Rekening 2020 jaarstukken 2020.pdf

Samen werken aan een mooi, duurzaam, veilig en sociaal Rekening 2020

Heemstede

Jaarstukken 2020

INHOUDSOPGAVE JAARSTUKKEN 2020 DEEL A: ALGEMEEN Inleiding 1. Financieel resultaat 2020 2. Verschillen ten opzichte van eerdere prognoses 3. Voorstel tot resultaatbestemming 2020 4. Recapitulatie: overzicht lasten en baten 5. Analyse mutaties in reserves 2020 6. Overige financieel relevante punten 7. Verklaring accountantscontrole 8. Leeswijzer 9. Samenstelling van het gemeentebestuur 10. Kerngegevens

: : : : : : : : : :

3 3 5 8 8 9 10 10 11 12

: : : : : : : : : : :

15 16 30 36 43 46 50 55 67 74 80

: : : : : : : : :

83 89 102 107 111 119 135 137 138

:

152

: : : : : :

177 180 181 183 185 196

Sisa verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen 2020

:

199

Controleverklaring

:

203

Bijlage 1: Overzicht lopende en afgesloten kredieten Bijlage 2: Rapportage Sociaal Domein – Wmo en Jeugd Bijlage 3: ENSIA verklaring

: : :

205 207 215

Raadsbesluit

:

218

DEEL B: JAARVERSLAG Verantwoording per programma Opbouw programma’s Programma 0: Bestuur en ondersteuning Programma 1: Veiligheid Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat Programma 3: Economie Programma 4: Onderwijs Programma 5: Sport, cultuur en recreatie Programma 6: Sociaal domein Programma 7: Volksgezondheid en milieu Programma 8: Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Recapitulatie programma’s en Overzicht lasten en baten

Paragrafen Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf

1: 2: 3: 4: 5: 6: 7: 8: 9:

Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Taakstellingen Corona

DEEL C: JAARREKENING Jaarrekening Balans en toelichting

Overzicht van baten en lasten Overzicht van baten en lasten Tabel begrotingsrechtmatigheid Recapitulatie Overzicht incidentele baten en lasten per programma Verschillenanalyse per programma WNT-verantwoording

Single Information Single Audit (SISA)

DEEL D: BIJLAGEN

Rekening 2020

Inhoudsopgave

DEEL A: ALGEMEEN

Rekening 2020

Deel A: Algemeen

1

INLEIDING

Rekening 2020

Inleiding

2

INLEIDING Voor u ligt het jaarverslag over 2020 van de gemeente Heemstede. Hiermee leggen wij, het college van B&W, verantwoording af over het gevoerde beleid, en de daaruit voortvloeiende financiële lasten en baten, van de gemeente in 2020.

Corona In 2020 heeft het corona virus in alle hevigheid toegeslagen met een aanzienlijke impact op de economie, het sociale leven en de werkgelegenheid. We kunnen dan ook spreken van een corona crisis. Om het virus en de crisis zo goed mogelijk te bestrijden heeft het kabinet het afgelopen jaar de alom bekende maatregelen getroffen en financiële steunpakketten ingezet. In de paragraaf corona komen we hier uitgebreid op terug wat dit voor Heemstede in 2020 (financieel) heeft betekend en in de risicoparagraaf welke verwachtingen we ten aanzien van het financieel risico hebben. De corona crisis heeft ook impact gehad op de uitvoering in 2021. In jaarrekening zien we dit ook terug bij het aantal budgetoverhevelingen. De oorzaak is tweeledig. Projecten zijn doorgeschoven vanwege corona, omdat uitvoering niet mogelijk was of uitvoering is vertraagd. En er is nog veel onzekerheid over de uitkomsten van de corona crisis. Bijvoorbeeld de uitvoering van TONK en Tozo regeling (ondersteuning ondernemers en zzp’ers) lopen door en de problematiek die ons staat te wachten achter de corona steunpakketten is nog onduidelijk Daarom zijn in de budgetoverhevelingen ook alle budgetten rondom inkomensondersteuning en re-integratie voor inwoners meegenomen.

1. Financieel resultaat 2020 De jaarrekening 2020 sluit met een positief saldo voor resultaatbestemming van afgerond € 788.000. Voorgesteld wordt een bedrag van € 1.013.000 over te hevelen naar 2021 en een bedrag van € 225.000 te onttrekken aan de algemene reserve. Samengevat geeft de jaarrekening het volgende beeld:

De mutaties in de reserves zijn door de raad bij de begroting, via tussentijdse besluiten en de voor- en najaarsnota, al bepaald. Dit is een standaard werkwijze, de hoogte van de mutaties in de reserves is niet afhankelijk van de actuele financiële positie. Voor een nadere specificatie van de mutaties in de reserves wordt verwezen naar paragraaf 5 van deze Inleiding en het bijlagenboek.

2. Verschillen ten opzichte van eerdere prognoses In de begrotingsraad van 8 november 2019 is een sluitende begroting 2020 vastgesteld. In het kader van de planning- en controlcyclus is in 2020 twee keer gerapporteerd over de financiële positie van 2020. Dit heeft plaatsgevonden bij de voorjaarsnota (juni 2020) en de najaarsnota (oktober 2020). In beide documenten is een prognose afgegeven van de financiële positie van het afgelopen jaar op basis van actuele inzichten. Schematisch ziet dit er als volgt uit:

Rekening 2020

Inleiding

3

De jaarrekening 2020 laat een positief resultaat zien. Het totale rekeningoverschot 2020 valt € 795.000 positiever uit dan de prognose in de najaarsnota 2020. Dit heeft op hoofdlijnen onder andere de volgende achtergrond (de toelichtingen staan in de Verschillenanalyse vanaf blz. 186): •

Het sociaal domein sluit 2020 af met een voordeel van € 806.000. Met als grootste post meer voordelen dan nadelen (per saldo € 494.000 voordeel) op de Inkomensregelingen (Tozo, Participatiewet), voordelen op de Maatwerkdienstverlening 18+ en de Arbeidsparticipatie. Daar stonden ook enkele nadelen tegenover op de Maatwerkvoorzieningen en de Maatwerkdienstverlening 18-

•

Minder uitgaven op initiatieven regulier budget (€ 219.000 voordeel)

•

Gemeentefonds. De begroting is gebaseerd op de septembercirculaire 2020 en de werkelijke cijfers in de jaarrekening op de decembercirculaire 2020. Dit geeft een voordeel van € 161.000. Na aftrek van de geoormerkte posten bedraagt het netto voordeel € 94.000.

•

In de Overige baten en lasten zijn diverse voor- en nadelen verwerkt (per saldo € 241.000 nadeel) door onder andere: o Stelpost voor MJOP bruggen en beschoeiingen moet vrijvallen (€ 100.000 voordeel); o BTW Re-integratie 2015 t/m 2019 (€ 156.000 voordeel) o Oversteekplaats Adriaan Pauwlaan is van exploitatie overgezet naar krediet (€ 25.000 voordeel) o Storting voorziening pensioenen en wachtgelden (€ 474.000 nadeel) o Storting voorziening dubieuze debiteuren (€ 165.000 nadeel) en overig (€ 3.000 nadeel)

•

Diverse voor- en nadelen op Openbaar groen en (openlucht) recreatie, per saldo € 192.000 nadeel door voornamelijk: gestegen kosten wandelplaatsen en plantsoenen door hogere bestekkosten en droogte en plagen door klimaatverandering

•

Diverse reservemutaties € 155.000 nadeel (zie ook Toelichting Reserves en voorzieningen in het bijlagenboek.)

•

Lager ontvangen dividend van de BNG (€ 101.000 nadeel).

•

Voorts is in 2020 ook een voordeel van ongeveer € 983.000 ontstaan als gevolg van incidentele budgetten die in 2020 nog niet zijn uitgegeven, omdat de uitvoering nog noodzakelijk is, wordt voorgesteld om in ieder geval deze budgetten mee te nemen naar 2021.

•

In het kader van corona zijn kosten gemaakt die niet onttrokken zijn uit de opgebouwde corona reserve. Er zijn naast de uitgaven bekostigd uit de toegekende corona rijksbudgetten in 2020 ook corona gerelateerde uitgaven gedaan die niet allemaal binnen het doel waarvoor het Rijk de compensatie beschikbaar heeft gesteld vallen. Deze uitgaven bestaan uit kosten voor project- en crisisorganisatie, aanpassingen van het gebouw, (thuis)werkplekken en buitendienst, maatregelen zoals de campagne Klein Geluk, tegemoetkoming voor leerlingenvervoer en de inkomstenderving van de gemeente exclusief de huurderving. (nadeel € 201.070).

Een doorkijk naar 2021 en volgende jaren In hoeverre de voor- en nadelen in de jaarrekening 2020 effect hebben voor 2021 en volgende jaren wordt meegenomen in de voorjaarsnota 2021 en de Kadernota 2022-2025. Voor een integraal overzicht van alle voor- en nadelen (groter dan € 25.000) welke bij hebben gedragen aan het voordelig resultaat wordt verwezen naar de uitgebreide toelichting bij het onderdeel ‘wat heeft het gekost’ bij de programma’s. Voor een beknopte toelichting wordt verwezen naar het onderdeel jaarrekening.

Rekening 2020

Inleiding

4

3. Voorstel resultaatbestemming 2020 In de samenvatting is reeds aangegeven dat wordt voorgesteld het rekeningresultaat van € 788.000 als volgt te bestemmen: a. € 1.013.000 over te hevelen naar 2021 (zie tabel: Budgetoverheveling); b. € 53.500 budgetneutraal over te hevelen naar 2021 door een onttrekking aan de algemene reserve van € 5.000 en de voorziening riool te belasten voor € 48.500 (zie tabel: Budget neutrale overheveling). Het rekeningresultaat 2020 is lager dan de naar 2021 over te hevelen budgetten (zie a.). Voorgesteld wordt het tekort van € 225.000 te onttrekken aan de algemene reserve.

Rekening 2020

Inleiding

5

Ad a) Tabel: Budgetoverheveling Nr. Pr. Omschrijving voorstellen overheveling van 2020 naar 2021 1

2

Inspecties bruggen en beschoeiingen

2

5

Actualiseren groenbeleidsplan

3

5

Speelterrein C. Huygenslaan

4

6

Project Kansrijke start

5

6

3e Steunpakket decembercirculaire 2020 Corona

6

6

Combinatiefuncties

7

6

Voorleesexpres

8

6

Brede dak- en thuisloosheid

9

6

Budget uitvoeringskosten IASZ Tozo 2020

10

6

Restant vacaturepot IASZ 2020

11

6

Rijksgelden implementatie nieuwe Wet inburgering

12

6

Stelpost gelden gemeentefonds veranderopgave Inburgering (verhoging taalniveau statushouders)

In 2020 is een inspectie uitgevoerd waarna bleek dat er meer onderzoek naar de constructieve veiligheid nodig is. Dit wordt in 2021 verder uitgevoerd. In het raadsvoorstel bruggen en beschoeiingen 2021 is met dit bedrag reeds rekening gehouden. Het groenbeleidplan volgt op het ecologisch beleidsplan. Omdat dat nog niet gereed is verschuift het naar 2021. De provincie Noord-Holland moet de grond overdragen (2021). Voor 2020 heeft de gemeente in de loop van 2020 middelen toegekend gekregen van het rijk in het kader van het project ‘Kansrijke start’. Door Corona zijn deze middelen in 2020 nog niet besteed. De inzet in 2021 voor dit onderdeel versterken. Het 3e steunpakket uit de decembercirculaire 2020 bedraagt voor Heemstede voor 2020 € 67.000. O.b.v. de nota reserves en voorzieningen en buurtsportcoaches 2019-2022) ontstond er in 2019 een voordeel van € 62.000 door vrijval opheffen voorziening combinatiefuncties. Dit overschot is via resultaatbestemming bij de Jaarrekening 2019 meegenomen naar 2020 voor het exploitatiebudget brede impuls combinatiefuncties. Deze middelen zijn in 2020 nog niet aangesproken. Abusievelijk is in 2019 2x een bijdrage in de kapitaallasten overgemaakt. Dit bedrag is teruggevorderd en dient beschikbaar te zijn in 2021 t.b.v. Voorleesexpres.

Het kabinet wil dak- en thuisloosheid zoveel mogelijk voorkomen en heeft voor de aanpak van dak- en thuisloosheid een financiële impuls beschikbaar gesteld. In de meicirculaire 2020 is dit aangekondigd en inmiddels heeft er parlementaire besluitvorming plaatsgevonden. Betreft het Heemsteedse deel € 132.000 van het totale uitvoeringsbudget Tozo (€ 250.000). Voor Heemstede is € 120.000 uitgegeven (in totaal € 225.000). De Tozo regeling loopt naar volgend jaar. Het overschot op de vacaturepot IASZ bedroeg in 2020 € 26.000 (Heemsteedse deel € 14.000). Deze vacaturepot wordt gevuld door besparing op salarislasten bij oningevulde vacatures en wordt betaald door Heemstede en Bloemendaal samen. De vacaturepot wordt gebruikt bij onvoorziene veranderingen in het personeelsbestand om tijdelijke personele ondersteuning in te huren. Met het oog op een goede voortgang van de bedrijfsvoering wordt voorgesteld het overschot mee te nemen naar 2021. De invoering van de nieuwe Wet inburgering is uitgesteld naar 1 januari 2022 in plaats van de eerdere datum van 1 juli 2021. Van het budget van € 54.000 is in 2020 € 2.000 ingezet t.b.v. personele kosten ter voorbereiding van de nieuwe Wet inburgering.

I S S

Besluit

€ 30.000

I

15.000

I

4.000

I

7.200

I

67.000

I

78.000

I

4.500

I

32.000

I

12.000

I

14.000

I

52.000

I

31.500

I

224.000

Betreft de 2e tranche 2020 van € 31.500 Rijksgelden veranderopgave inburgering. Deze middelen zijn bedoeld om inburgeringsplichtigen, die te maken hebben met de onvolkomenheden van de huidige Wet inburgering, 15 activiteiten aan te bieden met meer kansen op snelle en duurzame int16egratie en participatie in de samenleving.

13

6

Stelpost uitvoeringskosten IASZ Tozo 2020

Bij de najaarsnota is de geraamde rijksvergoeding voor uitvoeringskosten Tozo Heemstede van € 419.000 voor € 132.000 ingezet voor inhuur IASZ en voor 15% (€ 63.000) ingezet voor inhuur overige afdelingen. Het restant van

Rekening 2020

Inleiding

6

Nr.

Pr.

Omschrijving voorstellen overheveling van 2020 naar 2021

I S

Besluit

€

€ 224.000 is gereserveerd als stelpost inhuur IASZ maar is in 2020 niet aangesproken. De Tozo regeling loopt door naar volgend jaar.

14

6

Overschot afrekening Tozo uitvoeringskosten 2020

15

6

Stelpost gelden gemeentefonds 2018 t/m 2020 schulden en armoede

16

6

Restant budget re-integratielasten 2020

17

6

Jeugd aan zet

18

7

Jaja-sticker

19

7

Klimaatgelden

20

7

Duurzaamheidsprojecten inclusief communicatie

Het van het Rijk te ontvangen budget voor uitvoeringsbudget Tozo is op basis van de werkelijke besluiten Tozo berekend op € 446.000. Dat is € 27.000 hoger dan begroot. Volgens het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 “Samen tegen schulden” wordt dit bedrag meegenomen naar 2021 ter dekking van de meerkosten 2021. Het re-integratiebudget voor 2020 bedroeg € 333.000, de uitgaven bedragen € 201.000, restant € 132.000. Door de uitbraak van het coronavirus en de beperkende maatregelen van de overheid is een deel van de arbeidsmarkt verstoord. Het is lastig gebleken om voor nieuwe instromers een beschikbare baan te vinden in 2020. Van de klanten die in 2020 nieuw zijn ingestroomd verwachten wij bij 14 klanten dat er trajectkosten t.l.v. 2021 gaan komen. Wij houden rekening met een gemiddeld bedrag van € 2.000 per plek, wat neerkomt op een totaalbedrag van € 28.000. Naast de re-integratie opgave is dit jaar ook gebleken dat de trajecten “nieuw beschut” duurder zijn dan verwacht. De kosten liggen per plaats maximaal € 13.000 hoger dan de gemeente aan vergoeding ontvangt van het rijk. De prognose voor 2021 bedraagt 7 plaatsen wat neerkomt op een totaalbedrag van € 91.000. Vrijval € 13.000.

I

27.000

I

13.400

I

119.000

4.700

De raad heeft in 2020 besloten tot invoering van de Jaja-sticker. Hier is mee gestart in 2020 maar dit loopt door naar 2021. In de december circulaire 2019 heeft het rijk Klimaatgelden aan de gemeente verstrekt van € 237.100. In 2020 is € 36.100 uitgegeven. Het vastgestelde uitvoeringsplan loopt door naar 2021. Voor deze projecten is een uitvoeringsplan 2020 – 2021 vastgesteld dat doorloopt naar 2021. Van het budget van € 104.000 is € 43.000 uitgegeven.

I

15.200

I

201.000

I

61.000 TOTAAL

Rekening 2020

Inleiding

1.012.500

7

Ad b) Tabel: Budget neutrale overheveling Nr. Pr. Omschrijving voorstellen overheveling van 2020 naar 2021 23

5

Ecologisch beleidsplan

24

0

Onttrekking aan algemene reserve

25

7

Opstellen GRP 2022-2026

26

7

Maatregelen klimaatadaptatie

27

7

Drainage effect kaart

28

7

Onttrekkingen aan voorziening riool

Met het ecologisch beleidsplan is gestart in 2020 en loopt door naar 2021. Het ecologisch beleidsplan wordt gedekt uit de algemene reserve op basis van de begroting 2019. In 2020 is gestart met de aanbesteding voor het nieuwe GRP. Dit kan echter pas in het 1e kwartaal 2021 tot uitvoering komen. Project uit het GRP 2017-2021 dat verschuift van 2020 naar 2021. Project uit het GRP 2017-2021 dat verschuift van 2020 naar 2021. • •

I S I

€

Besluit

5.000

I

-/- 5.000

I

25.000

I

13.500

I

10.000

I

-/- 48.500

Opstellen van het GRP (25) wordt betrokken bij de voorziening riool. GRP-projecten (26 en 27) zijn betrokken in de rioolheffing en worden daarmee ten laste gebracht van de voorziening wanneer zij verschuiven naar een ander boekjaar.

TOTAAL

0

4. Recapitulatie: overzicht baten en lasten Hierna wordt een overzicht gepresenteerd van baten en lasten per programma van de begroting 2020 na wijziging en de rekening 2020.

Een uitgebreide verschillenanalyse met toelichtingen op (sub-)taakveldniveau staat vanaf blz. 181.

5. Analyse mutaties in reserves 2020 In het Besluit Begroting en Verantwoording worden mutaties in reserves niet gezien als baten of lasten. Daarom is voorgeschreven dat zowel bij de begroting als bij de rekening eerst een overzicht wordt gegeven van het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten (exclusief mutaties reserves). Daarna wordt het gerealiseerde resultaat (incl. mutaties reserves) bepaald. In 2020 heeft de gemeente Heemstede € 98.719.000 ontvangen en € 65.126.000 uitgegeven. De mutaties in de reserves zijn door de raad bij de begroting en via tussentijdse besluiten, zoals de voor- en najaarsnota, reeds bepaald. Per saldo wordt een bedrag van € 32.805.000 (€ 38.370.000 minus € 5.565.000) toegevoegd aan de

Rekening 2020

Inleiding

8

reserves. In deze toevoeging is de verkoopopbrengst in 2020 van de Eneco-aandelen (€ 36,7 miljoen) verwerkt. De nagekomen reserve mutaties na opstellen boekwerk zijn hierin nog niet verwerkt.

Hieronder de TOP-5 grootste (bestemmings)reserves Voor een onderbouwing van de mutaties wordt verwezen naar de Toelichting reserves en voorzieningen in het bijlagenboek (vanaf blz. 16). 1 - Algemene reserve (1.1) - € 38,7 miljoen De algemene reserve heeft op 31 december 2020 (exclusief resultaatbestemming) een omvang van afgerond € 38,7 miljoen. Dit betreft een toename van € 34 miljoen ten opzichte van de stand per 1 januari 2020. 2 – Bestemmingsreserve IHP (3.11) - € 4,2 miljoen De bestemmingsreserve IHP heeft op 31 december 2020 een omvang van € 4,2 miljoen. In 2020 zijn geen mutaties op de reserve gedaan. 3 – Bestemmingsreserve Sociaal domein (3.8) – € 3,7 miljoen De bestemmingsreserve Sociaal domein heeft op 31 december 2020 een omvang van afgerond € 3,7 miljoen. In 2020 zijn geen mutaties op de reserve gedaan. 4 – Bestemmingsreserve Centralisatie gemeentelijke huisvesting (2.1) - € 3 miljoen De bestemmingsreserve Centralisatie gemeentelijke huisvesting is een reserve ter dekking van kapitaalslasten en heeft op 31 december 2020 een omvang van afgerond € 3,0 miljoen. Dit betreft een afname van € 130.000 ten opzichte van de stand per 1 januari 2020 ten gevolge van een onttrekking voor afschrijvingen met betrekking tot de verbouwing en uitreding raadhuis.

5 – Bestemmingsreserve kapitaalslasten haven (2.5) - € 2 miljoen De bestemmingsreserve kapitaalslasten haven is een reserve ter dekking van kapitaalslasten en heeft op 31 december 2020 een omvang van € 2,0 miljoen. In 2020 zijn geen mutaties op de reserve gedaan, de afschrijvingen starten vanaf 2021.

6. Overige financieel relevante punten Riool- en afvalexploitatie De rioolexploitatie sluit met een positief saldo van € 59.200. Dit wordt verrekend met de voorziening riolering. De stand van de voorziening bedraagt per 31-12-2020 € 594.000. De afvalexploitatie sluit met een negatief saldo van € 208.000. Omdat de voorziening afvalstoffen per 31-12-2019 reeds leeg was kon er geen onttrekking aan deze voorziening plaatsvinden. Het nadelig saldo is daardoor ten laste van de algemene middelen gekomen. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de Paragraaf lokale heffingen.

Rekening 2020

Inleiding

9

Investeringen In het jaar 2020 is voor € 2,3 miljoen geïnvesteerd in de gemeente. De belangrijkste investeringen zijn gedaan in de damwand Jachthaven van Merlenlaan (€ 362.000), kruispunt Heemsteedse Dreef-Camplaan (€ 237.000), Renovatie openbare verlichting (€ 232.000), Riolering Burgemeester van Lennepweg (€ 223.000), restauratie grafkapel van Vollenhoven (€ 159.000), ontwikkeling Haven (€ 125.000), renovatie plantsoenen (€ 123.000), riolering Slottuin (€ 114.000) en laanbeplanting J. van Ruijsdaellaan en omgeving (€ 110.000). Er zijn subsidies ontvangen voor de Herenweg (€ 326.000) en het aanpassen van bushaltes (€ 87.000). Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar bijlage 1.

7. Verklaring accountantscontrole De externe accountant moet een expliciet oordeel uitspreken over de rechtmatige totstandkoming van de in de jaarrekening opgenomen baten, lasten en balansmutaties.

8. Leeswijzer De jaarstukken over 2020 bestaan uit verschillende onderdelen. Deze onderdelen worden hierna kort toegelicht. Bij de samenstelling van het jaarverslag 2020 is aansluiting gezocht bij de begroting van het overeenkomstige jaar. Dit betekent dat er verantwoording wordt afgelegd over de in de begroting 2020 gepresenteerde programma’s, aangevuld met een aantal paragrafen. Jaarverslag In dit deel wordt verslag gedaan van het gerealiseerde beleid van de 9 programma’s, waarmee in Heemstede in 2020 werd gewerkt. Ook wordt aandacht geschonken aan de 9 paragrafen. Er is namelijk ten opzichte van 2019 een 9e paragraaf toegevoegd met betrekking tot Corona. Jaarrekening Dit deel bestaat uit een recapitulatie van de baten en lasten per programma, de balans per 31 december 2020 en per 31 december 2019 en de ontvangen controleverklaring van onze accountant Astrium Overheidsaccountants. Voorts wordt in dit deel aandacht geschonken aan de zogenaamde SISA-verantwoording. De afkorting SISA staat voor Single Information en Single Audit. De invoering van SISA is bedoeld om de administratieve lasten te verminderen. Tot slot is in dit onderdeel de WNT (Wet Normering Topinkomens) verantwoording opgenomen. Het doel van de WNT is het tegengaan van bovenmatige beloningen en ontslagvergoedingen bij instellingen in de (semi)publieke sector.

Bijlagen Voorts bevatten de jaarstukken enkele bijlagen: • Overzicht lopende kredieten; • Overzicht afgesloten kredieten; • Overzicht incidentele baten en lasten jaarrekening 2020; • Collegeverklaring ENSIA. Tot slot is het raadsbesluit over de vaststelling van de jaarstukken 2020 opgenomen.

Rekening 2020

Inleiding

10

9. Samenstelling van het gemeentebestuur Samenstelling van de gemeenteraad Het aantal leden van een gemeenteraad is afhankelijk van het aantal inwoners. De raad van Heemstede telt 21 leden (zetels) die om de vier jaar door de kiesgerechtigde inwoners worden gekozen. De huidige gemeenteraad van Heemstede is gekozen op 21 maart 2018. De zetelverdeling is als volgt: HBB: VVD: D66: GroenLinks: CDA: PvdA:

7 raadsleden 5 raadsleden 3 raadsleden 3 raadsleden 2 raadsleden 1 raadsleden

Samenstelling van het College van Burgemeester en Wethouders mw. mr. A.C. (Astrid) Nienhuis Burgemeester Portefeuille: • Veiligheid, openbare orde en integrale handhaving • Ambtelijke samenwerking • Coördinatie regionale samenwerking • Bedrijfsvoering excl. financiën • Dienstverlening • Omgevingswet • Duurzaamheid • Bestuurlijke vernieuwing en participatie mw. drs. A.P. (Annelies) van der Have HBB-wethouder Portefeuille: • Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing • Openbare ruimte en onroerend goed • Omgevingswet (coördinerend portefeuillehouder) • Duurzaamheid en afval • Bestuurlijke vernieuwing en participatie (coördinerend portefeuillehouder) mw. drs. N.F. (Nicole) Mulder GroenLinks wethouder Portefeuille: • Financiën • Verkeer, vervoer en waterstaat • Economie, incl. vertegenwoordiging in deelnemingen • Landschap, natuur en recreatie • Omgevingswet • Duurzaamheid en milieu, incl. energietransitie (coördinerend portefeuillehouder) • Bestuurlijke vernieuwing en participatie dhr. drs. J.F. (Sjaak) Struijf PvdA wethouder Portefeuille: • Sociaal domein • Sport en cultuur • Onderwijs • Omgevingswet • Duurzaamheid • Bestuurlijke vernieuwing en participatie

Rekening 2020

Inleiding

11

10. Kerngegevens 2017 werkelijk

2018 werkelijk

2019 werkelijk

2020 werkelijk

26.936

27.080

27.286

27.234

254

254

241

240

965 ha.

965 ha.

965 ha.

965 ha.

16 ha.

16 ha.

16 ha.

16 ha.

aantal woonruimten per 1 januari

12.808

12.874

12.860

12.879

lengte van landwegen lengte van de waterwegen

88 km. 4 km.

88 km. 4 km.

88 km. 4 km.

88 km. 4 km.

openbaar groen waarvan: wandelplaatsen en plantsoenen wandelbos ''Groenendaal'' begraafplaats

132 ha.

132 ha.

132 ha.

132 ha.

46 ha. 76 ha. 10 ha.

46 ha. 76 ha. 10 ha.

46 ha. 76 ha. 10 ha.

46 ha. 76 ha. 10 ha.

53.609

54.606

57.874

65.853

opbrengst onroerende zaakbelastingen

6.272

6.207

6.240

6.372

algemene uitkering gemeentefonds ultimo boekjaar

27.387

28.021

30.674

32.743

boekwaarde geactiveerde kapitaaluitgaven (per 1 januari) waarvan: - materiële vaste activa met economisch nut - materiële vaste activa met maatschappelijk nut - immateriële vaste activa - financiële vaste activa

56.640

58.364

60.538

59.731

40.080 14.283 0 2.277

40.378 15.707 0 2.279

42.402 15.941 0 2.195

41.837 15.718 0 2.176

vaste schuld (per 1 januari) aflossing langlopende geldleningen o/g: - reguliere aflossing

26.082

23.280

28.705

33.357

2.802

2.575

2.348

10.348

reserves van de algemene dienst (per 1 januari) voorziening van de algemene dienst (per 1 januari)

20.072 10.766

22.372 9.013

22.616 9.203

23.044 9.730

A. Sociale structuur aantal inwoners per 1 januari aantal uitkeringsgerechtigden per 1 januari B. Fysieke structuur oppervlakte gemeente waarvan: binnenwater

C. Financiële structuur (bedragen x € 1.000) uitgaven exploitatie ultimo boekjaar (exclusief mutaties reserves, inclusief resultaat)

Rekening 2020

Inleiding

12

DEEL B: JAARVERSLAG

Rekening 2020

Deel B: Jaarverslag

13

VERANTWOORDING PER PROGRAMMA

Rekening 2020

Verantwoording per programma

14

Opbouw programma’s Inleiding Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten (BBV) dient een jaarverslag opgesteld te worden die bestaat uit programma's en paragrafen. Voorts dienen de ramingen van het begrotingsjaar 2020 en de jaarrekeningcijfers 2020 in beeld gebracht te worden. Ook is het verplicht om de jaarrekeningcijfers van het voorgaande jaar (2019) op te nemen. In de begroting 2020 en het jaarverslag 2020 van de gemeente Heemstede wordt gewerkt met 9 landelijk uniforme programma's en 9 paragrafen. Dit jaar is er voor het eerst een Paragraaf 9: Corona Elk programma is als volgt ingedeeld: -

Wat hebben we bereikt? Hierin wordt aangegeven wat de ambities zijn per programma. Daarnaast wordt aangegeven welke beleidsnotities en verordeningen op de uitvoering van het programma van toepassing zijn.

-

Wat hebben we ervoor gedaan? Per programma wordt het gerealiseerde beleid 2020 beschreven per beleidsdoel. Elk beleidsdoel is vertaald in concrete activiteiten.

-

Wat hebben we gemeten? Het gerealiseerde beleid 2020 is zoveel mogelijk voorzien van te leveren prestaties/indicatoren. Naast de “eigen” beleidsindicatoren zijn ook de wettelijk verplichte indicatoren per programma opgenomen. De wettelijke indicatoren zijn afkomstig uit www.waarstaatjegemeente.nl. Het zijn geen streefwaarden, maar waarden op een bepaald meetmoment. Het jaar van meting verschilt per indicator.

-

Wat heeft het gekost? Bij dit onderdeel wordt aangegeven hoeveel geld is uitgegeven om het gemeentelijk beleid in 2020 te realiseren. De lasten en baten per programma zijn nader onderverdeeld naar de wettelijk verplichte taakvelden. De wettelijke taakvelden zijn vervolgens nader uitgesplitst naar de gemeentelijke subtaakvelden. Financiële afwijkingen op taakveldniveau tussen begroting 2020 en rekening 2020 groter of gelijk aan € 25.000 worden toegelicht. De totale lasten en baten per programma worden grafisch uitgedrukt in een zogenoemde “taartpunt”. De lasten en baten per programma in deze grafiek zijn inclusief de mutaties in de reserves.

Aandachtspunt: De (algemene) overheadkosten staan conform de BBV-wetgeving, centraal verantwoord in de begroting en het jaarverslag (programma 0). Onder (algemene) overheadkosten wordt verstaan: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (lasten ondersteunende afdelingen zoals financiën, P&O, facilitair, hiërarchisch leidinggevenden primair proces, huisvesting, ICT etc). De overheadkosten primair proces (personeelskosten afdelingen primair proces) worden -conform wetgeving- wel toegerekend aan de subtaakvelden. Daarnaast wordt in de paragrafen via dwarsdoorsneden ingegaan op belangrijke beheersmatige aspecten die niet onder één programma vallen. Opgenomen zijn de voorgeschreven paragrafen: lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid, alsmede de paragraaf taakstellingen op advies van onze toezichthouder Provinciale Staten Noord-Holland en de eerder genoemde extra paragraaf Corona..

Rekening 2020

Opbouw programma’s

15

Rekening 2020

Programma 0

Bestuur en ondersteuning Portefeuillehouders: Astrid Nienhuis/Nicole Mulder/Annelies van der Have 1 Dienstverlening

2 Participatie

3 Organisatieontwikkeling

4 ICT

5 Wat heeft het gekost?

De wereld om ons heen verandert snel. De rol van de overheid verandert en we hebben te maken met steeds verdergaande digitalisering. Ook kampen we met omvangrijke maatschappelijke vraagstukken die wij als gemeente niet alleen kunnen oplossen. Daarom moeten we nadenken over nieuwe vormen van democratie, waarin ruimte is voor participatie. Excellente en voor iedereen toegankelijke dienstverlening blijft hierbij het uitgangspunt. Daarnaast stimuleert de digitalisering van de samenleving de digitale transformatie van onze organisatie. Dit vraagt om een gemeentelijke organisatie die wendbaar is, met weerbare professionals en een stevige bedrijfsvoering. In dit programma Bestuur en ondersteuning kijken we hiernaar vanuit de context van een duurzaam verantwoord financieel beleid. In dit programma vindt u een terugblik op achtereenvolgens de gemeentelijke dienstverlening, participatie, de organisatieontwikkeling en ICT. Over elk van deze thema’s leest u steeds wat we hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat we daarvan hebben gemeten op de beleidsindicatoren. Aan het eind van dit programma vindt u een financieel overzicht van de kosten van het programma Bestuur en ondersteuning als geheel.

1 DIENSTVERLENING Wat hebben we bereikt? Net als voorgaande jaren was in 2020 excellente dienstverlening ons uitgangspunt. We volgen daarbij de aanbevelingen uit het onderzoek ‘Relatie burger overheid 2030’ van de Nationale ombudsman. Hierin komt naar voren dat mensen het contact met de overheid vooral ingewikkeld, ver weg en complex vinden. We willen als gemeente dicht bij onze inwoners staan. Daarom sturen we mensen niet van het kastje van naar de muur en stimuleren we onze medewerkers om in begrijpelijke taal te communiceren. Ons uitgangspunt is om transparant, betrouwbaar en oplossingsgericht te zijn met maatwerk als de situatie daar om vraagt. Ondertussen moesten we ons ook voorbereiden op de invoering van de nieuwe Omgevingswet. Hiervoor zijn verschillende werkgroepen ingesteld die in beeld brengen hoe we inwoners vanaf 1 januari 2022 eenvoudig (online) een omgevingsvergunning kunnen laten aanvragen. Daarbij hoort ook ruimte bieden aan hoe inwoners in de geest van de nieuwe wet initiatieven kunnen opstarten. Tot slot had de coronacrisis in 2020 uiteraard grote gevolgen voor de gemeentelijke dienstverlening. Ondanks de beperkende maatregelen hebben onze loket- en baliemedewerkers onafgebroken de fysieke diensten verleend. Ook op andere fronten zijn er stappen gezet in onze dienstverlening, zoals u hieronder terugziet.

Wat hebben we ervoor gedaan? Met dienstverlening snel en zorgvuldig ingesprongen op maatregelen Met de komst van corona moesten we de gemeentelijke dienstverlening stevig aanpassen. Dit is voortvarend gedaan. De publiekshal en de achterliggende backoffices zijn ingericht volgens de anderhalvemeterrichtlijnen van het RIVM. Ook hebben we vooral op afspraak gewerkt en de openingstijden aangepast in lijn met de routekaart van de Rijksoverheid. Daarnaast is er een ondernemersloket opgericht om ondernemers snel te helpen bij het aanvragen van landelijke en lokale steun. Hierdoor kon Heemstede als een van de eerste gemeenten financiële bijdragen uitkeren. Optimalisering meldingenapplicatie verschoven naar 2021 Als gemeente vinden we het belangrijk dat inwoners duidelijke feedback krijgen op hun meldingen over de openbare ruimte. In 2020 wilden we daartoe de meldingenapplicatie optimaliseren, zodat inwoners een persoonlijke en duidelijke reactie krijgen op hun melding. We zijn daar niet aan toegekomen. Deze aanpassing staat nu voor 2021 op de planning.

Rekening 2020

Programma 0

16

Inzicht in gevolgen vergunningsproces Omgevingswet voor onze dienstverlening De invoering van de nieuwe Omgevingswet heeft consequenties voor onze dienstverlening. Voorop staat dat we advies op maat willen leveren en dat het makkelijk moet zijn een omgevingsvergunning aan te vragen. Binnen het programma Nieuwe Omgevingswet hebben we daarom in beeld gebracht in hoeverre onze huidige dienstverlening voldoet aan de eisen van de nieuwe wet. Nu onderzoeken we hoe we de landelijke ‘serviceformules’ (snelservice-, ontwerp-, ontwikkel- en toezichtformule) vertalen naar onze dienstverlening. Thuisbezorgen reisdocumenten blijkt niet rendabel Gaan we in de toekomst reisdocumenten thuisbezorgen? Hierover hebben we verkennende gesprekken gevoerd met gecertificeerde leveranciers. Hieruit concluderen we dat de toegevoegde waarde ervan onvoldoende lijkt ten opzichte van de kosten. Dat komt mede doordat de gemeente compact is, centraal ligt en een goed bereikbaar gemeentehuis heeft. Ook blijkt dat inwoners in andere gemeenten maar beperkt gebruikmaken van deze service (in Haarlemmermeer bijvoorbeeld maar 2 procent van de aanvragen). Onderzoek herinrichting publiekshal geparkeerd; wel enkele aanpassingen Voor 2020 stond onderzoek naar herinrichting van de publiekshal op de rol.

In verband met de corona-perikelen en daardoor andere prioriteiten is dit onderzoek tijdelijk geparkeerd, maar dit wordt in 2021 weer hervat. Of we de inrichting van het gemeentekantoor moeten aanpassen, hangt af van verschillende zaken. Ten eerste willen we de uitkomsten weten van de Quickscan lokale democratie (en hiermee samenhangende nieuwe wensen voor participatie en contact). Daarnaast is de voortschrijdende digitalisering van invloed én de impact van de coronacrisis op het kantoorconcept. Bovendien speelt mee voor welke dienstverleningskanalen we uiteindelijk gaan kiezen. In 2020 is wel de geluidsakoestiek van de publiekshal verbeterd, waardoor we de privacy van bezoekers tijdens klantgesprekken aan de balies beter kunnen waarborgen. Daarnaast is de luchtzuivering verbeterd in de werkruimtes van team Handhaving en het CJG. Pilot gestart voor chatkanaal gericht op jongeren In 2020 is voor het CJG een pilot gestart waarin jongeren via een chatfunctie kunnen communiceren met de gemeente. Afhankelijk van de ervaringen hiermee besluiten we of we dit kanaal definitief invoeren. Wat we nu al weten is dat we de optie om te chatten meer moeten promoten. De pilot loopt nog en dit jaar sluit Publiekszaken hier ook bij aan. In beeld welke teamontwikkeling nodig is voor dienstverlening publiekszaken/burgerzaken Het vakgebied publiekszaken/burgerzaken is sterk in ontwikkeling.

Deels wordt de dienstverlening verder gedigitaliseerd en deels wordt deze complexer, onder andere door nieuwe eisen die aan informatiebeveiliging en adres- en persoonsfraude gesteld worden. Daarnaast neemt het klantcontact via andere kanalen zoals social media toe. Dit vraagt om het aanpassen van werkprocessen en het door ontwikkelen van kennis en vaardigheden bij medewerkers. In 2020 is een scan gemaakt van de teamontwikkeling die nodig is om met onze werkprocessen, kennis en vaardigheden ‘bij’ te blijven. Vervolgens hebben we op basis van de scan een ontwikkelplan opgesteld. Hiermee starten we in de loop van 2021. Wat hebben we gemeten? Beleidsindicatoren Dienstverlening Oordeel dienstverlening door burger (totaal beleving) Oordeel dienstverlening aan de balie

2015

2017

2019

(landelijk)

8,3

8,5

7,4 8,5

(6,7) (-)

*) Bron: VNG-benchmark Waarstaatjegemeente.nl. Dit onderzoek voert onderzoeksbureau PON & Telos om het jaar uit. In 2019 is gestart met een nieuwe onderzoeksopzet. Daardoor kunnen we die cijfers niet vergelijken met eerdere jaren. Het balieonderzoek voert het bureau op eigen initiatief uit en maakt geen deel uit van de benchmark. Het volgende onderzoek is in het najaar van 2021.

2 PARTICIPATIE Wat hebben we bereikt? In 2018 en 2019 stond het ontwikkelprogramma participatie en nieuwe democratie vooral in het teken van verkenning. Verkenning met als doel te komen tot beleid en acties die passen bij de behoefte van de samenleving. In 2020 wilden we vaststellen en uitvoeren.

Rekening 2020

Programma 0

17

Het is inderdaad gelukt een aantal belangrijke beleidsstukken vast te stellen. Maar door de coronacrisis zijn minder initiatieven van de grond gekomen. Het ‘samen doen’ is bij initiatieven ontzettend belangrijk; in tijden van corona is dat lastig tot onmogelijk. Daar staat tegenover dat er door deze crisis ook mooie nieuwe initiatieven zijn ontstaan; initiatieven die vaak zonder financiële hulp van de gemeente gerealiseerd zijn. In de volgende paragraaf leest u meer hierover. Wat hebben we ervoor gedaan? Nieuw participatiebeleid ingesteld en al deels uitgevoerd In mei 2020 is het nieuwe participatiebeleid vastgesteld, met daarin de visie op en uitgangspunten voor participatie. Onderdeel van dit beleid is de verbetering van de website www.wijmakenheemstede.nl en de aanpassing van de ambtelijke werkwijze. Met beide zijn we in 2020 gestart. In december is vanuit het beleid bovendien het proceskader voor complexe opgaven vastgesteld. Dit kader helpt om de participatie bij complexe opgaven vorm te geven. In 2021 gaan we in vier projecten volgens dit kader werken en kunnen we op basis daarvan het proceskader evalueren. Bedrag Nieuwe initiatieven is verdeeld over twee initiatief stimulerende budgetten In 2020 is vastgesteld hoe we het budget Nieuwe Initiatieven (€ 200.000) verdelen. Het grootste deel van dit bedrag, € 150.000, vormt het nieuwe budget ‘Heemstede maakt het mogelijk’.

Dit budget is bedoeld voor initiatieven van inwoners die om een hogere bijdrage vragen. Of voor initiatieven van inwoners waarbij de gemeente een belangrijke rol heeft in de uitvoering. Meteen aan het begin van 2020 zijn hiervoor drie initiatieven aangemeld. Aan twee van deze initiatieven is de bijdrage uitgekeerd, de derde volgt in 2021. We verwachten ook in 2021 nog een aantal aanvragen voor dit budget. Van het totale budget van € 200.000 is € 50.000 toegevoegd aan het Stimuleringsbudget, dat eind 2019 is ingesteld. Het Stimuleringsbudget is bedoeld voor kleinere initiatieven van inwoners die zij (nagenoeg) volledig zelf uitvoeren. In februari 2020 is de regeling voor het Stimuleringsbudget aangepast op basis van de ervaringen in 2019. Belangrijke aanpassing is dat de maximale bijdrage is verhoogd van € 3.000 naar € 6.000. We wilden het budget gaan promoten zodra de regeling was aangepast. Uiteindelijk startte de promotie na de zomer, maar die heeft niet veel nieuwe aanvragen opgeleverd. Eind 2020 is ook vanuit de campagne Klein Geluk aandacht gegeven aan het budget. Daarnaast is eind 2020 gestart met het verbeteren van de website www.wijmakenheemstede.nl. Dit zorgt er hopelijk voor dat meer mensen het budget weten te vinden. Beide budgetten zijn gericht op het ‘samen doen’. In tijden van corona is dit lastig tot onmogelijk gebleken.

Gevolg is dat er minder geld is gebruikt dan van tevoren werd verwacht. Nieuw beleid sluit aan op landelijke ontwikkelingen Ons nieuwe participatiebeleid en het bijbehorende proceskader sluiten aan op de uitgangspunten van de Omgevingswet. Wel moet de wetgeving rondom Right to Challenge nog een plek krijgen in de nieuwe participatieverordening. Het wetsvoorstel hiervoor ligt nog voor advies bij de Raad van State. Wat hebben we gemeten? De methodiek van de weergave van de beleidsindicatoren is per 2020 gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren. Voor de beleidsindicatoren wordt verwezen naar ‘Waar staat je gemeente’, Burgerpeiling gemeente Heemstede. De burgerpeiling is te vinden onder deze link: https://www.heemstede.nl/fileadmin/heemstede/Afbeeldingen/Nieuws_2020/Rapport_WSJG_19_Heemstede_Bu rgerpeiling.pdf

Rekening 2020

Programma 0

18

3 ORGANISATIEONTWIKKELING Wat hebben we bereikt? De ambtelijke organisatie moet een waardevolle en krachtige organisatie zijn voor inwoners en bestuur. Gefundeerd op drie pijlers: wendbare organisatie, weerbare en lenige professionals en een stevige basis. Als kleine gemeente is samenwerking met de regio hiervoor noodzakelijk. Deze ambitie wilden we in 2020 verder vormgeven, maar de langdurige coronacrisis heeft de organisatie op ‘zijn kop gezet’. Medewerkers zijn uitgedaagd in hun wendbaarheid en weerbaarheid. Ze moesten steeds opnieuw schakelen en extra gemeentelijke taken oppakken die volgden uit de crisis. Toch is het gelukt om de dienstverlening het afgelopen jaar te continueren en een crisisorganisatie corona op te zetten. Ook zijn alle extra gemeentelijke taken vanwege de coronacrisis uitgevoerd (denk aan handhaving, toekennen Tozo-uitkeringen, openbare orde en veiligheid). Daarnaast hebben we de raad en het college blijvend ondersteund. Bovendien is de in de begroting 2020 vastgestelde uitbreiding van formatie ingevuld en is de eerste fase in de taakstelling (€ 30.000) structureel gerealiseerd. Tot slot is verdere samenwerking in de regio gezocht. In de volgende paragraaf gaan we uitgebreider in op al deze acties.

Wat hebben we ervoor gedaan? Coronacrisis had grote impact op organisatie Vanaf maart 2020, toen velen plotsklaps van de ene op de andere dag vanuit huis moesten werken, kwam de focus volledig te liggen op het faciliteren van thuiswerken/werken op afstand. Indrukwekkend snel zijn we allemaal digitaal gaan werken. En op meer fronten viel de wendbaarheid van de organisatie en de medewerkers op. Zo toonden medewerkers uit vele verschillende delen van de organisatie zich flexibel door zich in te zetten voor ander werk dan ‘normaal’. Bijvoorbeeld bij het tijdelijke nieuwe ondernemersloket, bij het onlinecommunicatieteam en bij de kinderboerderij. Ook is er langdurig in weekenden en avonden gewerkt als de Rijksoverheid nieuwe maatregelen aankondigde. In de eerste periode is dit zo veel mogelijk opgevangen door eigen personeel, maar de rek is er op enig moment uit. Daarom is in het tweede deel van het jaar ook meer ingehuurd. In de loop van de eerste golf is het reguliere werk (voor projecten en beleid) weer meer op gang gekomen. Bij de tweede golf heeft het reguliere werk volwaardig door kunnen gaan. Terwijl inmiddels ook is gebleken dat corona (en de gevolgen ervan) voor de komende jaren structurele inzet van ons vraagt. Dit heeft een nieuw spanningsveld gegeven in de toedeling van de beschikbare capaciteit.

Coronacrisis vroeg aandacht voor thuiswerken én voor (weer) op kantoor werken In mei 2020 is een enquête gehouden onder alle medewerkers over hun beleving van het werken tijdens corona. Hieruit blijkt dat medewerkers verwachten dat thuiswerken in bepaalde mate een structureel onderdeel blijft van het gemeentelijk werkconcept. Naar aanleiding van de enquête hebben we ook een thuiswerkbeleid opgesteld en met instemming van de Ondernemingsraad in juli ingevoerd. Hierin is onder andere aandacht voor een Arbo verantwoorde inrichting van de thuiswerkplek, privacy- en informatiebeveiligingsaspecten. Daarnaast is er aandacht besteed aan een juiste balans werk-privé en het (grote) gemis aan livecontact met collega’s. Hieruit volgde een routekaart die ruimte geeft om soms op kantoor te werken of als team elkaar te ontmoeten. Veel aandacht voor vitaliteit en ontwikkeling medewerkers Medewerkers hebben dit jaar regelmatig een digitale nieuwsbrief gekregen (‘corona-update’) waarin actuele ontwikkelingen werden gedeeld en maatregelen toegelicht. In het najaar is bovendien een vitaliteitsprogramma’s aangeboden om medewerkers te faciliteren in het thuiswerken en het samenwerken op afstand. Alle leidinggevenden hebben een workshop ‘sturen op afstand’ gedaan.

Daarnaast is er extra geïnvesteerd in de ontwikkeling van recent ingestroomde medewerkers en liepen de reguliere opleidingsinspanningen op individueel, organisatie- en teamniveau door. Hierdoor is het opleidingsbudget in beperkte mate overschreden (circa 10 procent). Ziekteverzuimcijfers minder representatief Door de coronacrisis is het ziekteverzuimcijfer minder betrouwbaar dan andere jaren; mensen moesten uit voorzorg veel eerder thuisblijven dan regulier aan de orde zou zijn. Wel kende Heemstede een relatief hoog aantal mensen met langdurend verzuim. Voor een groot deel met medische oorzaak, maar ook voor een deel werk gerelateerd. Hierbij was overbelasting een belangrijke factor, wat nog eens werd versterkt door de werkomstandigheden door de coronacrisis (zie ook paragraaf bedrijfsvoering).

Rekening 2020

Programma 0

19

Uitbreiding basisformatie en flexbudget is ingezet voor weerbaar- en wendbaarheid Om knelpunten in de basisbezetting op te vangen is deze voor € 279.000 uitgebreid met vaste formatie volgens de begroting 2020. Op dit moment is er in sommige taakvelden (zoals financiën en technische functies) krapte op de arbeidsmarkt. Daardoor is er in deze taakvelden relatief meer verloop én zijn juist deze vacatures lastiger te vervullen. Hierdoor waren de wervingskosten hoger en is langdurigere inhuur noodzakelijk geweest. In preventieve zin is extra ingezet op arbeidsmarktcommunicatie en de inzet van stagiaires, immers onze potentiële medewerkers van de toekomst, los nog van onze maatschappelijke verantwoordelijkheid ruimte te bieden voor stages. In de begroting 2020 is tevens een flexibel inhuurbudget toegevoegd. Ter financiering heeft de organisatie een taakstelling van € 250.000 te realiseren over 3 jaarschijven. De opgave is om ‘slimmer werken’ vorm te geven. De ambtelijke taakstelling voor 2020 van € 30.000 (eerste schijf) is door het herstructureren van de leidinggevende structuur van de organisatie gerealiseerd. Deze herstructurering was een onderdeel van organisatieverandering binnen de ambtelijke organisatie die per 15 september formeel is afgerond met een positief advies van de OR.

Verschillende activiteiten voor uitgevoerd regionale samenwerking In 2020 waren er verschillende activiteiten die de regionale samenwerking stimuleren, waaronder: - Aan de paragraaf bedrijfsvoering is een rapportage toegevoegd over de samenwerking in de vervlochten teams met Bloemendaal. - Met de regio Zuid-Kennemerland is een traject gestart voor gemeenschappelijke governance. Wij zijn trekker van dit traject en samen met een regionale ambtelijke projectgroep geven we hieraan vorm. - Heemstede neemt samen met de negen gemeenten uit de veiligheidsregio deel aan een regionaal programmateam corona. Op verschillende niveaus werken we hierin ambtelijk samen. - Regionaal kijken we of HRM-samenwerking ons kan helpen in de aanpak van arbeidsmarktknelpunten, bijvoorbeeld op het gebied van verkeer/mobiliteit. Wat hebben we gemeten? In 2020 is € 30.000 van de ambtelijke taakstelling gerealiseerd. Daarnaast zijn de programma’s ambtelijk in voldoende mate en binnen de afgesproken kaders (o.a. kwaliteit en termijnen) gefaciliteerd. Dit is gelukt met de (beperkte) aanvulling op vast personeel en het flexibele budget voor inhuur.

4 ICT Wat hebben we bereikt? De informatievoorziening en digitalisering van de gemeentelijke dienstverlening groeien, verbreden en veranderen. Inwoners en maatschappelijke partners krijgen een stevigere informatiepositie en willen meekijken met en meedenken over de dienstverlening van de gemeente. Hieruit volgt een vraag naar transparantie van informatie, informatiedeling met inwoners en ketenpartners, een veilige informatiehuishouding en altijd en overal toegang tot (openbare) informatie. Hiervoor moeten we op een nieuwe manier dienstverlenend denken. Ook vraagt dit om wendbaarheid in de organisatie, een open organisatie en een organisatie die betrouwbaar is op het gebied van privacy en informatiebeveiliging. We haken daarbij aan op landelijke programma’s en maatregelen vanuit het Rijk en de VNG. Ook sluiten we aan op Europese en landelijke wet- en regelgeving, zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Wet Hergebruik Overheidsinformatie en de Omgevingswet (Digitale Stelsel Omgevingswet). In 2020 stonden we voor de grote opgave van het outsourcen van het ICT-beheer én hadden we te maken met de coronacrisis. Daardoor heeft 2020 voor Informatisering en GRIT vooral in het teken gestaan van continuïteit, betrouwbaarheid en ondersteuning van het digitale werken. Continuïteit was nodig voor de digitale dienstverlening.

Betrouwbaarheid is van belang voor de informatiehuishouding. Daarnaast is door diverse ontwikkelingen op het gebied van privacy en regelgeving extra aandacht besteed aan het op orde brengen en houden van de informatiebeveiliging van de gemeente. Wat hebben we ervoor gedaan? ICT-beheer is volledig uitbesteed; GRIT bewaakt ICT-contracten en –service In 2020 is het volledig technisch beheer van alle servers en de ICT-infrastructuur ondergebracht bij een externe partij. Deze transitie is in de zomer van 2019 gestart en in oktober 2020 geheel binnen budget afgerond. Het totale ICT-beheer is nu overgedragen. Nu de GRIT-organisatie geen ICT-beheer meer doet, transformeert deze zich naar een regieorganisatie. GRIT richt zich hierbij op het contract- en servicemanagement van onze (ICT-)

Rekening 2020

Programma 0

20

organisatie. Hierdoor is er een sturende interface ontstaan tussen de organisatie, de outsourcingspartij en leveranciers. Organisatie vliegensvlug omgeschakeld naar (vooral) digitaal werken Met de intrede van corona moest de gemeente bliksemsnel een organisatie worden waar medewerkers overal, altijd en nagenoeg volledig digitaal kunnen werken. Hier is snel op geanticipeerd. Dankzij de introductie van een digitale vergadertool kon de gemeente ook snel en eenvoudig digitaal gaan vergaderen en samenwerken. De vergadertool is inmiddels ook ingezet voor commissie- en raadsvergaderingen. Daarnaast zijn faciliteiten voorbereid en aangeboden om thuis te kunnen werken met een laptop, groot scherm en waar nodig een tweede scherm. Voor telefonie is samen met de leverancier een nieuw systeem uitgerold, zodat de receptie en TICmedewerkers vanuit huis het werk konden voortzetten. Digitale producten verbeteren dienstverlening en integraal (samen)werken In 2020 zijn ook diverse nieuwe digitale dienstverleningsproducten toegevoegd aan het portfolio van de gemeente. Zo is de dienstverlening van de begraafplaatsen van beide gemeenten verbeterd en geharmoniseerd in één informatiesysteem. De grafplaatsen zijn gevirtualiseerd en openbaar gesteld via een online plattegrond. Er is een nieuw informatiesysteem in gebruik genomen.

Hiermee kan de gemeente namens gedupeerden online oproepen tot verloren en gevonden voorwerpen aanbieden. Daarnaast zijn diverse informatiesystemen op elkaar afgestemd, zoals de ruimtelijke objectregistratie, het dienstverleningsloket van Samenleving en het gegevensmagazijn van GBKZ. Op 1 januari 2022 gaat de Omgevingswet in. Samen met domein Dienstverlening bereiden we ons hierop voor. Vanuit de afdeling Informatisering realiseren we de functionele inrichting in de informatiesystemen en de aansluitingen op het landelijk Digitale Stelsel Omgevingswet. Dit programma is gestart in 2020 en loopt door in 2021. Vanaf 1 januari 2022 is de gemeente ook verplicht de WOZ-taxaties van woningen te baseren op de gebruiksoppervlakte. In opdracht van de Waarderingskamer en in samenwerking met GBKZ passen we daarom de informatiesystemen BAG en GBKZ aan. Dit is nodig zodat we de juiste data kunnen uitwisselen voor de WOZ-aanslag. Net als het vorige loopt ook dit programma door in 2021. Verder zijn we gestart met het programma ‘Procesmanagement en -ontwikkeling’. Het doel hiervan is dat we beter integraal kunnen samenwerken. Hiervoor moeten we de gemeentelijke processen digitaal in beeld brengen; virtualiseren dus. Daarmee krijgt de gemeente meer grip op hoe zij werkt en welke informatiehuishouding en informatiearchitectuur daarbij nodig zijn. Dit programma loopt door in 2021.

Aandacht besteed aan architectuur en informatiebeveiliging De informatiesystemen van de gemeente werken volgens een strikte ‘architectuur’. De systemen zijn gebouwd volgens de architectuurprincipes van GEMMA (Gemeentelijke Model Architectuur). Dat betekent dat we de landelijke overheidsrichtlijnen volgen op het gebied van informatiearchitectuur. Deze richtlijnen waren reden om afgelopen jaar eIDAS in te zetten als Europees erkend inlogmiddel voor diverse informatiesystemen en dienstverleningsproducten. Ook zijn beide gemeenten overgestapt naar de nieuwe landelijke voorziening NHR en BAG 2.0. Inmiddels is het toetsen op architectuurprincipes een vast en integraal onderdeel van ons werkproces rondom informatiebehoefte en informatiesystemen. In 2019 is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) veranderd. Daarom hebben we in 2020 de gemeentelijk strategie rondom informatiebeveiliging aangepast. Dit deden we tegelijkertijd met de aanpassingen die nodig waren voor het outsourcen van het ICT-beheer. Sinds de aanpassing is er meer aandacht voor backup- & recoverymaatregelen die ‘gijzeling’ van de ICT-infrastructuur tegengaan. Ook zijn ‘pen-en-hacktesten’ uitgevoerd op de gemeentelijke websites. Deze moeten ongeoorloofd toegang tot de ICT-infrastructuur of data tegengaan.

Bovendien is er een uitgebreide e-learning campagne gevoerd om medewerkers meer bewust te maken van de risico’s van digitaal werken, zoals ‘phishing’ en online identiteitsfraude. Sowieso is bewustzijn over privacy en beveiliging van de data nu een vast onderdeel in ons werkproces rondom informatiebehoefte en informatiesystemen. Ieder jaar ondergaat de gemeente de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit). Deze audit toetst de mate van informatiebeveiliging en privacy maatregelen in de informatiesystemen en -processen. Deze audit is verplicht voor alle gemeenten. Het doel is om alle verschillende audits op gebied van informatiebeveiliging en privacy te bundelen tot een eenmalige actie. Eén audit over alle onderwerpen, en eenmaal per jaar rapporteren naar alle interne en externe instanties. Programma voor informatiegestuurde gemeente verschoven naar 2021 In de afgelopen jaren is er veel aandacht geweest voor data ontsluiten via het landelijke dataportaal. Daarnaast is echter ook tijd en aandacht nodig voor datagedreven sturing in de gemeente. Hiervoor wilden we in 2020 een

Rekening 2020

Programma 0

21

programma opstellen, maar dit staat nu op de agenda voor 2021. Voor een informatiegestuurde gemeente zijn namelijk kennis en vaardigheden nodig bij iedereen, van bestuur tot medewerkers. Het bestuur en de directie moeten begrijpen wat de mogelijkheden zijn van een informatiegestuurde gemeente en hierover goede vragen kunnen formuleren. Het programma draagt hieraan bij. Het dient als startpunt om te kunnen uitgroeien tot een informatiegestuurde gemeente. Doorontwikkeling IV-organisatie In 2020 is een manager Informatievoorziening aangesteld. Een belangrijke taak van deze manager is de toekomstige IV-organisatie door ontwikkelen. De IV-organisatie verandert van beheer naar regie, nu het ICTbeheer overgedragen is. Deze organisatie gaat een vraaggerichte dienstverlening met een externe oriëntatie bieden. De komende jaren gaat haar aandacht uit naar informatiemanagement, architectuur, portfoliomanagement, contractmanagement, servicemanagement en datamanagement. Ook zijn we een geactualiseerde Gemeenschappelijk Regeling voor Informatisering en Automatisering aan het voorbereiden. Deze moet in 2021 leiden tot één ICT-uitvoeringsorganisatie voor Heemstede en Bloemendaal.

5 FINANCIEEL BELEID Wat hebben we bereikt? Ondanks dat de gemeentelijke financiën door autonome ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven onder druk staan hebben we een duurzaam verantwoord financieel beleid gevoerd en goed gestuurd op de gemeentelijke uitgaven. De structurele uitgaven en inkomsten zijn met elkaar in balans. We hebben de lokale lasten in evenwicht gebracht met de opgaven waar we voor staan. De leges zijn kostendekkend en meegegroeid met het prijspeil. De ozb is in 2020 verhoogd zoals in de (meerjaren)begroting 2020-2023 is voorgesteld. Wat hebben we ervoor gedaan? Lokale belastingen met een duidelijke tegenprestatie kostendekkend doorberekenen In 2020 is onderzoek gedaan naar de kostendekkendheid van onze leges (o.a. bouwleges). De in de begroting opgenomen taakstelling extra legesopbrengst van € 20.000 is behaald (zie paragraaf lokale heffingen) Indexatie parkeerbelasting In 2020 is de parkeerbelasting niet geïndexeerd en in de begroting 2020 is daarom geen rekening gehouden met de extra opbrengsten uit indexatie (€ 100.000). Daarnaast is de raming in 2020 nog met € 201.000 omlaag bijgesteld op basis van de verwachte inkomstenderving door de Corona-crisis. Uiteindelijk is de werkelijke parkeerbelasting € 148.000 lager uitgevallen en dus € 53.000 hoger dan de bijgestelde raming in 2020.

Voldoende reserves De weerstandsratio was ultimo 2019 2,1 (Jaarrekening 2019). Doordat de verkoopopbrengst van de Enecoaandelen in 2020 is toegevoegd aan de algemene reserve is de weerstandsratio ultimo 2020 gestegen naar 18,9 (zie paragraaf Weerstandsvermogen). Afschaffing hondenbelasting De hondenbelasting is vanaf 2021 volledig afgeschaft. Hiervoor was bij de begrotingsbehandeling een amendement ingediend en aangenomen. Aandeelhouderschap Eneco In 2020 zijn de aandelen Eneco verkocht voor € 36,7 miljoen. Hiermee is structureel de dividenduitkering van € 437.500 komen te vervallen. De dekking hiervoor is gevonden door 3 leningen buitencontractueel af te lossen per 16 november 2020 en voor 5 leningen per 16 november 2020 een couponverlaging door te voeren naar 0%. De boeterente door de buitencontractuele aflossing en couponverlaging (totaal afgerond 3,3 miljoen euro) is ten laste van de algemene reserve gebracht. Gemeentefonds De berekening van het gemeentefonds is gebaseerd op de decembercirculaire 2020. In de financiële toelichting bij dit programma wordt een nadere uitleg gegeven. De in het gemeentefonds opgenomen coronagelden zijn gebaseerd op de vastgestelde decembercirculaire 2020. Gelden die aangekondigd zijn in de decembercirculaire 2020 zijn hier nog niet in verwerkt.

Afbouw stelpost onderuitputting kapitaallasten De in de begroting opgenomen stelpost van € 100.000 voordeel - omdat jaarlijks in werkelijkheid de kapitaallasten lager uitvallen - is voor geheel ingelost. Het lager uitvallen van de kapitaallasten is veroorzaakt doordat investeringsuitgaven later hebben plaats gevonden dan begroot.

Rekening 2020

Programma 0

22

Onvoorzien De post onvoorzien (wettelijke verplichting) van € 20.000 is voor € 14.000 belast i.v.m. verdiepend onderzoek corona. Een bedrag ad. € 6.000 valt vrij.

Betrokkenheid verbonden partijen • •

• • •

Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid (GBKZ): legt de aanslagen op van alle heffingen die op dit programma verantwoord worden. Stichting Regionaal Inkoopbureau IJmond en Kennemerland (St. Rijk): verzorgt de inkoopfunctie. o Bank Nederlandse Gemeenten (BNG): is onze huisbankier. Het betalingsverkeer en financiering is bij de BNG ondergebracht. De gemeente is ook aandeelhouder van de BNG en ontvangt jaarlijks dividend. Het dividend wordt op dit programma verantwoord. De Meerlanden: op dit programma staan de dividendinkomsten van De Meerlanden verantwoord. Stedin Groep: op dit programma staan de dividendinkomsten van Stedin verantwoord. Eneco Groep: op dit programma staan de dividendinkomsten van Eneco. NB. Heemstede heeft in 2020 haar aandelen in Eneco verkocht.

Wat hebben we gemeten? Met behulp van verschillende rapportages geven we voortdurend inzicht in de status, kwaliteit en beveiliging van geleverde ICT-diensten. Deze rapportages helpen ons ook om de kosten beter te beheersen en hierop te kunnen sturen. Een klantportaal biedt realtime informatie over de voortgang van alle meldingen. Jaarlijks leggen we verantwoording af over de behaalde doelstellingen uit het informatiebeleidsplan. Ook formuleren we dan nieuwe doelstellingen voor het komende jaar. Beleidsindicatoren Indicator

Meeteenheid

Jaar meting

Waarde

Jaar laatste meting

Waarde

Formatie Bezetting

fte per 1.000 inwoners

2019

6