14.2. TAM-omgevingsplan - Motivering
Tekst van het document
OMGEVINGSPLAN ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’
Planstatus: ontwerp Datum: 2024-09-18 IMRO code: NL.IMRO.0246.620ONTTAMOPBvnkIII-ON01
Buro Stedenbouw bv Kerkplein 5 8121 BM Olst T 0570 563083 www.burostedenbouw.nl
MOTIVERING
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................................... 4 1 Inleiding ............................................................................................................................ 6 1.1 Aanleiding en doel ......................................................................................................................... 6 1.2 Maatschappelijke doelen van de Omgevingswet ......................................................................... 6 1.3 Het TAM-omgevingsplan ............................................................................................................... 6 1.4 Ligging en begrenzing plangebied ............................................................................................... 6 1.5 Geldend omgevingsplan ............................................................................................................... 7 1.6 Opzet van de toelichting................................................................................................................ 8
2 Beschrijving van de bestaande situatie .......................................................................... 9 2.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 9 2.2 Landschap ..................................................................................................................................... 9 2.3 Stedenbouwkundige structuur ...................................................................................................... 9 2.4 Plangebied Bovenkamp III .......................................................................................................... 11
3 Beschrijving van de toekomstige situatie..................................................................... 13 3.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 13 3.2 Opzet stedenbouwkundig plan ................................................................................................... 13 3.3 Landschappelijke inpassing ........................................................................................................ 14 3.4 Woningbouwprogramma ............................................................................................................ 15 3.5 Strijdigheid met het omgevingsplan ........................................................................................... 15
4 Relevant ruimtelijk beleid .............................................................................................. 16 4.1 Europees beleid .......................................................................................................................... 16 4.2 Rijksbeleid ................................................................................................................................... 16 4.3 Provinciaal beleid ........................................................................................................................ 18 4.4 Regionaal beleid .......................................................................................................................... 20 4.5 Gemeentelijk beleid ..................................................................................................................... 22 4.6 Conclusie ruimtelijk beleid .......................................................................................................... 25
5 Fysieke leefomgeving .................................................................................................... 26 5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 26 5.2 Bodem ......................................................................................................................................... 26 5.3 Bedrijven en milieuzonering ........................................................................................................ 27 5.4 Geurhinder................................................................................................................................... 29 5.5 Verkeer en parkeren .................................................................................................................... 29 5.6 Geluid .......................................................................................................................................... 31 5.7 Externe veiligheid ........................................................................................................................ 34 5.8 Luchtkwaliteit ...............................................................................................................................
36 5.9 Water ........................................................................................................................................... 37 5.10 Ecologie ..................................................................................................................................... 38 5.11 Cultureel erfgoed ....................................................................................................................... 41 5.12 Ontplofbare oorlogsresten ........................................................................................................ 43 5.13 Conclusie fysieke leefomgeving ................................................................................................ 44
6 Besluit Milieueffectrapportage ...................................................................................... 45 6.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 45 6.2 Beoordelingskader ...................................................................................................................... 45 6.3 Procedure .................................................................................................................................... 45 6.4 Aanmeldnotitie ............................................................................................................................. 46 6.5 Vormvrije m.e.r.-beoordeling ....................................................................................................... 46 6.6 Conclusie ..................................................................................................................................... 46
7 Toelichting op de regels ................................................................................................ 47 7.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 47 7.2 Opzet van de regels .................................................................................................................... 47
7.3 Nadere toelichting op de bestemmingen .................................................................................... 48
8 Financiële uitvoerbaarheid ............................................................................................ 50 8.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 50 8.2 Exploitatie .................................................................................................................................... 50
9 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ................................................................................ 51 9.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 51 9.2 Participatie ................................................................................................................................... 51 9.3 Overleg ........................................................................................................................................ 51 9.4 Zienswijzen .................................................................................................................................. 51
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
5
1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel De Bovenkamp is één van de nieuwbouwlocaties voor woningbouw in de gemeente Heerde. Sinds 2010 is in twee fasen aan de zuidzijde van de bebouwde kom van Heerde, ten westen van de Eperweg een nieuwbouwwijk gerealiseerd met een gedifferentieerd woningbouwprogramma. De Bovenkamp heeft een dorpse stedenbouwkundige opzet met een open en een op het omliggende landschap gerichte structuur. Met het realiseren van de beoogde derde fase wordt de Bovenkamp als nieuwbouwlocatie voor woningbouw afgerond. Hiertoe is voor de agrarische gronden ten westen van de bestaande woonwijk een ontwerp voor de stedenbouwkundige opzet gemaakt, dat aansluit op de bestaande woonwijk en recht doet aan de landschappelijke kwaliteiten van de omgeving. De stedenbouwkundige opzet voorziet in de bouw van circa 80 tot maximaal 100 woningen in vier velden. Centraal in het door het plangebied stroomt de Wendhorstbeek. Rondom de loop van de beek is een groenzone voorzien, die het plangebied in een noordelijk en een zuidelijk deelgebied opdeelt. De groenzone biedt tevens de mogelijkheid om de wateropgave als gevolg van de nieuwe woonwijk op te lossen met de aanleg van wadi's.
De voorgenomen ontwikkeling past niet binnen het geldende omgevingsplan van rechtswege, het bestemmingsplan ‘Ontwikkelingsgebieden', zoals vastgesteld op 13 juli 2009, en het bestemmingsplan 'Heerde-Dorp' vastgesteld op 30 maart 2009. Om de voorgenomen ontwikkelingen mogelijk te kunnen maken is een wijzigingsbesluit van het omgevingsplan ter plaatse van het plangebied noodzakelijk. Voorliggend TAM-omgevingsplan vormt het nieuwe planologische kader om de voorgenomen ontwikkelingen mogelijk te maken en onderbouwt dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
1.2 Maatschappelijke doelen van de Omgevingswet In de Omgevingswet zijn de maatschappelijke doelen van de wet opgenomen. Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: • •
bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit voor inwoners; doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften.
1.3 Het TAM-omgevingsplan Het TAM-omgevingsplan biedt binnen het wettelijke kader van de Omgevingswet de mogelijkheid om via de IMRO-standaard (Informatiemodel Ruimtelijke Ordening uit de Wet ruimtelijke ordening) het omgevingsplan te wijzigen voor urgente gebiedsontwikkelingen. TAM staat voor Tijdelijke Alternatieve Maatregel. Deze manier van werken maakt het voor gemeenten die bij de voorbereiding en inwerkingtreding van de Omgevingswet nog geen gebruik kunnen maken van lokale of landelijke onderdelen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Dit vangnet zorgt ervoor dat zij de belangrijkste uitvoeringsprocessen kunnen blijven uitvoeren, totdat zij het DSO wel kunnen gebruiken.
1.4 Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied ligt in het zuidwestelijke deel van de bebouwde kom van Heerde en sluit aan bij de woonwijken Bovenkamp I en II. Deze wijken grenzen in het zuidoosten aan het plangebied en zijn in eerdere ontwikkelingsfasen van de wijk gerealiseerd. Verder wordt het plangebied begrenst
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
6
door agrarische gronden van het buitengebied van Heerde en de woonpercelen aan de Elburgerweg en het Scholtenspad.
Ligging van het plangebied Het plangebied bestaat uit de kadastrale percelen H 2290, H 2291, H 3212, H 3236 en H 3634. De gezamenlijke oppervlakte van deze percelen bedraagt circa 3,4 hectare.
1.5 Geldend omgevingsplan Ter plaatse van het plangebied gelden in het tijdelijke deel van het omgevingsplan de bestemmingsplannen ‘Ontwikkelingsgebieden' en 'Heerde-Dorp' van de gemeente Heerde. Het bestemmingsplan ‘Ontwikkelingsgebieden' is vastgesteld op 13 juli 2009. Het plangebied is grotendeels bestemd als ‘Agrarisch’ zonder bouwmogelijkheden. De centraal door het plangebied stromende Wendhorstbeek is bestemd als 'Water'. Op de locatie waar de beek het plangebied binnenkomt is de grond bestemd als 'Bos'. zuidoostelijke hoek van het plangebied is bestemd als ‘Wonen’ met een bouwvlak. In het noordelijke deel van het plangebied geldt tevens de dubbelbestemming ‘Archeologisch waardevol gebied’.
Uitsnede van de verbeelding van het bestemmingsplan 'Ontwikkelingsgebieden' (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl) 18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
7
Het bestemmingsplan 'Heerde-Dorp' is vastgesteld op 30 maart 2009. Conform dit bestemmingsplan geldt de bestemming 'Agrarisch'. Tevens geldt de dubbelbestemming ‘Archeologisch waardevol gebied’.
Uitsnede van de verbeelding van het bestemmingsplan 'Heerde-Dorp' (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)
1.6 Opzet van de toelichting Het tweede en derde hoofdstuk van deze toelichting geven een beschrijving van respectievelijk de bestaande- en toekomstige situatie. In het vierde en vijfde hoofdstuk wordt voorgenomen ontwikkeling getoetst aan het relevante ruimtelijke beleid en de milieu- en omgevingsaspecten. In hoofdstuk zes wordt de voorgenomen ontwikkeling getoetst aan het Besluit milieu-effectrapportage. Hoofdstuk zeven bevat een toelichting op de regels. In hoofdstuk acht en negen komen achtereenvolgens de financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid aan de orde.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
8
2 Beschrijving van de bestaande situatie 2.1 Inleiding Aan de hand van een beschrijving van het landschap en de stedenbouwkundige structuur wordt in dit hoofdstuk inzicht gegeven in bestaande situatie.
2.2 Landschap Heerde ligt op de oostelijke flank van de Veluwe, in de zone waar het Veluwemassief langzaam overgaat in de IJsselvallei. Over een west-oost lopende lijn van circa 10 kilometer vanuit de Veluwe daalt de hoogte van circa 20 m +NAP naar circa 3 m +NAP in de IJsselvallei. Het plangebied ligt op circa 8 m +NAP. De flanken van de Veluwe vormen daarin het overgangsgebied. Deze gebieden worden vooral gekenmerkt door een afwisseling van bospercelen, landbouwgronden en verspreid liggende bebouwing, voornamelijk vrijstaande woningen. Hoe dichter bij de Veluwe, hoe meer aaneengesloten de bospercelen zijn. In oostelijke richting neemt de omvang van deze percelen af en wordt het landschap meer en meer bepaald door het agrarisch grondgebruik. Het landschap heeft hier ook een meer open karakter. Bebouwingskernen als Heerde liggen op de overgang tussen de meer bebosde gebieden en de agrarische gebieden. Het landschap ten noorden en oosten van het plangebied wordt gekenmerkt door de dorpsranden van Heerde. Met name ten noorden staan in enkele buurten langs de Elburgerweg vrijstaande woningen. Deze buurten liggen in de bossen die als uitlopers van de Veluwe de dorpskern van Heerde in steken. Het landschap ten zuiden en westen van het plangebied heeft een agrarische oorsprong en is onderdeel van het Horsthoekerveld.
Dit gebied is van oorsprong een kleinschalig agrarisch ontginningsgebied met onregelmatige verkavelingen. Het gebied wordt doorsneden door verschillende beken (Wendhorstbeek, Noordelijke, Middelste en de Zuidelijke Horsthoekerbeek). Verspreid in het gebied komen nog enkele (voormalige) agrarische erven voor. Met het verdwijnen van de agrarische activiteiten zijn in de loop van de afgelopen decennia veel nieuwe, veelal grote, woningen met bijgebouwen op en tussen de oorspronkelijke agrarische erven gebouwd. Deze nieuwe erven zijn veelal rijkelijk voorzien van erfbeplanting en groene tuinen. Dit heeft geleid tot een afwisselend open en meer gesloten landschap met een kleinschalig karakter waarbij kleine bouw- en weilandjes worden afgewisseld met groene erven. Door de aanleg van de snelweg A50 in de jaren '80 is de oorspronkelijke ruimtelijke samenhang tussen de Veluwe, het ontginningsgebied en de dorpsrand van Heerde verdwenen. Centraal door het plangebied stroomt van west naar oost de Wendhorstbeek. Deze beek ontspringt ter hoogte van de Steenvoortseweg, op de flank van de Veluwe, en mond ter hoogte van de Bonenburgerlaan uit in de Grift/het Apeldoons Kanaal.
2.3 Stedenbouwkundige structuur Ten oosten van het plangebied liggen de nieuwbouwwijken Bovenkamp I en II. Deze wijken zijn de afgelopen jaren in verschillende fasen tot stand gekomen. De wijk heeft een open en naar de omgeving gerichte stedenbouwkundige structuur en bestaat uit een mix van vrijstaande, geschakelde en aaneen gebouwde woningen. De wijk wordt ontsloten vanaf de rotonde in de Eperweg, via de Wezeweg zijn zowel de eerste als de tweede fase van de Bovenkamp bereikbaar.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
9
Stedenbouwkundige structuur Bovenkamp Mede door de ruime opzet van de hoofdwegen met (deels) groene bermen en vele tuinen heeft de wijk een groen karakter. Dit wordt versterkt door de open structuur van de wijk, waardoor het omliggende landschap op verschillende plekken vanuit de wijk te ervaren is.
Ruime en groene opzet van het wegprofiel van de Ten Veldhuize Twee landschappelijke elementen hebben verder een duidelijke plek gekregen in de wijk, waardoor de vervlechting van de stedenbouwkundige structuur met het landschap zichtbaar is. Fase I en II worden van elkaar gescheiden door een (snel)fietspad over het tracé van de voormalige tramlijn Apeldoorn - Zwolle. Na het verdwijnen van de tramverbinding heeft het tracé zich tot een zelfstandig landschappelijk element ontwikkeld dat in het bebouwde gebied van Heerde en het omliggende landschap zeer herkenbaar is. Verder wordt de noordgrens van fase II bepaald door de loop van de Wendhorstbeek. De beek is op deze plek nadrukkelijk onderdeel van de stedenbouwkundige structuur van de wijk en speelt een belangrijke rol in de waterhuishouding. De zuidoever is ingericht als wadi, die bij overvloedige regenval zorgt voor een vertraagde afvoer van het hemelwater uit de wijk naar de beek.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
10
Wadi langs de Wendhorstbeek
2.4 Plangebied Bovenkamp III De directe omgeving van het plangebied heeft een kleinschalig en besloten karakter. Het plangebied, waar de nieuwe woonwijk Bovenkamp III wordt gerealiseerd, bestaat uit een aantal weilandjes, die in oost-west richting van elkaar gescheiden worden door de loop van de Wendhorstbeek. Erfbeplantingen op de omliggende woonpercelen, bomenrijen en singels op de perceelsgrenzen en langs de Wendhorstbeek geven aan waar de grenzen van het plangebied liggen.
Overzicht over het zuidelijke deel van het plangebied Centraal door het plangebied stroomt de Wendhorstbeek. De beek heeft het formaat van een flinke sloot. Langs de zuidoever van de beek ligt een wandelpad dat onderdeel is van het netwerk van klompenpaden (het Horsthoekerpad) in en rond Heerde.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
11
De Wendhorstbeek in het plangebied
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
12
3 Beschrijving van de toekomstige situatie 3.1 Inleiding Voor het plangebied is een ontwerp voor het stedenbouwkundig plan opgesteld. In dit hoofdstuk wordt aan de hand van het plan de voorgenomen ontwikkeling beschreven. Aan bod komen onder meer de ruimtelijke opzet en het beoogde woningbouwprogramma. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een beschrijving van de strijdigheden van de toekomstige situatie met het omgevingsplan.
3.2 Opzet stedenbouwkundig plan De Bovenkamp III is de derde fase van de uitbreidingswijk De Bovenkamp. In paragraaf 2.3 is de stedenbouwkundige structuur van de eerste twee fasen van De Bovenkamp beschreven. Het ontwerp voor het stedenbouwkundig plan voor de derde fase sluit in hoofdlijnen hierbij aan. In de Bovenkamp III is het beoogd een woonwijk te realiseren met een open en naar de omgeving gerichte stedenbouwkundige structuur en een mix van vrijstaande, geschakelde en aaneen gebouwde woningen.
Ontwerp voor het stedenbouwkundig plan Hoofdopzet ontwerp stedenbouwkundig plan De stedenbouwkundige structuur van de Bovenkamp III valt uiteen in een noordelijk en een zuidelijk deelgebied. Beide deelgebieden worden van elkaar gescheiden door een groenstrook waar 18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
13
doorheen de Wendhorstbeek stroomt. De oevers van de beek krijgen een parkachtige inrichting en worden vrijgehouden van bebouwing. Dit biedt tevens ruimte om de wateropgave voor Fase III op een natuurlijke en beleefbare wijze te lossen binnen het plangebied. Het noordelijke en zuidelijk deelgebied vallen uiteen in twee velden voor het beoogde woningbouwprogramma. Met uitzondering van het noordelijke veld in het noordelijke deelgebied, zijn de beoogde woningen met hun voorgevel georiënteerd op de omgeving. Voor het noordelijkste veld is een meer losse opzet met vrijstaande en geschakelde woningen voorzien, gegroepeerd langs hofje of doodlopende woonstraatjes. Dit veld heeft daardoor een meer naar binnengekeerd karakter. De stedenbouwkundige opzet van de deel van het plan moet nog verder worden uitgewerkt en is onder meer afhankelijk van hoe het fietspad naar de Elburgerweg wordt aangesloten op de nieuwe wijk. Aansluitingen Bovenkamp II Het ontwerp voor Bovenkamp III beoogd in stedenbouwkundig opzicht nadrukkelijk aan te sluiten bij de opzet van Bovenkamp II. Dit komt op verschillende wijzen tot uitdrukking. Het belangrijkst zijn daarbij de continuïteit van de inrichting van de ruimte rondom de Wendhorstbeek en het doortrekken van de zichtlijnen over de Ten Veldhuizen, Op Den Hul en Op Den Oever. Het open karakter van de bestaande delen van de Bovenkamp blijft daarmee behouden.
In de bestaande situatie vormt het westelijke deel van de Op Den Oever de rand van de wijk. De naar buitengerichte oriëntatie van de drie woonvelden in de Bovenkamp III maakt dat deze woonstraat in de toekomst een centrale route door de wijk gaat vormen, die samen met de groenstrook langs de Wendhorstbeek fase II en III met elkaar verbindt. Ontsluiting en parkeren De ontsluiting voor het autoverkeer dat wordt gegenereerd door de nieuwe woningen in de Bovenkamp III loopt via de bestaande woonbuurten. Het autoverkeer verlaat de nieuwe wijk via de Ten Veldhuizen. Via de Wezenweg is de wijk verbonden met de rotonde in de Eperweg. Voor fietsers geldt dat vanaf de Ten Veldhuizen en de Op Den Oever diverse aansluitingen zijn op het (snel)fietspad richting het centrum van Heerde. Verder wordt er aan de noordzijde van de nieuwe woonwijk een aansluiting voor fietsers op de Elburgerweg gerealiseerd. In het ontwerp is de parkeerbehoefte nog niet uitgewerkt. Op hoofdlijnen wordt er op drie manieren voorzien in het parkeren: op eigen terrein als dat mogelijk is, langs de weg en aan de binnenzijde van de woonvelden. In paragraaf 5.5 wordt nader ingegaan op de ontsluiting van de wijk en de parkeerbehoefte.
3.3 Landschappelijke inpassing De Bovenkamp III is een uitbreiding van een bestaande woonwijk in nog onbebouwd gebied. In paragraaf 2.2 is de karakteristiek van het landschap beschreven. Het landschap heeft van oorsprong een kleinschalig agrarisch karakter met onregelmatige verkavelingen en wordt doorsneden door verschillende beken. Verspreid in het gebied komen nog enkele (voormalige) agrarische erven voor. Met het stedenbouwkundige ontwerp voor de Bovenkamp III wordt bij deze karakteristiek aangesloten, waardoor een sterke verbinding tussen de nieuwe woonomgeving en het omliggende landschap ontstaat. Door de Wendhorstbeek nadrukkelijk op te nemen in de stedenbouwkundige opzet, wordt het landschap als het ware doorgezet in de structuur van de nieuwe wijk. Op een meer technisch vlak, maar zeker zo belangrijk, zorgt de zichtbaarheid van de afvoer van overtollig hemelwater via de wadi's naar de Wendhorstbeek voor verbinding tussen de nieuwe wijk en het landschap. De kleinschalige woonvelden met de naar buiten georiënteerde bebouwing passen binnen de ervenstructuur van het landschap te westen van het plangebied. De zichtlijnen die het landschap zichtbaar en beleefbaar maken vanuit de woonwijk, zorgen voor een visuele verbinding tussen de woonomgeving en het landschap.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
14
3.4 Woningbouwprogramma De voorgenomen ontwikkeling voorziet in de bouw van de laatste fase van de nieuwbouwwijk Bovenkamp. Het TAM-omgevingsplan voor deze uitbreiding voorziet in de bouw van van circa 80 tot maximaal 100 woningen. Ten aanzien van het woningbouwprogramma en de doelgroepen wordt gestreefd naar een gedifferentieerde invulling die past binnen het regionale en gemeentelijke woningbouwbeleid. Dit TAM-omgevingsplan is gebaseerd op een stedenbouwkundig plan en is niet uitgewerkt in een concreet inrichtingsplan voor de nieuwe woonwijk. Met de gemeente Heerde zijn afspraken gemaakt ten aanzien van het aantal woningen, de verdeling van deze woningen in prijsklassen en doelgroepen. In de Nota van Uitgangspunten is ten aanzien van de doelgroepen en het woningbouwprogramma opgenomen dat er een gedifferentieerde woonwijk wordt gerealiseerd met woningen voor gezinnen, woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens (zowel voor starters als 55+-ers) en wonen met zorg. Een aanzienlijk deel van het aantal woningen, minimaal 35% of hoger wordt gerealiseerd als sociale koop- of huurwoning. Deze afspraken zijn vastgelegd in een anterieure overeenkomst.
3.5 Strijdigheid met het omgevingsplan De geldende bestemmingen 'Agrarisch' en 'Bos' uit het bestemmingsplan 'Ontwikkelingsgebieden' staan de realisatie van fase III van de wijk Bovenkamp met woningen en bijbehorende verkeers-, groen- en watervoorzieningen niet toe. Deze bestemmingen zijn bedoeld voor agrarisch gebruik, bouwactiviteiten zijn beperkt tot het bouwen van andere bouwwerken ten dienste van de bestemming 'Agrarisch' met een bouwhoogte die niet meer dan 1 meter mag bedragen. De bestemming 'Agrarisch' uit het bestemmingsplan 'Heerde-Dorp' staat de aanleg van een fietspad tussen het noordelijke deel van de Bovenkamp III en de Elburgerweg niet toe. Om de voorgenomen ontwikkelingen te kunnen realiseren is het noodzakelijk een wijziging van het omgevingsplan ter plaatse van het plangebied door te voeren.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
15
4 Relevant ruimtelijk beleid Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het relevante ruimtelijke beleid. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifieke voor dit plangebied geldende uitgangspunten weergegeven. Het beleid is in dit TAM-omgevingsplan afgewogen en doorvertaald op de verbeelding en in de regels.
4.1 Europees beleid 4.1.1 Kaderrichtlijn Luchtkwaliteit In de Europese Kaderrichtlijn Luchtkwaliteit worden de grondbeginselen van het Europese luchtkwaliteitsbeleid gegeven. De doelstellingen van dit beleid zijn het omschrijven en vastleggen van de luchtkwaliteit om de schade voor mens en milieu te voorkomen, verhinderen of te verminderen, de luchtkwaliteit te kunnen beoordelen, de bevolking te kunnen informeren over de kwaliteit van de lucht en het in stand houden van of verbeteren van de kwaliteit. In hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer (Wm) van 15 november 2007 is de Europese kaderrichtlijn opgenomen in Nederlandse wetgeving. In paragraaf 5.8 worden de gevolgen voor de luchtkwaliteit beschreven als gevolg van het realiseren van het plan. 4.1.2 Kaderrichtlijn Water De Europese Kaderrichtlijn Water (2000/60/EG) is op 22 december 2000 in werking getreden en is bedoeld om een gecoördineerd beheer in alle Europese stroomgebieden te realiseren, de waterkwaliteit verder te verbeteren en het publiek sterker bij het waterbeheer te betrekken. De Kaderrichtlijn Water omvat regelgeving ter bescherming van het binnenlandse oppervlaktewater, overgangswateren (waaronder estuaria worden verstaan), kustwateren en grondwater. De gevolgen voor de realisatie van het plan worden beschreven in paragraaf 5.9.
4.1.3 Natura 2000 Om de natuur in Europa te beschermen en te ontwikkelen, werken de lidstaten van de Europese Unie (EU) samen aan Natura 2000: een samenhangend netwerk van beschermde natuurgebieden in alle lidstaten. Dit netwerk vormt de hoeksteen van het EU-beleid voor behoud en herstel van biodiversiteit. De Nederlandse bijdrage hieraan bestaat uit 162 gebieden. Natura-2000 omvat alle gebieden die zijn beschermd op grond van de Vogelrichtlijn (1979) en Habitatrichtlijn (1992), die zijn opgenomen in de Wet natuurbescherming. In beide richtlijnen staan ook maatregelen voor soortenbescherming. In paragraaf 5.10 wordt besproken in hoeverre de bestemmingswijziging de aanwezige natuurwaarden raakt. 4.1.4 Verdrag van Malta Het Europese Verdrag van Malta uit 1992 regelt de bescherming van archeologisch erfgoed, de inpassing ervan in de ruimtelijke ontwikkeling en de financiering van opgravingen. Nederland heeft dit verdrag ondertekend en goedgekeurd. Invoering ervan gebeurt onder meer door de Erfgoedwet. In paragraaf 5.11.2 wordt beschreven op welke manier wordt omgegaan met archeologische waarden.
4.2 Rijksbeleid 4.2.1 Nationale Omgevingsvisie Per januari 2021 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) van kracht. De NOVI biedt een langetermijnperspectief op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050. Met de NOVI geeft het kabinet richting aan de grote opgaven die het aanzien van Nederland de komende dertig jaar ingrijpend zullen veranderen. Denk aan het bouwen van nieuwe woningen, ruimte voor opwekking van duurzame energie, aanpassing aan een veranderend klimaat, ontwikkeling van een
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
16
circulaire economie en omschakeling naar kringlooplandbouw. Alles met zorg voor een gezonde bodem, schoon water, behoud van biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. Met de NOVI benoemt het Rijk nationale belangen, geeft het richting op de vier prioriteiten en helpt keuzes maken waar dat moet. Want niet alles kan overal. Deze visie is ontwikkeld in nauwe samenwerking met provincies, gemeenten, waterschappen, maatschappelijke instellingen en burgers. De NOVI is vastgesteld op grond van de geldende regelgeving omdat de Omgevingswet nog niet in werking is. De NOVI voldoet tevens aan de eisen die de Omgevingswet stelt aan een omgevingsvisie. Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, zal deze omgevingsvisie dan ook gelden als de Nationale Omgevingsvisie in de zin van deze wet. Met de komst van de NOVI komen meerdere nationale beleidsstukken te vervallen, waaronder de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Strategisch relevante delen van de SVIR en het Barro worden echter opgenomen in de NOVI en blijven daarmee ook na inwerkingtreding van de NOVI gelden. Dit TAM-omgevingsplan zal daarom ook aan dit beleid worden getoetst. Gebiedsgericht De NOVI benoemt een aantal aspecten van nationaal ruimtelijk belang.
Het betreft de bescherming van de waterveiligheid aan de kust en rond de grote rivieren, bescherming en behoud van de Waddenzee en enkele werelderfgoederen, de uitoefening van defensietaken, het Natuurnetwerk Nederland (voorheen de ecologische hoofdstructuur), de elektriciteitsvoorziening, de toekomstige uitbreiding van het hoofd(spoor)wegennet en de veiligheid rond rijksvaarwegen. In het Barro waren regels opgesteld waarmee deze gebiedsbescherming juridisch verankerd is richting lagere overheden. Via het Besluit ruimtelijke ordening en het Besluit omgevingsrecht zijn deze regels aanvullend vastgelegd. 4.2.2 Ladder voor duurzame verstedelijking Wettelijk kader Artikel 5.129g van het Bkl schrijft voor dat, voor zover een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand in het omgevingsplan rekening gehouden dient te worden met: 1. De behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling; 2. Als de voorgenomen stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van een stedelijk gebied, aangetoond is dat er geen mogelijkheden zijn voor realisatie van de voorgenomen stedelijke ontwikkeling binnen dat stedelijk gebied of stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van dat stedelijk gebied.
In artikel 5.129g van het Bkl wordt onder lid 1 het relevante begrip 'stedelijke ontwikkeling' en 'bestaand stedelijk gebied' gedefinieerd: •
Stedelijke ontwikkeling: uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is.
Onderzoek Doelgroepen De voorgenomen ontwikkeling voorziet in de bouw van de laatste fase van de nieuwbouwwijk Bovenkamp. Het TAM-omgevingsplan voor deze uitbreiding voorziet in de bouw van van circa 80 tot maximaal 100 woningen. Ten aanzien van het woningbouwprogramma en de doelgroepen wordt
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
17
gestreefd naar een gedifferentieerde invulling die past binnen het regionale en gemeentelijke woningbouwbeleid. Dit TAM-omgevingsplan is gebaseerd op een ontwerp voor een stedenbouwkundig plan en is niet uitgewerkt in een concreet stedenbouwkundig plan en inrichtingsplan. Met de gemeente Heerde zijn afspraken gemaakt ten aanzien van het aantal woningen, de verdeling van deze woningen in prijsklassen en doelgroepen. Deze afspraken zijn vastgelegd in een anterieure overeenkomst. Behoefte In paragraaf 4.4.1 en paragraaf 4.4.2 is de regionale woonagenda en de evaluatie en herijking daarvan beschreven en in paragraaf 4.5.2 en paragraaf 4.5.3 zijn de woonvisie en woonagenda van de gemeente Heerde beschreven. Uitgangspunt is dat de gemeente Heerde tot 2030 tussen de 450 en 650 woningen mag realiseren. Bovenkamp III is in het gemeentelijke beleid aangewezen als één van de uitbreidingslocatie waar een deel van deze woningen kan worden gerealiseerd en voorziet daarmee in de geraamde behoefte aan woningen. Bestaand stedelijk gebied De voorgenomen ontwikkeling vindt plaats buiten bestaand stedelijk gebied. In de Omgevingsvisie van de gemeente Heerde is de Bovenkamp III aangewezen als uitbreidingslocatie voor woningbouw.
Daarnaast kan binnen bestaand stedelijk gebied niet worden voorzien in de behoefte aan de beoogde aantallen en woningtypen, in dit geval voornamelijk grondgebonden woningen. Onderzoek naar alternatieve locaties is daarmee niet noodzakelijk. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling voorziet in de behoefte aan woningen in de gemeente Heerde. De voorgenomen ontwikkeling vindt weliswaar niet plaats binnen bestaand stedelijk gebied, maar het plangebied is in het Omgevingsvisie van de gemeente Heerde wel aangeduid als 'uitbreidingslocatie voor woningbouw'. Hiermee wordt voldaan aan de uitgangspunten van de Ladder voor duurzame verstedelijking. 4.2.3 Conclusie rijksbeleid Het Rijksbeleid vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het TAM-omgevingsplan.
4.3 Provinciaal beleid 4.3.1 Omgevingsvisie Gelderland Het provinciale beleid is vastgelegd in de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland. In de omgevingsvisie wordt beschreven wat de provincie wil en moet veranderen en ontwikkelen om het Gelderland van nu door te kunnen geven aan de volgende generaties. De provincie zet daarom een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland centraal. Met ‘Gezond en veilig’ wordt een gezonde leefomgeving met schone en frisse lucht, een schoon milieu, voldoende schoon en veilig (drink)water en de bescherming van flora en fauna bedoeld. Daarnaast wordt ermee bedoeld dat de provincie is voorbereid op klimaatverandering, zoals hitte, droogte, bosbranden en overstromingen. ‘Schoon en welvarend’ betekent dat de provincie een dynamisch, duurzaam en aantrekkelijk woon-, werk- en ondernemersklimaat kent, dat goed bereikbaar is en een goed functionerende arbeidsmarkt heeft met daarbij behorende goede kennis- en onderwijsinstellingen. Het betekent ook het tegengaan van schadelijke uitstoot, afval en uitputting van grondstoffen en het investeren in nieuwe, alternatieve vormen van energie. Aan deze ambitie worden met behulp van de volgende zeven onderwerpen nader richting gegeven: • •
Energietransitie: van fossiel naar duurzaam; Klimaatadaptatie: omgaan met veranderend weer;
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
18
• • • • •
Circulaire economie; sluiten van kringlopen; Biodiversiteit: werken met de natuur; Bereikbaarheid: duurzaam verbonden; Economisch vestigingsklimaat: een krachtige, duurzame topregio; Woon- en leefomgeving: dynamisch, divers, duurzaam.
Toets voorgenomen ontwikkeling In de planvorming voor de wijk Bovenkamp III wordt rekening gehouden het deze onderwerpen. Het stedenbouwkundig plan voorziet in een kleinschalige woon- en leefomgeving die is ingepast in de dorpsrand van Heerde en het omliggende landschap. De Wendhorstbeek wordt een natuurlijk onderdeel van de nieuwe woonwijk. De aspecten 'klimaatadaptatie' en 'biodiversiteit' worden daarmee vanzelfsprekende onderdelen van de toekomstige woon- en leefomgeving van de Bovenkamp III. Verder voorziet het stedenbouwkundig plan in vier bouwvelden met elk een eigen karakter. De mix aan woningbouwtypen versterkt het diverse karakter van de toekomstige woonwijk. 4.3.2 Omgevingsverordening Gelderland De Omgevingsverordening is een van de instrumenten om de ambities uit Omgevingsvisie te realiseren. Om samen een Gaaf Gelderland te bereiken, wordt de focus bij het uitvoeren van de taken op een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland gelegd. In de verordening zijn alleen regels opgenomen als dit nodig is om de provinciale ambities waar te maken of wettelijke plichten na te komen. Net als de Omgevingsvisie richt de Omgevingsverordening zich op de inrichting en kwaliteit van de Gelderse leefomgeving. Daarom zijn bijna alle regels op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, natuur, water, verkeer en bodem in deze verordening opgenomen.
Voor het plangebied zijn regels opgenomen ten aanzien van het verbod op nieuwvestiging en uitbreiding van glastuinbouw, nieuwvestiging en uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderijen en ontwikkelingen in Nationaal landschap. Toets voorgenomen ontwikkeling De voorgenomen ontwikkelingen voorzien niet in de nieuwvestiging of uitbreiding van glastuinbouw of niet-grondgebonden veehouderijen. Het plangebied is onderdeel van het Nationaal landschap Veluwe en ligt in het deelgebied ‘Gradiënt Oost-Veluwe’: fraaie en beleefbare gradiënt van Veluwe naar IJssel, van besloten boslandschap in het westen via kleinschalig met houtwallen (ten westen van het Apeldoorns kanaal) naar grootschalige openheid in het oosten. De kernkwaliteiten van deze gebieden zijn: • • • • •
Dorpen op de Veluweflank, op loopafstand (één uur gaans) van elkaar (o.a. Epe, Heerde); Landgoederen langs de westrand, grondgebonden landbouw; Sterk microreliëf door oost-west gerichte ruggen; Cultuurhistorisch erfgoed zoals de sprengen, watermolens, Apeldoorns kanaal; Open essen en broekgebieden.
De Bovenkamp III wordt landschappelijk ingepast, in kleinere woonvelden gerealiseerd met zichtlijnen op het omliggende meer open landschap. De Wendhorstbeek is nadrukkelijk opgenomen in het stedenbouwkundig plan en wordt ingezet om de waterhuishouding van de woonwijk op een duurzame wijze te realiseren. Op deze manier worden de kernkwaliteiten van het Nationale landschap niet aangetast. 4.3.3 Conclusie provinciaal beleid De provinciale omgevingsvisie en omgevingsverordening vormen geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het TAM-omgevingsplan.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
19
4.4 Regionaal beleid 4.4.1 Woonagenda Cleantech Regio 2018 - 2023 Met de Woonagenda 2018 - 2023 (d.d. 11 september 2018) wordt door de Cleantech Regio ingezet op een toekomstbestendige woningvoorraad en woonomgeving. Op deze manier wordt ook met nieuwbouw bijgedragen aan de juiste woning, voor de juiste doelgroep, op de juiste plek. De regionale koers wordt lokaal vormgegeven, met per gebied verschillende speerpunten. Recht doen aan de variëteit aan kwaliteiten in de regio is dan ook het uitgangspunt voor de regionale Woonagenda. De Woonagenda bestaat uit vier bouwstenen: • • • •
De drie centrale thema’s voor goed wonen in onze regio; Onze gezamenlijke richtinggevende principes voor kwalitatief programmeren; Flexibel programmeren met ruimte voor de specifiek lokale opgaven; Een uitvoeringsagenda voor onze gezamenlijke activiteiten.
Voor de gemeente Heerde geldt het uitgangspunt 'Heerde volgt de vraag'. De lokale speerpunten zijn daarbij dat het principe van uitnodigingsplanologie centraal wordt gesteld. Om te voorzien in de behoefte aan nieuwe woningen wordt ingezet op inbreiding in stedelijk gebied, transformatie en functieverandering van bestaande bebouwing. Er worden geen nieuwe grootschalige uitleglocaties voor woningbouw meer voorgesteld. Bij nieuwe initiatieven dient, naast de maatschappelijke meerwaarde, aangetoond te worden dat er markt is voor de voorgestelde woningen. Uitgangspunt hierbij is kwaliteit en het inzetten van woningen voor zoveel mogelijk doelgroepen. Heerde werkt aan een woningvoorraad die optimaal aansluit bij de behoefte. Met voldoende betaalbare koop- en huurwoningen, verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en duurzame nieuwbouw. Nieuwbouw moet passen bij het karakter van de desbetreffende kern en moet leiden tot een verbetering van de woonomgeving en de lokale leefbaarheid. Naast het toevoegen koopwoningen ligt er nog een grote opgave in de sociale huursector. Het principe van uitnodigingsplanologie betekent dat ontwikkelaars, corporaties en inwoners initiatieven mogen indienen, waarover we in gesprek kunnen gaan. Voor nieuwbouw houdt dit in dat het initiatief inspeelt op de marktvraag en voldoende maatschappelijke en ruimtelijke kwaliteit toevoegt.
Heerde gaat onderzoeken of met onder andere woningsplitsing of het bewonen van een bijgebouw voorzien kan worden in een behoefte aan betaalbaar en geschikt wonen. In de komende 10 jaar moeten er nog tussen de 145 en 185 sociale huurwoningen toegevoegd worden. 4.4.2 Addendum Woonagenda Cleantech Regio Bij de vaststelling van de Woonagenda Cleantech Regio 2018 - 2023 is afgesproken dat deze wordt geëvalueerd en herijkt. Dat is ook nodig omdat er een aantal nieuwe thema’s spelen en gemeenten tegen de grenzen van de huidige afspraken aanlopen. Op basis van de evaluatie is vastgesteld dat een herijking zoals bedoeld in 2018 (een bijstelling op basis van nieuwe woningmarktcijfers) niet voldoende is om recht te doen aan alle veranderingen op het speelveld wonen. Op de korte termijn geeft een pragmatische herijking goede handvatten voor het woonbeleid, maar om voor de langere termijn goed in te kunnen spelen op de veranderende beleidswensen moet een nieuwe Woonagenda ontwikkeld worden. Dat is vooral nodig om invulling te geven aan de hogere groei-ambitie en de wens om een andere positie in te nemen in de landelijke verstedelijkingsopgave. De evaluatie en herijking is vastgelegd in het Addendum Woonagenda Cleantech Regio (d.d. 6 november 2020).
Korte termijn: inzetten op versnelling woningbouw 2020 - 2022 De huidige Woonagenda biedt (na een herijking) voor de komende paar jaar nog voldoende basis voor de regionale samenwerking. Op basis van de regionale principes voor woningbouwprogrammering uit de Woonagenda 2018 sturen gemeenten op een lokaal woningbouwprogramma dat gericht is op het versterken van de woonkwaliteit. Daarnaast gaan de gemeenten samen aan de slag met de thema’s betaalbaarheid en huisvesting arbeidsmigranten.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
20
Op basis van de Primos woningbehoefteprognose 2020 wordt de nieuwe bandbreedte vastgesteld voor de omvang van de regionale bouwopgave en als richtpunt voor het lokale programma. Vooral bij kleine gemeenten is de prognose niet altijd nauwkeurig en waar nodig corrigeren we die met maatwerkafspraken. De woningvraag is toegenomen en ligt nu ongeveer 40% hoger dan in 2018 verondersteld was. De inzet is gericht op het op stoom houden (versnellen) van de woningbouw en nieuwe bouwplannen voorbereiden als antwoord op de krapte op de woningmarkt. Om invulling te kunnen geven aan de extra woningvraag zullen er naast inbreidings- en transformatielocaties nieuwe uitleglocaties nodig zijn. Lange termijn: herpositionering Cleantech Regio in landelijke verstedelijkingsopgave tot 2040 Uit deze evaluatie blijkt dat er bij (bijna) alle gemeenten een wens is om in te zetten op een hogere groei-ambitie ter behoud en versterking van de vitaliteit van de kernen, dorpen en steden. De gestegen woningbehoeftecijfers (+40% t.o.v. Woonagenda 2018) geven een basis voor die extra groei, maar daar bovenop speelt de discussie over een substantiële schaalsprong die hoger is dan die autonome groei.
Voor dat laatste zal werk gemaakt moeten worden van de herpositionering van de Cleantech Regio in landelijke verstedelijkingsopgave met een nadrukkelijkere rol voor de regio bij de opvang van landelijke woningbehoefte. Die schaalsprong is geen doel op zich maar moet (samen met onder andere de economische-, infrastructurele- en de duurzaamheidsopgaven) bijdragen aan het versterken van de vitaliteit van de steden, dorpen, kernen en landelijk gebied voor de langere termijn. Nieuwe uitleglocaties Om te voorzien in voldoende plancapaciteit en om voldoende tempo in de woningbouw te houden moeten naast inbreidings- en transformatielocaties nieuwe uitleglocaties ontwikkeld worden. Een belangrijk deel van de woningbouwplannen waarmee wordt voorzien in de woningbehoefte ligt op inbreidings- en transformatielocaties. Gemeenten spannen zich in om deze te realiseren in lijn met de uitgangspunten voor zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik uit de regionale Woonagenda. Maar dit zijn vaak complexe plannen waardoor de realisatie onzeker is. Ook geven dergelijke locaties niet altijd de mogelijkheid om alle gewenste type woonprojecten te realiseren. Herijking Besloten is om de inzet voor de komende twee jaar te richten op het op stoom houden (versnellen) van de woningbouw en het in voorbereiding nemen van nieuwe bouwplannen.
Als indicatie van de omvang is voor de gemeente Heerde voor de periode tussen 2020 en 2030 een bandbreedte vastgesteld van 200 – 475 woningen. 4.4.3 Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle De gemeente Heerde maakt tevens onderdeel uit van de Regio Zwolle. De Regio Zwolle maakt onderdeel uit van het Stedelijk Netwerk Nederland dat het kloppend hart vormt van ons land en economie en een aanzienlijk deel van de woningbouwopgave moet realiseren. De Regio Zwolle staat daardoor voor een forse groeiopgave om wonen en werken in de toekomst te kunnen accommoderen. In de periode tot 2040 moeten er in deze regio minimaal 50.000 woningen worden gerealiseerd. Het klimaat-adaptief accommoderen van deze stedelijke en economische groei van de regio, mét behoud en ontwikkeling van de kwaliteit van de leefomgeving en bereikbaarheid, is een belangrijke integrale opgave voor de regio en vraagt om keuzes in een lange termijn strategie. Deze strategie is opgesteld in de vorm van de ‘Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle’. In de Verstedelijkingsstrategie zijn zeven ‘ontwikkelprincipes’ opgenomen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Warme Harten in een Klimaat adaptieve Delta is zuinig omgaan met de ruimte In een Klimaat adaptieve Delta pakken we opgaven aan bij de bron In Warme Harten helpt nieuw bestaand met transitieopgaven Warme Harten bieden een passend woningaanbod voor iedereen In Warme Harten geven we voorrang aan voetgangers, fietser en OV Elk Warm Hart speelt een rol in het vergroten van regionaal economisch elan
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
21
7. In een klimaat adaptieve Delta bouwen we gebied specifiek 4.4.4 Conclusie regionaal beleid De regionale Woonagenda Cleantech Regio 2018 - 2023 en de herijking daarvan in het Addendum voorzien voor de gemeente Heerde in een forse woningbouwopgave. Deze opgave moet zowel tot stand komen door transformatie en door uitbreiding. De voorgenomen ontwikkeling draagt bij aan de invulling van de regionale woningbouwopgave. Het regionale woonbeleid vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het TAM-omgevingsplan.
4.5 Gemeentelijk beleid 4.5.1 Omgevingsvisie Heerde van de Toekomst De Omgevingsvisie ‘Heerde van de toekomst’ beschrijft wat voor een gemeente Heerde in de toekomst wil zijn, De visie schetst op hoofdlijnen de gewenste ontwikkeling van Heerde op weg naar 2040. Het gaat om een integrale ontwikkelingsrichting voor de gehele fysieke leefomgeving, waarin de verschillende belangen vanuit landschap en natuur, de dorpen en buurtschappen, woon- en werkgebieden, de agrarische sector en recreatie en toerisme samenkomen. Principes De gemeente Heerde heeft vijf principes opgenomen in de Omgevingsvisie, die laten zien wat zij belangrijk vinden voor de leefomgeving: • • • • •
Samen werken aan het Heerde van de toekomst; Onze kwaliteiten en ons verleiden zijn ons vertrekpunt; We stellen onze opgaven centraal; We werken gebiedsgericht; Het heden met de toekomst op duurzame wijze verbinden.
Deze vijf principes staan niet los van elkaar, maar vormen juist een geheel. Samen geven ze richting aan de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van de leefomgeving van Heerde op weg naar 2040. Ze helpen de gemeente ruimtelijke keuzes, die de gemeente niet alleen voor nu helpen, maar ook houdbaar zijn voor de toekomst, in harmonie met het Cittaslowgedachtegoed. De principes zijn niet alleen voor de gemeente belangrijke vertrekpunten. De gemeente verwacht namelijk van een ieder die de gemeente woont, werkt, recreëert, onderneemt of ontwikkelt dat deze principes worden gerespecteerd. Kernkwaliteiten De gemeente Heerde ziet zes kernkwaliteiten in de gemeente: • • • • • •
Fraaie landschappen; Rijke cultuurhistorie; Grote diversiteit aan natuurwaarden en een goede milieukwaliteit; Natuurlijk en actief recreëren; Wonen in een dorpse en groene omgeving; Sterke lokale economie.
Deze kernkwaliteiten vormen de identiteit van de gemeente en zijn het vertrekpunt voor de koers op weg naar 2040. Ze vormen als het ware het materiaal waarmee de gemeente werkt aan het Heerde van de toekomst. Voor onderhavige ontwikkeling is met name de kernkwaliteit ‘wonen in een dorpse en groene omgeving’ van toepassing. Een dorpse en groene woonomgeving Voor woningbouwontwikkeling Bovenkamp III is de kernkwaliteit ‘wonen in een dorpse en groene omgeving’ van belang. In tijden waarin veel mensen naar de steden trekken is het voor authentieke
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
22
gebieden belangrijk om de lokale identiteit te bewaken, te versterken en verder uit te dragen. De IJssel is een bijzondere rivier, die een enorme impuls heeft gegeven aan de stads- en dorpsvorming in het gebied. Hanzesteden als Hattem en Zwolle konden door de aanwezigheid van de rivier tot bloei komen en handel drijven met verre oorden en daarmee kwamen ook de dorpen in Heerde verder tot ontwikkeling. Alle kernen hebben een eigen aantrekkelijke identiteit. Het zijn pleisterplaatsen op de Veluwe. De dorpen Heerde en Wapenveld vormen het kloppende hard van de gemeente, Beide dorpen bieden aantrekkelijke woonomgevingen met een groot aantal voorzieningen. Het centrum van Heerde heeft een gevarieerd en regionaal getint winkelbestand. De gemeente Heerde heeft de koersen en deelgebieden uit de Omgevingsvisie tot 2040 verbeeld op de omgevingsvisiekaart. De omgevingsvisiekaart is gebaseerd op bestaande kwaliteiten, vigerend beleid en lopende plannen en voegt daaraan enkele nieuwe keuzes toe (symbolen, pijlen en arceringen). Het is belangrijk vast te stellen dat de omgevingsvisiekaart geen omgevingsplankaart is en dat deze geen ontwikkelingen onwrikbaar vastlegt. Het gaat om de hoofdlijnen van beleid, die verder worden uitwerkt in het omgevingsplan en programma’s. Woongebieden Heerde en Wapenveld De planlocatie ligt binnen het deelgebied ‘Woongebieden Heerde en Wapenveld’.
Voor elk deelgebied is een koers geformuleerd, aan de hand waarvan richting wordt gegeven aan toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen, die passen bij het karakter van het deelgebied: • • • • • • • •
Uitbreiden van het woningaanbod, vooral door verdichting binnen het bestaand stedelijk gebied; Daarnaast woningbouw op uitbreidingslocatie binnen een sterk landschappelijk raamwerk in de zoekzones: Bovenkamp III, Horsthoekerenk (Heerde Zuid) en Wapenveld-Noordoost; Nieuwbouw moet passen bij het dorpse karakter, de identiteit van de plek en goed integreren in de bestaande omgeving; Bij nieuwbouw moet er veel aandacht zijn voor bereikbaarheid en duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, de energietransitie, circulariteit, gezondheid, veiligheid en natuur en landschap; Ruimte voor gestapelde bouw als er sprake is van een zorgvuldige inpassing en een aantoonbare maatschappelijke meerwaarde; Ruimte voor lichte bedrijvigheid aan huis, waarbij de hoofdfunctie wonen blijft; Toepassing van de energietransitie in de woongebieden door energiebesparing en overstappen op alternatieve duurzame warmte en elektriciteitsbronnen; Werken aan een klimaatbestendige en natuur inclusieve inrichting van de openbare ruimte in woongebieden.
4.5.2 Woonvisie Heerde 2015 - 2025 De algemene trends en hoofdlijnen uit de regionale woonvisie worden als gezamenlijk vertrekpunt genomen bij de uitwerking van de Woonvisie Heerde 2025. In de regionale visie zijn de volgende opgaven aangegeven: • • • • • • • •
Anticiperen op afnemende groeitrend, van grootschalig uitbreiden naar kleinschalig maatwerk; Van aanbod gericht naar vraag gestuurd; Woonlasten; De groeiende vergrijzing; Scheiden wonen en zorg; Kwaliteit bestaande woningen en leefgemeenschappen; Duurzaamheid; Sturen in onzekere tijden.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
23
Deze opgaven zijn uitgewerkt in 4 thema’s: 1. 2. 3. 4.
De potentie van de bestaande woningvoorraad; Woningmarkt in beweging (woningbouwprogrammering); Wonen - Welzijn – Zorg; Duurzaamheid.
Voor onderhavig initiatief is voornamelijk de opgave ‘Woningmarkt in beweging (woningbouwprogrammering)’ van toepassing. Visie De tijden van het bouwen van grote aantallen nieuwe woningen is voorbij. In dat kader stelt de Structuurvisie Heerde 2025 dat geen nieuwe grootschalige uitleglocaties meer nodig zijn en dat door het realiseren van de bestaande uitleglocaties, inbreiding in stedelijk gebied, transformatie en door functieverandering in de behoefte aan woningen kan worden voorzien. Dat geldt voor alle kernen in de gemeente. Nieuwe woningen worden gebouwd wanneer de bestaande voorraad niet in de vraag kan voorzien. Deze woningen sluiten aan bij de vraag van de woningzoekenden. Bij voorkeur zijn nieuwe woningen inzetbaar voor zoveel mogelijk verschillende categorieën woningzoekenden. Zeker in de huursector. Woonwijken moeten een goede mix van woningen bevatten die de maatschappelijke cohesie maximaal ondersteunt. Van woningaanbieders en woningvragers worden initiatieven verwacht om in de behoefte aan woonruimte te voorzien. Kader Met het loslaten van de regionale bindingseisen wordt het nog moeilijker om de woningbehoefte te bepalen. Wel is bekend welke bestaande voorraden er zijn en aan welke woningen zonder meer een tekort is. De gemeente bepaalt per initiatief de maatschappelijke meerwaarde.
Hierbij wordt gelet op de bestaande voorraad, de marktvraag, de kwaliteiten van de locatie en het omliggende gebied. Een stelregel is dat een woning zo breed mogelijk inzetbaar is. Daarbij is aanpasbaar bouwen het uitgangspunt. Dat woningen aan minimale bouweisen moeten voldoen is vanzelfsprekend. Bij het bouwen van woningen moeten wettelijke regels worden gevolgd voor het verlenen van vergunningen. Door middel van de verkoop van huurwoningen kan in een deel van de woningbehoefte worden voorzien. In het bijzonder in de lagere prijsklasse. Afhankelijk van de vraag van de woningzoekenden en de kwaliteit van de woning wordt deze als kluswoning of volledig gerenoveerde woning in de markt gezet tegen een reële waarde. Met de Regio Noord-Veluwe zijn afspraken gemaakt over de bandbreedte van het aantal toe te voegen woningen. Deze aantallen worden genoeg geacht om in de behoefte te voorzien. De woonvisie in de huidige context De woonvisie Heerde is vastgesteld in juni 2015 en geeft daarmee een vertekenend beeld van de woningbouwopgaven waar de gemeente in 2024 voor staat. Om deze reden kunnen uit deze woonvisie kunnen geen concrete aantallen, doelgroepen en prijsklassen gehaald worden. 4.5.3 Woonagenda gemeente Heerde 2020 - 2023 In 2015 heeft de gemeenteraad van Heerde voor de periode 2015 - 2025 een woonvisie vastgesteld. Sinds die tijd is de woningmarkt in hoog tempo veranderd.
Na een crisisperiode is de markt de laatste jaren weer stevig aangetrokken. Het aantal woningverkopen neemt toe, nieuwbouwprojecten komen van de grond en ook de huizenprijzen stijgen. Naast de woningmarkt is ook het ruimtelijk beleid volop in ontwikkeling. In het kader van de Omgevingswet is in 2021 de Omgevingsvisie ‘Heerde van de toekomst’ vastgesteld. De woonagenda heeft bouwstenen geboden voor de ontwikkeling van de Omgevingsvisie op het gebied van het woonbeleid.
18 september 2024 | Omgevingsplan ‘TAM-omgevingsplan Bovenkamp III’ | Buro Stedenbouw – Onderdeel van DAGnl
24
Kwantitatieve woningvraag De provincie Gelderland stelt periodiek een huishoudensprognose (Primos bevolkingsprognose) op. Deze prognose geeft een goede indicatie van de verwachte woningbehoefte. In de periode 2017 2032 wordt een extra woningbehoefte van 620 woningen voor de gemeente Heerde verwacht (ongeveer 41 woningen per jaar). Binnen de verwachte woningbehoefte zijn er duidelijke verschillen per leeftijdscategorie van huishoudens. De categorie 55-plussers neemt nog toe (met name de groep 75-plussers). Daar staat tegenover dat vooral het aantal huishoudens in de categorie tot 55 jaar zal afnemen. Er is een trend tot ‘vergrijzing’ zichtbaar in de prognose. Omdat oudere huishoudens vaak kleinere huishoudens zijn (1-2 persoons huishoudens in plaats van gezinnen) gaat de woningbehoefte kwalitatief veranderen. 4.5.4 Conclusie gemeentelijk beleid De voorgenomen ontwikkeling vormt een invulling van de omgevingsvisie van de gemeente Heerde en voorziet in een deel van de woningbouw opgave die voortvloeit uit het woonbeleid. Het gemeentelijk beleid vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het TAM-omgevingsplan.