3.1. Conceptverslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni).doc

Verslag openbare vergadering commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni) Aanvang Plaats Aanwezig

19.30 uur Digitale omgeving (Teams-vergadering) de voorzitter: G. van der Rhee de leden: CU-SGP: B.J. van der Linde, H. Sellies CDA: R. de Gooijer, H.J. Mateman VVD: A. Jalink, P. Oosterhof GBP: W. de Weerdt, A.J. van Duren PvdA: B. Horst, M.L. Bosman D66/GL: S.I. van Amerongen, G. Kwekkeboom, D.J. Landman-Kok (agendapunt 18) het college: burgemeester J.W. Wiggers en de wethouders Y. Çegerek, W.I. Meijer en S.J.L. Nienhuis Ambtelijke ondersteuning: W.J. Buiten, N. Haverkamp, J. van der Wee de griffie: B. Bessels, E. Lankman, M. van der Veer

Afwezig met kennis geving 5 Algemeen Voorafgaand aan de opening roept de commissiegriffier de ingelogde deelnemers per persoon op.

10

15

20

25

30

17. Heropening en welkom - De voorzitter heropent de vergadering en heet iedereen van harte welkom. Ook welkom: de inwoners van Heerde via de live verbinding van de lokale omroep RTV794. - De raadscommissievergadering wordt als gevolg van de beperkende maartregelen rond het Coronavirus digitaal gehouden. In verband met deze maatregelen is besloten als plaats van de vergadering deze digitale omgeving (Teams-vergadering) aan te wijzen. - Gisteren heeft wethouder Cegerek antwoord gegeven op een vraag van mevrouw Moerman over de onttrekking aan de openbaarheid van een gedeelte van de Oranjeweg in Wapenveld. Wethouder Cegerek heeft aangegeven dat zij bij de beantwoording niet helemaal volledig is geweest. Zij heeft gevraagd een aanvullend antwoord te laten voorlezen en deze toe te voegen aan de beantwoording van gisteravond. Deze beantwoording is opgenomen in het verslag van de commissievergadering Ruimte en Samenleving van 21 juni 2021. - De fracties D66/GL, PvdA, CDA en CU/SGP hebben rondvraagpunten aangekondigd. Deze zijn uitgezet bij het college en de organisatie om zo mogelijk ter vergadering voor beantwoording door de portefeuillehouder te kunnen zorgen. De voorzitter vraagt of de andere fracties nog rondvraagpunten hebben. De heer Sellies en de heer Jalink geven aan nog punten voor de rondvraag te hebben.

- Er is bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Kwekkeboom (D66/GL) voor wat betreft het eerste deel van de vergadering. Mevrouw Landman vervangt haar tijdens haar afwezigheid. - Er hebben zich insprekers gemeld voor agendapunt 18 Natuurbegraafplaats op landgoederen De Polberg en Winfried: De heer Roy van Boekel, woordvoerder van Natuurbegraven Nederland De heer Steven Barneveld, Wapenvelderzand 10 te Wapenveld De heer Jelte Dijkstra, Wapenvelder Zand 7 te Wapenveld Mevr. Helene Baayen, Wapenvelder zand 13 Wapenveld Mevr. Cathleen van den Akker, Groteweg 19 te Wapenveld

Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 1 van 27

Mevrouw Habekotté Adviezen/bespreken

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

18. Natuurbegraafplaats op landgoederen De Polberg en Winfried Het college van burgemeester en wethouders is voornemens planologische medewerking te verlenen aan de ontwikkeling van een natuurbegraafplaats op de landgoederen De Polberg en Winfried. Het college vraagt de commissie Ruimte om advies hierover. De initiatieven voor de beide natuurbegraafplaatsen passen niet in de bestemmingsplannen en zijn daarom volgens het principe van de uitnodigingsplanologie behandeld. Binnen het kader van de uitnodigingsplanologie is het college bevoegd om te besluiten om planologische medewerking te verlenen. Het college ontvangt graag een advies van de Commissie Ruimte voordat het een besluit neemt over het verlenen van planologische medewerking. Aan de stukken op iBabs is een schrijven (met twee bijlagen) van de Dorpsraad Wapenveld toegevoegd. Er heeft zich een vijftal sprekers gemeld: 1. De heer Van Boekel (Natuurbegraven Nederland); 2. De heer Dijkstra; 3. Mevrouw Baayen; 4. Mevrouw Van den Akker; 5. De heer Barneveld; 6. Mevrouw Habekotté Inspraakreactie de heer Van Boekel Ik ben Roy van Boekel, één van de initiatiefnemers van Natuurbegraven Nederland. Zoals u waarschijnlijk weet, zijn wij al jaren betrokken bij de ontwikkeling van een natuurbegraafplaats op Landgoed Winfried.

Op voorstel van uw commissie zijn de familie Stuyling de Lange - die ook een natuurbegraafplaats wil ontwikkelen - en wij in contact getreden om te onderzoeken of we onze krachten konden bundelen. Familie Stuyling de Lange is eigenaar van Landgoed de Polberg en heeft het landgoed en de daar aanwezige natuur meer dan een eeuw onderhouden en voorbereid om het in goede staat door te geven aan de volgende generatie. De kosten van het toekomstige beheer en onderhoud zijn echter te hoog om dit binnen de familie te kunnen blijven doen. Het belangrijkste uitgangspunt voor hen is het behoud van het landgoed als eenheid voor toekomstige generaties. Dat verbindt ons en daarom spreek ik vanavond mede namens de familie Stuyling de Lange in. Wij geloven in de kracht van de natuur en dat deze kracht mensen inspiratie en energie geeft. De ontwikkeling van natuur en het duurzaam in stand houden daarvan, is voor ons van heel groot belang. We creëren een beheerfonds, waardoor het onderhoud en beheer van de beide landgoederen voor de komende eeuw is gegarandeerd. Natuur geeft mensen kracht en helpt daarmee ook bij het nemen van afscheid van dierbaren of om hen te herinneren. Een natuurbegraafplaats is in onze visie allereerst een natuurgebied en in dit natuurgebied kunnen mensen hun laatste rustplaats vinden, daar waar de natuur de ruimte geeft.

Voor een natuurgraf zal bijvoorbeeld nooit een boom worden gekapt. Een natuurbegraafplaats is ook een natuurgebied waar mensen kunnen wandelen, fietsen en recreëren. Groot winstpunt van deze samenwerking tussen beide landgoederen is dat deze voor het eerst in anderhalve eeuw voor iedereen openbaar toegankelijk worden. In de afgelopen 12 jaar hebben we mede met onze partner Natuurmonumenten vijf natuurbegraafplaatsen in Nederland kunnen realiseren. De natuur en biodiversiteit ontwikkelen zich door actief beheer in al onze gebieden enorm en daar zijn we erg trots op. Door de samenwerking met Natuurmonumenten is ook de uitvoering van het toekomstige beheer op deze landgoederen gegarandeerd. Natuurmonumenten neemt namelijk het beheer na de laatste natuurbegrafenis van ons over. Vanavond bespreekt u in de commissie Ruimte de discussienota over de ontwikkeling van een natuurbegraafplaats op de landgoederen de Polberg en Winfried te Wapenveld. Dit naar aanleiding Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 2 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

van het ingediende verzoekboek dat zorgvuldig is opgesteld door onafhankelijke adviesbureaus, waarin het advies van de Commissie Ruimte uit 2014 en 2015 is opgevolgd en volledig in lijn is met het provinciaal beleid. Het doet ons als initiatiefnemers goed om in de discussienota te lezen dat het college voornemens is om positief te besluiten over ons verzoek tot planologische medewerking. De nota onderschrijft de meerwaarde van ons initiatief voor de lokale gemeenschap, zoals meer recreatieve mogelijkheden, een kwaliteitsimpuls voor de natuur in de gemeente Heerde en herstel en behoud van twee cultuurhistorisch waardevolle landgoederen uit de landgoederenzone. Indien u onlangs nog op één van beide landgoederen mocht zijn geweest, zult u het mij eens zijn, dat herstel en intensiever onderhoud wenselijk en noodzakelijk zijn. Anders dan opgenomen in ons verzoekboek stelt het college in de discussienota voor om het aantal graven te maximeren op 3.343 graven. De overwegingen tot dit voorstel zijn vooraf niet met ons als initiatiefnemers besproken. Wij werden hier dan ook door verrast. Door het maximeren van het aantal graven en het opleggen van de verplichting om uitsluitend binnen het plangebied natuur te versterken is de financiële haalbaarheid van ons plan niet meer geborgd.

Het voorstel wat het college ter advies aan u heeft voorgelegd is kortweg niet haalbaar, omdat we daarmee het toekomstige beheer niet kunnen garanderen. Wij hopen dat de commissie de meerwaarde van het initiatief voor de gemeenschap, net als in 2014 en 2015, ziet en positief adviseert richting het college. Wij vragen daarbij nadrukkelijk om het maximum aantal graven nu nog niet vast te stellen, maar als nadere uitwerking mee te geven aan het college bij het opstellen van het bestemmingsplan. Wij pakken als initiatiefnemers graag de handschoen op om samen met gemeente en in afstemming met provincie te komen tot een bestemmingsplan waarin het aantal graven is gemaximeerd tot een zodanig aantal, dat een realistische exploitatie mogelijk is, dat beide landgoederen en haar natuurwaarden kunnen worden hersteld en voor de lange termijn behouden, en dat de beoogde maatschappelijke meerwaarde kan worden gerealiseerd. Wij streven er naar om de natuurversterking vooral te realiseren in de gemeente Heerde. Dit heeft ook voor de mensen die een plekje op de natuurbegraafplaats reserveren grote meerwaarde. Want onze ervaring is dat het overgrote deel van de mensen die voor de natuurbegraafplaats zullen kiezen uit de directe omgeving van Wapenveld zal komen. Natuurversterking in hun eigen leefomgeving geeft directe meerwaarde.

Samengevat willen wij uw commissie vragen om positief te adviseren over het voornemen van het college om planologische medewerking te verlenen, met de aanbeveling het aantal graven nu niet te maximeren en alternatief 2 van de discussienota op pagina 5 als nadere uitwerking mee te geven. Wij hopen ons standpunt hiermee voldoende te hebben toegelicht en beantwoorden graag uw vragen. Mede namens de familie Stuyling de Lange dank voor uw aandacht. Roy van Boekel-Gosens Inspreekreactie de heer Dijkstra In 2011 bedachten de inwoners van Wapenveld een prachtige slogan voor hun dorp: ‘Wij wonen waar anderen op vakantie gaan'. Met de herontwikkeling van Ennerveld wordt deze slogan opnieuw actueel. Maar voor hoelang? Moeten de Wapenvelders binnenkort hun slogan veranderen in: “Wij wonen waar anderen begraven liggen’? Het plan om in het natuurgebied bij Wapenveld de grootste begraafplaats van Nederland aan te leggen hangt nu al bijna 10 jaar als een donkere wolk boven ons dorp. Maar weinig inwoners van Heerde, en zelfs de meer ingewijden zoals u, lijken te beseffen wat de schaal is van dit onzalige plan: 20.000 graven, anders is het niet rendabel, verspreid over meer dan 60 Ha. Er is in Nederland één begraafplaats met meer graven en daar zwijgen we liever over: de Duitse militaire begraafplaats in IJsselstein met 34.000 graven op 28 Ha.

Dat is een begraafplaats op industriële schaal en een hoofdpijndossier voor die gemeente. Rekent u eens uit: De Polberg heeft maar drie keer zoveel ruimte per graf. Het wordt u, waarschijnlijk ook vanavond weer, voorgespiegeld als een natuurgebied met her en der verspreide graven. Vergis u niet! Het kan niets anders worden dan een enorme begraafplaats met her en der verspreide natuur. Nog één andere vergelijking om u een idee te geven: de grootste begraafplaats uit de Eerste Wereldoorlog, die bij Passendale, telt ‘slechts’ 12.000 graven. Het zal u opvallen dat deze Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 3 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

voorbeelden militaire begraafplaatsen zijn. Daar ontkom ik niet aan, want het megalomane plan van mijn buurman en zijn Brabantse vriend zal sowieso elke burgerbegraafplaats in zowel het aantal graven als in oppervlakte overtreffen. En u heeft zojuist gehoord waarom het zo massaal wordt: anders is er geen business case – een zeer onstabiele basis dus. Geachte Commissieleden, de toekomst van Wapenveld ligt in uw handen. Indien u positief adviseert over dit plan is de associatie met de grootste begraafplaats van Nederland een feit. En daar komen we nooit meer vanaf. ‘Wij wonen waar anderen begraven worden’. ‘En waarom?’, vraag ik u. Wat schieten de inwoners van Heerde hier mee op? De belangrijkste beloften zijn natuurversterking, behoud van de landgoederen en openstelling voor publiek. Dat zijn doelstellingen die al lang en op veel eenvoudiger wijze hadden kunnen worden verwezenlijkt. Villa Winfried heeft recent een nieuwe bewoner die blijkbaar wel de kosten van onderhoud van het landhuis kan dragen. De natuur op de landgoederen kunnen in beheer worden gegeven aan Natuurmonumenten, Geldersch Landschap of Het Zwolse Bos – ik noem maar wat - in ruil voor verbetering, beheer en openstelling. Het is absoluut niet nodig om daarvoor vrijwel het gehele plangebied eerst om te vormen tot een begraafplaats.

Als natuurverbetering het doel is, creëer dan een natuurbegraafplaats daar waar nog geen natuur is – dat geeft mogelijk een win-win, maar dit plan niet. Dit plan is niets anders dan een simpel verdienmodel verpakt in een modieus jasje van duurzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid. Trap daar niet in. Geachte leden van de Commissie Ruimte, het wordt tijd dat er een eind komt aan tien jaar onzekerheid voor de burgers die getroffen worden door dit bezopen plan. Ik verzoek u dan ook met klem om het plan te verwerpen en het College te adviseren om geen planologische medewerking te verlenen aan dit initiatief. Hartelijk dank voor uw aandacht. Inspreekreactie mevrouw Baayen Als één van de omwonenden van De Polberg en iets verder weg landgoed Winfried wil ik aangeven dat ik zwaar gechoqueerd ben door dit plan. Ik ben een enthousiaste natuurliefhebber en heb behoorlijk wat verstand van insecten, vogels en zoogdieren. Het idee om een begraafplaats te installeren onder het mom van natuurverbetering vind ik echt choquerend. Dit is een prachtig bos. Het is al 150 jaar een rustgebied voor het wild. Het openstellen hiervan, waar ik nog niet zoveel moeite mee heb, is al een verstoring voor de dieren die daar leven. Het bos is een beschutting en geluidsbarrière voor de snelweg, het schietterrein bij ’t Harde en de crossbaan.

Wat ik overal teruglees, is dat het zogenaamd een heidegebied moet worden, met grasstukken. Volgens mij is dat gewoon een smoes voor het grafrijp maken van dit prachtige natuurgebied. Dit oude produktiebos zit vol boomstammen en stobbes en heel veel oud hout waar ongelooflijk veel dieren, zoals vleermuizen, insecten, enz. in wonen. Als je hier iemand in wilt begraven, kom je er niet eens met een shoveltje doorheen om een graf te graven, dus wat hier gaat gebeuren is dat hier, zeker voor die 20.000 graven, een enorme kaalslag moet plaatsvinden. Anders kun je hier simpelweg die mensen niet in kwijt. Die krijg je niet met een schepje tussen de stobbes. Bovendien moeten de graven uit de buurt van de wortels blijven. Wij als omwonenden zijn ontzettend bang dat dit een kaalslag wordt. Ik las net dat het een oud eikenbos moet worden, maar je kunt dit niet ineens tot een oud eikenbos omtoveren. Dat begint met een heel klein boompje en dan doen ons de kiezen niet meer zeer voordat dat een oud eikenbos is. Wij willen gewoon dat dit bos, deze bomen er allemaal blijft. Daarnaast vind ik ook de onderzoeken zeer summier. Ik begrijp dat dat met name bureau onderzoeken zijn, oftewel er is amper iemand geweest. Op 5 maart, in de winter, zijn er wat mensen naar dieren, insecten en dergelijke komen kijken. De meeste dieren zitten dan onder de grond, in een winterslaap en zijn dan niet zichtbaar.

Wij missen (en daar hebben we wel om gevraagd) onafhankelijke onderzoeken, want deze onderzoeken zijn allemaal aangevraagd door Stuyling de Lange. Dat is natuurlijk niet onafhankelijk, want zij willen natuurlijk horen dat het allemaal niet uitmaakt om daar 20.000 mensen in de grond te begraven. Wij als omwonenden willen graag onafhankelijke onderzoeken zien over alle plant- en diersoorten die hier voorkomen, want wij zien deze dieren in onze tuin. Wij hebben de wolf gehoord, wij zien allerlei soorten slangen, vleermuizen tot en met dassen toe gewoon in onze tuinen.

Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 4 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

Wat is de meerwaarde van zo’n natuurplaats voor Wapenveld? Ik ben lid van de ondernemersvereniging en volgens mij is daar nagenoeg niemand die ook maar enigszins denkt dat dit iets op gaat leveren voor Wapenveld. De natuur wordt verstoord, er komt hier een Brabantse investeringsmaatschappij een heleboel geld omzetten en vervolgens vertrekken ze weer met dat geld en zitten wij letterlijk met deze graven opgescheept. Dus wat is hier de meerwaarde van? Als ik mijn huis niet meer kan onderhouden, dan is dat jammer, maar dan moet ik mijn huis verkopen. En dan ga ik ook geen begraafplaats in mijn weiland beginnen of daar een ander plan verzinnen. Nee, dan verkoop ik mijn huis. Als deze mensen hun pand niet kunnen onderhouden, dan is dat heel jammer, dan moeten ze het verhuren, verpachten, verkopen, doneren aan Natuurmonumenten, of wat dan ook. Het kan toch niet waar zijn dat wij ervoor moeten opdraaien dat een landgoedeigenaar zijn landgoed niet meer kan onderhouden? Mijn laatste punt is puur persoonlijk, maar is in het kader van het gelijkheidsbeginsel. Wij hebben een paardrijbak bij ons huis liggen. Dat hebben wij gekocht als zijnde vergund. Dat bleek niet zo te zijn, dus hebben we een vergunning aangevraagd. Die is afgewezen vanwege het feit dat wij een metertje of 10 te dicht bij Natura 2000 liggen. Dat is voor ons persoonlijk een hele trieste zaak.

Wij vinden het wel heel erg kwetsend en heel bizar dat er in datzelfde natuurgebied, waar ik niet met mijn paard in een paardrijbak mag rijden, ineens een begraafplaats kan worden aangelegd voor 20.000 mensen, met shoveltjes en allerlei andere mensen die daar komen. Terwijl dat bij ons niet mag. Inspreekreactie mevrouw Van den Akker Ik ben Cathleen van den Akker, ik spreek in namens ‘Liever bos dan botten’, een stichting (i.o.) van een grote groep omwonenden van landgoed De Polberg in Wapenveld. Wij maken ons grote zorgen over de ontwikkelingen op dit Landgoed en hun samenwerking met Natuurbegraven Nederland BV. We staan hier opnieuw voor u, net als in 2015. Er zijn ondertussen gesprekken geweest met 4 wethouders, politici en diverse ambtenaren in Heerde èn provincie Gelderland, journalisten, ecologen en andere experts. Het is een heel traject voor burgers met een toch al druk genoeg leven. Vanaf 2015 zijn wij als omwonenden bezig met de op komst zijnde natuurbegraafplaats. Vanaf dat jaar wiebelde het beleid voor de begraafplaatsen alle kanten op. In 2018 heeft de provincie beleid vastgesteld. Er is mede door een fanatieke lobby van landeigenaren en anderen, door de politiek maximaal tegemoet gekomen aan de grafrechthandel. Met een beetje creativiteit is het mogelijk 500 graven per hectare te bergen en de inkomsten kunnen daarom enorm zijn.

Sindsdien is Natuurbegraven Nederland BV, via Landgoed de Polberg opnieuw bezig om voet aan de grond te krijgen in Wapenveld. De mogelijkheid wordt hier geboden in het Gelders Natuur Netwerk. Notabene naast een zéér stikstofgevoelig Natura 2000 gebied, om de grootste begraafplaats van Nederland aan te leggen. Voor de duidelijkheid, 77 ha is ongeveer zo groot als 100 voetbalvelden. Een bizarre onderneming, zonder nut of noodzaak. Enkel een luxe, gekweekte behoefte, gecreëerd door een ongekend slimme marketingmachine met groene praatjes. Maar wat heeft Heerde hier nu eigenlijk aan? Voor ons is het onbegrijpelijk, dat dit voorstel serieus genomen wordt. Aan de ene kant wordt er energie gestoken in het in goede banen leiden van het toerisme, mensen die genieten en ontspannen in de natuur. Anderzijds omdat de natuur op de Veluwe onder grote druk staat. Het lijkt er nu op, dat de deur wijd open gezet wordt, voor een ieder die met een groen praatje, geld wil verdienen aan de Gelderse natuur. En het naar hartelust verstoort. Wij beseffen dat deze onderneming plaats zou gaan vinden op een stuk land dat privébezit is, echter dit betreft een groter belang dan dat van 1 familie of 1 onderneming. Hier gaat voor altijd de hele omgeving, zowel flora, fauna als bewoners, gevolgen van ondervinden. Deze begraafplaats gaat Heerde, behalve veel overlast, niets opleveren.

Extra verkeer vanuit het hele land, vervuiling en verstoring van het bos. Extra stikstofuitstoot, wat beter voor het bouwen van huizen gebruikt kan worden. Wat het verder oplevert is een grafstemming in een gebied wat nu gebruikt wordt voor ontspanning en recreatie. En dat is niet iets, waar we hier op zitten te wachten. Er is in Heerde al een bosbegraafplaats, met nog genoeg ruimte om een stuk te gaan natuurbegraven. Op deze manier houdt de Heerder gemeenschap de kosten en baten voor haarzelf bij elkaar. Hoe bizar is het, dat de plaatselijke begraafplaatsen, die het al moeilijk genoeg hebben

Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 5 van 27

5

10

15

20

25

30

om de eindjes aan elkaar te knopen, voortaan beconcurreerd worden door een commerciële begraafplaats van buitenaf. Wat ook opvalt; de rapporten die u nu aangeboden zijn, daar zijn grote twijfels over. Er ligt geen vergunning in het kader van de Wet Natuurbescherming; er ligt geen Plan-van-Aanpak met hoe de werkwijze gaat zijn in de praktijk. In de stikstofberekeningen worden o.a. niet de natuurwerkdagen, groepswandelingen, lichtjesavond en andere extra’s die op natuurbegraafplaatsen georganiseerd worden, meegerekend. De quickscan van de natuur is wel heel oppervlakkig met veel aannames: ‘het zou kunnen dat’ en ‘gebaseerd op dit type bos zou het kunnen’, etc. En de omvorming naar een eikenbos, terwijl de eiken op de Veluwe op omvallen staan. Wij hebben begrepen dat e.e.a. later komt, nadat u groen licht heeft gegeven. Dit is omgekeerde wereld, hoe kunt u een advies afgeven zonder volledige informatie? Ook heeft de geplande bijeenkomst met de buurt, ondanks toezeggingen en een mooi verhaal van het adviesbureau nog steeds niet plaatsgevonden. Wij voelen ons als buurt absoluut niet gehoord. Er heerst onbegrip en woede en wij voelen ons regelmatig weggezet als niets-willende ‘not in my backyard’ roepers, terwijl wij altijd hebben aangegeven bereid te zijn tot een gesprek, met ondernemers en politiek.

Als u goedkeuring zou geven aan deze club om de flora en fauna op deze grote schaal te gaan verstoren voor 3.400 graven, verspreid over 70 hectare, staan we hier over een paar jaar weer. Als u dit toestaat, is het niet de vraag òf, maar wanneer de uitbreiding naar 20.000 graven plaats gaat vinden. Gezien de praktijk bij dit bedrijf, met hun gewiekste marketing, zullen de grafrechten snel verkocht worden en zit het er dik in dat binnen afzienbare tijd uitbreiding aangevraagd zal worden. Dit is reeds gebleken op diverse andere natuurbegraafplaatsen. De weg terug wordt dan erg lastig, immers, dit enorme terrein is dan al bestemd als begraafplaats. Op deze manier zal Natuurbegraven Nederland BV, mèt of zonder de familie Stuyling de Lange, over niet al te lange tijd dit bos omgevormd hebben naar de grootste begraafplaats van Nederland. Met minstens 20.000 doden èn bijbehorende grafstemming, waar we nooit meer vanaf komen. Een volgend hoofdpijndossier met geen weg terug. Als laatste hadden wij graag de nu 595 verzamelde handtekeningen aan willen bieden aan de burgemeester. Helaas gaat dat niet lukken in een online vergadering. Hier komen wij graag later op terug. Hartelijk dank voor uw aandacht! Burgemeester Wiggers: U bent van harte welkom, ook om de toelichting van uw kant nog een keer te geven. Corona biedt u de ruimte om dat fysiek te kunnen doen.

Ik stel dat zeer op prijs, dus laten we snel een afspraak maken en dan neem ik de handtekeningen met veel genoegen in ontvangst.

35

40

45

50

55

Inspreekreactie de heer Barneveld Mijn naam is Steven Barneveld, geboren in Wapenveld en ik woon nu al 42 jaar in de zandgaten, op één van de mooiste locaties in Wapenveld. Wat schetst mijn verbazing; de buren, familie De Lange in de volksmond, verkopen hun perceel bos voor een begraafplaats, zogenaamd natuurbegraafplaats. Naar mijn inziens zijn alle begraafplaatsen natuurbegraafplaatsen (toch?). Dit betreft een particulier bos, dus dit is nooit opengesteld geweest voor publiek, dus hebben wij nooit last gehad van wandelaars, pottekijkers en nieuwsgierigen. Nu is er een spulletje uit Brabant, die wil 77 Ha kopen voor zogenaamd 3.400 graven. Beste mensen, zoveel grond, dat is toch niet rendabel. Denk eens na. Bij deze heb ik al een schadeclaim ingediend bij de familie De Lange. Dat ga ik ook doen bij de gemeente Heerde en eventueel bij dat spulletje uit Brabant. Want mijn woning zal straks aanzienlijk minder waard zijn. Straks, als het door zou gaan, komen hier 7 dagen in de week mensen langs. Ze kunnen dan letterlijk en figuurlijk zien wat ik eet en wat er op mijn bord ligt. Dat geldt voor de hele wereld tegenwoordig met die mobile telefoons. Mijn privacy is weg.

Moet ik mij aanpassen aan dat stelletje uit Brabant, of moeten zij zich aan mij aanpassen? Ook in coronatijd was er een meeting met dat spul uit Brabant via de pc waar bewoners en tegenstanders hun vragen konden stellen aan dat stelletje amateurs. Ze wisten nergens van en op veel vragen kregen wij geen of een onduidelijk antwoord terug. Momenteel ook hier in het bos leven veel beschermde diersoorten. Ik zal er een aantal noemen die ik hier in die 42 jaar regelmatig zie; dassen, vleermuizen, de zwarte specht, eekhoorns, adders (de Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 6 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

adders staan bij mij op de stoep), zandhagedissen, boommarters. Hoe gaat u om met die verschillende diersoorten? Wat denkt u van de overlast van parkeren straks. Wij hebben 1 toegangsweggetje. Laatst kon ik na een dag hard werken helemaal niet thuiskomen met de auto, omdat die simpele bestuurders hun auto maar lukraak parkeren. En dit wordt alleen maar erger. Er zijn hier helemaal geen parkeerplaatsen. En kijkt u nu al eens wat een rommel en rotzooi ze achterlaten. Dat wordt alleen maar erger. Ik erger mij daaraan. En maar niet te spreken van het grote risico van een bosbrand. Maarja, als ze alle bomen omhakken kan dat bos niet meer branden, of wel? 40 jaar geleden had de gemeente Heerde al een begraafplaats in het bos, namelijk de Engelmanskamp. Ik denk dat deze vrij gemakkelijk en goedkoop is uit te breiden. Zo hou je als gemeente de regie in eigen handen en ben je niet afhankelijk van één of andere particuliere instelling die geld wil verdienen over de rug van de inwoners van Wapenveld en Heerde. Burgemeester en wethouders en commissie, wat en hoe denkt u en hoe gaat u om met de CO2 problematiek? Hoeveel bomen en mooie struiken moeten er wel niet plat voor die 20.000 graven? Ennerveld mag weer open. omdat boer Post in het Klooster is gestopt met boeren.

Ten aanzien van die begraafplaats De Polberg, hoeveel boeren moeten daarvoor stoppen ? Bij deze wil ik Dorpsbelang bedanken voor het meedenken met uw artikel in de krant over de rotonde. Hoe kom je er op? Je bent toch niet goed op de hoogte van het stikstofbeleid? Jullie vonden het niet nodig om in overleg te gaan met aangrenzenden en omwonenden, want jullie waren van alles op de hoogte. Bij deze gun ik iedereen een goed verstand en denk nog eens goed na over deze beslissing. De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Habekotté. Omdat er geen verbinding is met mevrouw Habekotté geeft de voorzitter de commissieleden vast de gelegenheid vragen te stellen aan de insprekers. Vragen aan de insprekers Mevrouw Landman: De heer Van Boekel vraagt een vergunning zonder grenzen aan, dus niet gemaximaliseerd. Eigenlijk is dit een vrijbrief. Hoe kijkt u daar zelf tegenaan? De heer Van Boekel: Het is niet de bedoeling een vrijbrief aan te vragen. Het voorstel zoals dat nu in de discussienota staat met 3.433 graven is, zoals ik in mijn inspraakreactie aangaf, te klein. Ik heb aangegeven graag de handschoen te willen oppakken om in het bestemmingsplan het aantal plekken te maximeren. Maar wel op een manier dat we onze verantwoordelijkheid die wij voelen voor het duurzaam instandhouden in stappen kunnen realiseren.

Wat ons betreft werken we in het bestemmingsplan heel duidelijk uit wat het maximaal aantal graven is. De heer Jalink: De heer Van Boekel zei dat 3.433 graven niet rendabel is. Hoeveel graven moet u hebben om het wel rendabel te laten zijn? De heer Van Boekel: Bij de verdere uitwerking van het plan is dat definitief te zeggen, maar als ik kijk naar andere natuurbegraafplaatsen die wij hebben varieert het aantal plekken tussen 7.000 en 9.500 graven. Dat is iets wat als richtlijn ook hier haalbaar zou moeten zijn, want ook daar hebben wij duurzame instandhouding hoog in het vaandel en moeten wij ons gebied onderhouden en beheren. De heer De Gooijer: Ik beluister bij de omwonenden dat er een gebrek aan contact met de buurt is. Heeft de heer Van Boekel zich ingespannen om contact te zoeken? De heer Van Boekel: Door corona was het helaas onmogelijk een fysieke informatieavond op één plek te organiseren. Daarom hebben we ervoor gekozen mensen schriftelijk te informeren en een digitale informatieavond te houden. Zoals wij eerder hebben aangegeven, zijn wij heel graag bereid met insprekers in gesprek te gaan. Het was een grote wens om dat in persoon te doen, maar dat is tot op heden helaas niet mogelijk gebleken. We hebben geprobeerd binnen de corona-omstandigheden informatie te verschaffen.

Als dat onvoldoende is geweest, staan wij er zeker voor open om dat binnenkort in een zaaltje in Wapenveld of op het landgoed te doen. De heer De Weerdt: Ik ben nu al geschrokken. Wat mij opvalt, er komt een aanvraag voor een bepaald aantal waarvan nu al zeker is dat het niet rendabel is. Eigenlijk is dit al een soort misleiding naar de raadsleden. Waarom wordt een verzoek ingediend dat niet op waarheid berust en wat in de toekomst veel meer zal moeten zijn? Ik heb nu al het gevoel dat de heer Van Boekel zegt dat er in de toekomst meer begraven zal moeten worden. Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 7 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

De heer Van Boekel: Ik vind het erg jammer dat u dat gevoel heeft. Wij hebben dat getal van 3.400 nooit genoemd. Zoals ik in mijn inspraakreactie al aangaf, kwam dat voor ons ook als een verrassing. Wij hebben in ons verzoekboek geen expliciet aantal genoemd. Wij hebben het aantal van 3.400 ook nooit genoemd, omdat voor ons duidelijk was dat dat niet haalbaar is. De heer Sellies: Er werd geopperd dat er vanuit de directe omgeving van Wapenveld behoefte is aan natuurbegraven. Is daar onderzoek naar gedaan? En dan niet de landelijke behoefte naar natuurbegraven, maar specifiek de behoefte van de Noord-Veluwe? De heer Van Boekel: Op andere plaatsen zien wij dat natuurbegraven op onze natuurbegraafplaatsen invulling geeft aan een behoefte. Ook voor omgeving Wapenveld hebben wij in het verleden door TNS NIPO een peiling laten doen waaruit blijkt dat er interesse is voor het onderwerp natuurbegraven. De exacte aantallen heb ik nu niet paraat, maar die kunnen we delen. Inspraakreactie mevrouw Habekotté Ik ben Yvonne Habekotté. Wij maken ons ernstig zorgen over ons woongenot, omdat ons perceel direct aanlsuit aan landgoed De Polberg. Wij maken ons onder meer zorgen over bezoekers die onze privacy verstoren. Het landgoed ligt namelijk hoger dan ons perceel en binnen 15 meter buiten ons perceel liggen wandelpaden die wandelaars en straks ook mensen die heel nieuwsgierig zijn trekken.

Daarnaast achten wij dat ons woongenot wordt bedrukt wegens de begrafenissen die vlak naast onze tuin zullen plaatsvinden. Wij zijn bekend met het feit dat de graven en begrafenissen op een afstand van (meer dan) 15 meter van onze erfgrens zullen komen/plaatsvinden. Echter, wij geloven niet dat ‘inheemse bomen en struiken’ er aan zullen bijdragen dat dit zicht ons zal worden ontnomen. Vooral niet in de winter. Daarbij geldt ook dat ons perceel niet wordt meegenomen in deze ‘afscherming’ en dat bezoekers alsnog in onze tuin kunnen kijken. Daarbij komt dat we zorgen hebben over geluidsoverlast, zowel van verdrietige bezoekers, voertuigen, graafmachines, etc. In aansluiting hierop hebben wij vanuit onze opvoeding geleerd om respect te hebben voor de overledenen. Als er een begrafenis plaatsvindt op het landgoed zijn wij daarom genoodzaakt hier rekening mee te houden. Dat is voor ons geen fijn wonen meer. Wij worden dan omringd door treurnis, terwijl wij juist dit huis kochten voor het woongenot, het genieten van de natuur, de rust en het vrije wonen. Stel dat wij op een warme middag lekker aan het lunchen zijn in de tuin, en dat dat verstoord wordt door (in alle respect) mensen die huilen of overstuur zijn. Zij kunnen hier natuurlijk niks aan doen, maar wij voelen ons erg gelimiteerd in ons welzijn en vrolijke humeur bij deze gedachte.

Wij zijn erg ontevreden over de mate van participatie in dit traject. Wij worden slechts minimaal meegenomen in dit proces, terwijl dit een grote impact heeft op ons woongenot en de financiële waarde van ons perceel. Wij hebben slechts tweemaal iets over dit plan te horen gekregen: 1. 21 oktober 2020 - Informatiebrief betreffend: Natuurbegraafplaats Landgoed de Polberg 2. 5 november 2020 – digitale bijeenkomst In de informatiebrief zijn wij in een erg algemeen verhaaltje meegenomen in de ontwikkelingen. Dit zorgde echter voor meer vragen dan antwoorden. Toen deze vragen gesteld werden tijdens de digitale bijeenkomst op 5 november, werden deze vragen afgewimpeld en was het een eenzijdige bijeenkomst waarbij interactie en inclusie nauwelijks aan de orde waren. Om die reden hebben wij met de omwonenden destijds collectief de vergadering verlaten, om onze ontevredenheid en frustratie te uiten. Bovendien blijkt Natuurbegraven Nederland en de familie Stuyling de Lange de waarheid te verdraaien en ons voor te liegen. Tijdens de digitale bijeenkomst werd ons verteld dat er 3.400 graven zouden komen. Echter, op de website https://www.natuurbegraafplaatsdepolberg.nl/questions-and-answers wordt vermeld dat het om 13.000 tot 15.000 graven gaat. Dat is een verschil van 9.600 tot 11.600 graven, heel veel dus.

Dit geeft aan dat de ontwikkelaars totaal geen interesse tonen in het woongenot en welzijn van de directe omwonenden. Wij maken ons echt zorgen over de aantasting van de flora en fauna in het gebied. Wij zien onder andere dassen, vossen, wilde zwijnen, reeën, steenmarters en vleermuizen. Ook maken wij ons zorgen over de schade aan boomwortels wegens het begraven van stoffelijke overschotten. Een rapport van Alterra van de Universiteit van Wageningen schrijft dat het begraven van stoffelijke overschotten dichtbij bomen schadelijk kan zijn voor boomwortels. Er grenzen een paar grote Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 8 van 27

5

10

15

bomen aan de zuidkant van ons perceel. Beschadiging van wortels als gevolg van het begraven van overledenen, en de instabiliteit van de bomen die dit met zich meebrengt kan gigantische schade aan onze bouwwerken teweegbrengen in het geval dat een boom omvalt. Wegens de plannen maken wij ons zorgen over de waarde van ons huis: • Uitzicht op de begraafplaats • Tuin aangrenzend aan begraafplaats • Overlast van bezoekers U begrijpt, wij maken ons erg zorgen over dit mooie stukje Wapenveld en wij hopen dat dit niet doorgaat. Heb respect dat ook wij hier mogen wonen. Vervolg vragen aan de insprekers Mevrouw Bosman: Op welke plek woont mevrouw Habekotté? Mevrouw Habekotté: Wij wonen aan Wapenvelder Zand 5. Mevrouw Bosman: Op Google maps zie ik dat natuurbegraafplaatsen vooral gecentreerd zijn rond de Veluwe. Ik zie er maar twee in het westen. Wat is hier de oorzaak van? De heer Van Boekel: De reden hiervoor is dat dit een goede plek is. Daarnaast zijn er eisen vanuit de wetgeving over bijvoorbeeld grondwaterstanden. In het westen van het land zijn die anders dan in het oosten en zuiden. Voorzitter: Het voorstel ligt nu voor ter bespreking.

20

25

30

35

40

45

50

Eerste termijn De heer De Weerdt: Dit onderwerp en info gegevens heeft de laatste tijd veel aandacht gekregen in onze fractie en in onze gemeenschap van Wapenveld. Heel veel door mensen aangesproken. Ons standpunt is dat in Nederland de wetgeving van oudsher begraven in alle plaatsen gewaarborgd heeft en dat dit altijd op waardige wijze wordt uitgevoerd, met aanvulling van lokale wetgeving. Wij zijn niet tegen natuurbegraven. Ook in Heerde op de algemene begraafplaats kan dit plaatsvinden. We vinden deze manier van natuurbegraven in onze gemeente niet nodig. De behoefte zal niet groot zijn. Nooit iemand gesproken die dit zou willen. Wij vinden dat iedere gemeente in Nederland altijd algemene begraafplaatsen moet behouden en bezoek voor naasten kort bij de graven mogelijk moet maken. Wij zijn tegen de aanzet tot deze begraafplaats en zullen hier geen medewerking aan verlenen. Mevrouw Bosman: In de afgelopen jaren is dit onderwerp een aantal keren in de raad geweest. De laatste keer lagen er 2 initiatieven van zowel Winfried als De Polberg voor. Hiervan heeft de raad de initiatiefnemers verzocht een mogelijkheid tot samenwerken te onderzoeken. Nu ligt deze discussienota voor met onderliggend het verzoekboek vanuit initiatiefnemers.

Een discussienota, wat niet meer betekent dat wij als commissie geen uiteindelijke beslissing nemen, maar wel het college van informatie, vragen en meningen voorzien. Dus eigenlijk een advies geven. En vragen had de PvdA meteen. Heel veel vragen. Want, er is onze hulp ingeroepen over dit onderwerp, door zowel de voorstanders, maar ook de tegenstanders. Vorige week is een aantal commissieleden gaan kijken op zowel landgoed Winfried als landgoed De Polberg. We hebben hier ook met initiatiefnemer gesproken en van beide landgoederen een deel mogen bewonderen. Erg mooie landgoederen. Jammer dat dit nu afgesloten is, maar het is ook erg groot en iets wat veel arbeid en financiën vergt om te onderhouden. Eén van de voorwaarden is dat, indien dit intiatief doorgang vindt om hiervan een natuurbegraafplaats te maken, deze landgoederen weer opengesteld zullen worden. Geen beperkingen door afrasteringen. Dit houdt in dat iedereen hier vrij overheen kan bewegen. Niet alleen om het graf van zijn of haar geliefde te bezoeken, maar ook om hier te wandelen of fietsen. En bij dit laatste denk ik ook meteen aan een momenteel erg populaire sport, namelijk met de moutainbike door het bos heen gaan en soms helaas ook de weg passeren. Gaat dat hier ook mogelijk zijn? Dat lijkt me dan weer niet gewenst. Daarnaast vraag ik me af of er daadwerkelijk gerecreëerd gaat worden.

Het idee van een begraafplaats kan afschrikwekkend werken. Hoewel dit wel in meer plaatsen gezegd zal worden, wonen wij wat dat betreft op een uniek stukje van de Veluwe; de bossen van de Veluwe en de

Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 9 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

uiterwaarden van de IJssel. Wethouder, klopt het dat het water vanuit deze bossen richting de IJssel stroomt? Zo ja, wat betekent de aanleg van een natuurbegraafplaats voor dit water? Wat wij tijdens het gesprek ook ter sprake hebben gebracht zijn 3 zorgpunten. Het eerste was de kap van de bomen, zoals vanavond ook al meerdere keren is genoemd. Klopt het dat er bomen gekapt gaan worden? “Ja”, werd ons verteld, “maar nee, niet in grote getale.” Daar waar het om produktiebos gaat, wil men weer terug naar de oorspronkelijke boomsoorten, eiken, beuken en berken. Klopt dit, wethouder? Wordt er weer herplant? Het viel mij ook op, en dat zie je op meer plekken in onze gemeente, dat er dode sparren staan. Wat gaat hiermee gebeuren en wat betekent dat als er een graf wordt gegraven? Maakt dat instabiel en is er dan schaderisico? Daarnaast zou deze kap, zoals mevrouw Baayen ook aangeeft, en een toename van de bezoekersaantallen bewerkstelligen dat een aantal diersoorten, zoals vogels en dassen en beschermde diersoorten verdwijnen. Klopt dit? En als we het over dieren hebben; hoeveel schade gaat een zwijn aan een graf toebrengen? Je ziet vaak dat zwijnen kanten omwoelen, maar ze kunnen wel een meter diep gaan. Klopt dit? Hoe diep liggen de mensen begraven en is dat diep genoeg? Ook hebben wij het over verkeersafwikkeling gehad. Dit gaat via de Groteweg.

Initiatiefnemer geeft aan dat de impact niet zo groot is. Maar is dat daadwerkelijk zo? Want er wordt gesteld dat er ongeveer 250 begrafenissen per jaar zullen zijn. Omgerekend, iedere doordeweekse dag één. Over hoeveel praten we dan en hoeveel bewegingen zijn er momenteel per dag? Wat betekent deze uitstoot ook voor de natuur? Voorzitter, het blijft een lastige kwestie. Initiatiefnemer heeft het getal van 20.000 graven genoemd. Dat blijft hangen bij de mensen. We weten ook dat het voorgestelde aantal in deze discussienota niet rendabel zal zijn voor de initiatiefnemer. Dat geeft hij ook zelf aan. Klopt het dat, indien wij nu instemmen met deze ruim 3.000 graven, initiatiefnemer over 10 jaar (want dat zal met een aantal van 250 per jaar ongeveer het aantal jaren zijn) weer bij het gemeentehuis aanklopt en dan op een makkelijke wijze het bestemmingsplan kan laten wijzigen zodat het om kan naar 10.000 of 20.000 graven? Er is vanavond al een aantal keren gerefereerd aan de andere begraafplaats in het bos in Heerde. Hoeveel plekken zijn er op dit moment nog beschikbaar op onze gemeentelijke begraafplaats? Is daar nog plek om uit te breiden? Kan dat ook nog van belang zijn om hier toch over natuurbegraven na te denken? De heer Jalink: Eerst dank aan de insprekers, die allemaal duidelijk hebben aangegeven hoe zij over de natuurbegraafplaats denken.

Natuurbegraafplaats op landgoederen De Polberg en Winfried, een lang verhaal met een lang tijdsbestek. Al op 18 maart 2014 heeft het voormalige college zich onder voorwaarden positief uitgesproken. Ook deed dat de raadscommissie op 20 April 2015. Op 17 maart 2015 heeft het voormalige college zich onder voorwaarden positief uitgesproken en dat deed ook de raadscommissie ruimte op 31 augustus 2015. De fractie van VVD was niet negatief, maar verleent echter op voorhand geen instemming tot realisatie van deze beide initiatieven. De fractie wil dat alle vragen die in een eerder stadium gesteld zijn worden beantwoord. We zijn nu 6 jaar verder. We zijn door De Polberg de afgelopen jaren door de nieuwsbrief op de hoogte gehouden van het proces dat doorlopen is. Dank daarvoor. Als fractie hebben we een gesprek gehad met een bewoner uit de buurt die ons mededeelde dat daar meer dan 20.000 graven zouden kunnen komen. Daar zijn we wel van geschrokken. Dan denk je, wat is de meerwaarde voor het gebied en onze gemeente en omwonenden? Niet veel, volgens ons. Wij zijn blij dat er een discussienota ligt over De Polberg en Winfried. Wij vinden de uitgangspunten van initiatiefnemers voor dan 20.000 graven voor onze fractie onbespreekbaar. Wij gaan ook niet mee met omvorming van nieuwe natuur buiten onze gemeente.

Wij kunnen ons wel vinden in het omvormen van 66 ha natuur in overleg met de provincie. Als VVD kunnen we meegaan in het realiseren van 3.343 graven. Als gemeente krijgen we er dan ook wat voor terug; twee landgoederen die hersteld worden, zover mogelijk, en opengesteld worden voor het publiek.

Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 10 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

Natuurlijk begrijpen we ook de zorgen van de omwonenden, zoals grote bomenkap, graven dichtbij hun perceelgrenzen, verkeersoverlast. Wij gaan er vanuit dat het begraven met een aantal van max. 3.343 meer in het midden van de landgoederen zal plaatsvinden. Tot slot, we weten ook dat dat het voor landgoedeigenaren steeds moeilijker wordt om hun eigendommen te onderhouden en dat ze alternatieven zoeken om dat in stand te houden. De heer De Gooijer: Namens de fractie van CDA wil ik eerst alle insprekers bedanken voor hun bijdragen. Ik denk dat deze zeer waardevol zijn in het proces en van belang om uiteindelijk tot een goede besluitvorming te kunnen komen. Een aantal zorgpunten delen wij ook en wij hebben ook onze vragen. De CDA-fractie heeft geprobeerd zich een goed beeld te vormen van alle effecten van dit voorstel en daarbij een goede afweging te maken van alle genoemde voors en tegens. Dat we in dit proces met de voorliggende discussienota belangrijke keuzes voor nu, maar ook voor de nabije en verdere toekomst maken, staat als een paal boven water. Bij het maken van dergelijke keuzes staat voor onze fractie steeds de vraag centraal ‘Waar is onze gemeenschap bij gebaat?’ In de huidige situatie zien we 2 losse landgoederen, waarvan 1 inmiddels is opgeknipt. Op het voorste deel van landgoed Winfried hebben we vorige week kunnen zien hoe daar o.a.

wordt gewerkt aan het opknappen van het huis voor een B&B. Het deel dat beoogd is voor dit plan voor het natuurbegraven is op dit moment allemaal bos en vrij toegankelijk voor het wild. Wat betreft De Polberg is het bosperceel weliswaar afgezet, maar voor het wild ook wel toegankelijk. In feite een mooi rustgebied voor de dieren. Hiertussen ligt dan nog de Wapenveldseweg. Deze eindigt voor auto’s op een parkeerplaats net achter de landgoederen. We hebben n.a.v. de nota een aantal vragen en opmerkingen: - De begraafplaats krijgt een regionale en misschien wel provinciale functie, of nog groter, en heeft daarmee een zeer aanzuigende werking. De verkeersdrukte zal op dit punt dus toenemen. 250 begrafenissen is een heel groot aantal. Hoe gaat er dan gezocht worden naar een goede afwikkeling van de te verwachten drukte? Ik zie dat er rekening is gehouden met 55 parkeerplaatsen. Als er op een dag één of meerdere begrafenissen zijn, is dit wellicht veel te weinig. Waar gaan deze auto’s parkeren? De Groteweg is hiervoor niet geschikt. En wie draagt dan de kosten voor extra parkeervoorzieningen wanneer er buiten eigen terrein wordt geparkeerd? - Wat is het effect van begrafenissen, graafwerkzaamheden en onderhoud op het wild? Is dit al onderzocht? - De 2 terreinen worden op dit moment gescheiden door een stuk openbare weg.

Moet hier nog een oversteek worden gerealiseerd? Hoe gaan we dit doen? - Stel, deze begraafplaats is er. Wat zijn de te verwachten bezoekers? Hierdoor zal nog meer druk op de omgeving en de natuur ontstaan. Zijn deze aantallen in te schatten? Is hier ervaring mee op andere plaatsen? - De initiatiefnemers stellen voor zo’n 20.000 graven mogelijk te maken. Uitgaand van 250 begrafenissen per jaar zijn wij de komende 80 jaar gebonden aan het begraven op deze locatie. Stel dat we akkoord gaan met 3.343 graven, lopen we dan het risico dat er toch meer graven komen dan er nu wordt gedacht? - In de nota wordt een aantal van 3.343 genoemd. Initiatiefnemer noemt fors hogere aantallen. Als ik het goed begrijp, is het bij andere natuurbegraafplaatsen wel rendabel om met kleinere aantallen te werken. Waarom wordt dat hier niet overwogen? - We hebben met de Engelmanskamp al een in het bos gelegen begraafplaats welke door de gemeente wordt geëxploiteerd. Is het dan vanuit onze gemeente bekeken niet veel beter om hiervan een deel in te richten voor natuurbegraven en deze niet met elkaar te laten concurreren? Kortom, we hebben nogal wat vraagtekens bij deze plannen. Uitgaande van de vraag die wij onszelf hebben gesteld “Waar is de gemeenschap bij gebaat?” hebben wij grote bedenkingen bij dit plan, omdat wij twijfels hebben wat deze voorziening aan meerwaarde toevoegt aan onze gemeenschap.

Naast onze inhoudelijke vragen waar wij graag een antwoord op willen hebben, willen we op dit punt graag een toelichting van de gemeente. De heer Sellies: Met belangstelling hebben wij de stukken gelezen over de plannen rondom de te ontwikkelen natuurbegraafplaats op de landgoederen Winfried en De Polberg. Zoals we in de Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 11 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

stukken konden lezen waren dit eerst twee afzonderlijke plannen. Maar als fractie van CU-SGP hebben we toen al aangegeven dat dit niet wenselijk is en lijkt het ons goed dat dit één plan is geworden. Vorige week hebben wij met een aantal andere raadsleden de landgoederen bezocht om een indruk te krijgen van de ruimte en te horen wat de plannen zijn en al wat vragen te stellen aan de initiatiefnemers. We hebben een rondleiding gehad over de landgoederen Wifried en De Polberg. Wat ons opviel was de enorme rust en de ruimte die er heerst over de landgoederen. Er komen heel wat vragen bij ons op: - Zoals ik al aangaf, de enorme rust en ruimte op beide landgoederen. Wij kunnen ons voorstellen dat dit een soort rustgebied of stiltegebied is voor het wild. Wat gebeurt er als dit wordt opengesteld voor publiek? - Er wordt gesproken over 250 begrafenissen per jaar. Dit komt neer op gemiddeld 5 per week. Dat is ons toen ook verteld. Als we dat vergelijken met onze eigen algemene begraafplaats; daar zitten we op een gemiddelde van 5 per maand. De fractie van CU-SGP vindt dit toch wel heel erg veel. - Wat voor invloed heeft dit enorme aantal begrafenissen op de verkeerssituatie? En dan vooral voor de Groteweg? - In één van de bijlagen hebben we kunnen lezen dat er een parkeerplaats gerealiseerd gaat worden bij de beheerderswoning aan de noordkant van landgoed De Polberg.

Het zal dan gaan om 55 plekken. Is dit voldoende? Wat gaat er gebeuren bij een grote begrafenis? Moet er dan gebruik gemaakt gaan worden van de Wapenveldseweg, of van het Wapenvelder Zand? En zo ja, wat doet dat dan weer met de verkeersveiligheid, gezien het feit dat deze mensen dan te voet over het fietspad langs de Groteweg moeten gaan richting landgoed De Polberg? - Wat is de mening van het college over het idee van de Dorpsraad wat betreft de rotonde Nachtegaalweg/Groteweg? - Door het plan samen te voegen met landgoed Winfried zal er ook een verbinding gemaakt moeten worden tussen beide landgoederen. Hiervoor zal de Wapenveldseweg moeten worden overgestoken. Of maakt de rouwstoet dan gebruik van de Wapenveldseweg? Ik kan me voorstellen dat het stuk van de beoogde parkeerplaats tot het meest zuidelijke gedeelte van landgoed Winfried voor mensen die slecht ter been zijn toch wel erg ver is. Rijden de auto’s dan achter de rouwstoet aan over de verschillende landgoederen heen? Of wordt er dan gebruik gemaakt van de Wapenveldseweg? - Er wordt gesproken van een economisch en toeristisch belang voor Wapenveld wat betreft de catering die door een plaatselijke cateraar geleverd zal worden. Ik kan me daar wel iets bij voorstellen, maar bij ons heerst de gedachte dat het belang van een natuurbegraafplaats meer ligt bij mensen buiten onze gemeentegrenzen.

- In hoeverre treft het de mensen vanuit onze regio? Mijn ervaring leert dat men hier over het algemeen kiest voor het traditionele begraven, dus daar waar er ook een steen op het graf geplaatst kan worden en er geen rekening gehouden hoeft te worden met een kist o.i.d. waarvoor gekozen moet worden. - De fractie van CU-SGP vraagt zich af; wat als we nu instemmen met dit geheel en het wordt een flop? Wie draait dan op voor de kosten? En wat is dan het risico van de gemeente? - Het college stelt voor het aantal graven te verlagen i.v.m. compensatie binnen de gemeentegrenzen. De fractie van CU-SGP kan hier zeker mee leven, maar zijn wij in de positie dit te eisen? Mevrouw Landman: Als we het over de planologische medewerking van de landgoederen De Polberg en Winfried hebben voor een natuurbegraafplaats, willen we als fractie van D66/GL teruggaan naar de jaren 2014/2015, toen een positieve grondhouding werd aangenomen op grond van: 1. een geheel ander plan dan nu, met uitkijktoren, geen paden, enz. 2. een zeer eenzijdige voorlichting aan de raadscommissie, zodat we wellicht op het verkeerde been zijn gezet 3. er nu andere standpunten t.a.v. natuurbegraven zijn 4.

er toen onvoldoende tijd genomen is om je als fractie diepgaand in de materie natuurbegraven te verdiepen (overigens hebben we dat kort daarna wel gedaan als fractie met experts) En daardoor, voorzitter, heeft onze fractie afgelopen jaren steeds opnieuw aandacht gevraagd om deze positieve grondhouding te gaan heroverwegen, omdat met het voortschrijden van de tijd Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 12 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

steeds veel ambtelijke capaciteit in dit project is gaan zitten en er ook steeds meer informatie is gekomen over natuurbegraven met de schadelijkheid ervan in een natuurgebied. Daarom wilde onze fractie de positieve grondhouding in een veel eerder stadium al bespreekbaar maken en/of teruggedraaid zien. We hebben elke gelegenheid te baat genomen, Algemene Beschouwingen en Perspectiefnota’s, om dit punt aan de orde te stellen. Helaas is hier niks mee gedaan en nu komen we weer, zoals vele malen met andere dossiers, voor een vervelende keuze te staan. Dit is een lang lopend dossier geworden met veel werkuren door ambtenaren en de initiatiefnemer en heel veel zorgen voor omwonenden. Voorzitter, laten we maar meteen met de deur in huis vallen; onze fractie wil niet dat er meegewerkt gaat worden aan het verder ontwikkelen van een natuurbegraafplaats op De Polberg en Winfried. Er zijn grote risico’s voor de natuur, want gaandeweg wordt er steeds meer opgeschaald als je de weg eenmaal hebt vrijgemaakt. Ook het argument dat natuurwaarden worden versterkt door geld voor onderhoud en beheer is niet hard gemaakt. Daarbij bestrijden we de stelling dat natuurbegraven iets natuurlijks is. Het is een verregaande ingreep en verstoring van de natuur. Ook het argument van de ecologische meerwaarde door omvorming tot meer gevarieerd bos en heide is geen argument.

Een prachtig aangelegd landschapspark is immers nog geen natuurlijk bos zoals alleen de natuur dit voortbrengt. En dat is juist nodig voor biodiversiteit. Voorzitter, zo kunnen we nog lang doorgaan. We hebben, zoals reeds genoemd, diverse argumenten, maar wat ons het meest triggert bij dit soort aanvragen is dat er toch weer voor een klein deel medewerking kan worden verleend voor de 3.300 graven met een compensatie van natuur. En dat in een natuurgebied. Dat is toch bizar? Zonder ook een afgrendeling van ruimte. Wie garandeert ons dat er dan niet een nieuwe aanvraag komt over 5 of 10 jaar om toch uit te breiden als de graven verzegd zijn? Op dit soort zaken zijn wij allert en er is een parallel te trekken met bijvoorbeeld de crossbaan. Door onvoldoende ruimtelijke handhaving waren we immers genoodzaakt om zowel ruimtelijke bebouwing als rijuren in het natuurgebied verder toe te staan. Je denkt dan: “Daar zal de crossvereniging wel blij mee zijn.” Nee, voorzitter, ze gaan een aanvraag doen om op de geluidswal te crossen, die juist bedoeld is om het geluid tegen te houden. De wereld op z’n kop, zou je zeggen.

Moeilijk doen om in een natuurgebied een kiosk op de rand bij een weg uit te breiden, en dan dit? Nee, voorzitter, als fractie van D66/GL kunnen we ons in deze commerciële natuurbegraafplaats met een verdienmodel van op termijn tegen de 15.000 à 20.000 graven en miljoenen te verdienen niet vinden. Niet alleen omdat we het niet vinden passen in een natuurgebied, maar omdat een agrariër die het bedrijfseconomisch niet rond krijgt ook geen extra huis op het erf kan bouwen om vervolgens gewoon op de oude voet door te gaan. En omdat een grote natuurbegraafplaats niet past in onze visie om een recreatiegemeente te zijn. Wij vinden het geen reclame als je als gemeente gaat adverteren met wandelen en fietsen op een begraafplaats. Daarbij komt dat het een valse concurrentie is met onze eigen begraafplaats waar we juist besloten hebben om bijvoorbeeld de eeuwige grafrust op te heffen. En mochten onze eigen inwoners graag op een natuurbegraafplaats willen rusten, dan kunnen we een lob bij de Engelmanskamp beschikbaar stellen. Het begraven in Wapenveld wordt gebruikt voor mensen van elders, van buiten Heerde. Willen we dat? En wat hebben onze inwoners en onze ondernemers en gemeente eraan? Nee, voorzitter, voor dat beetje werkgelegenheid hoeven we het niet te doen. Het effect op de natuur door natuurbegraven is bovendien door slechts één praktijkonderzoek onderbouwd.

Natuurlijk wordt er schade aan de natuur toegebracht. Je zit in een natuurgebied en om dat op te offeren, ook al compenseer je het, dat vinden we geen goed plan. Daarbij komt dat je formeel geen permanente bouwwerken in het natuurgebied mag neerzetten. Hoe gaat dat dan als er vossen en wilde zwijnen diep gaan graven? Wie bewaakt dat en hoe gaat dat? Het is een groot commercieel verdienmodel. We begrijpen dat een ondernemer wil verdienen, maar niet ten koste van onze natuur, van onze omgeving en onze inwoners. Voorzitter, misschien kan er dan wat anders bedacht worden om het landgoed in stand te houden. Aan de rand, bij de beheerderswoning, kan bijvoorbeeld een conferentiecentrum, een zorghotel, of een retraitecentrum worden ontwikkeld. Dat zijn ook verdienmodellen waar we meer voor voelen.

Concept verslag Commissie Ruimte 22 juni 2021 (vervolg 21 juni)

pagina 13 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

We willen best meedenken over een alternatief verdienmodel voor de eigenaren. Ook functieverandering voor het landgoed is voor ons bespreekbaar, maar we willen dat wel met draagvlak van de omwonenden. Er staat dat er bijvoorbeeld een quickscan is gemaakt. Zitten er dan geen ijsvogels, zandhagedissen of dassenburchten? Als je het gebied kent, en dat kennen we, zie je ze vanzelf verschijnen. Ook de stikstof in het gebied baart ons grote zorgen. Terwijl we nauwelijks een huis mogen bouwen, wordt daar extra stikstof ontwikkeld. De maatschappelijke meerwaarde kunnen wij als fractie niet ontdekken, ook niet als je natuur compenseert. Het zal altijd de biodiversiteit verstoren. Voor wie is er dan een meerwaarde? Commercieel alleen voor de ondernemer. Die gaat miljoenen cashen als de bestemming veranderd gaat worden. Bovendien wordt er slechts €50,00 toebedeeld voor onderhoud op de langere termijn. Dit lijkt ons veel te weinig (zie ook onze technische vragen die we hebben uitgezet). Een ander groot en essentieel punt waar de fractie D66/GL aan hecht bij dit soort ontwikkelingen, is het draagvlak van inwoners als er buiten de bestemming om wordt gevraagd medewerking te verlenen aan een ontwikkeling. Waarom zullen we dat doen? Er is geen groot maatschappelijk belang voor onze eigen inwoners, zoals bijvoorbeeld bij een bestemmingsplan voor woningen.

Of bij een recreatieontwikkeling zoals het Ennerveld. Er is op geen enkele wijze draagvlak gezocht bij de inwoners van het gebied en dat is zeer betreurenswaardig. Zij zitten al jaren in onzekerheid. Alleen een negatieve actie van de bewoners zelf, om aandacht te vragen en te zoeken omdat niemand luistert middels een handtekenactie. Dat vinden we als fractie D66/GL zorgelijk, bedroevend en jammer. Concluderend, voorzitter, wij zien niets in dit plan. Beantwoording door het college Wethouder Nienhuis: De heer De Weerdt gaf richting inspreker aan zich in de maling genomen te voelen omtrent de aantallen. In de discussienota staat dat het college voorstelt om het aantal te maximaliseren en dat initiatiefnemer een hoger aantal had gevraagd. Tijdens de discussie in 2015 zijn ook getallen genoemd van 18.000. Volgens het verslag was u daarbij. Dit voor de duidelijkheid. De fractie van PvdA vraagt of er mogelijkheden zijn dat er over het terrein wordt gemountainbiked en of er daadwerkelijk wordt gerecreëerd. Ik weet niet of men daar daadwerkelijk gaat picknicken. Maar het graf bezoeken en genieten van de rust en de natuur zou daar wel heel goed kunnen. Er werd gevraagd of het klopt dat het water naar de IJssel stroomt en wat dit voor het natuurbegraven betekent. Ik weet niet of het water naar de IJssel stroomt.

Volgens gegevens voor het plangbied bevindt het grondwaterpeil zich op tenminste 5,2 meter beneden maaiveld aan de oostzijde van de locatie. Aan de westzijde van de locatie is dat nog dieper. De eis is dat de waterstand minimaal 1,45 meter beneden maaiveld moet liggen. Daar wordt ruimschoots aan voldaan, dus wat betreft het grondwater moet dit geen problemen opleveren. Het klopt dat er bomen worden gekapt. Dat kunt u ook lezen. Dit is onderdeel van de omvorming van natuur. De aangetaste, dode sparren worden vermoedelijk ook verwijderd en daar zullen nieuwe bomen voor worden teruggeplant. Dat is onderdeel van het plan. Ik heb begrepen dat zwijnen nog nooit schade aan een graf hebben veroorzaakt. De verkeersintensiteit van de Groteweg ligt rond de 6.000 voertuigen per etmaal. De verwachting is dat de verkeerstoename zeer beperkt zal zijn en prima kan worden afgewikkeld. Op het terrein zijn 55 parkeerplaatsen. De verwachting is dat er zo’n 40 voertuigen per begrafenis komen en 20 vervoersbewegingen alternatief. Dat maakt dat er per begrafenis zo’n 120 vervoersbewegingen zijn. T.o.v. 6.000 is dat een zeer beperkte toename. Daarnaast wordt de snelheid op de Groteweg verlaagd van 80 naar 60. De realisatie daarvan vindt plaats als er groot onderhoud wordt gepleegd. Wellicht kan dat door de komst van een natuurbegraafplaats naar voren worden gehaald.