4.2.3. BP_Bijlagen bij toelichting_Bijlage 3 Quickscan flora en fauna

beschermingsregimes kent zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of ontheffing van de verboden. Alle vogels (ruim 700 soorten), zijn beschermd. Daarnaast worden ongeveer 230 overige Europese en nationale soorten beschermd.

Om af te mogen wijken van de verbodsbepalingen via een ontheffing of vrijstelling moet aan drie criteria zijn voldaan:

Ten eerste mag alleen van de verbodsbepaling afgeweken worden als er geen andere bevredigende oplossing voor de handeling mogelijk is.

Ten tweede moet tegenover de afwijking van het verbod een in de wet genoemd belang staan. De wet geeft voor de verschillende beschermingsregimes aan wat die belangen zijn zoals volksgezondheid of openbare veiligheid.

Tenslotte mag de ingreep geen afbreuk doen aan de staat van instandhouding van de soort. Als aan deze drie vereisten voldaan is, kan een ontheffing worden verleend. Voor een aantal handelingen zijn bovendien vrijstellingen mogelijk, bijvoorbeeld in de vorm van een provinciale verordening of een gedragscode. Soortenbescherming en het ‘nee, tenzij principe’

De verbodsbepalingen voor vogels en Habitatrichtlijnsoorten in de Wet natuurbescherming sluiten vrijwel één op één aan bij de bepalingen uit de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. De verbodsbepalingen zijn gericht op de bescherming van individuen van soorten.

Ook voor de andere soorten, die niet op grond van de Vogel- of Habitatrichtlijn maar vanuit nationaal oogpunt beschermd worden, geldt dat de verbodsbepalingen zien op het individu, maar of ontheffing verleend kan worden, wordt afgewogen tegen het effect van de ingreep op het populatieniveau van de soort. Zorgplicht voor dieren en planten

Of dier- en plantensoorten nu wettelijk beschermd zijn of niet, iedereen moet voldoende rekening houden met in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving. De wet erkent daarmee de intrinsieke waarde van in het wild levende soorten. De Memorie van Toelichting zegt het zo: “De zorgplicht houdt in dat eenieder

voldoende zorg in acht moet nemen voor de in het wild levende dieren en planten, alsmede voor hun directe

leefomgeving. Overtreding van de zorgplicht is niet strafbaar gesteld; de zorgplicht kan wel door toepassing van bestuursdwang worden gehandhaafd”.

Vrijstelling regelgeving

Onder de Wet natuurbescherming is niet altijd een ontheffing nodig bij handelingen met gevolgen voor beschermde plant- en diersoorten. In (veel) gevallen kunt u gebruik maken van een vrijstelling. Een vrijstelling is een uitzondering op een wettelijk verbod, die wordt vastgesteld voor een van tevoren bepaalde categorie van

gevallen. Er zijn verschillende vrijstellingen van de verboden voor beschermde soorten mogelijk. Een bekende en

reeds in de praktijk toegepaste vorm van vrijstelling is die van de gedragscode. In de Wet natuurbescherming zijn

voor beschermde soorten ook andere vormen van vrijstelling geïntroduceerd, zoals door middel van een Programmatische Aanpak of via een provinciale verordening. Overigens is ook een vrijstelling in de vorm van een ministeriële regeling mogelijk.

Provinciale staten kunnen vrijstelling van de verbodsbepalingen verlenen. Dit moet worden geregeld in een provinciale verordening.

Gedragscodes die zijn opgesteld onder de Flora- en faunawet kunnen worden uitgebreid ten aanzien van soorten die op grond van de Wet natuurbescherming beschermd worden maar dat op grond van de Flora- en faunawet nog niet waren. Goedkeuring van een gedragscode op grond van de Flora- en faunawet blijft ook onder de Wet

natuurbescherming geldig, voor de duur van de goedkeuring. Daarna dient de gedragscode voor goedkeuring getoetst te worden aan de Wet natuurbescherming. Welke soorten zijn beschermd?

De Wet natuurbescherming kent drie categorieën beschermde soorten:

Ten eerste worden alle van nature in Nederland in het wild levende vogels beschermd volgens het beschermingsregime van de Vogelrichtlijn;

Ten tweede worden soorten beschermd op grond van de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern en het Verdrag van Bonn;

Tenslotte is er een beschermingsregime voor ‘andere soorten’ waaronder soorten vallen die vanuit nationaal oogpunt bescherming behoeven.

Figuur B2.1: Verbodsbepalingen Wet natuurbescherming

Vrijgestelde soorten

In afwijking van de verboden in artikel 3.10, eerste lid, van de Wet is het toegestaan de onderstaande soorten weg te vangen (om doden te voorkomen) en de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze soorten opzettelijk te beschadigen of te vernielen wanneer er geen andere bevredigende oplossing bestaat. De vrijstelling is van kracht wanneer de handeling verband houdt met de volgende activiteiten:

De ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden, daaronder begrepen het daaropvolgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied;

Het bestendig beheer of onderhoud aan vaarwegen, watergangen, waterkeringen, waterstaatswerken, oevers, vliegvelden, wegen, spoorwegen of bermen, of in het kader van natuurbeheer.

Tabel B2.1: Lijst met soorten waarvoor een vrijstelling van de verbodsbepalingen geldt als gevolg van handelingen die in het

Friesland

Gelderland

Groningen

Limburg

Noord-Brabant

Noord-Holland

Overijssel

Utrecht

Zeeland

Zuid-Holland

(AMvB

Aardmuis

Microtus agretis

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Bosmuis*

Apodemus sylvaticus

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Bunzing

Mustena putorius

x

x5

x

x

x

Dwergmuis

Micromys minutes

x

x

X

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Dwergspitsmuis

Sorex minutus

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Egel

Erinaceus europaeus

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Eekhoorn

Sciurus vulgaris

Gewone bosspitsmuis

Sorex ananeus

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Haas

Lepus europeus

x

x

x

x

x5

x

x

x

x

x

x

x

Hermelijn

Mustela erminea

x

x5

x

x

x

x

Huisspitsmuis*

Crocidura russula

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Konijn

Oryctolagus cuniculus

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Molmuis

Arvicola scherman

Ondergrondse woelmuis

Pitymys subterraneus

x

x

x

x

x

x

x

x

Ree

Capreolus capreolus

x

x

x

x

x

x

x

x

Rosse woelmuis

Clethrionomys glareolus

x

x

x

x

x

x

x

Steenmarter

Martes fiona

Grondgebonden zoogdieren

Tweekleurige

x5

x

x1

x5

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x2

Sorex coronatus

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Veldmuis*

Microtus arvalis

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Vos

Vulpes vulpes

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Wezel

Mustela nivalis

x

x

x

x

x

Wild zwijn

Sus scrofa

Woelrat

Arvicola terrestris

bosspitsmuis

RN art.

Flevoland

Wetenschappelijke naam Drenthe

Nederlandse naam

Ministerie LNV

kader van een ruimtelijke ontwikkeling worden uitgevoerd

x5

x

x

x

Amfibieën en reptielen

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

DR

FL

FR

GD

GR

LB

NB

NH

OV

UT

ZL

ZH

MLNV

Bruine kikker

Rana temporaria

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Gewone pad

Bufo bufo

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Hazelworm

Anguis fragilis

Kleine watersalamander

Triturus vulgaris

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Levendbarende hagedis

Zootoca vivipara

Meerkikker

Pelophylax ridibundus

Middelste groene kikker

Pelophylax

/ Bastaardkikker

esculentus

x3 x x4

klepton

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

* voor deze soorten daarnaast algemene vrijstelling in/op gebouwen en bijbehorende erven Wnb 3.10 3e lid x1 = vrijstelling geldt in de periode maart-april en juli tot en met november x2 = vrijstelling geldt in de periode 15 augustus tot en met februari x3 = vrijstelling geldt in de periode juli, augustus en september x4 = vrijstelling geldt in de periode 15 augustus tot en met 15 oktober x5 = de vrijstelling voor deze soorten wordt ingetrokken met de inwerkingtreding van de Omgevingsverordening 2022. Opmerking bij Friesland: Er gelden allerlei aanvullende voorschriften aan de vrijstelling mbt doden, vangen, vrijlaten en beschadigen of vernielen van verblijfplaatsen. In de stukken wordt ook vrijstelling gegeven voor de mol, maar deze is niet beschermd onder de Wnb. Deze omissie wordt rechtgezet bij de inwerkingtreding van de Omgevingsverordening 2022.

3.10.2.a / Rnb 3.31.d 3.10.2.d 3.10.2.e / Rnb 3.31.b 3.10.2.f / Rnb 3.31.a

ikv

RO

en

gebruik

van

gebieden

x

x

x

x

x

x

x

x

x

voorkomen onnodig lijden ikv beheer of onderhoud langbouw of bosbouw ikv beheer of onderhoud overig

x

x

x

x

x x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

ikv beheer of onderhoud 3.10.2.g

landsch

3.10.2.i / Rnb 3.31.c

Bestendig gebruik

kwaliteiten bepaald gebied

(geldt alleen voor amfibieën) ikv bescherming wilde flora, fauna en habitats

x

x x

x