240429 Raadsmonitor 2023 Q4

1 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 3 Leeswijzer ............................................................................................................ 4 Samenvatting Maatschappelijke ondersteuning ......................................................... 5 Samenvatting Participatiewet .................................................................................. 6 Samenvatting Jeugd .............................................................................................. 7 Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein .................................................................... 9 Risicoparagraaf ....................................................................................................15 Bijlage Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................17 Bijlage Participatiewet ...........................................................................................29 Bijlage Jeugd .......................................................................................................48

2 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Voorwoord Het afgelopen jaar stond vooral in het teken van de economische gevolgen van zowel de oorlog in Oekraïne als de naweeën van de Coronapandemie. De schaarste aan producten leidde tot prijsstijgingen, die vervolgens ruimhartig werden gecompenseerd door overheidssteun en nieuwe CAO-afspraken. Dit resulteerde echter in hogere kostprijzen, waardoor de financiële ruimte tussen kosten en baten voor de zorgsector beperkt is. Om de extra kosten door hoge energieprijzen en omzetverlies door coronamaatregelen te compenseren, zijn snel en weinig gedifferentieerd toeslagen verstrekt aan bedrijven en particulieren. Dit leidde tot situaties waarin sommigen meer compensatie ontvingen dan strikt noodzakelijk, terwijl anderen juist te weinig kregen. Deze financiële maatregelen hebben grote gevolgen gehad in de periode daarna. Sommige organisaties met weinig financieel perspectief konden dankzij ruime compensatie overeind blijven, terwijl andere lang gevestigde spelers dreigen failliet te gaan. Vooral grote zorgaanbieders hebben fors ingeleverd op hun winstmarges en financiële reserves. Dit roept zelfs vragen op over de financiële verantwoordelijkheid voor de continuïteit van deze organisaties. De ruimhartige energietoeslagen hebben bij de minima gezorgd voor een lager risico op armoede, een mooie, tijdelijke bijvangst.

Dit effect zal weer wegebben, omdat het geen structurele verbetering is. Op Groot Stokkert zijn we bezig met de voorbereidingen om een extra groep Oekraïense vluchtelingen op te vangen. Dit zal volgend jaar extra inzet vragen van de inwoners en ambtenaren. Na een aantal jaren waarin we gericht waren op het heden, kijken we inmiddels weer naar voren. Hoe gaan we alle uitdagingen zoals woningnood, klimaatbescherming, kostenverhoging en vergrijzing zo effectief en efficiënt mogelijk het hoofd bieden? Hiervoor zijn samenwerkingsverbanden tussen het fysieke en sociale domein opgestart, om de schaarse ruimte en middelen optimaal in te zetten. Met een korte vooruitblik gaan we in 2024 bezig met nieuwe financiële afspraken in regioverband en zelfstandig voor diverse materiele en immateriële producten. Dit vraagt extra ambtelijke inzet en extra budgetten voor 2025 en de jaren daarna. We varen financieel scherp aan de wind en zetten sterk in op voorkomen en vroegsignalering zowel in de jeugdzorg, de ouderenzorg en armoedebestrijding. We kijken uit naar alle initiatieven die momenteel worden uitgewerkt in het kader van de uitvoeringsplannen en de ontmoetingsmomenten die dat gaat opleveren.

Zo wordt er gewerkt aan ontmoetingsplekken voor jongeren, bijeenkomsten voor ouderen, sportieve activiteiten voor diverse doelgroepen, financiële ondersteuning voor arme gezinnen en zoveel mogelijk mensen op een passende manier te laten participeren. De gezamenlijke deler van deze inspanningen is optimale zelfredzaamheid en maximale saamhorigheid. Samen zijn we Heerde! Dan rest ons nog u plezier te wensen bij het lezen van deze monitor.

3 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Leeswijzer Deze raadsmonitor bestaat uit twee delen. Het eerste deel bevat een samenvatting van de drie beleidsgebieden, een risico-inventarisatie en een voortgangsrapportage over de uitvoeringsprogramma’s. Het tweede deel bevat de bijlagen per beleidsgebied met de grafieken, tabellen en de toelichting daarop, zoals u gewend was te lezen in de raadsmonitor. Daarnaast hebben we twee aandachtsgebieden toegevoegd: VVE (Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie) en Stip (Steun- en informatiepunt). We hebben een nieuwe opzet van de raadsmonitor gekozen om het document beter leesbaar te maken. Als u het hoofddocument heeft gelezen, bent op hoofdlijnen geïnformeerd. Door het lezen van de bijlagen krijgt u meer informatie en verdieping. Met deze monitor willen wij de gemeenteraad voorzien van managementinformatie over het sociaal domein. Deze informatie is ter ondersteuning van de jaarrekening welke u binnenkort ter behandeling in de raad krijgt aangeboden. In de risicoparagraaf worden kort de punten aangegeven waar de komende periode mogelijk extra budget nodig is, om u alvast voor te bereiden op de aankomende voorjaarsnota en de perspectiefnota. De raadsmonitor wordt, zoals gebruikelijk, met behulp van een korte PowerPointpresentatie toegelicht tijdens de themaraad op dinsdag 21 mei 2024. Dan krijgt u de gelegenheid om vragen te stellen over de inhoud van de raadsmonitor.

We horen graag wat u van deze opzet vindt en of u nog aanbevelingen heeft.

4 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Samenvatting Maatschappelijke ondersteuning In 2023 is het aantal inwoners met een Wmovoorziening met 7,4% gestegen. Voor 2023 was er een stijging van het aantal klanten van 4% voorspeld (+6% in verband met vergrijzing, -2% instroombeperking door inzet van de huishoudcoach). De stijging van 7,4% komt doordat de vergrijzing sterker toeneemt dan de voorspelde 6% en omdat het effect van de huishoudcoach afneemt. In het tweede kwartaal van 2023 is de instroom van de inzet van mantelzorgondersteuning binnen de Algemene Voorziening Schoon en Leefbaar Huis (AVSLH) gestabiliseerd. Het aantal klanten met individuele begeleiding vanuit maatwerk is toegenomen. Dit is inherent aan de uitstroom bij de begeleiding die geboden wordt vanuit de thuisbegeleiders en sociaal werkers van Stip. Het effect van de algemene voorziening wordt kleiner, omdat Stip haar maximale capaciteit heeft bereikt. Het aantal inwoners met een dagbesteding vanuit maatwerk is toegenomen. De uitstroom van de dagbesteding van Stip naar de maatwerkvoorziening Dagbesteding stabiliseert zich, al neemt Dagbesteding duurzaam licht toe. De stijging ligt in lijn met de toenemende vergrijzing. Maatwerkvoorziening Dagbesteding duurzaam wordt vooral gebruikt door oudere inwoners. Het aantal verstrekkingen van rolstoelen was in 2023 lager dan verwacht. En er zijn minder complexe (duurdere) rolstoelen verstrekt.

Hierdoor waren de kosten voor rolstoelen in 2023 minder hoog dan verwacht. Het aantal verstrekkingen van vervoersvoorzieningen is toegenomen. Vooral scootmobielen en driewielfietsen zijn meer verstrekt. De toename van het aantal voorzieningen is impliciet een uitwerking van het lage abonnementstarief. Er worden meer woonvoorzieningen verstrekt, omdat steeds meer mensen langer thuis wonen. De overheid stimuleert dit. Er is een tekort aan passende woonruimte. Dit zorgt voor meer, grotere en duurdere woningaanpassingen en meer trapliften. In het aankomende volkshuisvestingsprogramma is er extra aandacht voor woningen voor ouderen en andere kwetsbare doelgroepen. De vergrijzing vraagt om meer aangepaste woningen, zeker in relatie met de zorg die zoveel mogelijk thuis moet worden geleverd. Vanuit de overheid en de Wet langdurige zorg (Wlz) wordt ingezet op Wlz-zorg in de eigen woning. De zorg wordt betaald vanuit de Wlz, maar de woningaanpassingen komen voor rekening van de gemeente. De uitgaven voor PGB lopen in lijn met de begroting. Door de regionale inkoop via een open-raamcontract wordt er beperkt gebruik gemaakt van de PGB’s 1. Door het openraamcontract kunnen nieuwe aanbieders makkelijk toetreden. Daarom is een PGBconstructie in veel gevallen niet meer noodzakelijk.

Nieuwe PGB-aanbieders moeten aan dezelfde kwalitatieve eisen voldoen als aanbieders die al voor het regionale raamcontract ingeschreven zijn.

1

Afkorting voor Persoonsgebonden budget. 5

Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang blijven we samenwerken in de regio Oost-Veluwe. We hebben te maken met minder financiële middelen de komende jaren. We sorteren voor op een zorglandschap waarbij integraal herstel in eigen omgeving centraal staat. De medewerkers van Stip hebben activiteiten voor ouderen georganiseerd, waarbij verbinding en gezondheid belangrijke aspecten waren. Deze activiteiten zijn enthousiast ontvangen door de inwoners.

Samenvatting Participatiewet Laagste percentage huishoudens met armoederisico ooit gemeten. De overheid besloot in 2022 om de gestegen energiekosten te compenseren met een energietoeslag. Dit bleek effect te hebben op het armoederisico. In 2022 liep 3,8% van de bevolking risico op armoede. Dit is het laagste percentage sinds de eerste inkomensmeting in 1977. De sterke daling heeft te maken met de energietoeslag en andere extra inkomensondersteunende maatregelen. In Heerde zijn er minder vacatures per inwoner dan het landelijk gemiddelde. Het gaat om 114 vacatures per 100 werklozen. De spanning op de arbeidsmarkt nam in 2023 licht af, maar bleef hoog. Het derde kwartaal van 2023 was het vijfde achtereenvolgende kwartaal met minder vacatures dan het kwartaal ervoor. Aan het einde van het derde kwartaal waren er al twee jaar lang meer vacatures dan werklozen. Vluchtelingen uit Oekraïne die kunnen en willen werken, hebben toegang tot de Nederlandse arbeidsmarkt. De gemeente Heerde zet zich in om deze mensen naar de arbeidsmarkt toe te leiden. Op dit moment werken we samen met Werkleerbedrijf Lucrato. Het Werkleerbedrijf is twee keer per week op noodopvanglocatie Groot Stokkert aanwezig om te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. In 2023 zijn 83 Oekraïners naar werk begeleid door Lucrato.

Het aantal mensen in de bijstand is afgelopen jaar iets gestegen ten opzichte van 2022. De doelgroep van de bijstand is veranderd door gewijzigde wetgeving. 77% van de bijstandsgerechtigden heeft een afstand tot de arbeidsmarkt van langer dan een jaar. We zijn succesvol geweest met het plaatsen van statushouders op een werkplek, samen met onze lokale werkgevers. In 2023 zijn er 42 mensen uitgestroomd en 48 mensen ingestroomd in de bijstand. Er is sprake van een daling van het aantal inwoners dat een Werkloosheidsuitkering (WW) ontvangt. In vergelijking met landelijke en regionale cijfers zit de gemeente Heerde lager wat betreft het percentage WW-uitkeringen. Op het Buig-budget2 hebben we een tekort van ongeveer €117.000 voor de uitkeringen en een tekort van ongeveer €12.000 op de Loonkostensubsidie (LKS). Onze reguliere begroting loopt goed in de pas. Het tekort op LKS wordt het jaar daarop weer aangevuld en het tekort op de uitkeringen twee jaar later. Deze wordt niet helemaal aangevuld. Het deel LKS groeit ten opzichte van het deel uitkeringen. Deze groei komt voornamelijk doordat inwoners met succes worden geplaatst met loonkostensubsidie.

2

Het BUIG-budget is een gebundelde uitkering van het Rijk voor de bekostiging van uitkeringen levensonderhoud en de inzet van loonsubsidie. 6 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

De kosten voor bijzondere bijstand zijn toegenomen ten opzichte van 2022. De oorzaak voor deze toename ligt bij de hogere kosten voor budgettering/bewindvoering en de reiskosten voor de inburgering. En in mindere mate door de kostenstijging voor Individuele inkomenstoeslag, energietoeslag, het Noodfonds en de gemeentepolis. De kosten van de activiteitenbijdrage zijn gestegen. Waarschijnlijk omdat deze regeling meer onder de aandacht is gebracht. Dit levert een toename op van het gebruik van het Kindpakket. Het uitvoeren van acties, zoals het zomerpakket en de kledingpas, wordt in de toekomst een financiële uitdaging. Het aantal aanmeldingen voor schulddienstverlening is gedaald, maar de complexiteit van de meldingen is toegenomen. Schulddienstverlening (SDV) Zwolle herkent hetzelfde verloop. De kosten voor SDV zijn ongeveer €17.000 lager dan in 2022. In Zwolle is het aantal aanvragen over de hele lijn lager dan verwacht. De daling kan meerdere oorzaken hebben. Wellicht werpt de preventie in de vorm van vroegsignalering zijn vruchten af of heeft het toekennen van extra middelen, zoals energietoeslag, gezorgd voor minder aanmeldingen.

Samenvatting Jeugd In totaal waren er dit jaar bijna 400 jeugdigen die hulp ontvingen vanuit Stip, tegenover 466 in 2022. Deze afname is uitsluitend een administratieve afname en is volledig toe te rekenen aan de overgang naar een nieuw administratiesysteem (iSam). In het vorige systeem (Office 365) was sprake van een over-rapportage. Bij de overgang naar het nieuwe systeem is er een opschoning geweest van cliënten die (te) lang in de database stonden. Tegelijkertijd is in het nieuwe systeem nog sprake van een onderrapportage, omdat nog niet alle collega’s op de juiste manier registreren. Het aantal aanmeldingen voor jeugdhulp dat binnenkomt bij Stip is toegenomen. Het gemiddeld aantal aanmeldingen voor jeugdhulp groeit al twaalf maanden achtereen. De caseload van gezinscoaches is toegenomen en Stip heeft inmiddels een korte wachtlijst. Hierdoor wordt er vaker dan gewenst doorverwezen naar een maatwerkvoorziening. Daarom is begin 2023 tijdelijk een extra gezinscoach ingezet. Er is onlangs besloten deze inzet in 2024 te verlengen vanwege de aanhoudende hoge aantallen aanmeldingen voor jeugdhulp. Een andere reden is de toegenomen zorg voor Oekraïense gezinnen. Het aantal individuele jeugdvoorzieningen gestegen. Dit sluit aan bij het landelijke beeld van jeugdigen die het mentaal steeds moeilijker hebben.

In de raadsmonitor van 2022 konden we minder goed met eerdere jaren vergelijken, omdat het woonplaatsbeginsel in 1 januari 2022 is ingevoerd. In de groep jeugdigen 5 tot 12 jaar is het aantal individuele voorzieningen gestegen, en in de groep jeugdigen 13 tot 18 jaar is het aantal afgenomen. Net als vorig jaar is het aantal ambulante voorzieningen toegenomen. Dit zien we terug in de kosten. Het aandeel Jeugd-GGZ3 neemt toe, terwijl jeugdreclassering/ jeugdbescherming en verblijf afnemen. Dit laatste lijkt te wijzen op een verschuiving

3

Afkorting: Geestelijke Gezondheidszorg. 7

Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

naar ‘zorg zo thuis mogelijk’ met korte zorg en minder dwang. Dat is op zichzelf een positieve ontwikkeling die in de Hervormingsagenda Jeugd wordt beoogd. De gemeente is de grootste verwijzer naar voorzieningen. Van alle verwijzingen wordt 67% gedaan door de gemeente; nagenoeg hetzelfde aandeel als in 2022. Stip zet hier bewust op in, omdat de professionals bij Stip beter thuis zijn in de problematiek van gezinnen en jongeren, en in de wereld van de aanbieders. Zij kunnen daardoor beter doorverwijzen dan andere specialisten, zoals bijvoorbeeld de huisarts. Het is goed om te zien dat deze aanpak werkt. De totale kosten voor jeugdzorg zijn gestegen. En de gemiddelde kosten per cliënt stijgen ook. Dit heeft te maken met prijsindexatie en een verzwaring van de problematiek onder jeugdigen. Dit is een landelijke trend. Daarnaast is een toename van het aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt en daarmee een toename van het aantal voorzieningen. Om het stelsel houdbaar te maken voor de toekomst is de landelijke Hervormingsagenda Jeugd opgesteld, die lokaal in onze gemeente geïmplementeerd moet gaan worden. Dit is nog wel spannend, want de Hervormingsagenda betreft grote hervormingen en worden gecombineerd met flinke bezuinigingen voor gemeenten vanaf 2026. Een aantal jeugdigen met een maatwerkvoorziening komt uit Oekraïne.

Deze kosten worden betaald uit het budget voor Oekraïne en drukken daarmee niet op de reguliere kostenplaats voor jeugdzorg. De kwaliteit en veiligheid van de kinderopvang in Heerde is goed geborgd. Het gemeentelijk jaarverslag Wet Kinderopvang 2021 laat geen bijzonderheden zien. De kwaliteitsregels worden goed nageleefd. We hebben als gemeente Heerde sinds augustus 2013 de A-status. De A-status is de hoogste status en betekent: de gemeente leeft haar wettelijke taken na. De medewerkers van Stip hebben activiteiten voor kinderen en hun ouders georganiseerd. Hierbij waren ontmoeting en opvoeding belangrijke aspecten. Deze activiteiten zijn enthousiast ontvangen.

8 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein De belangrijkste wijziging in de opzet van de raadsmonitor nieuwe stijl is het toevoegen van een overzicht van de ontwikkelingen binnen de Uitvoeringsprogramma’s die onderdeel uitmaken van het Kaderdocument Sociaal Domein 2022-2027. Dit hoofdstuk bevat een korte samenvatting van de vorderingen en de resultaten van alle opgaven binnen de vijf thema’s van het kaderdocument.

Thema Benut de kracht van de samenleving Verminderen van eenzaamheid bij ouderen We krijgen steeds meer zicht op de initiatieven die georganiseerd worden rondom eenzaamheid. Deels heeft Stip een aandeel in de activiteiten. Daarnaast zijn veel ketenpartners actief rondom dit thema. We sluiten regelmatig aan bij deze initiatieven (zoals zorgaanbieders, kerken en buurtinitiatieven). Hierbij staat de verbinding centraal. Er wordt steeds meer actief gebruik gemaakt van het concept Welzijn op Recept. Samen met ketenpartners wordt verkend hoe we de samenwerking en vroegtijdige signalering kunnen versterken. De ouderenwerker bij Stip is een centraal aanspreekpunt rondom eenzaamheid. Daarnaast inventariseren de ouderenwerkers, de sociaal werkers en de opbouwwerkers, de behoeften bij ouderen door met hen in gesprek te gaan. In 2024 worden er gerichte interventies uitgevoerd om eenzaamheid bij ouderen te verminderen.

Versterken van de maatschappelijke bijdrage van Kunst en Cultuur Om de maatschappelijke bijdrage te versterken wordt er een convenant cultuur en onderwijs gesloten. Hiermee willen we onder andere cultuureducatie borgen. In het voorjaar van 2023 is hiervoor een startgesprek gevoerd met Cultuur Oost (adviesorganisatie voor Gelderland) en de cultuurcoach van Cultuurplein. In het najaar van 2023 is het convenant onder de aandacht gebracht bij al onze culturele instellingen en het onderwijs.

Vrijwilligers ondersteunen, waarderen en stimuleren Er zijn in 2023 stappen genomen om onze vrijwilligers extra te ondersteunen, te waarderen en te stimuleren. Vrijwilligers en organisaties kunnen op het nieuwe digitale platform vraag en aanbod aan elkaar verbinden. Er worden voldoende vragen gesteld en dit brengt het platform tot leven. Het vraagt aandacht om nog meer inwoners, nieuwe vrijwilligers, te betrekken en te stimuleren. Bij de jaarlijkse waardering met de vrijwilligersprijs en de Pluim werden dit jaar alle genomineerden gewaardeerd. Er werden twee winnaars bekend gemaakt, een groep en een individu.

Mantelzorgers ondersteunen en waarderen Er is een behoeftenonderzoek uitgevoerd in Heerde onder jonge mantelzorgers van 8-18 jaar en volwassen mantelzorgers. Door de inventarisatie zijn de behoeften duidelijker geworden en zijn er al concrete acties uitgevoerd. Zo hebben de jeugdwerkers de uitreiking van het jonge mantelzorgcompliment extra onder de aandacht gebracht. De

9 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

behoefte aan een lichte vorm van respijtzorg 4 in de thuissituatie kwam duidelijk naar voren. Deze aanbevelingen worden meegenomen in de plannen voor 2024.

Thema Gezondheid als basis Terugdringen overgewicht, roken en middelengebruik Dit jaar zal er vanuit de fysiotherapeuten een integraal beweegprogramma aangeboden worden. Hieraan kunnen inwoners met overgewicht deelnemen. Valpreventie en training in het uitvoeren van huishoudelijke werkzaamheden zijn onderdeel van dit integraal beweegprogramma. Daarnaast is het mogelijk om, net als bij Welzijnop-Recept, een Bewegen-op-recept-gesprek te krijgen met een Stip-medewerker. De jongerenwerkers zijn in gesprek met scholen en jongeren om ze bewust(er) te maken van de risico’s van middelengebruik en roken.

Stimuleren van sport en bewegen Onze buurtsportcoaches zijn in 2023 gestart met de uitvoeringsplannen. Op 18 september is het vernieuwde stationspark geopend door de wethouder sport. Met meerdere speeltoestellen, twee jeu-de-boulesbanen en een beweegbank is het park uitdagend ingericht voor alle leeftijden. Verder zijn we de website van Stip verder aan het ontwikkelen om het beweegaanbod beter in beeld te krijgen. En tot slot vond afgelopen september een vitaliteitsdag plaats in De Heerd waar ruim honderdzestig 55+’ers en zestien samenwerkingspartners aanwezig waren. We hebben in het kader van het sport- en preventieakkoord deelgenomen aan verschillende werkgroepen, waaruit mooie initiatieven zijn voortgekomen.

Bevorderen mentale gezondheid bij kinderen en jongeren Om de mentale gezondheid van kinderen en jongeren te bevorderen, zijn extra preventieve gastlessen op scholen in het primair en voortgezet onderwijs ingezet. De scholen hebben hier meer dan voorgaande jaren gebruik van gemaakt. Daarnaast is het jongerenwerk beter vindbaar en actiever op sociale media. Hierdoor komen jongeren laagdrempelig in contact met een jongerenwerker als ze zorgen of vragen hebben. In 2024 gaan we verder met het versterken van de samenwerking tussen de gemeente en het onderwijs. Zo hebben we de inzet van gezinscoaches op scholen geëvalueerd. Hierover gaan we met scholen in gesprek. We doen concrete aanbevelingen om de samenwerking te verbeteren. Er zijn stappen gezet om samen met schoolbestuurders te komen tot gezamenlijke visie op welbevinden voor alle kinderen vanuit het onderwijs en de gemeente. Het werken met Jouw Ingebrachte Mentor (JIM) is doorgeschoven naar het uitvoeringsplan voor 2025-2026, vanwege andere scholingen in het lokale team, waaronder de Verklarende Analyse vanuit de Hervormingsagenda en het AVE5-model).

Organiseren doorgaande lijn jeugdgezondheidszorg In 2023 is besloten om nog niet met een pilot doorgaande lijn jeugdgezondheidszorg te starten. Er zijn gesprekken geweest met de partners in de jeugdgezondheidszorg om intensiever samen te werken. En er zijn stappen gezet om te werken aan het

4

Respijtzorg betekent dat iemand de zorg kortdurend overneemt van de mantelzorger. Bijvoorbeeld als de mantelzorger op vakantie gaat, of als hij of zij de zorg tijdelijk niet aan kan. 5 Afkorting voor Aanpak ter Voorkoming van Escalatie. 10 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

actieprogramma Kansrijke Start. We hebben een coalitie opgezet en onderzocht bij jonge ouders wat er gemist wordt in het aanbod. In 2024 gaan we hier met de coalitie mee aan de slag. Daarnaast is er vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) een regionale ketenaanpak Kansrijke Start ontwikkeld. We onderzoeken hoe we hierbij kunnen aansluiten. Het is helaas nog niet gelukt via Present vijf succesvolle matches voor steunouders tot stand te brengen. In 2024 worden de inspanningen verhoogd en halverwege het jaar geëvalueerd. In september is er weer een succesvol Ouder-Kind Festival georganiseerd om de pedagogische basis te versterken. Hierbij kwamen meer dan 500 ouders en jonge kinderen samen en beleefden een leuke dag vol met activiteiten. Het Ouder-Kind Festival wordt weer georganiseerd in 2025. Eind 2023 zijn we gestart met het effectieve programma VoorZorg bij de jeugdgezondheidszorg.

Thema Veilig en leefbaar Versterken van het netwerk rond mensen met dementie Onze plannen voor het versterken van het netwerk staan gepland in 2024. Een onderdeel daarvan is een behoeftenonderzoek voor inwoners met dementie. In de voorbereiding zijn we gestart met het in beeld krijgen van de initiatieven die er in Heerde al rondom dementie zijn, welke activiteiten ketenpartners uitvoeren en hoe Stip hiermee in verbinding staat.

Huiselijk geweld verminderen Het protocol voor de meldcode voor de medewerkers van Stip is klaar en wordt na de implementatie van het AVE-model, in praktijk gebracht. Voor het thema ouderenmishandeling is een plan van aanpak gemaakt. Onderdeel daarvan is het oprichten van een lokale alliantie Ouderenmishandeling. Er is gestart met de publiekscampagne Verborgen Leed om ouderenmishandeling uit de taboesfeer te halen. Dit wordt voortgezet in 2024. In 2025-2026 wordt het lokale team geschoold in de TOP-3 methodiek6. Dit is vanwege andere trainingen (de Verklarende Analyse en het AVEmodel) nog niet geïmplementeerd. Er is één medewerker die al met de TOP-3 methodiek werkt.

Psychisch kwetsbare inwoners ondersteunen We geven verder invulling aan het bieden van ondersteuning ten behoeve van een integraal herstel aan psychisch kwetsbare inwoners. Focus ligt op herstel in de eigen omgeving. We geven steeds meer richting aan de invulling van een Beschermd Thuis in Heerde. In samenwerking met Epe en Hattem heeft Korak7 in Heerde een tijdelijke locatie geopend. Met Triada en zorgaanbieders verkennen we of tussenwoonvormen voor psychisch kwetsbare jongvolwassenen mogelijk zijn. In samenwerking met GGZzorgaanbieders krijgen we meer zicht op de processen en maken we samenwerkingsafspraken. In regio Noord-Oost-Veluwe zijn er stappen genomen rondom de nieuwe inkoop van de producten Beschermd Thuis. In 2024 wordt bekend met welke zorgaanbieders we gaan werken.

6

De TOP-3 methodiek is een duurzame visie op ketenzorg, kindermishandeling, huiselijk geweld en seksueel misbruik. 7 Korak biedt een groot aanbod van trainingen, cursussen en workshops op het gebied van levensontwrichtende gebeurtenissen en/of psychische kwetsbaarheid. 11 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Bevorderen van het langer thuis wonen voor ouderen Bij het ontwikkelen van het Volkshuisvestingsprogramma is wonen en zorg (woonzorgvisie) een prominent onderwerp. Ouderen zijn een belangrijke aandachtgroep, zeker met de dubbele vergrijzing die voor Heerde is voorspeld. Bij het ontwikkelen van het Volkshuisvestingsprogramma is er een samenwerking tussen het fysieke en sociale domein, waarbij ook alle sociale partners betrokken worden om tot een gedragen uitvoeringsprogramma te komen. Regionaal is er aangesloten bij de ontwikkeling van een regionale woonzorgvisie. Dit proces loopt door in 2024 waarbij er wordt gekeken naar de verschillende doelgroepen. Bij de regionale woonzorgvisie is er, naast het wonen, aandacht voor samenwerking en het inrichten van de leefomgeving. Binnen de uitvoeringswerkzaamheden van Stip is er extra aandacht voor het langer thuis wonen. Er heeft bijvoorbeeld een vitaliteitsmarkt plaatsgevonden waarvoor alle ouderen in Heerde waren uitgenodigd. De bezoekers konden hier gekeurd worden op de fysieke gezondheid en daarna via een leefstijl-markt geïnformeerd worden over hoe men langer gezond thuis kon wonen.

Thema Gelijke kansen Nieuwkomers duurzaam integreren Er is een inventarisatie gedaan onder (ex-)inburgeraars om te kijken voor wie een training op gebied van mentale gezondheid passend is. In 2024 wordt gestart met een groep. Daarnaast heeft de GGD verschillende voorlichtingen gegeven. In 2024 starten we een werkgroep voor het opzetten van een maatjespool. Grip op de Knip heeft afspraken gemaakt met VluchtelingenWerk voor een warme overdracht na 9 maanden maatschappelijke begeleiding. Met Taalpunt8 is een opdracht overeengekomen om taalcoaching aan te bieden aan de inburgeraars. Er is een plan van aanpak opgesteld met de schoolbestuurders om te komen tot een visie nieuwkomersonderwijs. De uitwerking in de praktijk en de borging vragen nog aandacht. In 2024 wordt er onderzoek gedaan door een extern bureau naar een toekomstige onderwijsvoorziening voor nieuwkomerskinderen. Tot slot wordt in 2024 geëvalueerd hoe het ervoor staat met de werkervaringsplekken voor asielstatushouders bij de gemeente en zetten we ons verder in voor de maatschappelijke participatie en integratie van nieuwkomers

Stimuleren positieve leefomgeving voor jongeren Begin 2024 ligt er een duidelijke opdrachtomschrijving voor de jongerenwerkers in Heerde (wat doet het jongerenwerk wel en wat niet?). Het jongerenwerk organiseert activiteiten voor jongeren, met name in de schoolvakanties. Er wordt gewerkt aan de jongerenontmoetingsplek in Heerde en de verbetering van de jongerenontmoetingsplek in Wapenveld. In 2024 wordt de capaciteit van de jongerencentra geëvalueerd. En onderzoeken we de mogelijkheden van een pilot voor jongerenwerk op de Noordgouw. Voor het uitvoeringsplan van 2025-2026 onderzoeken we of Heerde een OKO9 gemeente kan worden.

8

Taalpunt Heerde helpt mensen met het versterken van de basisvaardigheden taal, rekenen en digitale vaardigheden. 9 Afkorting voor Opgroeien in een Kansrijke Omgeving. 12 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Vergroten kansengelijkheid in het onderwijs en de kinderopvang De meest actuele VVE-monitor10 van 2022 laat zien dat het bereik van VVE-geïndiceerde kinderen 100% is. We monitoren sinds september 2023 in casuïstiek bij gezinscoaches of er ook sprake is van (kans op) thuiszitten. Hiermee willen we preventiever gaan werken. Samen met VluchtelingenWerk, huisvesting, inburgering en Stip monitoren we de instroom van NT211-kinderen in onze gemeente. En proberen we de meest passende onderwijsplek of kinderopvangplek te vinden. Dit vergt continu afstemming met het onderwijs, de kinderopvang en de NT2- onderwijsvoorzieningen. In 2024 wordt een infographic gemaakt van de doelgroep VVE voor professionals. In 2025 wordt een lokale aanpak voor samenwerking tussen het onderwijs, Stip en leerplicht opgesteld.

Positie van LHBTI+-ers versterken Op de nieuwe website van Stip is er een themapagina ingericht over LHBTI +12. Daar kunnen inwoners terecht voor informatie en eventuele ondersteuning. Op de Kwikstartapp (voor jongeren) is er aandacht voor dit thema. Er is een sociale kaart gemaakt, die in 2024 gedeeld wordt met de professionals van Stip, ketenpartners en inwoners. Het trainingsaanbod van verschillende (keten)partners is onder de aandacht gebracht van scholen. Volgend jaar gaan we kijken of en hoe we het thema door middel van een themalunch onder de aandacht van kerken kunnen brengen. Er wordt Coming Out Day 2024 onder de aandacht gebracht van ketenpartners. We gaan kijken of we een themamiddag- of avond kunnen organiseren voor ouders over seksualiteit en diversiteit. Daarnaast wordt het thema onder de aandacht gebracht bij zorginstellingen en bij sportverenigingen. Het jongerenwerk heeft extra aandacht voor dit thema. Tot slot volgt er in 2025 een herhaaltraining voor de professionals bij Stip.

Thema Passende ondersteuning Stimuleren dat iedereen meedoet We hebben in 2023 een start gemaakt met de voorbereidingen voor de bestandsanalyse. Hierdoor is er meer inzicht gekregen in de doorstroomcijfers tussen Lucrato en gemeente Heerde. De processen tussen de gemeente en Lucrato zijn onder de loep genomen en geoptimaliseerd waar nodig. We hebben begin 2023 een PSOcertificering13 behaald en zijn gestart met het inrichten van de WIZZR 14, zodat we de invulling van de SROI15 beter kunnen monitoren. We hebben een eerste aansluitsessie bijgewoond voor de inrichting van de instrumentengids DENNIS en EVA 16. Hier gaan wij mee verder door dit te implementeren binnen onze gemeente.

10

Afkorting voor Voorschoolse- en Vroegschoolse Educatie. Afkorting voor Nederlands als tweede taal. 12 Afkorting voor Lesbische, Homoseksuele, Biseksuele, Transgender- en Intersekse personen. De plus geeft aan dat de term inclusief is voor mensen die zichzelf anders noemen dan waar deze letters voor staan, zoals aseksueel of panseksueel. 13 Afkorting voor Prestatieladder Socialer Ondernemen. 14 Softwareprogramma voor verantwoord inkopen en het concretiseren/monitoren van de afspraken rondom Social Return On Investment. 15 Afkorting voor Social Return On Investment. 16 Instrumentengidsen die de dienstverlening aan werkzoekenden en werkgevers eenvoudig, eenduidig en inzichtelijk maken, ontwikkeld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). 11

13 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Ondersteunen bij armoede en schulden Het beleidsplan Bestaanszekerheid is eind 2023 vastgesteld door de raad. Inwoners die hun zorgverzekeringen meer dan een half jaar niet hebben betaald en in de wanbetalersregeling van het CAK (Centraal AdministratieKantoor) zijn beland, benaderen we actief. We hebben informatie opgevraagd bij het armoedefonds om te onderzoeken hoe we aan de slag kunnen met het bestrijden van menstruatiearmoede. Zeven vrijwilligersorganisaties en Triada hebben in december ingestemd met de oprichting van een Armoedepact. We nemen deel aan de werkgroepen PR & communicatie en aan bijeenkomsten of evenementen die voortkomen uit het evenement armoedebestrijding van 30 maart 2023 of die onderdeel uitmaken van het Armoedepact. Naast het reguliere Kindpakket dat kinderen ondersteunt met schoolspullen, een fiets en/of sport– en cultuuractiviteiten, hebben de kinderen deze zomer een zomerpakket met speelgoed ontvangen. Dit is een samenwerking tussen het Interkerkelijk Diaconaal Overleg (IDO), de Jan Nienhuis Vereniging17, Stichting Leergeld18 en gemeente Heerde. Ook de Kledingpas is weer door dezelfde partijen mogelijk gemaakt. Het IDO en de Jan Nienhuis Vereniging hebben hierbij een financiële bijdrage gedaan. Jongeren die in 2023 18 jaar werden, hebben het boekje Geldwijzer 18+ van het Nibud ontvangen.

In april 2023 hebben we €500 energietoeslag uitgekeerd en in oktober 2023 €800. Het Noodfonds energietoeslag hebben we geëvalueerd en verlengd tot eind 2023. We zijn aangesloten bij het Waarborgfonds saneringskredieten. We onderzoeken hoe we de klanttevredenheid van de inwoners die gebruik maken van de regelingen vanuit de Participatiewet, kunnen meten. Waar nodig en wenselijk wordt gecommuniceerd via publicaties op social media, flyers, De Schaapskooi en via de persoonlijke gesprekken die de professionals van Stip met inwoners hebben.

Ondersteunen van inwoners met laaggeletterdheid We hebben veel aandacht gehad voor het onderwerp laaggeletterdheid, onder andere door extra in te zetten op communicatie. Hiervoor hebben we de taalambassadeur veelvuldig ingezet. In april 2023 is de wethouder, samen met de taalambassadeur, bij Radio 794 geweest voor een interview over het onderwerp laaggeletterdheid. In mei heeft de taalambassadeur, samen met Taalpunt Heerde, een presentatie aan raadsleden gegeven tijdens een themaraad. In september tijdens de Week van Lezen en Schrijven hebben we werkgevers in de gemeente bezocht om aandacht te vragen voor laaggeletterdheid bij werknemers. Dit heeft geleid tot twee taaltrainingen bij werkgevers. In november hebben we, samen met de gemeenten Epe, Elburg, Hattem en Oldebroek de voorstelling Laaggeletterd georganiseerd in De Heerd. Hierbij was de taalambassadeur aanwezig. In 2023 zijn er twee nieuwe projecten gestart. Het Textiellab19 en het koor “Zing Nederlands met me” op Groot Stokkert. De taalmeter is in 2023, door verschillende factoren, minder ingezet. We nemen dit mee naar 2024.

17

Jan Nienhuis Vereniging biedt hulp aan inwoners in financiële problemen en steunt activiteiten die inwoners met elkaar verbinden. 18 Stichting Leergeld helpt kinderen uit gezinnen met geldzorgen. Samen met andere stichtingen in Nederland, zorgen zij ervoor dat alle kinderen in Nederland dezelfde kansen hebben. Ze helpen met schoolspullen, sport, een laptop, fiets of een verjaardagscadeau. Ouders en verzorgers kunnen zo het beste aan hun kind geven, en elk kind kan meedoen! 19 Mensen met verschillende culturele achtergronden ontmoeten elkaar hier door creatief met textiel bezig te zijn, plezier te maken en spelenderwijs de Nederlandse taal te leren. 14 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Risicoparagraaf Inleiding Het sociaal domein verandert door diverse externe factoren snel. Daarom laten we de risicoparagraaf in elke monitor terugkomen. Met dit overzicht informeren wij de gemeenteraad over de risico’s die op ons afkomen en waarop wij de komende tijd moeten anticiperen, waar mogelijk.

Risico’s voor de korte termijn < 1 jaar •

•

•

•

•

•

•

•

•

Er komt een nieuwe aanbesteding voor de Algemene Voorziening Schoon en Leefbaar Huis (AVSLH). Dit heeft hogere tarieven tot gevolg, met name door de gestegen loonkosten. De nieuwe vorm van de AVSLH heeft twee productgroepen: lichte ondersteuning en maatwerkondersteuning. In de begroting gaan we uit van een verdeling 70-30, maar de uiteindelijke verdeling is pas bekend na de herindicaties. Voor de regionale inkoop Jeugd en Wmo in de zorgregio gaat een kostprijsonderzoek plaatsvinden. De uitkomsten van beide onderzoeken zijn voorspelbaar, maar we weten nog niet de precieze gevolgen. De kostprijzen zullen stijgen door de algemene prijsindexatie en gestegen loonkosten. Dit heeft met ingang van de nieuwe contracttermijnen financiële gevolgen. Daarnaast is bij de Wmo het opnieuw definiëren van producten in verband met de invoering van Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW) een risicofactor, omdat de inhoud en daarmee de prijzen van deze nieuwe producten nog onbekend zijn. Een extra complicerende factor is dat de drie grootste SMV-budgetten, te weten Jeugdzorg ZIN, Wmo-begeleiding en AVSLH, nagenoeg tegelijkertijd naar een nieuwe situatie gaan met prijswijzigingen. De kosten voor hulpmiddelen zijn toegenomen. In de nieuwe aanbesteding voor hulpmiddelen en trapliften, die in 2024 wordt afgerond, stijgen de prijzen ten opzichte van het huidige contract.

Het is op dit moment lastig in te schatten hoeveel. Er is extra druk op de gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, VluchtelingenWerk, jeugdhulp, de ambtelijke organisatie en Stip door de toename van het aantal nieuwkomers. Door de recente gebeurtenissen op het wereldtoneel, zoals de coronapandemie en de aanhoudende oorlog in Oekraïne, en gewijzigde landelijke regelgeving, zoals het woonplaatsbeginsel, zijn de financiële trends van veel producten onderbroken. Het is lastig om te bepalen of we nog in (de staart van) een uitzonderlijke situatie zitten of dat dit het nieuwe normaal is. Hierdoor is er meer onzekerheid bij het begroten van budgetten. Een steeds groter aandeel van de Rijksbudgetten voor SMV wordt verstrekt via zogenaamde Specifieke Uitkeringen (SPUK). Dit zijn per definitie tijdelijke, incidentele inkomsten. Met deze middelen kunnen wij geen structurele investeringen doen. Het blijft daarmee bij tijdelijke interventies. Daarnaast kost het implementeren van zo’n SPUK iedere keer weer veel tijd en inspanning van de ambtelijke organisatie.

15 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Risico’s voor de langere termijn > 1 jaar • •

•

• • •

• •

Bij de Hervormingsagenda jeugd zien we twee risico’s. 1: bij de wijziging van de financiering van de producten is het afhankelijk van hoeveel kosten wij hebben voor de betreffende producten ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Wij zijn een kleine gemeente met een kleine populatie. Bij een kleine populatie is toeval meer leidend dan statistiek. Hierdoor neemt de kans op relatief grote afwijkingen toe. 2: bij efficiëntiemaatregelen voor de jeugdzorg kan Stip naar verwachting minder efficiëntievoordeel dan gemiddeld behalen. Stip heeft al maatregelen genomen om zo efficiënt mogelijk te werken. Onze organisatie is meer dan veel andere gemeenten, die veel zorg hebben uitbesteed, volgens het nieuwe model ingericht. De groei van het aantal 65-plussers in Heerde ligt de komende jaren boven het landelijk gemiddelde. Daarmee nemen de kosten voor de Wmo en de AVSLH de komende jaren overeenkomstig toe. De vraag is in hoeverre dat wordt gecompenseerd aan de batenzijde. Het is lastig in te schatten hoe groot het effect van de inkomensafhankelijke bijdrage Wmo/AVSLH op het aantal voorzieningen gaat worden. Met de groei van het aantal ouderen zal het aantal vrijwilligers en mantelzorgers afnemen, terwijl de vraag naar deze mensen gaat toenemen. De zogenaamde Ravijnjaren naderen. o Volgens de huidige meerjarenbegroting is er sprake van afnemende groei van de Rijksbudgetten.

o De kostprijsindexering over de hele linie is meer dan enkele jaren geleden bij het afspreken van de nieuwe financieringssystematiek aan gemeenten was voorzien. o Er zijn duurdere producten nodig om de complexere problematiek, zoals bij de jeugdzorg en de schulddienstverlening, te behandelen. o En het aantal inwoners met een mogelijke hulpvraag stijgt. o De kosten laten een toenemende groei zien (prijs, soort en aantal) en de baten een afnemende groei. In de circulaires werden de budgetten in 2023 nog aangevuld. Het is niet te voorspellen of en, zo ja, hoe lang dit nog doorgaat. We zijn succesvol in het behalen van onze doelstellingen op het gebied van bijzondere bijstand en loonkostensubsidie. Zo krijgen mensen met een WSWbetrekking (Wet sociale werkvoorziening) en beschut werk een hoger salaris en bouwen een pensioen op. Deze sociale successen hebben een hoger kostenplaatje. Waar ligt het optimum?

16 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Bijlage Maatschappelijke ondersteuning Programma Wmo Onderwerp

Toelichting

Doel(en)

De doelen op hoofdlijnen op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en het Kaderdocument Sociaal Domein gemeente Heerde 2022-2027

AVSLH-klanten

Aantal klanten Algemene Voorziening Schoon en Leefbaar Huis (AVSLH)

AVSLH financieel

Financieel overzicht 2023

Stip

Cijfers algemene voorzieningen: begeleiding en groepsbegeleiding

MAATWERK Financieel overzicht

Financieel overzicht 2023

MAATWERK Aantal klanten

Aantal klanten

Beschermd Wonen

Ontwikkelingen

individuele

Doelen Wmo De toename van de zelfredzaamheid en de maatschappelijke participatie van inwoners van gemeente Heerde door: • • •

Meer inzet vanuit eigen kracht/omgeving Toenemende inzet via algemene voorzieningen Minder inzet van maatwerk

17 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Figuur 1 Stappenplan inzet Inzet Wmo-voorziening WMO Voorziening

Toelichting De visie van de gemeente Heerde met betrekking tot de transformatie is dat inwoners zelf verantwoordelijk zijn voor de inrichting van hun leven. Zij houden zoveel mogelijk de regie en geven zelf aan wat zij aan ondersteuning nodig hebben. Zij zoeken eerst naar oplossingen in de eigen kracht, het eigen netwerk en maken gebruik van voorliggende en algemene voorzieningen. Dit in het stappenplan in figuur 1 gevisualiseerd. Voor het versterken van de eigen kracht en het eigen netwerk worden binnen Stip onder andere een coördinator mantelzorg en vrijwilligerswerk, een coördinator ouderen, sociaal werkers, thuisbegeleiders en (buurt)coaches ingezet. Zij (vroeg)signaleren en verbinden binnen de eigen netwerken en de voorliggende voorzieningen.

Algemene Voorziening Schoon en Leefbaar Huis Algemeen De AVSLH is in 2023 als voorziening voor ondersteuning in het huishouden gecontinueerd. Een huishouden krijgt gemiddeld 2 uur ondersteuning per week. De mantelzorgondersteuning, welke aanvullend ingezet kan worden onder de AVSLH (gemiddeld 0,5 uur per week), wordt ook in 2024 ingezet. De raad heeft 5 juli 2021 besloten om de AVSLH voort te zetten. Bij het aanbieden van de AVSLH is er met ingang van 2022 een bewustwordingsperiode van 12 weken gehanteerd, voordat er gebruik kan worden gemaakt van de algemene voorziening. Voor inwoners in een kwetsbare situatie geldt geen bewustwordingsperiode. De gemeenteraad heeft gekozen voor een nieuwe aanbesteding van een algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning vanaf 2025. Tot 1 januari 2025 loopt het huidige contract nog.

18 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Ontwikkeling aantal klanten AVSLH

Aantal klanten AVSLH 750 700 650

659 652

669 655

0

1

2

670 657

673 659

677 662

680 663

683 665

686 668

688 670

691 672

694 675

698 676

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

650 600 550 500 450 400

AVSLH 2023

AVSLH 2023 prognose

AVSLH 2022

AVSLH 2021

AVSLH 2020

AVSLH 2019

AVSLH 2018

AVSLH 2017

AVSLH 2016

Figuur 2 Aantal klanten AVSLH op peildatum

Toelichting Voor 2023 was er een stijging van het aantal klanten van 4% voorspeld (+6% in verband met de vergrijzing, -2% instroombeperking door inzet van de huishoudcoach). Uiteindelijk zien we een stijging van 7,4% in 2023. Zie ook figuur 3. De stijging van 7,4% komt doordat de vergrijzing sterker toeneemt dan de voorspelde 6% en omdat het effect van de huishoudcoach afneemt. De huishoudcoach ziet nu bijna alle klanten bij de instroom., De huishoudcoach ziet dat er veel klanten zijn die daadwerkelijk ondersteuning nodig hebben, waardoor percentueel het effect afneemt. In het begin van 2023 was een toename in de aanmeldingen, zoals in voorgaande jaren ook het aantal aanmeldingen na de kerstvakantie was gestegen. Na het eerste kwartaal van 2023 nam de groei weer af.

19 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

AVSLH relatieve groei aantal klanten 12%

10%

10%

9%

8%

7,4%

8% 5%

6% 4%

3%

4%

3% 1%

2% 0% 2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

prognose

Figuur 3 Relatieve groei aantal klanten AVSLH

Stijging mantelzorgondersteuning

Aantal AVSLH klanten met mantelzorgondersteuning 2023 145 140 135 130 125 120 115 110

138

123

140

143

127 124

125

127

128

Q1

Q2

Q3

Q4

AVSLH Aanvullend

AVSLH aanvullend begroot

Figuur 4 Absolute groei mantelzorgondersteuning 2023

Toelichting De mantelzorgondersteuning, die aanvullend ingezet kan worden onder de AVSLH (gemiddeld 0,5 uur per week), is in 2023 gestegen. In het eerst kwartaal van 2023 liep het aantal klanten met aanvullende mantelzorgondersteuning enigszins in de pas met de begroting. In het tweede kwartaal steeg deze doordat bij de evaluatiegesprekken met de klanten bij één aanbieder bleek dat er bij een aantal klanten behoefte was aan extra inzet om de mantelzorgers te ontlasten. Vorig jaar zagen we deze beweging bij een andere aanbieder. Na het tweede kwartaal stabiliseerde de groei zich.

20 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Financieel overzicht AVSLH

Totaal kosten AVSLH € 3.000.000,00 € 2.509.006,00 € 2.500.000,00 € 2.012.582,00 € 2.000.000,00 € 1.500.000,00

€ 2.140.870,00 € 2.203.883,00

€ 1.687.441,00 € 1.340.100,00

€ 1.000.000,00 € 500.000,00 €kosten 2019

kosten 2020

kosten 2021

kosten 2022

kosten 2023

begroting 2023

Figuur 5 Kostenontwikkeling AVSLH

Toelichting De uitgaven voor de AVSLH zijn, in verhouding tot de begrote kosten, ondanks de stijging van het aantal klanten in het eerste kwartaal, binnen de begrote kosten gebleven. De verwachting was dat deze niet onder de begrote uitgaven zouden blijven, als de stijging zich zou doorzetten, zoals in het eerste halfjaar. Uiteindelijk bleek deze stijging zich niet door te zetten in het tweede halfjaar, waardoor de kosten binnen de begroting bleven. De grafiek toont een afnemende groei. Dat zou het effect van de huishoudcoach en de bewustwordingstermijn kunnen zijn.

Wmo-maatwerkvoorzieningen Algemeen Onder maatwerkvoorzieningen vallen immateriële en materiële voorzieningen. Immateriële voorzieningen zijn onder andere individuele begeleiding, groepsbegeleiding en respijtzorg. Materiële voorzieningen zijn de rolstoel, vervoer- en woonvoorzieningen.

Maatwerk immaterieel ZIN (Zorg in Natura) Het aantal klanten met individuele begeleiding was in 2022 toegenomen. De stijging van het aantal klanten met individuele begeleiding zet zich ook in 2023 door. Het betreft voornamelijk individuele begeleiding licht/basis (een stijging van 21 klanten). Dit heeft vooral te maken met de uitstroom vanuit Stip naar een maatwerkvoorziening. Alle ondersteuning die via lichte begeleiding plaatsvindt, wordt eerst vanuit Stip aangeboden door de sociaal werkers en thuisbegeleiders. Is langdurige ondersteuning noodzakelijk? Of is er een zwaardere vorm van begeleiding nodig? Dan wordt individuele begeleiding basis vanuit een maatwerkvoorziening ingezet. De uitstroom van de dagbesteding bij Stip naar de maatwerkvoorziening Dagbesteding neemt licht toe. Dit is in lijn met de verwachte doorstroom vanuit de algemene voorzieningen naar maatwerkvoorzieningen.

21 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Klanten maatwerk begeleiding 160

140

140

119 101 91 83

120 100 80

61

60

35

40 20

14

43

32 26 28

36 30

27

17 22

8 7

43

54 49 56

1 2 1 1

62

0 0 0

9

20

11 12

0

ZIN 2017

ZIN 2018

ZIN 2019

ZIN 2020

ZIN 2021

ZIN 2022

ZIN 2023

Figuur 6 Klantaantallen maatwerk immaterieel per jaareinde

Toelichting Woonvoorzieningen Er blijven steeds meer mensen langer thuis wonen. Zowel de omvang als de gemiddelde leeftijd binnen de doelgroep neemt toe. De overheid stimuleert het langer thuis wonen. Er is in Heerde, maar ook landelijk, een tekort aan passende woonruimte. Dit zorgt ervoor dat er meer, grotere en duurdere woningaanpassingen noodzakelijk zijn. Daarnaast neemt het aantal verstrekkingen van trapliften toe. De toenemende vergrijzing vraagt om meer aangepaste woningen, zeker in relatie met de zorg die zo veel mogelijk thuis moet worden geleverd. Vanuit de overheid en de Wet langdurige zorg (Wlz) wordt ingezet op Wlz-zorg in de eigen woning. De zorg wordt betaald vanuit de Wlz, maar de aanpassingen van woningen komen voor rekening van de gemeente. Binnen het Volkshuisvestingsprogramma is de woonzorgvisie geïntegreerd. Er is extra aandacht bij het Volkshuisvestingsprogramma voor woningen voor ouderen en andere kwetsbare doelgroepen. Veel van deze woningen moeten nog gerealiseerd worden, waardoor er op de korte en middellange termijn nog onvoldoende passende woningenzijn. Lokaal stijgen de kosten voor woningaanpassingen in bestaande woningen steeds meer. Er worden meer voorzieningen verstrekt. Vooral het aantal trapliften en algemene woningaanpassingen nemen toe. Regionaal is een kostenstijging voor woonvoorzieningen geconstateerd.

Een andere reden voor de toename van woningaanpassingen is het invoeren van het abonnementstarief. Sinds de invoering van het abonnementstarief groeit lokaal en regionaal het aantal woningaanpassingen sterker. De drempel om een woningaanpassing aan te vragen is lager als de maandelijkse bijdrage maximaal 19 euro bedraagt.

22 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Rolstoel en vervoersvoorzieningen Het aantal verstrekte rolstoelen is licht afgenomen. Het aantal verstrekkingen in vervoersvoorzieningen is sterk toegenomen. Er zijn meer scootmobielen en driewielfietsen verstrekt. De toename wordt beïnvloed door het abonnementstarief.

Aantal verstrekkingen WRV 450

400 373

400 350

323

340

337

331

281

300

320

301

302

288

271

250 200 150 100 50 0 Q2 2022

Q4 2022 rolstoel

Q2 2023 vervoer

Q4 2023

wonen

Figuur 7 Verstrekkingen Woon- Rolstoel Vervoer (WRV) inclusief onderhoud/reparatie

Financieel overzicht Algemeen De kosten voor PGB Volwassenen en Immaterieel Zorg In Natura (ZIN) beïnvloeden elkaar en moeten gezamenlijk worden beoordeeld als Kosten Individuele maatwerkvoorzieningen.

Financieel PGB De uitgaven voor Persoonsgebonden Budget (PGB) lopen in lijn met de begroting. Door de regionale inkoop via een open-raamcontract wordt er beperkt gebruik gemaakt van de PGB’s. Door het open-raamcontract kunnen nieuwe aanbieders makkelijk toetreden. Daarom is een PGB-constructie in veel gevallen niet meer noodzakelijk. Nieuwe PGBaanbieders moeten aan dezelfde kwalitatieve eisen voldoen als aanbieders die al voor het regionale raamcontract ingeschreven zijn.

23 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Financieel PGB WMO immaterieel 2023 € 50.000,00 € 45.000,00 € 40.000,00 € 35.000,00 € 30.000,00 € 25.000,00 € 20.000,00 € 15.000,00 € 10.000,00 € 5.000,00 €2020

2021

2022

2023

begroot 2023

Figuur 8 Financieel PGB Wmo immaterieel

Financieel immaterieel ZIN

Financieel ZIN immaterieel € 1.600.000,00

€ 1.554.310,00

€ 1.550.000,00 € 1.491.209,00

€ 1.500.000,00 € 1.436.718,00

€ 1.450.000,00 € 1.400.000,00 € 1.328.849,00

€ 1.350.000,00 € 1.300.000,00

€ 1.296.490,00

€ 1.250.000,00 € 1.200.000,00 € 1.150.000,00 2020

2021

2022

werkelijk 2023

begroot 2023

Figuur 9 Financiën immateriële voorzieningen

Toelichting De lichte toename in kosten ten opzichte van 2022 komt voornamelijk door de uitstroom van klanten vanuit Stip naar de maatwerkvoorzieningen individuele en groepsbegeleiding.

24 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Kosten materiële voorzieningen

Uitgaven woon-, rolstoel-, vervoersvoorzieningen 2023 € 350.000 € 300.000 € 250.000

€ 312.514 € 267.487

€ 202.110 € 222.480 € 200.660

€ 200.000 € 126.641

€ 150.000 € 100.000 € 50.000 €begroot 2023 Vervoersvoorziening

Rolstoelen

werkelijk Q4 2023 Woonvoorziening

immaterieel ZIN

immaterieel PGB

Figuur 10 Kosten Materiële voorzieningen 2023

Toelichting Grotere en vaak duurdere aanpassingen zorgen in 2023 voor hogere kosten bij de woonvoorzieningen en de vervoersvoorzieningen. In 2023 zijn er een aantal grote en kleinere woningaanpassingen geweest, waardoor de kosten na de eerste helft van het jaar bijna gelijk waren aan de begroting. We hebben bijgeraamd, maar onvoldoende. Bij de vervoersvoorzieningen zijn de kosten hoger dan begroot, omdat er meer scootmobielen en driewielfietsen zijn verstrekt. De kosten voor rolstoelvoorzieningen zijn relatief laag ten opzichte van de begroting. Hierdoor is de overschrijding van de materiele vervoersvoorzieningen beperkt gebleven.

Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen Algemeen Gemeente Heerde werkt voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW) samen in de regio Oost-Veluwe. MOBW is voor mensen met psychische of psychosociale problemen. In 2021 is door de gemeenteraad het regionale kaderdocument en regionale ontwerp ‘Beschermd Thuis’ vastgesteld. Het regionale kaderdocument geeft richting aan de transformatie van Beschermd Wonen (intramuraal) naar Beschermd Thuis (een beschermde thuisomgeving). Het regionale ontwerp beschrijft welke stappen er genomen worden om in de regio te blijven samenwerken. Onderdeel van dit ontwerp zijn de afspraken over het samenwerkingsconvenant, zoals deze is vastgesteld in 2023. Deze afspraken gaan over de afbouwopgave van het aantal plekken intramuraal beschermd wonen en de verdeling van de financiën in de regio.

Financiën MOBW Het landelijke financieel verdeelmodel Beschermd Wonen is uitgesteld tot januari 2025. De financiën komen dan per gemeente binnen en niet langer via onze centrumgemeente Apeldoorn. De afbouw loopt van 37 miljoen euro naar 23 miljoen euro in 2032. De 25 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

financiële afbouw komt mede doordat een deel van de cliënten Beschermd Wonen onder de Wet langdurige zorg (Wlz) valt en we een afbouwopgave hebben. In de regio gaat het totaal om momenteel ongeveer 500 cliënten. In de gemeente Heerde zijn er gemiddeld 5 cliënten die vallen onder Beschermd Wonen. In de regio is er afgesproken dat elke gemeente 85% van de ontvangen gemeentelijke Rijksvergoeding Beschermd Wonen overhevelt naar het regiobudget. Dit percentage wordt jaarlijks vastgesteld. Om de lokale zorginfrastructuur zo in te richten dat we integraal herstel kunnen (blijven) bieden, wordt de resterende 15% van de ontvangen vergoeding Beschermd Wonen lokaal ingezet. In 2022 en 2023 heeft de regio zich voorbereid op een andere inkoopstrategie vanaf 2025. We gaan werken met tien zorgaanbieders. Momenteel vindt er afstemming plaats over de nieuwe producten. Hierbij is rekening gehouden met voldoende spreiding van de zorgaanbieders over de regio. Zo kan er gericht gewerkt worden aan een integrale benadering van cliënten die beter kunnen herstellen in hun eigen omgeving. Voor de cliënten die een beschermde woonvorm nodig hebben, blijven intramurale voorzieningen beschikbaar.

Toekomstplannen Er waren jaarlijks financiële overschotten in de regio. Deze gelden zijn gereserveerd voor de investeringen die de komende jaren moeten worden gedaan om passende zorg aan deze doelgroep in hun eigen omgeving te kunnen leveren. Deze gelden zijn gereserveerd als financiële buffer voor de afbouw van de regionale Rijksbijdragen en de transformatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. De regionale Rijksbijdrage voor Beschermd Wonen wordt vermoedelijk vanaf 1-1-2025 met een tijdpad van 10 jaar afgebouwd. Om in te spelen op de transformatie, richten we lokaal nieuwe voorzieningen in. In de eerste helft van 2023 zijn onze uitgangspunten gericht op preventie en het inrichten van de zorginfrastructuur op papier gezet, zodat we vroegtijdig kunnen signaleren en de risico’s kunnen beperken. Hiermee richten we ons op het bevorderen van maatschappelijk herstel in de richting van een zo zelfredzaam mogelijk leven voor kwetsbare mensen.

Hoe is er in de eerste helft van 2023 lokaal gewerkt aan de transformatie? Inloop GGZ De inloop GGZ is sinds 2020 een algemene voorziening. De inloop GGZ is via een zorgaanbieder op diverse locaties in de gemeente te vinden. Psychisch kwetsbare inwoners kunnen hier op een laagdrempelige wijze deelnemen aan de georganiseerde (vaste) activiteiten. De inloop wordt gemonitord en waar nodig aangepast aan de behoeften van de bezoekers.

26 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Sociaal werker GGZ De pilot Sociaal werker GGZ liep in 2023,gericht op de veranderingen die zich in de toekomst gaan afspelen in de wijken. De toename van psychische problematiek vraagt meer inzet en expertise van het team sociaal werk. De pilot is bedoeld om de verschillende soorten GGZ-ondersteuning in het sociaal domein te verbeteren. Casemanager Middelengebruik en Verslaving De pilot Casemanager Middelengebruik en Verslaving draagt bij aan de behoefte om preventiever te handelen als het gaat om middelengebruik en verslaving bij volwassenen. De pilot liep tot het derde kwartaal van 2023. Er volgt mogelijk een vervolgtraject, zodra de evaluatie heeft plaatsgevonden. De casemanager werkt vanuit de Aanpak Middelengebruik en Verslaving en werkt samen met de GGZ, de algemene gezondheidszorg, het sociaal domein en de informele zorg. Opbouwwerkers In 2023 zijn er twee opbouwwerkers gestart. Een deel van hun taken draagt bij aan de vraagstukken als het gaat over beschermd thuis. Het opbouwwerk zet in op het bijdragen aan een goede leefomgeving voor mensen met psychische kwetsbaarheid. Het opbouwwerk richt zich op wijken en buurten.

Stip Heerde Ouderen Vitale ouderen Op woensdag 20 september was dorpshuis De Heerd even het middelpunt van de gemeente. Alle 55-plussers binnen de gemeente waren aangeschreven en uitgenodigd om deel te nemen aan de fittest op de Vitaliteitsdag. De buurtcoaches van Stip hebben, samen met het beweegteam van studenten, veel inwoners mogen verwelkomen. De testen zorgden voor spannende momenten. We zagen vitale oudere inwoners gespannen bij de inschrijfbalie staan. Of soms een ambitieus wandeltempo kiezen tijdens de zes minuten wandeltest. De studenten van het beweegteam hebben, samen met de collega’s van Stip, ervoor gezorgd dat alle tests soepel verliepen en correct werden afgenomen. De medewerkers van de diverse fysiotherapiepraktijken voerden adviesgesprekken met de deelnemers naar aanleiding van de testuitslagen. Met dat advies konden de deelnemers gericht op zoek gaan naar een passende aanbieder op de aansluitende leefstijlmarkt. Op de leefstijlmarkt hebben zestien welzijn-, zorg- en sportpartners hun aanbod onder de aandacht gebracht. De inwoners konden zo direct na de vitaliteitstesten op basis van de uitkomsten zich oriënteren op het aanbod. De buurtcoaches hebben inmiddels de ervaringen van deelnemers doorgenomen. Met deze input gaan wij intern vaststellen in hoeverre deze dag een vervolg zou moeten krijgen. Deze allereerste editie was een groot succes.

Dat is al wel duidelijk. Fit zijn is een belangrijk onderdeel van gezond ouder worden, en elkaar ontmoeten is essentieel voor het welzijn van mensen.

27 Monitor Sociaal Maatschappelijke Verbinding

Van jong tot oud Jong en oud hebben elkaar ontmoet in de gemeente Heerde. Verschillende enthousiaste kinderen van de basisscholen in de gemeente Heerde hebben kaarten geknutseld voor de inwoners van Rehoboth, Brinkhoven, het hofje Wendakker en de Herbergier, tijdens de landelijke Week tegen de Eenzaamheid. Deze week hebben we in Heerde de Week van de Ontmoeting genoemd. De kinderen hebben zo enthousiast kaarten geknutseld dat ook de mensen die thuiszorg afnemen een mooie kaart hebben gekregen. Bij Brinkhoven en Rehoboth hebben de kinderen de kaarten zelf gebracht. Dit leverde een gezellige ochtend op met blije gezichten. Door deze diverse activiteiten wordt voor meer inwoners het brede aanbod van Stip onder de aandacht gebracht. Zo werken we aan onze bekendheid binnen de gemeente, zodat mensen ons weten te vinden. Groei aantal contacten Stip De baliemedewerkers van Stip houden bij hoeveel mensen met vragen binnen komen lopen of telefonisch contact opnemen. Het aantal inkomende contacten neemt in de loop van de jaren sterk toe, met name het aantal bezoekers.