240429 Raadsmonitor 2023 Q4

Telefonische contacten

Bezoekers met vragen

2021

3797

16

2022

3975

52

2023

4007

90

Figuur 11 Aantal inkomende contacten Stip

28 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Bijlage Participatiewet Programma Participatiewet Onderwerp

Toelichting

Doelen

De doelen op hoofdlijnen van de gemeente op basis van de Participatiewet20

Stand Bijstand

Aantal mensen in de bijstand en het verloop over meerdere jaren

Trajecten

Aantal mensen dat een traject heeft

Financiën

Kosten van de uitkering ten opzichte van het Buigbudget

Financiën Openeinderegeling

Financiën van de bijzondere bijstand, het minimabeleid en de kwijtscheldingen

Armoede en schulddienstverlening

Instroom en uitstroom

Doelen Inwoners van de gemeente Heerde voorzien zoveel mogelijk in hun eigen inkomen. De gemeente Heerde biedt ondersteuning bij het vinden van werk. Hierbij geldt als regel dat ondersteuning alleen wordt ingezet als het efficiënt en effectief is. Voor inwoners die niet kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt en participeren naar eigen vermogen in de samenleving, bijvoorbeeld door het uitvoeren van vrijwilligerswerk, biedt de gemeente Heerde een vangnet als zij het financieel moeilijk hebben. De gemeente wil armoede en schulden onder de inwoners van de gemeente waar mogelijk voorkomen dan wel bestrijden.

Vluchtelingen uit Oekraïne De gemeente Heerde biedt ondersteuning aan vluchtelingen uit Oekraïne op noodopvanglocatie Groot Stokkert, maar ook voor vluchtelingen die bij particulieren in de gemeente verblijven.

Leefgeld Vluchtelingen uit Oekraïne ontvangen leefgeld om bijvoorbeeld eten en kleding van te kopen. In de gemeente Heerde zijn er forse inspanningen verricht om het verstrekken van leefgeld zo snel mogelijk en op de juiste wijze te laten verlopen.

20

Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking. 29 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Hieronder in de tabel staan het aantal leefgelduitkeringen en de totale kosten vermeld. Aantal uitkeringen Gemeentelijke opvang GOO

Totaal kosten

Ca 160-165

€ 126.963

8

€ 14.983

Particuliere opvang POO Figuur 12 Aantallen en kosten opvang Oekraïners

Werk Vluchtelingen uit Oekraïne die kunnen en willen werken, hebben toegang tot de Nederlandse arbeidsmarkt. De gemeente Heerde zet zich in om deze mensen naar de arbeidsmarkt toe te leiden. Op dit moment werken we samen met Werkleerbedrijf Lucrato. Het Werkleerbedrijf is twee keer per week op locatie Groot Stokkert aanwezig om Oekraïners te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. In 2023 zijn 83 Oekraïners naar werk begeleid door Lucrato.

Participatiewet Werk Ontwikkeling aantal uitkeringsgerechtigden

Aantal bijstandsgerechtigden 220 210

208

200

192

190

177

180

169

170

162

160

162

162

167

150 31-3-2017

31-12-2017 31-12-2018 31-12-2019 31-12-2020 31-12-2021 31-12-2022 31-12-2023

Figuur 13 Ontwikkeling aantal bijstandsgerechtigden

Toelichting Bovenstaande grafiek laat de trend zien van het aantal inwoners dat een uitkering ontvangt in het kader van de Participatiewet, IOAW 21, Bbz22 en IOAZ23 op 31 december van een bepaald jaar. Het aantal bijstandsgerechtigden is sinds 2019 redelijk constant gebleven. Dat betekent niet dat er geen uitstroom is, maar dat er vrijwel evenveel instroom als uitstroom is.

21

Inkomensvoorziening voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers. Besluit bijstandsverlening zelfstandigen. 23 Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen. 22

30 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Landelijk beeld De gemeente Heerde vergeleken met de landelijke cijfers (bron: www.waarstaatjegemeente.nl) Omschrijving

Gemeente Heerde

Landelijke cijfers

Aantal huishoudens met bijstand (aug 2023)

2,1%

4,7%

Kinderen in uitkeringsgezinnen (2022)

4%

6%

Aantal beschikbare banen per 1000 inwoners (2022)

506

704

Personen met een bijstandsuitkering PER 1000 inwoners (2023)

15

34

Werkloosheid

2,8%

3,5%

Huishoudens met een laag inkomen (2022)

6%

10%

Figuur 14 Vergelijking Gegevens participatie Heerde – Nederland

Figuur 15 Indeling aantal bijstandsgerechtigden naar leeftijdsgroep

Toelichting De bovenstaande grafiek laat zien dat de groep bijstandsgerechtigden in de hoogste leeftijdscategorie 51-64 jaar gelijk is gebleven. De jongste groep < 31 jaar is toegenomen met 11 personen. 31 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Indeling bijstandsgerechtigden naar uitkeringsduur 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0

177

162

169

166

162

167

65

53

64

64

64

63

79

79

71

65

61

65

33

34

34

33

37

39

2018 Q4

2019 Q4

2020 Q4

2021 Q4

2022 Q4

2023 Q4

<1 jaar

1-4 jaar

>4 jaar

Totaal

Figuur 16 Indeling aantal bijstandsgerechtigden naar uitkeringsduur

Toelichting De groep van 128 mensen (77%) die langer dan een jaar een uitkering ontvangen is stabiel. In de meeste gevallen wordt de kans op werk kleiner naarmate de uitkering langer duurt.

Indeling naar trajecten

Figuur 17 Indeling aantal bijstandsgerechtigden naar trajecten

Toelichting Bovenstaande kolomgrafiek geeft het aantal inwoners met een bijstandsuitkering weer waarvoor de gemeente een inspanningsverplichting heeft. Het totaal wijkt af van het aantal bijstandsgerechtigden in de bovenstaande grafiek, omdat enkele bijstandsgerechtigden nog moeten worden ingedeeld.

32 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

De werkzoekenden Participatiewet zijn onderverdeeld in vier groepen: Re-integratie

binnen < 1 jaar naar werk

Activering

Als deze inwoners al in aanmerking komen om deel te nemen aan de arbeidsmarkt, dan verwachten we dat er één tot drie jaar nodig is om deze mensen daarop voor te bereiden.

Participatie

De kans op deelname aan de arbeidsmarkt op korte termijn is klein.

Vrijgesteld

Deze inwoners zijn vanwege persoonlijke omstandigheden vrijgesteld van re-integratieverplichtingen. Deze inwoners vallen onder de groep Participatie.

Figuur 18 Verklaring van termen voor indeling werkzoekenden

De inwoners die binnen 1 jaar naar werk kunnen, krijgen ondersteuning en begeleiding van ons Werkleerbedrijf Lucrato. De inwoners uit de overige groepen krijgen ondersteuning en begeleiding van de gemeente (Stip). Hieronder wordt de verdeling in aantallen weergegeven tussen de verschillende groepen: • • •

De groep Activering is met 9 personen gestegen en de groep Participatie is met 5 personen gedaald ten opzichte van vorig jaar. 121 mensen (77%) zitten niet in de groep Re-integratie. Deze mensen hebben een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. De groep Re-integratie bestaat voor 13% uit nieuwkomers (statushouders). Dit is een daling van het percentage statushouders in deze groep. In de vorige monitor was dit 17%. De afgelopen jaren hebben wij, samen met Werkleerbedrijf Lucrato, extra inzet en ondersteuning geboden aan de groep statushouders. Dit is gebeurd in de vorm van extra taalbegeleiding en het inhuren van een cultuurspecialist. Dankzij deze extra inzet is het aandeel statushouders in deze groep kleiner geworden.

Instroom en uitstroom Jaarlijks maken wij afspraken met Werkleerbedrijf Lucrato over de uitstroom van de kandidaten Participatiewet. In 2023 hebben wij afgesproken dat het aantal bijstandsgerechtigden netto met 5 zou dalen. Deze prestatieafspraak is niet gerealiseerd, omdat het aantal bijstandsgerechtigden in 2023 is gestegen. Er zijn wel veel mutaties geweest door instroom- en uitstroom.

Instroom vs uitstroom 2023 60

48

42

40 20 0 aantallen instroom

uitstroom

Figuur 19 Overzicht van instroom en uitstroom 2023

33 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting In 2023 zijn er 42 mensen uitgestroomd en 48 mensen in de bijstand gestroomd. Dit geeft de doorstroom binnen het bijstandsbestand weer.

Redenen van uitstroom

Figuur 20 Redenen van uitstroom

Toelichting Als mensen een relatie hebben richten we ons, met de dienstverlening en in de ondersteuning naar werk, op beide partners, omdat ze beiden bijstandsgerechtigd zijn. Als een van beiden werk vindt, kan dit resulteren in voldoende inkomen, waardoor het gezin geen beroep meer hoeft te doen op de bijstand. In de Participatiewet zijn verschillende instrumenten opgenomen om mensen met een arbeidsbeperking te kunnen ondersteunen naar werk. Dit zijn de loonkostensubsidie en beschut werk. Eind 2023 waren er 34 inwoners met een loonkostensubsidie aan het werk. Wij hebben de uitvoering van de loonkostensubsidie gedelegeerd aan Werkleerbedrijf Lucrato. De loonkostensubsidie is een vergoeding aan de werkgever, voor de loonkosten waarvoor de inwoner geen loonwaarde heeft. Bijvoorbeeld als iemand voor 80% inzetbaar is, ontvangt de werkgever een subsidie voor de overige 20%. Daarnaast zit er een no-riskpolis vast aan de loonkostensubsidie, die de werkgever bescherming geeft bij mogelijk ziekte van de werknemer. Door deze instrumenten wordt het voor een werkgever makkelijker gemaakt iemand in dienst te nemen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vooral voor kleinere werkgevers biedt dit instrument uitkomst. Eind 2023 hebben wij 9 inwoners met een indicatie beschut werk. Deze indicatie wordt afgegeven door het UWV.

Iemand met een beschut werk-indicatie mag meer begeleiding op de werkvloer verwachten. Inwoners met een beschut werk-indicatie komen in dienst bij Werkleerbedrijf Lucrato. Het Werkleerbedrijf begeleidt deze inwoners ook. Vanuit het Rijk wordt er elk jaar een taakstelling Beschut Werk opgenomen, die je als gemeente moet behalen. In 2023 had de gemeente Heerde een taakstelling van 10 beschutte werkplekken. We hebben deze bijna gerealiseerd. Niet-uitkeringsgerechtigden (de zogenaamde Nuggers) hebben in veel gevallen ook recht op ondersteuning bij het vinden van werk. Per 31-12-2023 hebben 38 mensen een NUO

34 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

traject bij Lucrato. Dit aantal is inclusief het aantal inwoners met een loonkostensubsidie en beschutte werkplek.

WW cijfers UWV De groep werkzoekenden in Heerde is breder dan de inwoners die een uitkering op basis van de Participatiewet ontvangen. Er zijn ook inwoners die een Werkloosheidsuitkering (WW-uitkering) van het UWV ontvangen. Ondanks dat deze inwoners vanuit het UWV ondersteuning krijgen, krijgen we een vollediger beeld van het aantal werkzoekenden in Heerde door aanvullend de WW-cijfers op te nemen. De ontwikkeling van de WWaantallen heeft een signaalwaarde voor de ontwikkeling van de aantallen in de Participatiewet.

WW-cijfers juni 2023

95

WW-cijfers december 2023

87

Figuur 21 Aantal werkzoekenden met WW-uitkering3

Het aantal inwoners dat een WW-uitkering ontvangt is afgenomen. In vergelijking met landelijke en regionale cijfers is het aantal inwoners uit de gemeente Heerde dat een WW-uitkering heeft, lager. Dat is zichtbaar gemaakt in de onderstaande grafiek met percentages van de beroepsbevolking.

Figuur 22 Personen met een WW-uitkering als percentage van de beroepsbevolking

In de onderstaande tabel staat een verdeling naar duur van de WW-uitkering en de leeftijdsgroep.

35 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Duur WW-uitkering:

Leeftijd inwoners WW-uitkering

< 6 maanden

28

<27 jaar

0

6-12 maanden

16

27-50 jaar

28

> 1 jaar

43

>50 jaar

59

Figuur 23 Verdeling WW-populatie Heerde

Uit bovenstaande Figuur 24 blijkt dat een groot gedeelte van de WW-uitkeringen een korte uitkeringsduur kent. En dat de meeste WW-gerechtigden ouder zijn dan 50 jaar. Van de inwoners die een WW-uitkering ontvangt, stroomt ongeveer 5% door naar de bijstand (bron: cijfers UWV). Dit zou dus betekenen dat van de 87 inwoners in december 2023, in theorie 4 inwoners zouden doorstromen naar een Participatiewet-uitkering in 2024 of later. Of deze doorstroom daadwerkelijk met dit getal plaatsvindt, is afhankelijk van meerdere factoren.

Instrumenten Werk Om een beeld te geven van de instrumenten die wij als gemeente kunnen inzetten om onze inwoners te kunnen ondersteunen naar werk, volgen hieronder enkele voorbeelden. Deze lijst is niet volledig. Wanneer maatwerk nodig is, passen wij dit toe. Instrumenten Participatiewet Wij zetten alle instrumenten in die de Participatiewet aanbiedt. Denk hierbij aan een werkervaringsplek, loonkostensubsidie, beschut werk en een proefplaatsing. Taalmeter Iedere inwoner die een bijstandsuitkering aanvraagt, neemt deel aan de taalmeter. De taalmeter geeft een goed beeld van het taalniveau van de inwoner. Als de inwoner de taal onvoldoende beheerst en dit een goed re-integratieproces in de weg staat, hebben wij hier een passend taalaanbod voor. Scholing en opleiding Wij bieden VCA24-trajecten aan. De VCA helpt werknemers in risicovolle werkomgevingen om veilig en gezond hun werk te doen. In de bouw wordt bijvoorbeeld gevraagd om dit certificaat. Ook zijn er vanuit het regiofonds andere opleidingen mogelijk, zowel voor werkgevers als werknemers. Zie hiervoor het kopje Human Capital Agenda. Participatiecoach De participatiecoach is een vorm van individuele begeleiding en fungeert als schakel tussen de Wmo-arbeidsmatige dagbesteding en de stap richting de arbeidsmarkt.

24

Afkorting voor Veiligheid Checklist Aannemers. 36

Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Werkfit en empowerment Samen met Werkleerbedrijf Lucrato bieden wij aanvullende trainingen aan op het gebied van Werkfit en empowerment. Daarnaast is er een combinatie van deze mogelijk, met aanvullende taallessen en een stagetijd bij een ondernemer in de gemeente Heerde. Alles is erop gericht dat iedereen in de gemeente Heerde mee kan doen. Vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk kan ingezet worden als een re-integratiemiddel, maar ook als participatiemiddel. Door vrijwilligerswerk blijven inwoners betrokken bij hun omgeving en ontmoeten ze andere mensen. Als de stap richting betaalde arbeid niet gemaakt kan worden, is vrijwilligerswerk een belangrijk participatiemiddel. SROI In onze aanbestedingen nemen wij de voorwaarde Social Return On Investment (SROI) op. Dit betekent dat de gegunde partij, voor een vooraf vastgesteld percentage van de totale waarde van de opdracht, iets terug moet doen voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit kan het aanbieden van een werkervaringsplaats zijn, maar ook het aanbieden van een opleiding/cursus of een coachingstraject. De invulling kan breed ingezet worden. Human Capital Agenda Zwolle Heerde is aangesloten bij de Human Capital Agenda Zwolle. Vanuit deze agenda worden werkgevers en werkzoekenden ondersteund bij re-integratievraagstukken.

Er is een ontwikkelfonds waar zowel werkgevers als werkzoekenden een aanvraag kunnen indienen voor een scholingstraject. In 2021 hebben 34 inwoners en 24 werkgevers een aanvraag gedaan bij het ontwikkelfonds. Werkcentrum Veluwe en Stedendriehoek Werkcentrum Veluwe en Stedendriehoek (voorheen FactorWerk) is het regionale werkbedrijf in de arbeidsmarktregio Stedendriehoek. Binnen dit werkcentrum werken wij samen met 12 gemeenten, UWV, VNO-NCW, ROC Aventus, ROC Landstede, FNV en CNV aan betere werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening. We werken aan de harmonisering van werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening, zodat iedere inwoner in onze regio dezelfde dienstverlening krijgt. We organiseren banenmarkten, verstrekken jobcoachingsvouchers voor inwoners die geen indicatie doelgroepregister hebben en werken samen aan werkgeversdienstverlening. Nieuwkomers (asielstatushouders) Per 1 januari 2022 is de nieuwe inburgeringswet in werking getreden. Daarin hebben gemeenten een grotere regierol. Samen met ketenpartners en taalaanbieders geven wij de inburgeringstrajecten vorm. Denk hierbij aan VluchtelingenWerk, TopTaal25, Werkleerbedrijf Lucrato, Taalpunt en Stip. We bieden elk jaar een zomerschool aan met extra taal- en educatieaanbod aan kinderen van onder andere nieuwkomers.

25

TopTaal heeft als doel dat iedereen in Nederland de Nederlandse cultuur en taal zodanig beheerst dat hij of zij goed mee kan doen in de samenleving. 37 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Participatiewet Inkomen

Figuur 25 Bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidie

Toelichting Deze figuur geeft de ontwikkeling in de kosten weer van de bijstandsuitkeringen over een periode van meerdere jaren. De kosten zijn in 2023 fors gestegen ten opzichte van 2022. Dit heeft te maken met de verhoging van het minimumloon met 10% waaraan de uitkeringen zijn gekoppeld. Op het Buig-budget is een tekort van ongeveer €117.000 voor de leefgelduitkeringen en een tekort van ongeveer €12.000 op de Loonkostensubsidie (LKS). Onze reguliere begroting loopt goed in de pas. Het tekort op LKS wordt het jaar daarop weer aangevuld en het tekort op de uitkeringen loopt twee jaar achter. Dit wordt niet helemaal aangevuld. Het deel LKS groeit ten opzichte van het deel uitkeringen. Deze groei komt voornamelijk doordat mensen met succes worden geplaatst met loonkostensubsidie.

Financieringssystematiek Buig-budget Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor het beleid rondom de uitkeringen en de loonkostensubsidie, en voor de uitvoering ervan. De financieringssystematiek sluit hierbij aan. De budgetten worden vooraf door het Rijk verdeeld over de gemeenten. Dit geeft gemeenten een prikkel om zoveel mogelijk mensen uit een uitkering te houden en aan het werk te helpen en te houden. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat volgens een vaste verdeelsystematiek onder de gemeenten wordt verdeeld. Dat budget is niet geoormerkt. Daarom mag een gemeente het overschot vrij besteden, maar moet een tekort in beginsel ook zelf opvangen. Gemeenten met grote tekorten kunnen een beroep doen op gedeeltelijke compensatie: de vangnetuitkering.

38 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Figuur 26 Verloop kosten bijzondere bijstand

Toelichting In deze grafiek ziet u het cumulatieve verloop van de kosten van de bijzondere bijstand ten opzichte van het budget van de voorgaande jaren per jaareinde. Dit is een openeindfinanciering: elke inwoner van de gemeente Heerde kan een beroep doen op deze regeling wanneer de inwoner voldoet aan de voorwaarden. De inkomensgrens is 120% van de bijstandsnorm. In onderstaande tabel ziet u de grootste kostenposten van de bijzondere bijstand.

Grootste kostenposten bijzondere bijstand

Omschrijving

Kosten 2021

Kosten 2022

Individuele inkomenstoeslag alleenstaande(ouder)

€ 24.663

€ 23.582

Individuele inkomenstoeslag gehuwden

€ 17.774

Kosten 2023

€ 28.662 € 15.862

Toelichting

Voor inwoners die al langere tijd (> 36 maanden) een laag inkomen hebben en hierin geen verbetering verwachten. Zij krijgen een aanvulling in de vorm van een individuele inkomenstoeslag. Dit is een jaarlijkse toeslag als aanvulling op het inkomen.

€ 23.216

39 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Omschrijving

Kosten 2021

Kosten 2022

Kosten budgettering

€ 58.188

€ 49.550

Ziektekostenverzekering/ nominale premie

Reiskosten arbeid/scholing

€ 61.349

€ 22.495

Kosten 2023

€ 73.936

Dit zijn kosten voor beschermingsbewind. Beschermingsbewind is voor mensen die hun financiële zaken niet zelf kunnen regelen. Beschermingsbewind kan worden ingesteld als de lichamelijke of geestelijke toestand van de betrokkene daartoe aanleiding geeft. Beschermingsbewind kan ook worden ingesteld bij overmatig geld uitgeven of bij problematische schulden.

€ 54.000

Inwoners uit de gemeente Heerde, met een inkomen onder de inkomensgrens van 120% van de bijstandsnorm, die chronisch ziek zijn of gehandicapt, kunnen sinds 2014 een tegemoetkoming krijgen voor de zorgverzekeringspremie.

€ 52.560

€ 38.987 € 26.129 € 1.260

Reiskosten inburgering Overbruggingsuitkering/eenmalig levensonderhoud

Inrichtingskosten

€ 5.205

38.750

€ 5.985

Dit zijn reiskosten voor het volgen van een scholing.

€ 19.630

Betreft reiskosten voor inburgeraars.

€ 4.939

Een overbruggingsuitkering wordt uitgekeerd als de aanvrager van een bijstandsuitkering onvoldoende middelen heeft om tot de eerste uitkering te voorzien in de algemeen noodzakelijke kosten van bestaan. Dit betreft de eerste huur en administratiekosten voor asielstatushouders (is om niet).

€ 6.219

€ 52.250

€ 42.600 Eigen bijdrage CAK

Toelichting

€ 7.672

Bijzondere bijstand voor inrichtingskosten wordt verstrekt aan asielstatushouders en voornamelijk in de vorm van een lening, maar ook een deel om niet. Voor inwoners die de eigen bijdrage van het Centraal Administratiekantoor (CAK) niet kunnen betalen.

€ 4.198 Noodfonds energiekosten

€ 1.324

Gemeentepolis

€ 27.224

€ 10.224

€ 31.390 Overig

€ 28.723

€ 5.788

€ 19.615

Eindtotaal

€ 263.132

€ 282.278

€ 338.539

Gemeentelijke bijdrage aan de gemeentepolis.

Figuur 27 Overzicht grootste kostenposten bijzondere bijstand

40 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting De kosten voor bijzondere bijstand zijn toegenomen ten opzichte van 2022. De toename wordt vooral veroorzaakt door hogere kosten voor budgettering/bewindvoering. Het betreft een stijging van €24.386. De tarieven voor bewindvoering zijn gestegen en er wordt meer bewindvoering ingezet voor problematische schulden. De reiskosten inburgering zijn met €18.370 gestegen, omdat er in 2023 grote gezinnen gehuisvest zijn in Heerde. Degenen die onder de Wet inburgering 2021 vallen, gaan naar Apeldoorn voor hun inburgeringslessen. De eerste groep is gestart in 2022. De tweede groep in 2023. In het eerste halfjaar gaan statushouders vier keer per week naar de inburgeringslessen. De reiskosten van statushouders die onder de oude inburgeringswet vallen worden eveneens vergoed. De stijging van de bijzondere bijstand is in mindere mate veroorzaakt door een stijging van de kosten voor Individuele inkomenstoeslag. Dat was samen ruim €12.000 door meer mensen die langer in de bijstand zitten, het Noodfonds energietoeslag (€ 8.900, een tijdelijke regeling) en de gemeentepolis (€4.166) door meer deelnemers.

Activiteitenbijdrage € 80.000 € 66.406

€ 70.000

€ 70.908 € 65.000

€ 60.082 € 60.000

€ 51.843

€ 51.200

2019

2020

€ 50.000 € 40.000 € 30.000 € 20.000 € 10.000 €2021

2022

2023

budget 2023

Figuur 28 Activiteitenbijdrage

Toelichting Sinds 2020 stijgt het aantal aanvragen voor de activiteitenbijdrage. De reden is dat we in onze publicaties en gesprekken de activiteitenbijdrage nadrukkelijker onder de aandacht brengen.

41 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Armoedebestrijding – schulddienstverlening

Figuur 29 Aanvragen SDV en voedselbank

Toelichting Sinds 2022 is het aantal zelfstandig ondernemers en sinds 2021 het aantal gebruikers van de Voedselbank aan deze grafiek toegevoegd. Er zijn in 2023 minder aanmeldingen geweest voor Schulddienstverlening (SDV) dan vorig jaar. SDV Zwolle herkent hetzelfde verloop. Problematische schulden (grotere schulden en meerdere schuldeisers) worden doorverwezen naar de Schulddienstverlening (SDV) Zwolle. We hebben goede afspraken met de woningcorporatie Triada. De cijfers in bovenstaande grafiek zijn geen cumulatieven, maar staan los van elkaar.

42 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Figuur 30 Kostenontwikkeling Stadbank

Toelichting De kosten voor Schulddienstverlening Zwolle zijn ca. €17.000,- lager dan in 2022. In Zwolle is over de hele lijn het aantal aanvragen wat lager dan verwacht. De daling kan verschillende oorzaken hebben. Wellicht werpt de preventie in de vorm van vroegsignalering zijn vruchten af. En mogelijk heeft het toekennen van extra middelen, zoals de energietoeslag en het Noodfonds, gezorgd voor minder aanmeldingen.

Toelichting diverse onderwerpen Omschrijving

Bedrag

Schulddienstverlening 37 inwoners hebben in 2023 een beroep gedaan op Schulddienstverlening Zwolle. In 2022 waren dat er 59 en in 2021 waren dat 39 inwoners.

Zie grafiek

2 ondernemers hebben in 2023 gebruik gemaakt van de inzet van het Regionaal Bureau Zelfstandigen in Zwolle. Kindpakket (subsidie) 250 kinderen uit 114 gezinnen hebben ondersteuning ontvangen via Stichting Leergeld Noord-Veluwe: • 61 kinderen voor sport- en 12 kinderen voor culturele activiteiten • 12 kinderen namen deel aan zwemles • 6 kinderen kregen overige ondersteuning bij het onderwijs • 239 kinderen ontvingen een Kledingpas van €100,- waarvan €25,- is bijgedragen door het Interkerkelijk Diaconaal Overleg (IDO) • 19 kinderen kregen een fiets • 11 kinderen kregen een laptop • 190 kinderen hebben met hun verjaardag een cadeau gehad via stichting Jarige Job • Verder hebben 230 kinderen een zomertasje met speelgoed ontvangen. Dit is een samenwerking tussen het IDO, de Ontmoetingskerk, Stichting Leergeld, de Jan Nienhuis Vereniging en de gemeente. De

€ 53.000

43 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Ontmoetingskerk heeft speelgoed ingezameld en allerlei bonnen geregeld en hiervan tasjes gemaakt die aan kinderen zijn verstrekt door Stichting Leergeld. Ook de Jan Nienhuis Vereniging heeft een financiële bijdrage gedaan. • 260 kinderen ontvingen een cadeau met Sinterklaas via de actie pepernoot • 257 jongeren hebben het boekje 18+ van het Nibud ontvangen Voedselbank (subsidie) In 2023 hebben 43 gezinnen gebruik gemaakt van de Voedselbank. In 2022 en 2021 waren dat er 53. Grip op de Knip(subsidie)

€ 3.000,-

€ 10.000,-

Er zijn 30 klantgesprekken gevoerd door het formulierenteam; er zijn 27 dossiers van begeleidingstrajecten door maatjes afgesloten en 19 nieuwe begeleidingstrajecten opgestart. Op dit moment zijn er 19 dossiers open. Binnenkort worden er 2 nieuwe opgestart. Het aantal maatjes schommelt in de loop der tijd rond de 17. Overige info: de samenwerking met andere organisaties heeft veel aandacht en wordt nadrukkelijk gezocht. Zo zijn er bijvoorbeeld bij Grip op de Knip contacten met VluchtelingenWerk over mensen die bij VluchtelingenWerk aan het eind van de maatschappelijke begeleiding komen, maar nog wel ondersteuning kunnen gebruiken. Divosa Benchmark Armoede en Schulden (abonnement) Startpunt Geldzaken van het Nibud, abonnement Er zijn in 2023 37 nieuwe geldplannen aangemaakt. Het totaal komt daarmee op 230. Over Rood, Ondersteuning van ondernemers bij schulden In 2023 heeft Over Rood 1 ondernemers ondersteund. Gezond verzekerd (ten behoeve van de gemeentepolis) (abonnement) a. Een website voor inwoners om de gemeentepolis te vergelijken. b. Een back-office-applicatie voor Stip om eenvoudig de gemeentepolis toe te kennen. Energietoeslag In 2023 zijn er 521 energietoeslagen verstrekt in de vorm van bijzondere bijstand. Tijdelijke beleidsregel Noodfonds energietoeslag Er zijn 10 toekenningen geweest in 2023. Het Noodfonds levert meer op dan alleen de individuele toekenningen.

Onze inwoners waarderen de vele gesprekken die worden gevoerd met de consulenten Schulddienstverlening van Stip. Tijdens deze gesprekken wordt de hulpvraag breder getrokken dan alleen de energietoeslag. Ook worden inwoners geattendeerd op andere regelingen die we bieden. Dit is een vorm van bijzondere bijstand.

€ 1.834,€ 2.034,-

€ 600,€ 3.525,-

€ 732.700,-

€ 10.224,-

Figuur 31 Toelichting kostenposten bijzondere bijstand

44 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Beleidsontwikkelingen Participatiewet Participatiewet in balans Op dit moment is het wetsvoorstel Participatiewet in balans naar de Raad van State gestuurd voor advies. Met het wetsvoorstel zet het kabinet de eerste concrete stap om hardheden in de huidige wet weg te nemen door mensen centraal te stellen en uit te gaan van vertrouwen. Zodoende wil het kabinet de Participatiewet beter laten aansluiten op wat mensen (aan)kunnen en nodig hebben. Professionals krijgen hierin meer ruimte om hen daarbij te helpen. We zijn op dit moment bezig met het schrijven van een startnotitie over wat deze wetswijziging voor de gemeente Heerde gaat betekenen. Het Rijk is voornemens om de wetswijziging op 1 januari 2025 in te laten gaan. Ontwikkelingen arbeidsmarktregio’s Het Rijk is bezig met plannen om de arbeidsmarktregio als een Werkcentrum in te richten. Vooruitlopend op deze plannen heeft de arbeidsmarktregio Stedendriehoek de naam reeds aangepast naar Werkcentrum Veluwe en Stedendriehoek. In april 2024 wordt een kamerbrief verwacht waaruit meer duidelijk wordt wat de plannen precies zijn. Wetswijziging Van School naar Duurzaam Werk Ook dit wetsvoorstel ligt op dit moment bij de Raad van State voor advies. Het doel van dit wetsvoorstel is om jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven richting economische zelfstandigheid.

Dit gebeurt aan de hand van vier samenhangende maatregelen: 1. Aanvullende nazorg in de vorm van loopbaanbegeleiding tot een jaar na diplomering of het verlaten van de school in het middelbaar beroepsonderwijs, praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs; 2. De maximumleeftijd van de doelgroep van de Doorstroompunten (voorheen RMCfunctie) wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar; 3. Gemeenten krijgen in de Participatiewet een preventievere rol bij het ondersteunen van jongeren naar werk; 4. Het wetsvoorstel stimuleert de samenwerking tussen onderwijs, arbeidsmarktregio’s, Doorstroompunten en gemeenten op casusniveau en bij een regionaal programma. Het Kindpakket wordt gecontinueerd Door een wijziging in de bezetting richt Stichting Leergeld zich voornamelijk op het uitvoeren van het Kindpakket via de Leergeldformule. Dit betekent dat er bijdragen worden gedaan voor het onderwijs, sport, cultuur en welzijn. De acties vanuit het Kindpakket zijn ondergebracht in een werkgroep van het Armoedepact. Hieraan nemen Stichting Leergeld, de Jan Nienhuis Vereniging, het Interkerkelijk Diaconaal Overleg (IDO), gemeente Heerde en de Ontmoetingskerk deel. In 2024 zal beoordeeld worden of er nog voldoende budget is om alle acties, zoals de winterkledingpas, het zomerpakket, de sinterklaasactie en een verjaardagscadeau voort te kunnen blijven zetten.

45 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Figuur 32 Schematische weergave schulddienstverlening

Bovenstaand schema laat zien hoe onze schulddienstverlening eruit ziet en wat we in 2023 hebben toegevoegd. CAK-Lijst In 2023 zijn we gestart met de CAK-lijst. De CAK-lijst geeft een overzicht van de inwoners die bij het CAK (Centraal Administratiekantoor) zijn aangemeld door hun zorgverzekeraar. Zij komen in de zogenaamde wanbetalersregeling, omdat zij gedurende zes maanden of langer niet in staat waren hun volledige zorgpremie te betalen en niet gereageerd hebben op herinneringen van hun zorgverzekeraar. Inwoners die op de lijst staan, de zogeheten ‘wanbetalers’, hebben uitsluitend recht op de basiszorgverzekering en moeten maandelijks een bestuursrechtelijke premie betalen. Sinds 1 juli 2017 is het CAK bevoegd om informatie te delen met gemeenten, zodat mensen in de regeling gericht, proactief en intensief kunnen worden benaderd. De CAK-lijst is maandelijks voor gemeenten beschikbaar. Het schuldbedrag bij de zorgverzekeraar, dat vermeerderd is door incasso- en eventueel deurwaarderskosten, blijft daarnaast staan. De boete wordt kwijtgescholden indien de schuld is afgelost. Armoedepact/bestaanszekerheid Armoedebestrijding verandert van gezicht. Naast inkomensondersteunende voorzieningen komt het accent steeds meer te liggen op het terugdringen van sociale uitsluiting, eenzaamheid, kansenongelijkheid en de structurele oorzaken van armoede.

Steun door particulieren zoals kerken, fondsen, vrijwilligersorganisaties en stichtingen wordt - gelet op deze bredere ambitie - steeds relevanter. Sommige gemeenten zoeken toenadering en aansluiting bij particuliere initiatiefnemers met een zogeheten Armoedepact. Met dit pact worden ambities en afspraken uitgesproken om samen bestaanszekerheid te bevorderen. Een kerngroep van organisaties heeft op 4 december

46 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

2023 met de tekst van het Armoedepact ingestemd. De volgende partijen hebben de intentie om zich aan te sluiten bij het Armoedepact.

Menstruatiearmoede We richten een aantal uitgiftepunten voor menstruatieproducten in waar mensen die daar behoefte aan hebben, menstruatiemiddelen kunnen ophalen. Clienttevredenheidsonderzoek (CTO) Participatie We bereiden een CTO voor om te onderzoeken wat we kunnen verbeteren wat betreft onze dienstverlening, en waar onze inwoners tevreden over zijn.

Stip Heerde Participatie Na de mini-boekenkastjes verschijnen er steeds vaker voedselweggeefkastjes. Blijkbaar is hieraan behoefte om zowel te geven als te nemen. In de participatiesportgroep is het idee ontstaan om eten, en sinds kort ook wat cosmetica en hygiënisch verband, te delen met anderen. Daarom is aan de Lupineweg 13 in Heerde een voedselweggeefkastje geplaatst. Dit werkt tweeledig. Heb je vanwege problemen wel behoefte aan wat extra’s, kom dan gerust kijken of er wat voor jou bij zit. Heb je (alleen houdbaar) eten over en kun je wat missen, plaats dan gerust iets in het kastje. Samen delen is misschien wel belangrijker dan ooit. Want samen delen = nemen én geven. Enige tijd geleden heeft de wethouder het eerste kastje onthuld, samen met Niek Hofman, de buurtcoach voor participatie. Het voornemen is meer kastjes te plaatsen in de gemeente.

47 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Bijlage Jeugd Programma Jeugd Onderwerp Doelen Uitgevoerd beleid Gebruik jeugdvoorzieningen Verwijzingen individuele voorzieningen Financiën Jeugdzorg

Kwaliteit

Toelichting De doelen op hoofdlijnen van de gemeente op basis van de Jeugdwet. Uitgevoerde maatregelen die zijn ingezet afgelopen halfjaar om de doelen te behalen. Aantal cliënten dat gebruik maakt van ondersteuning van Stip Jeugd en Gezin en van individuele voorzieningen. Overzicht verwijzingen per type verwijzer. Kosten worden inzichtelijk gemaakt per interventie en voor de vrij toegankelijke voorzieningen. Er wordt een beeld gegeven van de gemiddelde kosten per cliënt. Cliëntdoelen behaald of voortijdige uitval, en cliëntervaring.

Doelen Jeugd • •

• • •

Alle jeugdigen hebben het recht op gezond, veilig en geslaagd opgroeien en ontwikkelen. Versterken van het gewone opvoeden en gezond leven; Informatie, advies en lichte ondersteuning (preventieve overige voorzieningen) versterken. Het sluit aan op de vraag van jeugdigen en hun ouders en gaat uit van de eigen kracht en netwerk; Er wordt tijdig gesignaleerd; preventie en zorg zijn verbonden met het onderwijs; Inzet van ondersteuning bij het opgroeien en het ontwikkelen door Stip Jeugd en Gezin en zo nodig door jeugdhulp; Toegang tot jeugdhulp en inzet van jeugdhulp is efficiënt en effectief, zo kort als kan en zo lang als moet.

Uitgevoerd beleid Ouderbetrokkenheid Een sterke pedagogische basis draagt bij aan het gezond, veilig en kansrijk opgroeien van kinderen. Sinds vijf jaar is een coördinator ouderbetrokkenheid bij de gemeente Heerde aan het bouwen aan een sterk(er) netwerk van jonge ouders in onze gemeente. Het inzetten en versterken van de eigen kracht van kinderen, ouders en hun sociale netwerk is hierbij het uitgangspunt. Naast het Ouder-Kind Festival dat in 2022 voor het eerst plaatsvond, is er in 2023 gestart met het organiseren van Ouder-Kind Cafés. Jonge ouders komen eens per maand gezellig samen om te praten over de opvoeding van hun kinderen en het ouderschap in het algemeen. We organiseren regelmatig maatwerkbijeenkomsten voor professionals (Voor- en Vroegschoolse Educatie en primair onderwijs) binnen één of meer domeinen van ouderbetrokkenheid, om hen te ondersteunen in het contact met ouders. Het Ouder-Kind Festival vond in 2023 wederom succesvol plaats. Inmiddels is afgesproken dat we dit tweejaarlijks blijven doen.

48 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Inzet tijdelijke extra gezinscoach De afgelopen jaren hebben we team Jeugd en Gezin bij Stip verder ontwikkeld met de inzet van eigen gezinscoaches, die gespecialiseerd zijn in verschillende thema’s, de inzet van een GZ-psycholoog26 en eigen gedragswetenschappers. Hiermee zetten wij al vroeg in op een beweging naar de voorkant, om zo mogelijk de inzet van duurdere maatwerkprojecten (Zorg In Natura) te voorkomen. Eind 2022 zagen we een sterke toename van het aantal aanmeldingen voor jeugdhulp bij Stip. De wachttijd bij Stip liep hierdoor op en team Jeugd en Gezin kon zich vrijwel alleen nog maar richten op vraagverheldering, doorverwijzing, monitoring en overbruggingszorg. Door deze overvolle caseload werden trajecten, die zij inhoudelijk gezien zelf konden oppakken, vanwege werkdruk uitbesteed aan zorgaanbieders. Om de wachtlijst bij Stip te verkorten en de stijgende kosten voor jeugdhulp te beperken, is begin 2023 een tijdelijke extra gezinscoach aangenomen. Eind 2023 is besloten om dit met een jaar te verlengen, vanwege blijvende hoge aantallen aanmeldingen voor jeugdhulp. Een aanvullende reden hiervoor is de toegenomen zorg voor gezinnen met kinderen uit Oekraïne.

Kansrijke Start In de vorige monitor stond vermeld dat we in 2022, in samenwerking met buurtgemeente Hattem, zijn gestart met het oprichten van een Kansrijke Start Alliantie. De professionele keten, andere organisaties en voorliggende voorzieningen die zich bezighouden met jonge gezinnen, slaan hiermee de handen ineen om de eerste 1000 dagen van kinderen in Heerde zo kansrijk mogelijk te maken. In 2023 is gekeken hoe we de Alliantie in de toekomst vorm willen geven. Dit wordt in 2024 verder uitgewerkt.

Start implementatie AVE-model In 2023 is er gestart met het landelijke AVE-model. AVE staat voor: Aanpak ter Voorkoming van Escalatie. Het doel is het voorkómen van een dreigend escalerende situatie bij huishoudens met oplopende problematiek en het beperken of beëindigen van een escalerende situatie. Het model geeft duidelijkheid over wie de regie heeft en wanneer er op-, bij- en afgeschaald moet worden. Een aantal personen heeft de training inmiddels gevolgd. In 2024 wordt het model verder uitgerold. Dan volgen de andere professionals bij Stip training om te werken volgens dit model.

Blijvende aandacht voor huiselijk geweld en verschillende doelgroepen In 2023 is er continu aandacht geweest voor het brede thema huiselijk geweld. Bijvoorbeeld tijdens de landelijke campagne Orange the World in het najaar, gericht op het tegengaan van geweld tegen vrouwen en meisjes. En er is lokaal aandacht geweest voor ouderenmishandeling. Er is een plan van aanpak gemaakt, dat in 2024 verder wordt uitgevoerd. Er is er een eerste netwerkbijeenkomst voor professionals georganiseerd in 2023 om aandacht te vragen voor ouderenmishandeling. Via de aandachtsfunctionarissen bij Stip worden de professionals in de uitvoering continu gewezen op het brede onderwerp huiselijk geweld. In 2023 zijn de eerste stappen gezet richting de regiovisie en de uitvoeringsagenda Samen tegen huiselijk geweld 2024-2028. Beide documenten worden in de loop van 2024 verder ontwikkeld en later in het jaar vastgesteld.

26

Afkorting voor Gezondheidszorgpsycholoog. 49

Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Gebruik Jeugdvoorzieningen Aantal cliënten Stip Aantal casussen met en zonder IVJ27 bij Stip

31-122022

31-032023

30-062023

30-092023

31-122023

Beginstand openstaande casussen

N.B.

384

N.B.

441

425

Nieuwe aanmeldingen

N.B.

55

N.B.

40

40

Afgesloten contacten (gearchiveerd + passief)

N.B.

-41

N.B.

-56

-71

Eindstand openstaande casussen

384

398

N.B.

425

394

Figuur 33 Aantal casussen met en zonder IVJ bij Stip

Toelichting Deze tabel geeft het aantal jeugdigen weer dat hulp heeft ontvangen vanuit Stip Jeugd en Gezin. Het gaat om interne trajecten. Door problemen met het gebruik van Inzicht (management– en stuurinformatie) was het niet altijd mogelijk om de aantallen vast te stellen. Om die reden is het tweede kwartaal van 2023 niet bekend. Dit heeft te maken met de overgang naar een nieuw systeem (iSam). In ons vorige systeem (Office 365) was sprake van een overrapportage. In de raadsmonitor van 2022 stond beschreven dat er bij de overgang naar het nieuwe systeem een opschoning is geweest van cliënten die al lang in de database stonden. In het nieuwe systeem is er nog sprake van een onderrapportage, omdat nog niet alle collega’s op de juiste manier registreren. Dit verklaart het verschil in aantallen tussen 2023 en de voorgaande jaren. We kunnen de jaren tot 2022 vanaf nu dus niet meer vergelijken met de huidige situatie. We gaan in de toekomst kijken hoe de ontwikkeling gaat op basis van de gegevens in iSam. De overgang naar het nieuwe systeem is de oorzaak dat er geen gegevens op peildatum 3112-2022 beschikbaar zijn. Dit overzicht betreft de aantallen van het aantal jeugdigen die ondersteuning krijgen vanuit Stip. Dit betreft de hulpverlening Jeugd (interne expertise) en de toeleiding naar hulp (inzet maatwerk). Eind 2023 waren dat in totaal 394 jeugdigen.

Als je dat vergelijkt met eind 2022, dan is dat aantal ongeveer gelijk gebleven (toen ging het om 384 jeugdigen). Op basis van het gemiddeld aantal aanmeldingen voor jeugdhulp dat binnenkomt bij Stip, neemt de vraag naar jeugdhulp al sinds 2022 toe, maar blijft het totaal op basis van deze cijfers sinds dit jaar ongeveer gelijk. Hieruit blijkt dat veel trajecten korter dan een jaar duren. Gezien de Hervormingsagenda Jeugd die landelijk op ons afkomt en ons eigen Kaderdocument Sociaal Domein 2022-2027 hebben we hier

27

Afkorting voor Individuele Jeugd Voorziening. 50

Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

volledige aandacht voor. Zo is er begin 2023 een tijdelijke extra gezinscoach aangenomen, zoals benoemd bij ‘uitgevoerd beleid’.

Aantal clienten met individuele voorziening 450 400

366 355

391 400

350 300 250

198 185 202 211

200

141 150

150

169 163

100 50

15 14 15 19

12 6

5

7

0 0 tot 4

5 tot 12 30-6-2022

13 tot 18 31-12-2022

30-6-2023

18plus

Eindtotaal

31-12-2023

Figuur 34 Aantal cliënten met individuele voorziening

Toelichting In bovenstaande figuur is het aantal jeugdigen in beeld gebracht dat op een bepaalde peildatum een maatwerkvoorziening had. Dit zijn jongeren die zijn doorverwezen naar een zorgaanbieder. Dit waren er 400 per jaareinde 2023. Een toename van 12,6% ten opzichte van de peildatum 31-12-2022. Bij de jeugdigen tot 12 jaar zien we een stijging van 14%, terwijl bij de jeugdigen tussen de 13 en 18 jaar juist een daling van 8,6% ten opzichte van 2022 te zien is. Het cliëntenaantal op een peildatum zegt weinig over het verloop van trajecten of het totaal aan jeugdhulp dat is geleverd. Zo is bijvoorbeeld een jeugdige die begin 2023 een traject is in gegaan en voor 30-06-2023 was gestopt, niet zichtbaar in deze cijfers. Het totaal aantal jeugdigen dat in 2023 (en op de andere peildata die worden genoemd) een voorziening ontving, is daardoor meer dan 400. De cijfers in deze grafiek wijken af van de cijfers die in iSam te vinden zijn. Dat heeft als belangrijkste oorzaak dat hier ook de slapende casussen bij zitten.

Kosten Jeugdzorg door de jaren heen €5.000.000,00 €4.500.000,00 €4.000.000,00 €3.500.000,00 €3.000.000,00 €2.500.000,00 €2.000.000,00 €1.500.000,00 €1.000.000,00 €500.000,00 €-

600 500 400 300 200 100 0 2019

2020 Kosten

2021

2022

2023

Aantal unieke clienten

Figuur 35 Kostenontwikkeling jeugdzorg

51 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting In bovenstaande grafiek zijn de kosten afgezet tegen het aantal unieke cliënten in de betreffende periode. De aantallen wijken af van figuur Aantal cliënten met individuele voorziening, omdat dat een momentopname op een bepaalde peildatum is. In deze grafiek staat het totaal aantal cliënten waarvoor in het betreffende jaar op enig moment een verplichting uitstond tegenover de kosten. Het aantal unieke cliënten met betaalde zorg lag in 2023 lager. Wat opvalt is dat de kosten voor jeugdzorg in 2022 gedaald zijn. Dit is te verklaren door het woonplaatsbeginsel. Hierdoor is de gemeente waar de jeugdige staat ingeschreven verantwoordelijk voor de bekostiging van de jeugdzorg. De kosten voor jeugdzorg zijn in 2023 weer toegenomen. Dit komt door een stijging van de prijs en van het aantal cliënten. In 2023 hebben we jeugdzorg betaald voor 541 cliënten. Als we dat vergelijken met 2022 - toen we voor 509 cliënten jeugdzorg betaalden - zien we dat het aantal cliënten met 6,3% is gestegen. Dat is ook te zien in figuur Kosten per cliënt, die de gemiddelde kosten per cliënt weergeeft. In 2023 is er sprake van een stijging van 6,6%.

Gemiddelde kosten per client Jaar

Betaald

Unieke cliënten

Gemiddelde kosten per cliënt

Verschil t.o.v. jaar ervoor

Percentage

2021

€ 4.640.194,48

525

€ 8.838,47

2022

€ 3.637.670,54

509

€ 7.146,70

€ -1.691,77

-19,1%

2023

€ 4.123.806,10

541

€ 7.622,56

€ 475,86

6,6%

Figuur 36 Kosten per cliënt

Toelichting In de vorige raadsmonitor was een stijging van de kosten aangekondigd. De kosten zijn inderdaad gestegen. Dit heeft alles te maken met een toename van het aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt (een toename van voorzieningen) in combinatie met de prijsindexatie. Dit is een landelijke trend. Om het stelsel houdbaar te maken voor de toekomst, is de landelijke Hervormingsagenda Jeugd opgesteld, die lokaal in onze gemeente geïmplementeerd gaat worden.

52 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Opbouw cliëntenbestand IVJ per 31-12-2023 450

400

400 350 300 250

231

211

200 150 85

100 50

169

163 126

14

5

76

87

19

3

4

7

0 0 tot 4

5 tot 12

13 tot 18 Vrouw

Man

18plus

Eindtotaal

Eindtotaal

Figuur 37 Opbouw cliëntenbestand individuele voorziening

Aantal clienten per type voorziening 700 600 500 400 300 200 100 0 Ambulant

Jeugd GGZ

Met verblijf

JB / JR

31-12-2022

31-12-2023

Niet bekend

Eindtotaal

Figuur 38 Aantal cliënten per voorziening

Toelichting In figuur ‘Opbouw cliëntbestand’ is zichtbaar dat door de jaren heen meer jongens dan meiden tot 18 jaar hulp ontvingen van Stip. Door de jaren heen zien we dat jongens in het algemeen meer gebruik maken van jeugdhulp dan meiden vanwege externaliserende28 problematiek. In 2021 zagen we meer meiden dan jongens met individuele voorzieningen. Dit komt waarschijnlijk door de coronapandemie. Het huidige beeld lijkt nu weer te zijn zoals voorheen. Figuur ‘Aantal cliënten per type voorziening’ laat hetzelfde zien voor jeugdigen met een individuele voorziening. Het aantal ambulante voorzieningen is in 2023 met 21% toegenomen en het aantal Jeugd-GGZ nam af met 15% toe. De categorieën Jeugdreclassering/Jeugdbescherming en verblijf namen met 12% af. Deze afname lijkt te wijzen op een verschuiving naar zorg ‘zo thuis mogelijk’ met korte zorg en minder dwang. Dit is een gewenste ontwikkeling die in de Hervormingsagenda Jeugd wordt beoogd.

28

Gedragsproblemen zoals agressief gedrag, onrustig gedrag en delinquent gedrag. 53

Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Type verwijzer individuele jeugdvoorzieningen per eind 2022

Ambulant JB / JR Niet ingedeeld Gecertificeerde instelling

2

Jeugd GGZ

Met verblijf

Niet bekend

Percentage

2

1

2

5

1%

2

2

3

9

2%

361

70%

69

13%

11

2%

13

3%

5

51

10%

31

519

100%

Totaal

Percentage

Gemeente

168

145

24

Huisarts

12

56

1

Medisch specialist

24

9

Rechter,RvdK of OvJ

Totaal

2

13

Zelfverwijzer/geen verwijzer

46

Eindtotaal

173

17

259

30

Figuur 39 Type verwijzer individuele voorziening 2022

Type verwijzer individuele jeugdvoorzieningen per eind 2023 Ambulant JB / JR

Niet ingedeeld

Jeugd GGZ

Met verblijf

Niet bekend

1

2

3

6

1%

2

1

3

8

1%

19

393

67%

Gecertificeerde instelling

2

Gemeente

206

140

Huisarts

6

76

82

14%

Medisch specialist

1

7

8

1%

12

2%

4

1%

5

74

13%

33

587

100%

Rechter, RvdK of OvJ

12

Jeugdarts

4

Zelfverwijzer/geen verwijzer

69

Eindtotaal

28

209

15

299

25

Figuur 40 Type verwijzer individuele voorziening 2023

54 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Verklaring van termen Ambulant

Alle vormen van ambulante begeleiding.

Jeugd-GGZ

Alle GGZ-behandelingen voor jeugd

JB/JR

Jeugdbescherming en Jeugdreclassering die uitvoering geven aan uitgesproken maatregelen van de (kinder)rechter

Verblijf

Alle vormen van verblijfszorg zoals gezinshuizen en residentiële zorg

Toelichting Naast de gemeente kunnen de huisarts, medisch specialisten en gecertificeerde instellingen (GI’s), zoals Jeugdbescherming Gelderland en William Schrikker Stichting 29 doorverwijzen naar jeugdhulp. In alle gevallen betaalt de gemeente de kosten. Om inzicht te krijgen in het aantal verwijzingen is in de bovenstaande tabellen een uitsplitsing gemaakt van het type verwijzer naar interventieniveau in 2022 en 2023. De tabellen laten zien dat in Heerde de gemeente de grootste verwijzer was en blijft. Van alle verwijzingen wordt 67% gedaan door de gemeente; nagenoeg hetzelfde aandeel als in 2022 (toen was het 70%). Stip zet hier bewust op in, onder andere door de inzet van een eigen GZ-psycholoog. De professionals bij Stip zijn beter thuis in de problematiek van gezinnen en jongeren en in de wereld van aanbieders. Zij kunnen beter doorverwijzen dan andere specialisten, zoals bijvoorbeeld de huisarts. Hiermee ontzien we bovendien de huisartsen en hebben we als gemeente beter in beeld hoe het ervoor staat met onze gezinnen. Daarnaast betaalt de gemeente daarmee minder vaak voor door derden geïndiceerde jeugdhulptrajecten en wordt de grip en invloed op het te besteden budget groter. Verder zijn er geen grote verschillen. In de meeste gevallen gaat het om kleine aantallen, waardoor bij een toe- of afname niet gesproken kan worden van een trend.

Er is een forse toename van verwijzingen door de gemeente naar ambulante hulp en een kleine afname van verwijzingen door de gemeente naar Jeugd-GGZ. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de wachtlijsten in de Jeugd-GGZ. Er wordt in zo’n situatie ambulante hulp ingezet ter overbrugging of als alternatief. De huisarts lijkt iets meer door te verwijzen naar Jeugd-GGZ, wat aansluit bij de landelijke trend van meer mentale problemen onder jeugdigen. Bij de categorie ‘zelfverwijzer‘ geldt voor een aantal gevallen dat het scholen zijn die hebben doorverwezen naar aanbieders voor dyslexie, die vallen onder Jeugd-GGZ. Van de overige ‘zelfverwijzers’ is de toelichting ‘geen verwijzer’ van toepassing. Wij kunnen dan niet vanuit het systeem zien wie de verwijzer is. Van de categorie ‘niet bekend‘ kunnen we vanuit deze gegevens ook niet zien wie de verwijzer is. Dit zou niet mogelijk moeten zijn in het systeem, omdat er altijd een doorverwijzer is. Op casusniveau zijn we dit aan het uitzoeken. Dit is een tijdrovende klus. We kijken waar in de registratie dit misgaat, zodat we steeds meer duidelijkheid krijgen over alle doorverwijzingen.

29

Een organisatie voor kinderen en jongeren met een beperking of van ouders met een beperking. De medewerkers van de organisatie zetten zich in om die kinderen en jongeren zo thuis mogelijk te laten opgroeien. Hiervoor bieden zij ambulante (opvoed)ondersteuning, pleegzorg en gezinshuiszorg. 55 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Financiën Jeugdzorg Totale kosten jeugdzorg per jaar

Totale kosten per jaar 5000000 4500000

4636352,69 4034664,53

4191586,36

4.123.806,10

4000000

3626610,02

3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 2019

2020

2021

2022

2023

Figuur 41 Kosten individuele voorziening jeugdzorg per jaar

Toelichting Hierboven zijn de totale kosten per jaar vanaf 2019 naast elkaar gezet. De daling in 2022 had alles te maken met de wijziging van het woonplaatsbeginsel. Gecorrigeerd voor het woonplaatsbeginsel stegen de kosten in 2022. In 2023 zijn de kosten voor jeugdzorg weer gestegen. Dit heeft alles te maken met een toename van het aantal jeugdigen die jeugdhulp ontving (een toename van voorzieningen) in combinatie met de prijsindexatie van zorgaanbieders. Dit is een landelijke trend en om het stelsel houdbaar te maken voor de toekomst, is de landelijke Hervormingsagenda Jeugd opgesteld.

Kosten jeugdzorg per interventieniveau €2.000.000,00 €1.800.000,00 €1.600.000,00 €1.400.000,00 €1.200.000,00 €1.000.000,00 €800.000,00 €600.000,00 €400.000,00 €200.000,00 €IVJ Ambulant

IVJ Jeugd GGZ 2021

2022

IVJ JB/JR

IVJ Verblijf

2023

Figuur 42 Kosten per jaar per interventieniveau

56 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Toelichting In de figuur “Kosten per jaar per interventieniveau” zijn de kosten van 2023 afgezet tegen de kosten van de voorliggende jaren per type voorziening. Ten opzichte van vorig jaar zijn de kosten voor verblijf en jeugdbescherming en -reclassering in 2023 gelijk gebleven. Deze kosten zijn in 2022 sterk afgenomen door het woonplaatsbeginsel. De kosten voor ambulante zorg is verder toegenomen. Een deel hiervan is te verklaren vanwege hogere kosten voor dyslexie. Het aantal cliënten is beperkt toegenomen (met 52 in 2022 en 55 in 2023), maar de gemiddelde prijs is fors gestegen door een beperkt aantal intensieve trajecten. De nasleep van corona heeft gezorgd voor hogere kosten, omdat er meer jongeren zijn doorverwezen naar jeugd-GGZ of Zorg in Natura. De tarieven van zorgaanbieders per jeugdige zijn toegenomen. Dit is een landelijke trend.

Stip Heerde Jeugd Opgroeien in Heerde #Opladers heeft voor de tweede keer het jaarlijkse Ouder-Kind Festival georganiseerd. Het festival was opnieuw goed bezocht. De Heerd stond op zaterdag 23 september in het teken van ontmoeten en beleven, gericht op ouders en hun kinderen van 0 tot 12 jaar. Verschillende aanbieders hebben op het festival belangeloos een activiteit of workshop aangeboden. De toegang tot het festival was gratis. Het aanbod was heel divers. Zo was er voor de creatieve knutselaars een workshop armbandjes en sleutelhangers maken, een workshop Happy Stones schilderen en een workshop waarbij ouders en kinderen samen konden verven. Natuurlijk konden sportieve activiteiten niet missen op een festival voor kinderen. Er was een survivalrun-parcours, een loopfietsenwedstrijd, apenkooien in de gymzalen voor verschillende leeftijden en een blote-voeten-pad. Kinderen konden zich laten schminken en in een escaperoom een lastige opdracht volbrengen met hun ouders. Ook hebben verschillende bekende acteurs workshops gegeven. Naast de activiteiten was er informatie te vinden over lokale projecten en leveranciers, gericht op kinderen en hun welzijn. De muzikale omlijsting werd ’s ochtends afgetrapt door een kinderkoor en werd daarna overgenomen door een heuse DJ met vinyl-albums voor jong en oud. De echte muziekliefhebber kon zijn lol op bij het cultuurplein.

Er werden verschillende proeflessen en workshops aangeboden om je muzikale talenten te ontdekken. Voor iedereen was er koffie, thee en limonade. Aan de bar waren warme snacks, suikerspinnen en ijsjes van lokale aanbieders te verkrijgen voor kleine bedragen. Wethouder William van Ommen ging in gesprek met bezoekers, met zowel ouders als kinderen. VluchtelingenWerk was ook op het festival. Op die manier konden inwoners in contact komen met nieuwe dorpsgenoten die van oorsprong vaak uit verre landen komen. Het was al met al een goed bezochte en gezellige dag met vrolijke en blije gezichten.

Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie (VVE) Kwaliteit Kinderopvang in Heerde is op orde Op grond van de Wet kinderopvang (Wko) is de gemeente verantwoordelijk voor (het regelen van) toezicht op de naleving en handhaving van de kwaliteitsregels die op grond van de wet aan de kinderopvang worden gesteld. De kwaliteit en veiligheid van de kinderopvang in Heerde is goed geborgd. Het gemeentelijk jaarverslag Wet Kinderopvang 2021 laat geen bijzonderheden zien. De kwaliteitsregels worden goed nageleefd. We hebben als gemeente Heerde sinds augustus 57 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

2013 de A-status: de gemeente leeft haar wettelijke taken na. De A-status is de hoogste status. Monitor Voorschoolse- en Vroegschoolse Educatie (VVE) kalenderjaar 2022 Gemeente Heerde heeft als ambitie dat alle kinderen in de gemeente Heerde op hun zesde levensjaar een startniveau (qua taal) hebben bereikt dat aansluit bij het aanvangsniveau van groep 3 van de basisschool. Hierover hebben we resultaatafspraken gemaakt met ketenpartners, zoals het consultatiebureau, de kinderopvang en het onderwijs. Met behulp van de jaarlijkse Monitor Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie (VVE) wordt het VVE-proces in de gemeente gevolgd, zodat het effect van de inzet en de ondersteuning gemeten kan worden. De verbetermogelijkheden komen in beeld bij alle betrokkenen. Ook kijken we of de VVE-resultaatafspraken gerealiseerd zijn. Hieronder is per VVE-resultaatafspraak te zien welke resultaten er behaald zijn. Resultaatafspraken VVE gemeente Heerde en resultaten VVE-monitor 2022 Alle peuters in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar met een risico op een spraak-taalachterstand volgens de doelgroepbepaling van de gemeente Heerde, bezoeken een voorschoolse voorziening met aanbod voorschoolse educatie, met een doorlopende lijn in de vroegschoolse periode van het onderwijs (tot groep 3). VVE-monitor 2022: Gemeente Heerde heeft in 2022 100% bereik van Voorschoolse Educatie.

Dit betekent dat alle geïndiceerde VVE-kinderen gebruik maken van een VVEaanbod. Alle VVE-doelgroepkleuters kunnen zonder of met beperkte ondersteuning een start maken in groep 3. VVE-monitor 2022: 83% (10 van de 12) van de VVE-kinderen die de overstap van groep 2 naar groep 3 hebben gemaakt, kunnen zonder of met beperkte ondersteuning een start maken in groep 3. Er zijn voldoende beschikbare gesubsidieerde kinderopvangplekken voor alle kinderen (2 tot 4 jaar, inclusief doelgroepkinderen) in de gemeente. VVE-Monitor 2022: op basis van onze informatie zijn er voldoende kindplaatsen in de kinderopvang (exclusief gastouderopvang) voor peuters in de leeftijd van 2 en 3 jaar. Er zijn voldoende VVE-plaatsen voor VVE-kinderen. Wel is er een landelijke tendens van wachtlijsten in de kinderopvang in het algemeen, waarbij de wachtlijsten vaak alleen gelden voor de maandag, dinsdag en donderdag.

58 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding