verwerking van de Septembercirculaire – ook de jaren 2023 tot en met 2025. Daarmee bieden we een nieuwe raadsperiode naar onze overtuiging een goede start. Ondertussen zijn wij volop betrokken bij het Investeringsprogramma van de Kop van de Veluwe, waarin 5 gemeenten, de provincie, de ondernemers en het onderwijs mee doen. Concrete projecten op het gebied van o.a. wonen, energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie, human capital, toekomstbestendige bedrijventerreinen worden opgepakt in de Regio Zwolle en CleanTech-regio. Ook verkennen wij (on)mogelijkheden van samenwerking in onze bedrijfsvoering om onze samenwerking sterker te maken en onze kwetsbaarheid te verkleinen.
Van ons college bent u gewend dat wij samen duurzaam verbinden. Dat is onze herkenningsmelodie. In ons doen en laten werken wij samen met al die partijen die onze gemeente en onze regio rijk zijn. Soms als initiator, soms als facilitator, soms kaderstellend, soms handhavend, soms ruimte biedend, altijd met het oog op het versterken van onze gemeente in al zijn facetten. Deze begroting is de vierde en laatste begroting van deze raadsperiode. De kaders voor deze begroting heeft uw raad vastgelegd in de perspectiefnota 2022-2025. Die kaders hebben wij zorgvuldig ingevuld. De opzet van deze begroting is gelijk aan die van vorig jaar en daarbij opgezet volgens de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording. Daarmee heeft uw raad een prima sturingsinstrument in handen. Wij spreken de wens uit dat alle voorgenomen maatregelen in deze begroting bijdragen
6
tot versterking van onze Heerder samenleving en onze lokale economie. Hartelijk dank aan allen die een bijdrage leverden aan het tot stand komen van deze begroting. Wij wensen u veel leesplezier en zien uit naar een plezierig en constructief debat met uw raad over deze concept-programmabegroting. Namens het college van B en W, Wolbert Meijer Wethouder Financiën.
7
Kaders Financiële Kaders In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is opgenomen staat dat de raad een programmabegroting op moet stellen die bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting bevat tenminste het programmaplan en de verplichte paragrafen. Het programmaplan bestaat uit door de raad gedefinieerde programma’s. Programma’s zijn een samenhangende verzameling van producten en activiteiten, die gericht zijn op het bereiken van vooraf bepaalde maatschappelijke doelen en effecten. In het kader van de nieuwe BBV-richtlijnen zijn hieraan prestatie-indicatoren gekoppeld (bron waarstaatjegemeente.nl). Het programmaplan bevat tevens een integrale opsomming van de baten en lasten. De eisen hiervoor zijn opgenomen in artikel 8 van het Besluit Begroting en Verantwoording. Daarnaast heeft de gemeenteraad een financiële verordening vastgesteld waarin nadere kaders zijn gesteld ten aanzien van planning, budgetbewaking en rapportage. Jaarlijks wordt voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding een perspectiefnota vastgesteld waarin het nieuw/gewijzigd beleid en de financiële uitgangspunten zijn opgenomen.
Indeling begroting Programma's De begroting is ingedeeld in vier programma's, drie onderdelen en zeven verplichte paragrafen. Deze indeling weerspiegelt de keuzes die in het collegeprogramma zijn gemaakt. De begroting is verder onderverdeeld in producten, die als deelprogramma's gezien kunnen worden. De nadere uitwerking van de producten in een productbegroting is aan het college opgedragen. Deze ligt tezamen met tal van calculaties en gedetailleerde ramingen ten grondslag aan de programmabegroting. De programma's zijn gekoppeld aan de portefeuilles van de burgemeester en wethouders en zijn respectievelijk: 1. Bestuur; 2. Bedrijfsvoering; 3. Ruimte, ondernemen en wonen; 4. Sociaal Maatschappelijk. Tezamen vormen deze het programmaplan, dat zowel de inhoud (doelen en middelen) van de begroting als de verdeling van baten en lasten bevat. Binnen dit plan is een totaal van enkele honderden maatregelen gedefinieerd: investeringen, lopende activiteiten, projecten en klussen die u op de beleids- en beheersagenda heeft geplaatst. Over deze maatregelen zal met regelmaat gerapporteerd worden aan management, college en raad, binnen ieders respectievelijke verantwoordelijkheden en informatiebehoefte.
Toegevoegde onderdelen Met ingang van het begrotingsjaar 2017 geldt dat de apparaats- en personeelskosten die niet direct betrekking hebben op het primaire proces niet meer mogen worden verwerkt in het uurtarief maar als 'overheadkosten' apart inzichtelijk moeten worden gemaakt. Tevens moeten de inkomsten waaraan geen specifiek bestedingsdoel is gekoppeld worden opgenomen als 'algemene dekkingsmiddelen'. De raming voor 'onvoorzien' moet ook afzonderlijk worden getoond. Deze onderdelen zijn toegevoegd na de programma's: • Overzicht overhead; • Algemene dekkingsmiddelen; • Onvoorzien. Paragrafen 8
Er zijn zeven verplichte paragrafen die elk vanuit een ander perspectief een ''doorsnede” geven van de begroting. Op onderdelen zijn de paragrafen tamelijk technisch van aard. De paragrafen zijn: • Weerstandsvermogen en Risicobeheersing; • Grondbeleid; • Onderhoud kapitaalgoederen; • Verbonden partijen; • Lokale heffingen; • Financiering; • Bedrijfsvoering. Toelichtingen bij de cijfers Bij de financiële toelichtingen zijn alleen de budgetverschillen tussen de jaren 2021 en 2022 e.v. toegelicht. Mocht de betreffende mutatie al in een eerder document zijn opgenomen dan wordt in de toelichting hiernaar verwezen. Afwijkingen die betrekking hebben op het jaar 2020 zijn niet toegelicht; hiervoor wordt verwezen naar de Jaarstukken 2020.
Overzicht programma's en producten
Bestuur Product
Productverantwoordelijke Portefeuillehouder
Bestuur
L. Liefers
J. W. Wiggers
Veiligheid
M. Siliakus
J. W. Wiggers
Bedrijfsvoering Product
Productverantwoordelijke Portefeuillehouder
Financiën
L. Liefers
W.I. Meijer
Uitvoering grondbeleid
L. Liefers
W.I. Meijer
Burgerzaken
R. v.d. Veen
J. W. Wiggers
Basisregistratie
I. Bron
Y. Cegerek
Streekarchivariaat
I. Bron
J. W. Wiggers
Ruimte, ondernemen en wonen Product
Productverantwoordelijke Portefeuillehouder
Duurzaamheid
M. Siliakus
W.I. Meijer / Y. Cegerek
Economie
M. Siliakus
W.I. Meijer
Toerisme
M. Siliakus
W.I. Meijer
9
Bouwen en wonen
M. Siliakus
S. Nienhuis
Ruimtelijke ontwikkeling
M. Siliakus
S. Nienhuis
Accommodaties
W. Blankvoort
W.I. Meijer/Y. Cegerek/S. Nienhuis
Gebiedsontwikkeling
W. Blankvoort
W.I. Meijer
Beheer en onderhoud
W. Blankvoort
Y. Cegerek
Bosbeheer
W. Blankvoort
Y. Cegerek
Sociaal Maatschappelijk Product
Productverantwoordelijke Portefeuillehouder
Preventie
H. Pander
S. Nienhuis
Onderwijs en educatie
H. Pander
S. Nienhuis
Onderwijshuisvesting
W. Blankvoort
S. Nienhuis
Kunst, cultuur en media
H. Pander
Y. Cegerek
Sport
H. Pander
S. Nienhuis
Accommodaties SMV
W. BLankvoort
S. Nienhuis
Informatie en toegang sociaal domein
H. Pander
S. Nienhuis
Jeugdhulp individuele voorzieningen
H. Pander
S. Nienhuis
Jeugdhulp overige voorzieningen H. Pander
S. Nienhuis
Participatie en werk
H. Pander
Y. Cegerek
Inkomen
H. Pander
Y. Cegerek
Wmo maatwerkvoorzieningen
H. Pander
S. Nienhuis
Wmo algemene voorzieningen
H. Pander
S. Nienhuis
Overhead Product
Productverantwoordelijke Portefeuillehouder
Dienstverlening ambtelijke organisatie
L. Liefers
Y. Cegerek
Huisvesting
L. Liefers
Y. Cegerek
Facilitair
L. Liefers
Y. Cegerek
Personeel en organisatie
L. Liefers
Y. Cegerek
10
Informatisering en automatisering
I. Bron
Y. Cegerek
Financiën
L. Liefers
W.I. Meijer
Elektronische dienstverlening
I. Bron
Y. Cegerek
Overheadtoerekening
L. Liefers
Y. Cegerek
Algemene dekkingsmiddelen Product
Productverantwoordelijke Portefeuillehouder
Algemene dekkingsmiddelen
L. Liefers
W.I. Meijer
Onvoorzien Product
Productverantwoordelijke Portefeuillehouder
Onvoorzien
L. Liefers
W.I. Meijer
Prestatie - indicatoren Landelijk is er een set van prestatie-indicatoren ontwikkeld die verplicht in de begroting moet worden opgenomen. Door het verplichte karakter wordt de onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten verbeterd. Genoemde prestatie-indicatoren zijn hoofdzakelijk opgenomen bij de desbetreffende programma's en zijn afkomstig van de website Waarstaatjegemeente.nl. Bij de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing zijn er financiële indicatoren toegevoegd en bij de paragraaf Bedrijfsvoering zijn er indicatoren opgenomen voor de formatie en bezetting (onderdeel Personeelsbeleid) en voor het overheadpercentage (onderdeel Planning & Control). De indicatoren zijn ontwikkeld door de commissie BBV en de commissie Depla en zijn voor iedere gemeente gelijk. Deze indicatoren worden regelmatig gecontroleerd en geactualiseerd.
11
Dekkingsplan
VERANTWOORDING FINANCIELE KEUZES EN DEKKING In de Perspectiefnota 2022-2025 is uw raad een schets gegeven van de financiële ontwikkeling voor de komende jaren. Deze doorkijk leerde dat sprake is van veel onzekerheden, omdat we als gemeente in hoge mate afhankelijk zijn van rijksbeleid en inkomsten (m.n. huishoudelijke ondersteuning en jeugd). Doordat het nieuwe kabinet op zich laat wachten, hadden we in de perspectiefnota diverse zgn. ‘p.m.-posten’ opgenomen. Met name de onzekerheid aan de inkomstenkant, vertroebelde het beeld van onze structureel vrije beleidsruimte en daarmee de mate waarop het verantwoord is om eigen beleidswensen in te vullen met langlopende verplichtingen (o.a. Hof van Cramer en IHP). Inmiddels zijn er enkele voortschrijdende inzichten. Uw raad heeft ons zijn bevindingen en wensen meegegeven en ons verzocht om ten behoeve van de programmabegroting een aantal scenario’s uit te werken. Onze lopende financiële verplichtingen zijn gebaseerd op wettelijke taken en lokale ambities. Om te kunnen beoordelen of deze financiële verplichtingen in de pas lopen met een gemeente van onze omvang en de lokale vraagstukken die er spelen, hebben we bureau Berenschot gevraagd om een (verdiepende) benchmark uit te voeren op onze financiën. De uitkomst hiervan wordt in oktober verwacht, wanneer wij onze conceptbegroting al in procedure hebben gebracht.
Onderstaand een nadere en geactualiseerde uitwerking van hetgeen bekend is, als vertrekpunten (basis) voor de gevraagde scenario’s en onze uiteindelijke financiële koers in de Programmabegroting 2022-2025. Vertrekpunten
‘P.m.-posten’ ingevuld. Alle ‘p.m.-posten’ in de perspectiefnota zijn financieel vertaald naar de laatste inzichten[1]. Hierdoor ontstaat financieel een
volledig beeld. Dit geldt ook voor de kosten huishoudelijke ondersteuning na 2023. Op 5 juli jl. heeft uw raad besloten de meerkosten voor 2022 (€485.000,-) en 2023 (€690.000,-) ten laste van de algemene reserve te brengen. Dit vanuit de veronderstelling dat het rijk na 2023 gemeenten meer speelruimte biedt (financieel of regelruimte). Omwille van het volledige financiële beeld zijn ook de meerkosten 2024 en 2025 ingeschat zonder tegemoetkoming van het rijk (dus ingeval gemeenten het zelf moeten oplossen). Bij deze inschatting is enerzijds rekening gehouden met oplopende kosten door prijsstijging en vergrijzing en anderzijds opbrengsten door aanpassing van beleid (inzet huishoudcoach en 12 weken termijn). Uw raad heeft nog niet de keuze gemaakt om de cao-schoonmaak door te voeren in plaats van de cao-VVT in de jaren 2022 en 2023. Mocht dit in 2024 wel uitgevoerd worden dan zijn de uitgaven €150.000,- lager. Een en ander geeft het volgende beeld:
12
Invulling PM-posten Perspectiefnota
2022
2023
2024
2025
IHP
-€200.000 -€300.000 -€400.000
Hof van Cramer
-€250.000 -€250.000 -€250.000
Communicatie/ARBO Huishoudelijk ondersteuning
-€138.000
-€138.000 -€138.000 -€138.000
(-€485.000) (-€690.000) -€832.000 -€824.000
Effect Meicirculaire. Zoals gebruikelijk was in de perspectiefnota nog geen rekening gehouden met de Meicirculaire, terwijl die in de programmabegroting wel wordt meegenomen. Dit keer valt de Meicirculaire in hoofdlijnen uiteen in: effect op algemene uitkering en effect op Jeugd (zie mutaties Jeugd). Volgens de Meicirculaire daalt de komende jaren de algemene uitkering. Daarbij is ook duidelijk geworden dat er geen aanvullende coronacompensatie komt voor extra bijstandskosten. Vorig jaar leefde de veronderstelling dat alle corona-gerelateerde kosten gecompenseerd zouden worden; zo ook de extra bijstandskosten. Nu de gebruikelijke T-2 systematiek geldt, moet dit budgettair (t/m 2024) in de jaarlijkse exploitatie gecorrigeerd worden, dan wel uit de algemene reserve worden gedekt (zie ook memo ARI 2021-79). Aldus ontstaat het volgende beeld:
Effect Meicirculaire Effect algemene uitkering
2022 €84.000
2023
2024
2025
-€37.000 -€164.000 -€226.000
Niet toegekende coronakosten bijstand -€206.000 -€206.000 -€206.000 Totaal
€0
-€122.000 -€243.000 -€370.000 -€226.000
Mutaties Jeugd. In de Meicirculaire is ook het effect van het zgn. woonplaatsbeginsel verwerkt. Tot 2022 krijgen wij de rijksvergoeding voor de jongeren die in jeugdzorginstellingen binnen onze gemeente zorg krijgen (voogdij 18+), ongeacht de woonplaats van die jongere. Vanaf 2022 gaat deze rijksvergoeding niet langer naar de opvanggemeente, maar naar de gemeente waar de jongere woonachtig is. Heerde krijgt dan enkel de rijksvergoeding voor de eigen Heerder jongeren. In hoeverre deze systeemwijziging geheel budgettair neutraal is of dat er sprake is van meer of minder uitgaven, is nog niet bekend en zal per gemeente verschillend uitpakken. Daarom heeft het rijk bij voorbaat een (tijdelijke) compensatieregeling getroffen om frictiekosten boven een jaarlijkse drempel (€200.000,- eigen risico) te vergoeden. Aldus is sprake van een onzekerheid van €200.000,- per jaar.
Verder is er –op aangeven van de zgn. arbitragecommissie- de landelijke afspraak gemaakt dat het rijk voor 2022 gemeenten gaat compenseren voor de tekorten op jeugd. Daarbij is ook overeenstemming bereikt dat gemeenten ten behoeve van de meerjarenbegroting t/m 2025 een stelpost mogen opnemen van 75% van de becijferde compensatie van dat jaar. In de Septembercirculaire zullen deze extra gelden worden verwerkt. Behalve deze positieve handreiking kent deze compensatieregeling thans nog diverse onzekerheden: o
Alleen het bedrag 2022 is zeker. De afspraken over (structurele) compensatie vanaf 2023 worden overgelaten aan het nieuwe kabinet (omvang en duur).
o
Aan deze compensatieregeling is een hervormingsagenda gekoppeld: acties die gemeenten (of de regio’s) moeten uitvoeren om de kosten jeugd op termijn blijvend naar beneden te brengen. Deze hervormingsagenda is
13
er nog niet! En daarmee zijn de kosten voortkomend uit deze agenda (die uit deze compensatiegelden betaald moeten worden) vooralsnog ongewis. o
Door de coronapandemie en de impact op jongeren blijken de kosten voor jeugdhulp fors op te lopen. Door de lockdown kon minder preventief (tijdig) hulp worden geboden met als effect dat nu sprake is van trajecten die duurder en langer zijn. Deze hogere kosten moeten gemeenten dekken uit de compensatiegelden. Ook deze ontwikkeling maakt het dus onzeker in hoeverre de extra compensatiegelden ingezet kunnen worden als algemeen dekkingsmiddel.
Mutaties Jeugd
2022
2023
2024
2025
Korting voogdij18+ meicirculaire
€1.300.000 €1.300.000 €1.300.000 €1.300.000
Extra gelden jeugd arbitragecommissie
€1.200.000
€991.000
€931.000
€858.000
ICT-kosten. In de Kadernota 2022 van de BVO zijn extra kosten opgenomen voor extra licenties Microsoft en de uitrol van MS Teams voor raadsleden. Deze meerkosten zijn vertaald en meegenomen in onze Perspectiefnota 2022. Ondertussen worden ook de voorbereidingen getroffen voor het beschikbaar stellen van MS Teams voor alle gemeentelijke medewerkers. Recent is duidelijk geworden dat deze noodzakelijke conversie leidt tot extra kosten vanwege de upgrade van onze telefooncentrale en een upgrade van het beveiligingsniveau. Deze meerkosten waren uw raad nog niet eerder voorgelegd, maar zijn onvermijdelijk en daarom financieel vertaald in onderhavige programmabegroting.
BTW-afvalverwerking. In het raadsvoorstel verordening afvalstofheffing bent u geïnformeerd dat in de tariefstelling van de afvalstofheffing rekening is gehouden met een BTW-component die in aanmerking komt voor compensatie uit het BTWcompensatiefonds. Dit structureel voordelig effect van €28.445,- is nog niet eerder verwerkt in de begroting en wordt nu alsnog meegenomen.
Administratieve wijzigingen. In het begrotingsproces zijn een aantal administratieve processen geactualiseerd die leiden tot wijzigingen binnen de begroting, zoals het toerekenen van loonkosten naar de verschillende producten en het actualiseren van de kapitaallasten. Per saldo levert dit voor de jaren 20222024 een klein voordeel op.
Herijking gemeentefonds. Landelijk worden de voorbereidingen getroffen om de verdeling van het gemeentefonds te wijzigen. Ondertussen zijn er al meerdere berekeningsvarianten op tafel gelegd. Doordat deze herijking met zich meebrengt dat er voor- en nadeelgemeenten gaan ontstaan, leidt elke berekening landelijk tot forse discussies. Vooralsnog is Heerde in elke berekeningsvariant een (bescheiden) voordeelgemeente. Echter, aangezien de definitieve uitkomsten nog onzeker zijn, willen wij ons niet op voorhand rijk rekenen.
Wensen vanuit gemeenteraad. Tijdens de behandeling van de perspectiefnota hebben meerdere raadsfracties om aandacht en extra inspanning gevraagd met betrekking tot onder meer woningbouw, groenbeheer, participatie en duurzaamheid (klimaatadaptie). o
Woningbouw: wij hebben toegezegd tijdens een themaraad in het najaar met elkaar de gewenste richting in relatie tot de Woonagenda te verkennen: mogelijkheden tot meer en sneller inbreiden, dan wel uitbreidingslocaties overwegen. Hiervoor zien wij niet direct extra (ambtelijke) kosten anders dan de kosten waarvoor vanwege de woonagenda extra middelen beschikbaar zijn gesteld. Mocht dit tot extra
14
ambtelijke inspanningen (RO) leiden, dan worden die gedekt door de kostendekkende leges. o
Groenbeheer. Gepleit is voor een hogere kwaliteit groenbeheer in onze centra en langs toegangswegen. We gaan er van uit, dat met een hoger onderhoudsniveau van onkruid op verhardingen hier aan tegemoet gekomen wordt. Hiervoor wordt een bedrag geraamd van €30.000,- per jaar.
o
Participatie. Anticiperend op het rapport van de rekenkamercommissie, gaan participatietrajecten gepaard met extra ambtelijke inzet en langere doorlooptijden. Ook is capaciteit nodig voor de verdere uitwerking en implementatie van het beleid en begeleiding in de concrete trajecten (o.a. inrichting op digitale platform). Een extra formatieplaats kost ca. €80.000,structureel per jaar.
o
Duurzaamheid/klimaatadaptatie. Er is zowel landelijk als regionaal sprake van forse ambities, waarbij onzekerheid bestaat over de omvang van de gemoeide kosten en (vooral) wie die moeten betalen. Daarmee is elk bedrag dat hiervoor becijferd wordt op voorhand arbitrair. Jaarlijkse is hiervoor een bedrag van €120.000,- beschikbaar.
Aan de hand van bovenstaande vertrekpunten hebben wij een aantal financiële scenario’s uitgewerkt. Uiteindelijk opteert ons college voor een behoedzaam scenario. Waarom kiezen wij voor behoedzaamheid? Gemeenten zijn voor beleid en inkomsten voor een belangrijk deel afhankelijk van het rijk. En daarin zit momenteel de onzekerheid. Zolang er geen nieuw kabinet is, blijft de ontwikkeling van met name huishoudelijke ondersteuning en jeugd onzeker. Daarbij gaat het om onzekerheid over gemeentelijke regelruimte en/of extra financiële middelen. Bovendien gaat dit om forse bedragen: de onzekerheden op huishoudelijke ondersteuning en jeugd bedragen tezamen ca. €1,7 miljoen per jaar. Ook aan de mutaties Jeugd kleven dusdanig veel onzekerheden, dat wij er van uitgaan dat de extra gelden jeugd arbitragecommissie budgettair volledig nodig zijn om de korting voogdij 18+ en de andere genoemde onzekerheden te kunnen opvangen. Daarom nemen we de mutaties Jeugd (voorlopig) neutraal mee. Deze constateringen vertroebelen ons meerjarenperspectief: waar kunnen we op rekenen? Is er financiële ruimte voor nieuw beleid, en zo ja hoeveel? Hoe moeten we omgaan met onze eigen gemeentelijke ambities? Deze situatie is voor ons college aanleiding om op dit moment terughoudendheid te betrachten.
Dit is ingegeven door onze behoefte om enerzijds de gemeentelijke financiële huishouding gezond te houden, en anderzijds –gelet op de komende gemeenteraadsverkiezingen- bestuurlijk niet over ons spreekwoordelijke graf heen te regeren. Uitgangspunt in ons collegeprogramma is het voeren van een verantwoord financieel beleid. Dit laatste wordt complex zolang we met grote onzekerheden opgezadeld zitten. Daar komt nog eens bij dat merendeel van onze beleidswensen gepaard gaan met langlopende verplichtingen (bijv. IHP en Hof van Cramer kennen doorlooptijd van tenminste 50 jaar). Toekenning van dergelijke beleidswensen betekent onomkeerbaarheid: er is geen weg terug; we zitten tenminste 50 jaar aan de gemoeide lasten vast. Pas als aan de onzekerheden tegemoet wordt gekomen, ontstaat er budgettaire ruimte om de langlopende verplichtingen van eigen gemeentelijke ambities te bekostigen. Tot die tijd zette we de ‘tering naar de nering’ en gaan eigen ambities tijdelijk in de koelkast (uitstel, geen afstel). Dit geldt voor zowel de vanuit de raad geuite wensen, als die vanuit ons college: IHP, Hof van Cramer en communicatievisie/ARBO. In feite volgt dit scenario de behoedzame lijn van ons college in de perspectiefnota.
15
Tweede argument voor een terughoudend financieel beleid vormen de komende gemeenteraadsverkiezingen. Wij willen voorkomen dat het nieuwe college en de nieuwe raad op voorhand worden opgezadeld met een forse bezuinigingsopgaaf aan het begin van hun bestuursperiode. Wij herinneren ons in deze de situatie van 2018. Door nu de jaarlijkse financiële speelruimte niet in te vullen, krijgt het nieuwe college en raad volgend jaar de tijd om de landelijke ontwikkelingen af te wachten, ruimte om vervolgens naar bevind te handelen en zelf haar/zijn keuzes te maken. Wat is de betekenis voor onze inwoners? Door nu geen onnodige financiële risico’s te lopen, worden onze inwoners niet geconfronteerd met een sterke lastenverzwaring en/of forse nieuwe bezuinigingen. Alleen wanneer het nieuwe kabinet gemeenten op geen enkele wijze tegemoet komt, zullen nieuwe ingrepen vanaf 2024 onvermijdbaar zijn. Dit ligt evenwel niet in de rede, omdat dan alle Nederlandse gemeenten in een onhoudbare financiële situatie terecht komen. Daartegenover staat dat onze terughoudendheid ook betekent dat belangrijke voorgenomen investeringen in samenleving vooralsnog ‘on hold’ worden gezet. Denk aan het IHP en de Hof van Cramer. Dit tijdelijke uitstel zal leiden tot teleurstelling en pijn in onze samenleving.
Want hoewel het formele ‘go/no go’ voor deze beleidswensen nog door uw raad genomen moet worden, is de beeldvorming in de samenleving anders. Dit verlangt een zorgvuldige en heldere uitleg. Doen wij dan helemaal niets? Uit bovenstaande blijkt dat wij terughoudend zijn met beleidswensen die een fors structureel beslag zouden leggen op onze financiële vrije ruimte. Zeker nu onduidelijk is in hoeverre de benodigde vrije ruimte er überhaupt is. Deze wensen willen wij uitstellen totdat er meer duidelijk komt. Toch heeft ons college zich niet enkel willen beperken tot behoedzaamheid. Zo hebben we de grenzen van het financieel toelaatbare opgezocht om alsnog de gewenste inhoudelijke impulsen aan onze samenleving te geven. In de Perspectiefnota 2022-2025 hebben wij al aangegeven voor welke gevallen dit ons inziens aan de orde en daarmee verantwoord is: 1. Beleidswensen met een incidenteel karakter 2. Structurele beleidswensen van financieel geringe omvang 3. Eventuele gemeentelijke investeringsbijdragen Ad. 1. Incidentele beleidswensen Het betreffen beleidswensen die budgettair ten laste van de vrije ruimte in de Voorjaarsnota 2021 zijn gebracht. Het gaat om een eenmalig totaalbedrag van €145.000,- en betreft de wensen: o
Thema 75+1 jaar bevrijding
o
Tweejarige bijdrage aan project Toekomstbestendige bedrijventerreinen
o
Noodzakelijke onderhoud Villa Jacoba (in afwachting van te voeren bestuurlijke discussie over toekomst pand).
o
Uitvoering arbobeleid.
Ad. 2. Geringe structurele beleidswensen 16
Het gaat hier om nieuwe beleidsinitiatieven, gering in financiële omvang, waarvoor wij uitgaan dat binnen de bestaande begroting dekking wordt gevonden (‘oud-voor-nieuw’), te weten: o
Uitbreiding AED’s
o
Project rookvrije generatie
o
Extra bijdrage aan Veilig Thuis
Ad. 3. Eventuele gemeentelijke investeringsbijdragen Tenslotte heeft ons college de bereidheid om financieel bij te dragen in bepaalde investeringen. Bedoeld worden eventuele gemeentelijke investeringsbijdragen aan bepaalde politiek-bestuurlijke ambities. Deze bijdragen hebben ook een incidenteel karakter en vergen telkens afzonderlijke besluitvorming (door uw raad) op basis van separate voorstellen. Het gaat dan om ambities die veelal onmiddellijk voortvloeien uit het huidige collegeprogramma, te weten:
Centrumontwikkeling Heerde
Top Renderklippen
Herstel samenleving na corona
Het gaat hierbij om een intentie. Tot concrete besluiten is het nog niet gekomen. Bovenstaande leidt tot het navolgende meerjarenperspectief. 2022 Saldo perspectiefnota
2023
2024
2025
€549.732 €273.641 €448.951 €241.123
Autonome ontwikkelingen Effect Meicirculaire
-€122.000 -€243.000 -€370.000 -€226.000
Overige kleine adm. wijzigingen
€23.914
€23.127
€15.066
BTW voordeel afvalverwerking
€28.445
€28.445
€28.445
€28.445
Vastgestelde begroting BVO H2O (ICT)
-€39.600 -€40.234
-€40.878
-€34.936
€440.491 €41.979
€81.584
€8.632
Saldo Meerjarenbegroting
Toekomstige autonome ontwikkelingen Meerkosten huishoudelijk ondersteuning
€0
€0 -€832.000 -€824.000
Effect mutaties Jeugd
€0
€0
€0
€0
Herijking gemeentefonds Jeugd
€0
€0
€0
€0
Herijking gemeentefonds Overig
€0
€0
€0
€0
Totaal beschikbaar voor nieuw beleid €440.491 €41.979 -€750.416 -€815.368
17
Nieuwe beleidswensen IHP
€0
€0
€0
€0
Hof van Cramer
€0
€0
€0
€0
Communicatie/participatie/ARBO
€0
€0
€0
€0
Woningbouw
€0
€0
€0
€0
Groenbeheer
€0
€0
€0
€0
Duurzaamheid/klimaatadaptatie
€0
€0
€0
€0
Participatie
€0
€0
€0
€0
Nieuw saldo
€440.491 €41.979 -€750.416 -€815.368
[1] Sprake van raming; definitieve kosten kunnen afwijken.
18
Risicoparagraaf
In deze paragraaf wordt een opsomming gegeven van risico’s die hun weerslag kunnen hebben op de gepresenteerde meerjarenraming en de financiële positie van de gemeente. Herverdeling gemeentefonds BZK doet onderzoek naar de huidige verdeling van het gemeentefonds over de gemeenten, zowel voor wat betreft de rijksmiddelen sociaal domein, als de overige klassieke domeinen. De laatste stand van zaken is Heerde nog altijd (weliswaar minder dan op basis van de eerste uitkomsten) aan de goede kant zit: de herverdeling zou leiden tot een bescheiden plusje. Landelijk vindt nu een consultatieronde onder gemeenten plaats. Besluitvorming is aan het nieuwe kabinet. De definitieve uitkomst staat daarmee nog niet vast. Corona gerelateerde kosten De coronapandemie (COVID-19) heeft financieel effect voor gemeenten; extra kosten en lagere opbrengsten. Deze lasten worden separaat geadministreerd en zijn niet verwerkt in de voorliggende meerjarenramingen. Uitgangspunt is dat het rijk gemeenten hierin tegemoet komt door deze lasten te compenseren. Behalve voor de extra bijstandskosten, wordt dit uitgangspunt vooralsnog gerealiseerd. Naarmate de pandemie en de bijbehorende lockdown langer aanhoudt, zien wij ook een toenemende druk op het sociaal domein; zowel op jeugd, participatie als Wmo.
Hoewel wij de kostenontwikkeling nauwgezet zullen monitoren, is thans ongewis hoe deze ontwikkeling financieel gaat uitpakken. Regionale ambities Zoals bekend maakt Heerde deel uit van zowel de Regio Zwolle/Kop van de Veluwe als de Cleantech Regio. Beide regio’s hebben een strategische agenda. Om de doelen van de agenda’s te realiseren zal de triple-helix binnen beide regio’s maatregelen en acties moeten ontplooien. Deze regionale ambities sluiten aan bij onze lokale doelstellingen, waardoor we er vooralsnog van uitgaan dat eventuele te leveren bijdragen worden gedekt uit de bestaande begroting. Wel vergt het acteren in twee regio’s veel van zowel bestuurders als ambtelijke organisatie. Overhead De spankracht van de ambtelijke organisatie staat al langere tijd onder druk. Door de aanhoudende coronapandemie is de belasting alleen maar toegenomen. We zien dit ook terug in de uitkomsten van het recente werkbelevingsonderzoek onder medewerkers en het ziekteverzuim. Uitval en/of aanhoudende ambities kan tot gevolg hebben dat wij meer extern moeten inhuren. Wij zullen indien opportuun uw raad tijdig meenemen. Deze druk op onze ambtelijke organisatie staat niet op zichzelf. Wij zien momenteel dat regionaal in elke gemeente de beschikbare ambtelijke capaciteit onder grote druk staat: nieuwe taken, hogere eisen, inwonersparticipatie en ambities zijn hier debet aan.
Dit geldt niet alleen voor de kleinere gemeenten, maar evenzeer voor grote gemeenten: de problematiek is vergelijkbaar.
19
Gelijktijdig is er sprake van toenemende krapte op de arbeidsmarkt. We zien dat door de verschraling van de publieke sector voor bepaalde beleidsterreinen nauwelijks nog personeel te vinden is. Dit betreft vooral financiële, RO- en civieltechnische functies. Daarbij komt dat externe inhuur evenmin soelaas biedt. Ook hierin onderscheiden de kleinere gemeenten zich niet van grote gemeenten: de problemen zijn hetzelfde. Deze krapte op de arbeidsmarkt gaat ook Heerde niet voorbij en is momenteel merkbaar. Met een eigen profilering (onze sterke punten) op de arbeidsmarkt proberen we telkens de effecten tot een minimum te beperken. Naast het personeel, doet de pandemie ook een appel op onze ICT. Het thuiswerken vraagt om andere digitale toepassingen resp. vernieuwing van bestaande applicaties. Verder staat er voor de komende tijd een aantal innovaties op stapel; waaronder de vervanging van het zaaksysteem in combinatie met het zaakgericht werken. Hoewel de exacte kosten van dit project thans nog niet bekend zijn, houden wij rekening dat dit project zal leiden tot meerkosten. Zodra opportuun, zullen wij uw raad via een separaat voorstel de projectkosten voorleggen. Maar ook het takenpakket dat op onze gemeentelijke schouders rust en de vraag om inwoners inzage te kunnen geven in onze processen, vraagt de komende tijd om een goede analyse van de stijgende vraag en stijgende kosten.
Tenslotte wijzen wij op het nieuwste rapport van het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties. Dit rapport baart ons (opnieuw) zorgen. Wat dit van lokale overheden gaat vragen is op dit moment nog niet bekend. Toekomstige investeringen De gemeente loopt het risico dat geplande of wenselijke investeringen in de toekomst duurder worden dan vooraf verwacht. Bouwend Nederland heeft te maken met extreme prijsstijgingen door schaarste van materialen en door kwaliteitsverbeteringen op het gebied van duurzaamheid. Uit de aanbesteding te zijner tijd zal pas duidelijk worden of de geplande investeringsbedragen toereikend zijn om geplande investering te realiseren.
20
1. Bestuur Toelichting op programma Bestuur Dit programma gaat over het besturen van de gemeente en de veiligheid van de inwoners. De raad en het college, bestuurlijke samenwerking, communicatie en rechtsbescherming van inwoners maar ook over openbare orde en veiligheid, de lokale regels in de Algemene Plaatselijke Verordening, de lokale uitvoering van de drank- en horecawet en handhaving, vallen onder dit programma. Ook komt in dit programma inclusief denken aan de orde, om het inclusieve gemeentebrede karakter hiervan te benadrukken.
21
Collegeprogramma Bestuur Wat willen we bereiken? Regionale bestuurlijke samenwerking
Regionale samenwerking op de Noord-Zuid as waarbij Heerde volop op alle domeinen mee doet. Wij willen omgevingsbewust inspelen op ontwikkelingen waarbij we zien dat de speerpunten van Cleantech Regio Stedendriehoek, de Regio Zwolle en de provincies Gelderland en Overijssel steeds meer in elkaar schuiven.
Wij willen daarin een verbindende rol spelen. Gemeentegrenzen mogen daarbij geen belemmering vormen.
22
Wat gaan we er voor doen? De gemeente via media, ondernemersevenementen en bestuurlijke en ambtelijke contacten profileren als woonomgeving voor forenzen en voor vestiging van bedrijven in de business-to-businessmarkt. Kwaliteit Dit is onderdeel van ons economisch beleid en marketing-profilering via communicatie, in samenwerking met onze partners. De praktische, organisatorische en financiële consequenties van onze ambities voor samenwerking verder verkennen. Kwaliteit Onze gemeente Heerde neemt deel in twee strategische regio's: Regio Zwolle en Cleantech Regio. Beide regio's hebben een strategische agenda. Op advies van de bestuurlijke verkenners hebben de vijf gemeenten in de Kop van de Veluwe zich verenigd als deelgebied om tezamen een bijdrage te leveren aan de doelstelling van de Regio Zwolle. Ook uw raad heeft in 2021 het rapport van de Verkenners omarmd en ons college de ruimte gegeven om de aanbevelingen uit dit rapport ter hand te nemen. Aan de hand van een externe programmamanager werken de vijf gemeenten en provincie Gelderland samen aan de uitvoering van de vastgestelde Investeringsagenda. Ook verkennen de vijf gemeenten op welke onderdelen van bedrijfsvoering de ambtelijke samenwerking kan worden geintensiveerd. Daarnaast leveren wij ook onze bestuurlijke en ambtelijke bijdrage aan de doelstellingen van de Cleantech Regio.
Dit betekent dat per onderwerp wordt bepaald in welke regio we primair een inhoudelijk onderwerp willen oppakken om zodoende de bestuurlijke en ambtelijke belasting enigszins te beheersen. Nadrukkelijke samenwerking met onze buurgemeenten Hattem en Epe. Actief inzetten om Heerde samen met Epe en Hattem een rol te laten spelen in de samenwerking tussen Zwolle, Apeldoorn en Deventer. Kwaliteit Op 12 april 2021 heeft de gemeenteraad het rapport van de bestuurlijke verkenners Kop van de Veluwe besproken en ons college ruimte gegeven voor een aangepaste koers voor regionale samenwerking. Uitgangspunt is dat voor regionale samenwerking de inhoud voorop staat; de inhoud stuurt de schaal waarop regionaal wordt samengewerkt en welke regiogemeenten verleid kunnen worden daaraan mee te doen. Dit kan betekenen dat de ene keer dit een samenwerking is inclusief Hattem en/of Epe zijn, de andere keer niet. Samen met de Gelderse gemeenten Hattem, Oldebroek, Elburg en Nunspeet zijn wij actief lid (en onderdeel) van de Regio Zwolle. Om onze slagkracht te vergroten, hebben wij samen met de provincie Gelderland de investeringsagenda Kop van de Veluwe opgesteld. Deze agenda wordt momenteel uitgevoerd. Regio Stedendriehoek is onze toekomstige thuisbasis. Kwaliteit Sinds eind 2018 participeert Heerde ook volwaardig in deze Gelderse regio.
Dit wil niet zeggen dat we alle strategische thema’s in deze regio doen. Zo blijven we EZ en human capital primair in de Regio Zwolle doen en participeren we in de investeringsagenda van de Kop van de Veluwe. Onze positie Zwolle zal hiervoor verdere gedefinieerd worden. Deze volwaardige deelname aan de Cleantechregio (=regio Stedendriehoek) komt ook tot uiting doordat wij desgevraagd per 1 januari 2020 formeel zijn overgegaan van
23
arbeidsmarktregio (van Zwolle naar Apeldoorn). Ook voor bijv. de woningbouwprogrammering en de energiestrategie is de Cleantechregio de basis. Sinds onze deelname zijn wij tezamen met de andere deelnemers doende om de strategische agenda van de Cleantechregio te realiseren. Als gemeente Heerde proberen we een scharnierfunctie te vervullen tussen de verschillende arbeidsmarktregio's en samenwerkingsverbanden, waarbij de opgave centraal staat en we streven naar grens ontkennend werken. Deze Heerder positie wordt ook door de regio en provincie gezien en gewaardeerd. Wel betekent dit we als gemeente per inhoudelijk onderwerp de keus moeten maken in welke regio we in eerste aanleg een onderwerp willen oppakken. Uitbreiden van de samenwerking met onderwijs, ondernemers, andere overheden en maatschappelijke organisaties op de Noord-Zuid as. Kwaliteit Het samenwerken in deze triple helix doen we primair in beide regio’s. Zowel de Regio Zwolle als de Cleantechregio kennen een triple helix model doordat beide regio’s werken met een (strategische of economische) Board waarin de 3 O’s nadrukkelijk participeren. Deze ontwikkeling is ook onvermijdbaar omdat de strategische opgaven te omvangrijk zijn om die enkel vanuit de overheden te realiseren. In bijv. de investeringsagenda Kop van de Veluwe (als deelgebied van de Regio Zwolle) komt dit samen op trekken tot uiting.
Wat willen we bereiken? Lokale samenwerking met maatschappelijke partners
De gemeente zoekt actief de samenwerking met maatschappelijke partners die lokaal werkzaam zijn en streeft naar duurzame verbindingen.
24
Wat gaan we er voor doen? Een vervolgconvenant opstellen met dorpsraad Wapenveld waarbij nieuwe kaders opgesteld kunnen worden. Kwaliteit Een conceptversie van het geactualiseerde convenant voorzien van financieel kader, is in de maand januari 2020 voorgelegd aan de dorpsraad Wapenveld. De dorpsraad was akkoord met het convenant en de voorgestelde bijdrage. Vanwege de coronacrisis is voor de bekrachtiging van het definitieve convenant in 2020 geen officieel moment voor ondertekening gevonden. De bekrachtiging heeft plaatsgevonden tijdens de zomerperiode 2021. Dit was gecombineerd met de presentatie van het Dorpsplan Wapenveld. Gemeente een regisserende of faciliterende rol in het streven naar duurzame verbindingen met en tussen maatschappelijke instellingen en organisaties die lokaal werkzaam zijn. Kwaliteit Dit betreft een reguliere activiteit. In 2020 is STIP gerealiseerd en is verder invulling gegeven aan de aanpak 0-100+, waarvoor in 2019 de contouren zijn vastgesteld. In deze aanpak zijn diverse maatschappelijke partners betrokken. Hierbij wordt specifiek ingezet op de onderlinge verbinding, verbinding met de gemeentelijke organisatie en verbinding met de lokale samenleving, vanuit het oogpunt van preventie. Geregeld bestuurlijke en ambtelijke contacten onderhouden met maatschappelijke instellingen en organisaties die lokaal werkzaam zijn.
Kwaliteit Dit betreft een reguliere activiteit. Met (maatschappelijke) organisaties die actief zijn binnen de gemeente Heerde wordt samengewerkt. Daar waar beleidsmatige ontwikkelingen zijn, zijn partijen zoveel mogelijk aan de voorkant in de ontwikkeling betrokken. Bijvoorbeeld bij de ontwikkeling aanpak 0-100+.
Inwoners en ondernemers of andere partijen die overleg willen over de belangen van groepen inwoners of ondernemers vinden bij de gemeente een luisterend oor. Partijen dienen te bestaan uit vertegenwoordigers van of namens groepen inwoners of ondernemers. Kwaliteit Wij gaan ervan uit dat in 2022 weer volop op een fysieke wijze het gesprek gevoerd kan worden met inwoners. Door corona was dit de afgelopen periode niet het geval en moesten we teruggrijpen op digitaal overleg. Dit gesprek kan plaatsvinden met individuen en georganiseerd (verenigingen, dorpsraden e.d.). Een luisterend oor betekent overigens niet dat aan alle wensen van inwoners, ondernemers of andere partijen tegemoet gekomen wordt. Er vindt altijd een afweging plaats van het individuele belang ten opzichte van het algemene belang, wet- en regelgeving, de beschikbare financiële middelen en tijd. Belangrijk voor een duurzame relatie met onze inwoners vormt dat onze houding en gedrag (cultuur) consistent is. Indien het daaraan schort, gaat dat ten koste van het vertrouwen van onze inwoners. De uitkomsten van het onderzoek van de Rekenkamercommissie kunnen daarbij behulpzaam zijn. Voor dorpsraad Veessen en Vorchten i.o. een convenant opstellen wanneer duidelijk is dat zij de inwoners breed vertegenwoordigen. Er is veelvuldig contact met de dorpsraad i.o. Zie toelichting onder kwaliteit. 25
Kwaliteit Er is veelvuldig contact met de dorpsraad i.o. zowel bestuurlijk als ambtelijk. In 2020 zijn concept-statuten opgesteld maar door de COVID uitbraak is de uitwerking stil komen te liggen. Het is tot op heden niet gelukt voldoende bestuursleden te vinden voor een toekomstige vereniging. Over de verdere opzet van de organisatie moet nagedacht worden wanneer het weer mogelijk is vaker en fysiek bij elkaar te komen. Ook zijn thema-avonden om met elkaar van gedachten te wisselen belangrijk, dit wil de gemeente graag één a twee keer per jaar aanhouden. Verder ervaart iedereen het als prettig dat er duidelijke aanspreekpunten zijn zoals een dorpswethouder en een dorpsambtenaar. Wat willen we bereiken? Inclusief denken
Iedereen met of zonder (functie)beperking kan mee doen in onze lokale samenleving. Inclusief denken is de norm in ons denken en handelen (Agenda 22).
Wat gaan we er voor doen? Bij gemeentelijke beleidsvorming, -plannen en –uitvoeringsprogramma’s wordt zichtbaar getoetst of rekening is gehouden met mensen met een (functie)beperking. Kwaliteit Elke voorstel aan college of raad is gehouden om de mate van inclusiviteit af te wegen. Daarmee zal inclusiviteit ook in 2022 geen apart maar integraal onderdeel zijn van elk beleidsterrein. Inclusief denken agenderen wij standaard in onze overleggen met maatschappelijke partners en ondernemers. Inclusief denken maakt deel uit van ons denken en handelen in overleggen en in besluitvormingsprocessen. We hebben aandacht voor SROI. In 2021 hebben we een start gemaakt om de SROI processen binnen onze gemeente te optimaliseren, hier gaan we in 2022 mee verder. Verder gaan we vanaf eind 2021 de Loonkostensubsidie anders inrichten zodat het voor werkgevers makkelijker is om deze aan te vragen. We zullen hiervan de eerste effecten zien in 2022. Kwaliteit Inclusief denken maakt deel uit van ons denken en handelen in overleggen en in besluitvormingsprocessen. Daarnaast ondersteunen wij als college het inclusief denken door het hijsen van de Regenboogvlag en deelname aan Orange the World, waarbij aandacht wordt gevraagd voor geweld tegen vrouwen. Inclusief denken wordt, waar mogelijk, onderdeel gemaakt van vergunningverlening door de gemeente.
Bij de vergunningverlening was ook ten aanzien van mensen met een (functie)beperking extra aandacht voor het vergroten van de kansen om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving.
26
Kwaliteit Inclusiviteit is vast onderdeel in het beleidskader voor Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) en de nota Uitvoeringskaders VTH-taken. Openbare ruimte en publieke voorzieningen zijn voor iedereen toegankelijk en waar nodig worden verbeteringen doorgevoerd. Kwaliteit Met behulp van adviezen van de werkgroep Bereikbaarheid, Toegankelijkheid en Bruikbaarheid worden onze plannen voor (her)inrichting vormgeven. Voor publieke voorzieningen die vallen onder verantwoordelijkheid van de gemeente is goede toegankelijkheid voorwaarde. Het landelijke bouwbesluit voorziet in bijzondere toegankelijkheid. Wat willen we bereiken? Communicatie
Gemeentelijke informatie is begrijpelijk en via verschillende kanalen te verkrijgen. Dienstverlening wordt digitaal aangeboden maar moet voor iedereen bereikbaar blijven.
27
Wat gaan we er voor doen? De gemeentebegroting en jaarstukken leesbaar maken op niveau B1. Kwaliteit Het B1-niveau is, gezien de aard van de stukken, niet gehaald. Dit wordt ondervangen met een publieksversie van de begroting. Deze publieksversie is in de Schaapskooi gepubliceerd. Dit gebeurt jaarlijks. Inwoners vragen om mee te denken over de leesbaarheid van gemeentelijke informatie (tegenleesgroep). Kwaliteit Er is in 2019 een groep 'tegenlezers' geformeerd vanuit de adviesraad SD, omdat daar de belangrijkste doelgroep zit die meer moeite heeft met lezen. Deze groep gaat de komende jaren brieven en teksten beoordelen en hier feedback op geven, zodat de organisatie daaruit lering kan trekken voor volgende publicaties/brieven. Naast de inwoners te betrekken rondom de leesbaarheid van onze stukken willen we de inwoners ook meer betrekken bij de totstandkoming van bijvoorbeeld plannen en beleidsuitgangspunten. Hiervoor is een pilot gestart met een online participatieplatform waar burgers hun mening kunnen geven over actuele onderwerpen. Onze gemeentelijke website publieksvriendelijk beheren. Kwaliteit De gemeenten Hattem, Heerde en Oldebroek hebben gezamenlijk één centrale webredactie. Deze is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit, het beheer en de doorontwikkeling van de gemeentelijke websites.
Het gaat voor Heerde om de volgende websites: www.heerde.nl en www.zorgvraagheerde.nl. De taken en verantwoordelijkheden van de centrale webredactie staan beschreven in het beheerplan. De centrale webredactie bestaat uit medewerkers van de drie gemeenten met de functie van webredacteur, webregisseur of adviseur nieuwe media. Het beheer door de medewerkers richt zich primair op de websites van de eigen gemeente.
De websites zijn ingericht op basis van het toptakenprincipe en zijn, waar mogelijk, vormgegeven volgens de huisstijl;
De websites zijn digitaal toegankelijk en hebben een toegankelijkheidsverklaring;
De websites beschikken over de volgende authenticatiemiddelen: DigiD, eIDAS en eHerkenning;
De websites bieden een veilige omgeving voor het afnemen van producten en diensten, door o.a. o
het maandelijks updaten van de de software van de website;
o
een beveiligde verbinding tussen de server en de bezoeker (te herkennen aan https);
o
gebruik te maken van de landelijke standaard voor DigiD en het daarvoor jaarlijks uitvoeren van een ICT-beveiligingsassessment DigiD. Jaarlijks leggen wij daar verantwoording over af via een zelfevaluatievragenlijst (ENSIA);
De websites passen zich aan aan het formaat van ‘elk’ apparaat (pc, tablet, smartphone) en zijn geschikt voor de meest gebruikte browsers;
De websites zijn bereikbaar via een modern IP-adres: IPv6;
28
De content is (waar mogelijk) leesniveau B1;
De websites worden gearchiveerd volgens de Archiefwet.
Publieksversie van de begroting op de gemeentepagina in huis-aan-huis blad. Kwaliteit De publieksversie van de begroting zal gepubliceerd worden in de Schaapskooi. Dit wordt jaarlijks herhaald. Uitzenden van raads- en commissievergaderingen via de gemeentelijke website. Kwaliteit Het is de bedoeling om raads- en commissievergaderingen te streamen via de gemeentelijke website, zodat deze live gevolgd kunnen worden door de inwoners van onze gemeente. Dit project is gekoppeld aan de renovatie van het raadhuis. De gemeenteraad heeft hiervoor aanvullend budget beschikbaar gesteld. De verwachting is dat bij ingebruikname van het vernieuwde raadhuis dit gerealiseerd zal zijn, afhankelijk van de dan geldende corona-maatregelen. Waar mogelijk digitale producten aanbieden en waar nodig inwoners helpen om digitale formulieren in te vullen. Kwaliteit Waar mogelijk producten online aanbieden, waar mogelijk formulieren als eformulieren (online in te vullen en te verzenden formulieren) aanbieden en waar nodig inwoners helpen om e-formulieren in te vullen.
De websites krijgen 10 keer per jaar een update van de software, zodat een veilige online omgeving wordt aangeboden, oplossingen voor bugs en nieuwe functionaliteiten sneller beschikbaar zijn;
Het aantal e-formulieren op de websites is verder uitgebreid, met 5 structurele e-formulieren. Daarnaast worden e-formulieren ingezet voor tijdelijke aanvragen en aanmeldingen.
DigiD, eIDAS en eHerkenning zijn als authenticatiemiddel beschikbaar;
Voor de producten van Burgerzaken kan online aan afspraak worden ingepland, via de afsprakenmodule;
Medewerkers publiekscentrum hebben zowel telefonisch als aan de informatiebalie mensen ondersteund bij het invullen van de e-formulieren;
Door de implementatie van het nieuwe systeem voor burgerzaken is de basis gelegd voor verdere digitalisering richting inwoners maar bijvoorbeeld ook uitvaartverzorgers.
Wat willen we bereiken? Algemene Plaatselijke Verordening/Drank- en Horecawet
Onze Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is duidelijk voor onze inwoners en handhaafbaar.
Para-commerciële organisaties krijgen meer mogelijkheden om ontmoetingsmomenten voor gerelateerde activiteiten te organiseren, binnen de kaders van de drank- en horecawet, veiligheid en geluid.
29
Wat gaan we er voor doen? Bij de actualisatie van de APV is het uitgangspunt dat de regels duidelijk zijn voor onze inwoners en handhaafbaar. Kwaliteit Elk jaar publiceert de VNG in de zomer een aanpassing van de Model APV met daarin verwerkt nieuwe wetgeving en jurisprudentie. Op 15 februari 2021 stelde de gemeenteraad een geactualiseerde versie van de Heerdese APV vast. Deze is op 1 maart 2021 in werking getreden. Er is hierin weer aansluiting gezocht bij de actualisatievoorstellen van de VNG die van toepassing zijn voor Heerde.
In overleg met para-commerciële (vrijwilligers)organisaties komen we tot een nieuw beleidskader voor ontmoetingsmomenten. Kwaliteit In 2020 is het compromis gesloten dat (sport)verenigingen twaalf maal per jaar in de kantine een clubgerelateerd feest/evenement mogen organiseren in het weekend. Privéfeesten zijn hiervan uitgezonderd en mogen niet georganiseerd worden. Hierop is een uitzondering gemaakt voor MFC Vorchten. In het voorjaar van 2021 wordt de mogelijkheid omgezet in een beleidsregel. Door de coronapandemie hebben de verenigingen het eerste halfjaar van 2021 geen gebruik kunnen maken van deze mogelijkheid. Uitvoering APV Gemeente Heerde 2017. Kwaliteit Ook in 2022 wordt binnen de kaders van het VTH-beleid uitvoering gegeven aan de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving van de APV-taken. Wat willen we bereiken? Openbare orde en veiligheid
Inwoners voelen zich veilig in onze dorpen. We hebben daarbij speciale aandacht voor de sociale veiligheidsgevoelens van kwetsbare inwoners, onder wie ouderen.
Wat gaan we er voor doen? Beoordelen of de pilot buurtbemiddeling aan de verwachtingen beantwoordt en of continuïteit gewenst is. In de pilot buurtbemiddeling werken politie, gemeente en Triada samen. Burenkwesties/burenruzies worden aan afgevaardigde van politie, gemeente en Triada voorgelegd en beoordeeld of deze voor buurtbemiddeling in aanmerking komt.
30
Kwaliteit In 2020 zijn tien geschillen tussen buurtbewoners met buurtbemiddeling opgepakt. De meeste meldingen gaan over geluidsoverlast en geschillen over tuin, erf en grond. Het instrument voorziet daarmee in een behoefte en wordt in 2021 voortgezet. Door laagdrempelig te komen tot een goed overleg kunnen veelal formele procedures worden voorkomen en relaties tussen buren worden hersteld. Mogelijk dat de vorm waarin buurtbemiddeling wordt aangeboden nog verder bewerkt moet worden om de resultaten op een hoger niveau te brengen. Dit gaat in samenspraak met Triada en politie.
Blijvende aandacht voor de aanpak van de overlast van drank- en drugsmisbruik. Aanpak zowel preventief als ook repressief. Alcohol: de gemeente Heerde sluit aan bij de integrale aanpak die de GGD in samenwerking met Tactus en Halt heeft ontwikkeld voor Heerde en Epe. Drugs: we voeren een streng beleid als het gaat om het sluiten van woningen en bedrijven bij het aantreffen van meer dan gebruikershoeveelheden drugs in de woning of in andere panden. Uiteraard vervolgt de politie (justitie) het gebruik van drugs. Zij hebben goed zicht op de gebruikers en overlastlocaties worden in gezamenlijkheid met gemeente (sociaal domein, veiligheid) en Triada aangepakt. Kwaliteit De burgemeester heeft uitvoering gegeven aan het beleid om woningen en bedrijfspanden, waar productie of handel van drugs plaatsvindt, tijdelijk te sluiten. Begin 2021 is dit zogenaamde 'Damoclesbeleid' geactualiseerd. Ook is de APV in maart 2021 verder op dit punt aangescherpt.. We proberen steeds meer zicht te krijgen op het drugsgebruik (met name de middelen GHB en Speed) in de gemeente. En hoe de samenwerking is tussen gemeente en andere partners en wat we meer en anders kunnen doen aan preventie. Derde kwartaal 2019 is gestart met een onderzoek door het Trimbosinstituut, dat eind 2020 is opgeleverd. Op basis van het onderzoek wordt een plan van aanpak gemaakt dat medio 2021 gereed is.