Programmabegroting 2022.pdf
Tekst van het document
Inhoudsopgave Programmabegroting 2022 Voorwoord
1
Begroting 2021 in een oogopslag
2
Bestuurlijke hoofdlijnen
4
Financiële hoofdlijnen
10
Programma’s Programma 0 : Bestuur en ondersteuning Programma 1 : Veiligheid Programma 2 : Verkeer, vervoer en waterstaat Programma 3 : Economie Programma 4 : Onderwijs Programma 5 : Sport, cultuur en recreatie Programma 6 : Sociaal domein Programma 7 : Volksgezondheid en milieu Programma 8 : Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en sted. vern. Recapitulatie programma’s Overzicht incidentele baten en lasten Overzicht baten en lasten (gedetailleerd)
24 40 46 54 59 64 71 81 90 95 97 98
Paragrafen Paragraaf 1 Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 4 Paragraaf 5 Paragraaf 6 Paragraaf 7 Paragraaf 8 Paragraaf 9
: : : : : : : : :
Paragraaf lokale heffingen Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Financieringsparagraaf Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf verbonden partijen Paragraaf grondbeleid Paragraaf taakstellingen Paragraaf Corona
101 111 126 131 135 138 151 153 154
Bijlagen Kerngegevens Programmacijfers gedetailleerd
158 159
ragraaf 2
: Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing
Programmabegroting 2021
Inhoudsopgave
Voorwoord Voor u ligt de programmabegroting 2022 en meerjarenbegroting 2023-2025. Deze laatste begroting is er één met een gemengde boodschap. De afgelopen jaren hebben we kunnen investeren en ambities kunnen realiseren. Ambities om te zorgen dat iedereen in Heemstede prettig, veilig en leefbaar kan wonen, werken, naar school kan gaan en recreëren. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de vaststelling van het Integraal huisvestingsplan Primair Onderwijs Heemstede, de ontwikkeling van de Haven, het realiseren van de Bedrijveninvesteringszone Heemstede centrum, het vastgestelde participatiebeleid of de ontwikkelingen ten aanzien van de regionale energiestrategie. Met de aankondiging van de herverdeling van het gemeentefonds, dient zich voor de jaren vanaf 2024 een lastiger financiële situatie aan. Daarnaast hebben we als gemeente nog steeds te kampen met de gevolgen van de coronacrisis. We willen dat inwoners en ondernemers zoveel mogelijk op ons kunnen blijven rekenen en we willen niet bezuinigen op het voorzieningen- en dienstverleningsniveau van de gemeente, zoals het sportpark, zwembad, onderhoud van groen en wegen, sociale (basis) voorzieningen, bibliotheek en het welzijnswerk. Het afgelopen jaar stond nog steeds in het teken van corona. Vlak voor de start van het nieuwe jaar zijn we voor de tweede maal een langere periode in lockdown gegaan.
Ook nu weer had dit grote gevolgen voor de gehele maatschappij, dus ook voor de gemeente Heemstede. Deze situatie is nog steeds heel bepalend in onze samenleving en dat is terug te zien in de begroting die voor ligt. Ook het komend jaar zullen we het verloop van het herstel nauwkeuring blijven volgen en zoveel mogelijk inspelen op veranderende omstandigheden. Voor de zomer heeft de raad de kadernota 2022-2025 vastgesteld en deze programmabegroting is een nadere uitwerking hiervan. Het komende begrotingsjaar wordt een bijzonder jaar met de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Met deze verkiezingen in het vooruitzicht is gekozen om in deze (meerjaren)begroting geen voorstellen te doen voor nieuwe ambities en de focus te leggen op reeds ingezette beleidsambities. Denk hierbij aan implementatie van de Omgevingswet, het versterken van de lokale economie (economisch actieplan), verbeteren verkeersveiligheid van de wegen in Heemstede (wegcategoriseringsplan), versterking van maatschappelijke verbindingen (sociale coalitie in het kader van eenzaamheid) en de regionale samenwerking in Zuid-Kennemerland en IJmond. Wij presenteren u een sluitende begroting voor de jaren 2022 en 2023. Voor 2024 en 2025 doen wij op voorhand geen ingrijpende bezuinigingsvoorstellen en wachten wij eerst verdere besluitvorming over het gemeentefonds af.
We vinden het belangrijk om ons voorzieningenniveau op peil te houden en de Heemsteedse samenleving vitaal te houden. Gezamenlijk met inwoners en ondernemers blijven wij optrekken voor een mooi, duurzaam, veilig en sociaal Heemstede. Namens het college van burgemeester en wethouders,
Nicole Mulder Wethouder Financiën.
1
Begroting 2022 in een oogopslag
Inkomsten
Uitgaven
Wat zijn de inkomsten van de gemeente? Waar komen de inkomsten van de gemeente vandaan?
Hoe wil de gemeente het geld in 2022 gaan besteden? De uitgaven zijn als totaal bedrag en per inwoner inzichtelijk.
per inwoner*
€ 1.295
Algemene uitkering
€ 35.704.000
Bestuur en ondersteuning**
€ 18.220.000
€
661
€
Lokale heffingen
€ 16.310.000
Veiligheid
€ 2.389.000
€
87
Verkeer, vervoer en waterstaat € 5.718.000
€
208
Economie
€
288.000
€
10
Onderwijs
€ 2.600.000
€
94
Sport, cultuur en recreatie
€ 5.335.000
€
193
Sociaal domein
€ 21.624.000
€
784
per inwoner*
592
OZB € 6.794.000 Afvalstoffenheffing € 4.372.000 Rioolheffing € 3.242.000 Parkeerbelasting € 714.000 Begrafenisrechten € 591.000 Omgevingsvergunning € 85.000 Reisdocumenten € 72.000 Overige leges/belastingen € 346.000 Precariobelasting € 94.000
€
50
Huren en pachten
€ 1.390.000
Volksgezondheid en milieu
€ 8.381.000
€
304
€
23
Dividenden
€
€
138
Rijksvergoedingen
€ 3.793.000
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
€ 1.571.000
€
57
€
300
Overige inkomsten
€ 8.304.000
€ 2.398
Totaal
625.000
€ 66.126.000
Totaal
€ 66.126.000
€ 2.398
** inclusief voordelig resultaat ad. € 769.000
* Totaal aantal inwoners = 27.571 (begroot 2022)
Woonlasten De totale woonlasten voor een gemiddelde woningwaarde; bedragen in 2022 € 1.076 (2021: € 1.014
Afvalstoffenheffing
€ 396
Onroerendezaakbelasting (OZB)
€ 434
Rioolheffing *
€ 246
* voorlopig tarief onder voorbehoud vaststelling programma Water
2
De complete begroting vindt u op www.heemstede.nl/begroting2022
1. Bestuurlijke hoofdlijnen
3
Bestuurlijke hoofdlijnen De gemeente Heemstede blijft inzetten op duurzaamheid, het sociaal domein en op een groene, bereikbare en veilige omgeving. Om te kunnen blijven genieten van de hoge kwaliteit van wonen en leven, moet op een goede manier worden ingespeeld op zowel maatschappelijke, als financiële opgaven. Met de plannen in deze begroting, werken we in dialoog met inwoners, sociale partners en ondernemers verder aan een duurzaam, sociaal en veilig Heemstede. We zorgen ervoor dat dit in samenspraak met inwoners gebeurt, zoals vastgesteld in ons participatiebeleid. Hiermee zorgen we dat Heemstede een plek is waar iedereen zich thuis kan voelen. Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht, loopt het huidige collegeakkoord af om in het voorjaar plaats te maken voor een nieuw akkoord. Om deze reden wordt vooral ingezet op de realisatie van reeds ingezet beleid en zijn er geen nieuwe ambities opgenomen in deze begroting. Afgelopen juli heeft de raad de kadernota 2022-2025 vastgesteld. De belangrijkste ontwikkelingen zijn de gevolgen van de herverdeling van het gemeentefonds en de coronacrisis.
HERVERDELING GEMEENTEFONDS In tegenstelling tot vorig jaar, zijn de financiële effecten, zoals nu bekend, van de herverdeling van het gemeentefonds verwerkt in de begroting. De herverdeling pakt nadelig uit voor de gemeente Heemstede. Behoedzaam financieel beleid heeft gezorgd dat 2022 en 2023 structureel sluitend zijn en een positief resultaat laten zien. Het beeld vanaf 2024 laat echter een negatieve ontwikkeling zien en mogelijk ook de jaren erna. Een tekort in 2024 -/- € 504.000,- dat oploopt naar een tekort in 2025 van -/- € 1.136.000,-. Voortbouwend op de ingezette lijn vanuit de Kadernota is een aantal voorstellen uitgewerkt die er aan kunnen bijdragen om uiteindelijk weer tot een structureel sluitend meerjarenbeeld te komen. Belangrijk uitgangspunt is dat we het huidige voorzieningen- en serviceniveau van de gemeente in stand willen houden. Bij de kadernota zijn de volgende mogelijkheden besproken om de structurele tekorten op te lossen: • Onderzoek temporiseren investeringen en voorstel mogelijke heroverwegingen. • Onderzoek verhogen inkomsten (subsidies en gemeentelijke heffingen) We hebben hier een mogelijkheid aan toegevoegd, namelijk het principe van trap op/trap af ten aanzien van verbonden partijen.
Onderzoek investeringen We hebben onderzocht welke investeringen kunnen worden verschoven of kunnen vervallen. In geval van verschuivingen, schuiven de lasten door naar 2024 of 2025. Het verschuiven van investeringen leidt tot zwaardere belasting van de jaren waarin al een begrotingstekort is. Het laten vervallen van investeringen zorgt maximaal voor een besparing van € 20k aan kapitaallasten en levert een beperkte bijdrage aan een sluitende meerjarenbegroting.
Onderzoek subsidies De mogelijkheid om inkomsten te verhogen door middel van subsidies zijn onderzocht. De conclusie is dat voor de langere termijn kansen liggen om meer inkomsten te creëren door de aanvraag van subsidies. Daar zitten wel een aantal kanttekeningen aan. Deze middelen zijn incidenteel, waardoor deze inkomsten niet ingezet kunnen worden als structurele dekking binnen de begroting. Bij de aanvraag verantwoording van subsidies zijn (administratieve) lasten verbonden. De komende twee jaar willen we inzetten op een pilot voor meer inzet op het krijgen van subsidies.
4
Onderzoek gemeentelijke heffingen Een andere mogelijkheid voor het verhogen van inkomsten zijn de gemeentelijke heffingen en leges. We hebben de verhoging van vijf gemeentelijke heffingen nader onderzocht; woningen/bedrijfspanden, toeristenbelasting, reclamebelasting, precario en OZB. Voor elk van deze vijf heffingen zijn drie scenario’s uitgewerkt waarbij scenario 1 een lichte verhoging van de heffingen is, scenario 2 een gemiddelde verhoging en scenario 3 een flinke verhoging. Een opvallende uitkomst is dat de gemeente Heemstede, in vergelijking met de andere gemeente in Zuid-Kennemerland, relatief op een laag niveau zit qua gemeentelijke heffingen. De toeristenbelasting zou een nieuw in te voeren heffing zijn, terwijl het bij de andere vier heffingen om een verhoging van de bestaande heffing gaat.
Trap op, trap af In veel gevallen wordt de hoogte van de gemeentelijke bijdragen aan verbonden partijen bepaald op basis van inwonersaantallen. Deze verdeling sluit niet altijd aan bij de inkomsten die wij ontvangen vanuit het gemeentefonds. Doordat de gemeente Heemstede tot de nadeelgemeenten behoort bij de herijking van het gemeentefonds, wordt het verschil tussen de gemeentelijke bijdragen en de ontvangsten uit het gemeentefonds vaak groter. Bij andere (voordeel)gemeenten kan zelf de situatie ontstaan dat de inkomsten uit het gemeentefonds hoger zijn dan de gemeentelijke bijdragen aan de verbonden partijen. Voor dergelijke situaties willen we meer inzetten op onderlinge solidariteit tussen de samenwerkende gemeenten. Daarnaast is binnen de VNG de zorg uitgesproken over het toenemen van het aantal taken bij de gemeenten en het onvoldoende meebewegen van de bijdragen aan de gemeenten om deze taken uit te voeren. Beide ontwikkelingen zorgen bij de gemeente Heemstede voor een leemte tussen uitgaven en inkomsten bij taken belegd bij verbonden partijen. Het komende jaar wordt zowel regionaal als landelijk inzet gepleegd op dit probleem.
Meerjarenbeeld Op dit moment is de besluitvorming over de herijking van het gemeentefonds nog niet definitief. Gemeenten in Nederland gaan hier verschillend mee om. Heemstede staat voor een solide financieel beleid en neemt daarom de verwachtte korting op in de begroting. Met de verwerking van de herijking van het gemeentefonds in de meerjarenbegroting, is te zien dat de jaren 2022 en 2023 van de begroting een positief resultaat laten zien en daarmee (structureel) sluitend zijn. De jaren 2024 en 2025 laten een tekort zien. Gezien de onzekerheden die er zijn ten aanzien van de herijking van het gemeentefonds en de onzekerheid over toegezegde extra middelen voor onder andere jeugd en duurzaamheid, wordt het niet verstandig geacht om ingrijpende besluiten te nemen om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. Mede omdat de jaren 2022 en 2023 structureel sluitend zijn en de gemeente daarmee aan de eis van de toezichthouder voldoet.
CORONACRISIS Ook het afgelopen jaar heeft corona een grote rol gespeeld. Inmiddels weten we dat de coronacrisis structurele gevolgen heeft en dat het een onderdeel is geworden van onze samenleving. Voor Heemstede is een herstelagenda opgesteld om inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen te ondersteunen. Voor 2022 wordt € 450.000 ingezet om de negatieve effecten van de coronacrisis te verminderen. O.a. voor huurcoulance regeling gemeentelijk vastgoed, extra ondersteuning voor verenigingen, inzet op het tegen gaan van eenzaamheid en extra ondersteuning voor ondernemers.
5
VEILIG HEEMSTEDE Openbare orde en veiligheid Heemstede is een veilige en leefbare gemeente om in te wonen, te werken en te recreëren. Om dit te behouden blijven we hier, samen met onze partners van veiligheid en zorg aan werken. In het Meerjarig actieplan Integrale Veiligheid Heemstede 2020-2023 zijn de beleidsdoelen vastgesteld. Voor een veilig Heemstede wordt de verbinding gezocht tussen het veiligheids- en zorgdomein. Deze verbinding is van extra belang in het kader van de coronacrisis. We zetten in op zaken als overlast, high impact crimes en verkeer. Daarnaast zijn we een weerbare gemeente die ondermijning herkent, stopt en herhaling voorkomt. Vanuit het Uitvoeringsplan veiligheid 2020-2021 wordt, gezien de huidige ontwikkelingen, de komende jaren een verzwaard accent gelegd op het thema cyberveiligheid en veiligheid van de bedrijventerreinen.
Bereikbaarheid en verkeersveiligheid De mobiliteit neemt al jaren toe en de verwachting is dat deze trend zich in de regio ZuidKennemerland voort zal zetten door woning bouw in de regio en omliggende gemeenten, toenemend aantal evenementen en recreatiedruk in de kuststreek en een vergrijzende bevolking die langer mobiel blijven. De toenemende mobiliteit heeft gevolgen voor de verkeersveiligheid en bereikbaarheid. Dit heeft grote consequenties voor onze inwoners en ondernemers en daar geven we de komende jaren prioriteit aan. Ook in regionaal verband met de gemeenschappelijke regeling Bereikbaarheid Zuid-Kennemerland (mobiliteitsfonds). Binnen Heemstede wordt het Wegcategoriseringsplan uitgewerkt voor 30km per uur in Heemstede, met uitzonderingen zoals regionale verbindingen. De uitwerking en de herinrichting van de wegen start in 2022 en loopt door in de jaren erna.
WIJ MAKEN HEEMSTEDE We merken dat de Heemsteedse gemeenschap de verschillende ontwikkelingen binnen de gemeente, zoals het wegcategoriseringsplan en de marktvisie, met grote aandacht volgt en we betrekken hen hierin dan ook zoveel mogelijk. Ook in 2022 geven we verder handen en voeten aan ons participatiebeleid en wordt bij complexe projecten een participatieplan voorgelegd aan de raad. Ook bij de Quick Scan Lokale Democratie merken we dat de betrokkenheid van inwoners groot is. Op basis van deze Quick Scan en de bijeenkomsten met inwoners gaan we gezamenlijk (inwoners, raad, college en ambtelijke organisatie) aan de slag met de verbeterpunten. Daarnaast is de afgelopen jaren veelvuldig gebruik gemaakt van het initiatievenbudget, waarbij de gemeente initiatieven vanuit de gemeente (financieel) ondersteunt. Wij zetten ons in om dergelijke initiatieven blijvend te ondersteunen.
LEEFBAAR HEEMSTEDE Economie De coronacrisis heeft grote gevolgen voor de ondernemers in Heemstede. Sinds de start van de coronacrisis is samen met de horecaondernemers uit Heemstede opgetrokken om afspraken te maken rondom terrassen, de ‘anderhalve meter’ inrichting, het gebruik van de openbare ruimten en financiële tegemoetkomingen. Ook in 2022 blijven we samen optrekken met ondernemers. In 2022 wordt een Economisch actieprogramma Heemstede opgesteld, passend bij het regionale economisch herstelbeleid na corona.
6
Afval De ambitie is om het restafval fors te verminderen naar dertig kilo per persoon per jaar in 2025. Door ons restafval te verminderen werken we aan een beter milieu en beperken we de stijging van de afvalstoffenheffing door hogere verbrandingsbelasting of lagere grondstof-inkomsten. Om deze doelstellingen te realiseren moeten de komende periode keuzes gemaakt worden. Dit zal niet meer deze coalitieperiode plaatsvinden.
Omgevingswet Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, worden regels voor ruimtelijke projecten gebundeld en vereenvoudigd. Met behulp van 1 loket, wordt het eenvoudiger om ruimtelijke projecten te starten. De komende periode wordt hard gewerkt om klaar te zijn voor de invoering op 1 juli.
Wonen Het opstellen van een Woonvisie is sinds 2021 verplicht. Er zijn verschillende woonopgaven, zoals bescherm wonen die verwerkt worden in deze nieuwe Woonvisie. In 2022 zetten we stappen om te komen tot een Woonvisie waarin een toekomstbeeld wordt geschetst hoe we willen dat onze inwoners kunnen wonen en leven in Heemstede. Daarbij wordt de ontwikkeling rondom de verwachte vluchtelingenstroom ook betrokken. Verschillende instrumenten helpen de ambities uit een Woonvisie te realiseren. Ook deze worden meegenomen bij de uitwerking.
SOCIAAL HEEMSTEDE We zetten ons in voor een inclusieve samenleving waarin iedereen, van jong tot oud, van arm tot rijk, meedoet en zich kan ontplooien. Om inwoners hierbij te ondersteunen is er een stevige sociale basisinfrastructuur met een breed voorzieningenaanbod beschikbaar, variërend van preventieve tot (zeer) specialistische voorzieningen. We organiseren dit aanbod dicht bij de inwoner en op maat. Onze maatschappelijke partners en zorgaanbieders, inwoners en ondernemers hebben hier een belangrijke rol in. Zoals het versterken van verbinding en ontmoeting tussen inwoners door middel van sport en cultuur. Om dit te bereiken zetten we onze sociale accommodaties zoals Plein 1 in.
Inburgering We krijgen per 1 januari 2022 de regierol in het nieuwe inburgeringsstelsel. Het doel van de nieuwe Wet inburgering is dat alle inburgeringsplichtigen snel en volwaardig mee kunnen doen in de Nederlandse samenleving, liefst door betaald werk.
Onderwijs De periode 2022-2025 is het eerste tijdvak in de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Primair onderwijs 2019-2039 (IHP). De nieuwbouw van de Nicolaas Beetsschool met gymzalen en kinderopvang en de renovatie van de Crayenesterschool is gewenst. Het thema kansen(on)gelijkheid staat de laatste jaren volop in de schijnwerpers. Scholen zijn primair aan zet om kansengelijkheid te bevorderen. We zullen onderzoeken op welke wijze budget ingezet kan worden voor het vergroten van kansengelijkheid.
7
DUURZAAM HEEMSTEDE In de nota Duurzaam Heemstede 2020-2024 staan onze duurzaamheidsambities op de volgende vijf thema’s: energietransitie, circulaire economie, ecologie, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit. In 2022 gaan we werken met de ontwikkelde routekaart Heemstede Duurzaam en met het opgezette meetsysteem (monitor ‘Duurzaam Heemstede’), zodat gevolgd kan worden of we onze doelstellingen halen.
Klimaatadaptatie Klimaat en klimaatadaptatie is een belangrijke pijler in de nota Duurzaam Heemstede 2020-2024. Het programma klimaatadaptatie, het programma Water (voorheen het Gemeentelijk rioleringsplan) en het Grondwaterbeleidsplan werken samen met het Groenbeleidsplan en de nota Ecologie aan klimaatadaptatie in Heemstede. Als gemeente lopen we hierin voorop en blijven inzetten om in 2050 klimaatbestendig te zijn.
Energietransitie In 2022 wordt gestart met het opstellen van de RES 2.0 Noord-Holland Zuid waar Heemstede onderdeel van is. In 2022 wordt verder gewerkt aan de projecten uit de in mei 2021 vastgestelde RES 1.0 NHZ. Na het opstellen van de transitievisie warmte eind 2021 is inzichtelijk hoe, wanneer en of alle bestaande woningen in Heemstede van het aardgas af kunnen. In 2022 starten we met implementatie, dit doen we samen met inwoners, ondernemers, woningcorporaties en overige relevante belanghebbenden.
REGIONALE SAMENWERKING Governance regionale samenwerking Zuid-Kennemerland Binnen de regio Zuid-Kennemerland is een nieuwe ‘governance’ uitgewerkt. Belangrijkste doel was om de democratische legitimiteit over regionale besluiten te verhogen en de raden de mogelijkheid te geven om met de samenwerkingspartners te kunnen sparren over regionale vraagstukken die voortkomen uit de Zuid-Kennemer Agenda en de samenwerking met de provincie en Metropoolregio Amsterdam. In 2022 krijgt deze samenwerking tussen de vier gemeenteraden verder vorm. Bij de Metropoolregio Amsterdam (MRA) is de samenwerking geëvalueerd. Een belangrijke uitkomst van deze evaluatie is dat alle gemeenteraden actief aan de MRA tafel vertegenwoordigd moeten zijn. In het komende jaar wordt de vernieuwde governance van de MRA verder versterkt en uitgewerkt.
ORGANISATIE Om de dienstverlening op (hoog) niveau te houden en de gemeentelijke taken uit te voeren blijven we inzetten op een wendbare organisatie met bijbehorend budget voor flexibele schil. De arbeidsmarkt is gespannen en vacatures staan op meerdere taakvelden langer open dan gebruikelijk, waardoor tijdelijke krachten langer noodzakelijk zijn. Daarnaast zijn extra taken op de gemeente afgekomen en ook in de nabije toekomst worden meer taken aan de gemeente overgedragen. Deze ontwikkeling zal effect hebben op de werkdruk onder medewerkers, die momenteel al hoog is (MTO21). Met de versterking van de wendbaarheid van de organisatie kunnen we ook de komende jaren een excellente dienstverlening en uitvoering waarborgen.
8
2. Financiële Hoofdlijnen
1. De uitkomst van de begroting 2021 2. Actuele financiële thema’s 3. Overige thema’s
9
2. Financiële hoofdlijnen In dit hoofdstuk wordt op hoofdlijnen financieel inzicht geboden in de begroting voor het komende jaar (2022) en de drie daarop volgende jaren (2023-2025). De jaarschijf 2022 wordt ter vaststelling voorgelegd in de begrotingsraad van november 2021. De jaarschijven 2023-2025 worden ter kennisname aan de raad voorgelegd. De begroting omvat 9 programma’s, waar de beleidsvoornemens voor 2022 worden toegelicht en 9 paragrafen. Van de paragrafen zijn er 7 wettelijk verplicht en daarnaast is op advies van onze toezichthouder de provincie Noord-Holland een paragraaf Taakstellingen toegevoegd. Daarnaast is een Bijlagenboek bijgevoegd. Ook dit jaar is een paragraaf corona toegevoegd omdat de corona gerelateerde kosten betrekking hebben op verschillende programma’s.
1.
De uitkomst van de programmabegroting 2022
1.1 (Meerjaren)begroting 2022-2025 De voorliggende begroting 2022-2025 laten het volgende beeld zien: 2022
2023
2024
2025
Saldo meerjarenbegroting 2022-2025
216.000
-504.000
-1.136.000
769.000
In het kader van het financieel toezicht door de provincie wordt getoetst of er in het eerste jaar van de begroting sprake is van een structureel en reëel sluitende begroting. Dit houdt in dat de structurele baten ieder jaar ten minste de structurele lasten dekken. Dit evenwicht geldt voor de begroting inclusief nieuw beleid. De begroting hoeft in de jaren erna nog niet sluitend te zijn. Als de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is, dan dient aannemelijk te zijn dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren waar voor de meerjarenbegroting geldt. Voor de beoordeling in het kader van het financieel toezicht door de provincie wordt gekeken naar het begrotingsresultaat exclusief incidentele baten en lasten. Verderop in de begroting treft u achter de programma’s het overzicht aan waarin inzicht wordt gegeven in de incidentele baten en lasten. Het saldo van structurele baten en lasten is van belang voor inzicht in het reëel en duurzaam begrotingsevenwicht. In onderstaande tabel zijn de mutaties in de reserves meegenomen in de cijfers saldo meerjarenbegroting 2022-2025.
Saldo meerjarenbegroting 2022-2025 Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel begrotingssaldo
2022
2023
2024
2025
769.000 676.000 1.445.000
216.000 254.000 470.000
-504.000 40.000 -464.000
-1.136.000 44.000 -1.092.000
De meerjarenbegroting 2022-2025 laat in de jaren 2022 en 2023 een structureel sluitend en reëel begrotingsevenwicht zien, ofwel een structureel sluitende begroting. Echter in de jaren 2024 en 2025 is dit nog niet het geval. Dit wordt voor het grootste deel veroorzaakt door de herijking van het gemeentefonds en de nadelige gevolgen dat dit heeft voor de inkomsten van de gemeente per 2023. Bij de kadernota is afgesproken dat drie denkrichtingen uitgewerkt worden om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. Deze denkrichting zijn: • • •
Temporiseren investeringsprogramma en voorstel mogelijke heroverwegingen. Uitvoeren subsidiescan met betrekking tot Rijks- en Europese subsidies. Onderzoek doen naar gemeentelijke heffingen en voorstel; in welke gemeentelijke heffingen zit ruimte ook in vergelijking tot omliggende gemeenten, wat is het effect voor de inwoners van Heemstede.
Temporiseren investeringsprogramma Voor de investeringen is onderzocht wat er op de kapitaallasten bespaard kan worden door het herfaseren of schrappen van investeringen. De uitkomst van het onderzoek is dat we door te herfaseren geen tekorten kunnen dichten omdat de kapitaallasten hierdoor juist naar achteren worden geschoven, daar waar het tekort het grootst is. Door het schrappen en verlagen van investeringen is het mogelijk om structureel € 20.000 te besparen.
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
10
Subsidiescan Door een extern bureau is onderzocht welke subsidies in de toekomst interessant zouden kunnen zijn voor Heemstede. Uitkomst van het onderzoek is dat er diverse subsidies zijn waarvoor wij in aanmerking kunnen komen, echter deze gelden kunnen we niet aantrekken voor de dekking van onze reguliere activiteiten. Dit betekent dat we hiermee niet onze tekorten kunnen dekken. Naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek hebben wij besloten om voor de jaren 2022 en 2023 een pilot te starten om meer subsidies binnen te halen. De jaarlijkse kosten hiervan hebben wij verwerkt in de begroting (€ 25.000). Onderzoek verhogen van de inkomsten van de lokale heffingen. Uit dit onderzoek is gebleken dat extra inkomsten kunnen worden gegenereerd door het invoeren van toeristenbelasting en reclamebelasting en het verhogen van precario, ozb woningen en ozb niet-woningen. Er zijn bij dit onderzoek verschillende scenario’s uitgewerkt, waaruit nog keuzes kunnen worden gemaakt. Het maximale scenario levert structureel € 1,5 miljoen extra inkomsten op. De taakstelling voor de parkeerinkomsten is in 2022 vervallen. Per 2023 moet de taakstelling van € 100.000 nog worden ingevuld. Daarom zijn de parkeerinkomsten niet verder onderzocht. De uitkomsten van de drie denkrichtingen zijn niet in de begroting verwerkt.
Belangrijk om te weten is dat in de meerjarenbegroting zoals die hier voorligt nog geen rekening is gehouden met de septembercirculaire 2021. Tegelijk met de begroting wordt ook de eerste begrotingswijziging aangeboden. Daarmee worden effecten uit de circulaire alsnog verwerkt in de begroting. Na dit hoofdstuk ‘financiële hoofdlijnen’ wordt voorafgaand aan de programma’s op hoofdlijnen inzicht geboden in het financieel meerjarenperspectief. Het overzicht is opgebouwd uit verschillende onderdelen. Als uitgangspunt wordt de begroting 2021 (inclusief 1e begrotingswijziging) genomen. Vervolgens worden de effecten van de voorjaarsnota 2021 in beeld gebracht. Ook worden de mutaties van de algemene uitkering, het investeringsprogramma en zaken die bij het opstellen van de begroting naar voren kwamen apart gepresenteerd.
1.2 Begrotingsbeeld 2022 De begroting 2022 van de gemeente Heemstede heeft een omzet (lasten en baten) van € 66.126.060. In de volgende grafieken wordt zichtbaar waaraan deze gelden worden uitgegeven (lasten 2022 per programma) en wat er binnenkomt (baten 2022 per soort). Het positieve begrotingsresultaat ad. € 969.000 is -in de vorm van een stelpost- verantwoord onder de lasten bij programma Bestuur en ondersteuning.
Lasten 2022 per programma
Lasten 2022 per programma
Bestuur en ondersteuning Bestuur en ondersteuning
€
18.219.859
28%
Veiligheid
€
2.388.826
4%
Verkeer, vervoer en waterstaat
€
5.717.973
9%
Economie
€
288.244
0%
Onderwijs
€
2.600.503
4%
Sport, cultuur en recreatie
€
5.335.033
8%
Sociaal domein
€
21.623.774
33%
Volksgezondheid en milieu
€
8.380.691
13%
Volkshuisvesting ed.
€
1.571.157
2%
€
66.126.060
100%
Veiligheid
2% 13%
Verkeer, vervoer en waterstaat
27%
Economie Onderwijs 4%
Sport, cultuur en recreatie
33% 9%
Volksgezondheid en milieu
4% 8%
Sociaal domein
0% Volkshuisvesting ed.
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
11
Baten 2022 per soort Baten 2022 per soort Lokale heffingen
€
16.310.108
25%
Huren en pachten
€
1.389.405
2%
Dividenden
€
625.400
1%
Algemene uitkering
€
35.704.000
54%
Rijksvergoedingen
€
3.792.766
6%
Overige
€
8.304.381
12%
12% 27% 6%
Lokale heffingen Huren en pachten Dividenden 2% 1%
Algemene uitkering Rijksvergoedingen Overige
€
2.
54% 66.126.060
100%
Actuele financiële thema’s
2.1 Herijking Gemeentefonds Jaarlijks ontvangen alle gemeenten drie circulaires van het Rijk over de algemene uitkering. Een meicirculaire, een septembercirculaire en een decembercirculaire. Incidenteel wordt een extra circulaire door het Rijk uitgegeven. De algemene uitkering is de grootste inkomstenbron van gemeenten en bedraagt in 2022 bijna 54% van de gemeentelijke inkomsten van Heemstede. De algemene uitkeringen aan gemeenten worden door het Rijk betaald uit het gemeentefonds. De resultaten van de meicirculaire 2021 zijn verwerkt in deze begroting. De raad is hierover via een collegebericht van 19 juli 2021 geïnformeerd. De septembercirculaire 2021 verschijnt op de derde dinsdag in september tijdens Prinsjesdag. De financiële effecten voortvloeiend uit deze septembercirculaire 2021 worden parallel aan deze programmabegroting 2022 in een separaat raadsvoorstel voorgelegd. De programmabegroting 2022 en het raadsvoorstel over de septembercirculaire 2021 worden beide geagendeerd in de begrotingsraad van november 2021. Herverdeling gemeentefonds per 2023 De afgelopen tijd is er veel te doen geweest over de herijking van het gemeentefonds. Inmiddels ligt er een definitief voorstel voor de aanpassingen hierin. Dit voorstel is negatief voor gemeente Heemstede. Het definitieve akkoord op dit voorstel zal moeten worden gegeven door het nieuwe kabinet.
Het nadelige effect voor de inkomsten van Heemstede start per begrotingsjaar 2023 met € 15,- per inwoner per jaar. Dit loopt op tot € 60,- per inwoner per jaar in 2026. Daarna zal worden geëvalueerd en bepaald of de korting hierbij blijft of verder oploopt. Het totaal nadelige effect per inwoner van Heemstede is bepaald op € 85,-. In de meicirculaire 2022 zal definitief worden bevestigd wat dit betekent voor de Nederlandse gemeenten. Wij hebben gemeend hierop te moeten anticiperen. Daarom is bij de kadernota 2022 – 2025 al rekening gehouden met de volgende lagere inkomst: 2022 Korting gemeentefonds
2023
2024
2025
-400.000
-800.000
-1.200.000
2.2 Extra gelden jeugdzorg 2022-2028 In de meerjarenbegroting 2022-2025 zijn naar aanleiding van de uitspraak van de arbitragecommissie voor 2022 verwerkt de extra toegezegde middelen van € 1,3 mld. (Heemstede € 1.222.000). Dit is bovenop de eerder toegezegde en verwerkte compensatie van € 0,3 mld.(Heemstede € 286.000) en ná aftrek van de met de VNG en het Rijk overeengekomen efficiencytaakstelling 2022 van € 0,214 mld. Conform de onderlinge afspraken van de provinciaal toezichthouders hebben wij voor 2023-2025 75% van de bedragen opgenomen van waar de Arbitragecommissie vanuit gaat. In deze bedragen zijn dan de met de VNG en het Rijk overeengekomen efficiencytaakstellingen verwerkt. Voor 2023 is dat € 1.014.000, voor 2024
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
12
€ 952.000 en voor 2025 € 877.000. Het nieuwe kabinet zal uiteindelijk een besluit nemen over de definitieve bedragen.
Extra gelden jeugdzorg voor Heemstede
2022
2023
2024
2025
1.222.000
1.014.000
952.000
877.000
2.3 Algemene reserve - Surplus In 2020 heeft gemeente Heemstede de aandelen Eneco die in bezit waren, verkocht aan het consortium van Mitsubishi Corporation en Chubu Electric Power Co. De incidentele verkoopopbrengst is in 2020 toegevoegd aan de algemene reserve. Gedurende 2021 hebben er verschillende gesprekken plaatsgevonden in de raad over de besteding van het surplus, maar er zijn nog geen besluiten genomen. Deze discussie zal in 2022 worden voortgezet.
2.4 Corona Omdat het verdere verloop van de coronacrisis nog altijd onzeker is, zijn de financiële gevolgen nog steeds moeilijk in te schatten. Uitgangspunt dat wij hanteren is dat kosten die te maken hebben met de coronamaatregelen vergoed worden door het Rijk. De huidige gedragslijn is dat het verschil tussen de bijstandskosten en bijdrage van het Rijk in de bijstandskosten wordt verrekend met de reserve Participatiewet inkomensdeel, IOAW, IOAZ en Bbz. Bij een negatieve stand zal deze reserve, conform de nota reserves en voorzieningen – weerstandsvermogen 2019, worden aangevuld vanuit de algemene reserve. Verder zijn de reserves sociaal domein en algemene reserve toereikend om extra kosten als gevolg van coronamaatregelen op te kunnen vangen. Een overzicht van de geraamde uitgaven in 2022 en de toelichtingen daarop hebben wij opgenomen in de paragraaf Corona. Deze worden gedekt uit de reserve corona.
3.
Overige financiële thema’s
3.1 Lokale lastenontwikkeling Algemeen De lokale heffingen die het meest effect hebben op de lokale woonlasten zijn: onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Huishoudens met een eigen woning betalen onroerende zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Huishoudens met een huurwoning betalen alleen afvalstoffenheffing. De reguliere beleidslijn is dat de jaarlijkse heffingen worden geïndexeerd voor inflatiecorrectie. Dit dient -naast de inkomsten uit de algemene uitkering- ter dekking van de indexering van de uitgavenbudgetten (bijv. contracten met Meerlanden). Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar paragraaf 1 Lokale heffingen, waar o.a. een overzicht is opgenomen van de woonlasten 2021 van gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland. Als laatste wordt opgemerkt dat over de tarieven 2022 niet wordt besloten in de begrotingsraad van november 2021, maar bij de vaststelling van de belastingverordeningen in de raad van december 2021. De onroerend zaakbelastingen zijn onderdeel van de denkrichtingen voor het oplossen van het begrotingstekort vanaf 2024. De afvalstoffenheffing en de rioolheffing niet, omdat voor deze tarieven geldt dat ze maximaal kostendekkend mogen zijn. Onroerende zaakbelastingen Het gemeentelijk beleid is dat de waardeontwikkeling wordt gecompenseerd in de ozb-tarieven.
Dit betekent dat als de gemiddelde waarde van woningen in Heemstede stijgt, het ozb-tarief met een zelfde percentage wordt verlaagd. De waardeontwikkeling van woningen levert derhalve geen extra inkomsten op voor de gemeente. Om de ozb-opbrengst van 2022 te realiseren worden de tarieven 2022 t.o.v. 2021 aangepast met: a. inflatiecorrectie van 1,95%; b. waardeontwikkeling van het onroerend goed (van 1-1-2020 naar 1-1-2021) in Heemstede, zoals de prijsontwikkelingen op de Heemsteedse woningmarkt en het leegstandspercentage bij niet-woningen. Als gevolg van factor b verschillen de stijgingspercentages voor de woningen (eigenaren), niet-woningen (eigenaren) en niet-woningen (gebruikers). In het huidige meerjarenbegroting is geen rekening gehouden met een extra verhoging van de onroerende zaakbelasting, behoudens jaarlijkse inflatiecorrectie.
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
13
Rioolheffing Het tarief komt voor 2022 uit op € 246 per aansluiting. Dit is een voorlopig tarief, de exacte hoogte is afhankelijk van de vaststelling van het programma Water. Het tarief 2021 bedroeg € 225,55 zodat de stijging voor 2022 9% bedraagt. In de begroting is rekening gehouden met de wijziging van rioolinvesteringen conform amendement “Kadernota riool variant 3”, de verwerking van de posten uit het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2022-2026 en de kapitaalslasten op rioolinvesteringen tot 2023. Het amendement is aangenomen in de raad van vastgesteld in de raad van juni 2013 en het GRP 2017-2021 in de raad van juni 2017. Het GRP 2022-2026 wordt vastgesteld in de raad van oktober 2021. Overeenkomstig de nieuwe systematiek stijgt de rioolheffing eerst en stabiliseert het uiteindelijk. Dit komt door de systeemwijziging waarbij investeringen niet meer worden afgeschreven in een periode van 70 jaar maar ineens ten laste van de voorziening worden gebracht. Hiermee wordt voorkomen dat lasten verschuiven naar toekomstige generaties. Het Programma Water 2022 – 2026 wordt behandeld in de raad van november. De vaststelling van dit programma in de raad van oktober (voor de begrotingsbehandeling) was niet mogelijk omdat voor de ”voorziening vervangingsinvesteringen riool” een meer gedetailleerde en uitgebreide onderbouwing vereist is die tevens wordt afgestemd met de accountant.
Dit kan een effect hebben op de storting in de voorziening. Omdat deze storting onderdeel uitmaakt van de rioolheffing kan er een effect op dit tarief zijn. Daardoor is in de begroting 2022 een voorlopig tarief voor de rioolheffing opgenomen dat is gebaseerd op het nieuwe programma Water 2022 - 2026. Uitgangspunt bij rioolheffing is 100% kostendekkendheid. Een aanpassing van het stortingsbedrag in de voorziening zal geen effect hebben op het begrotingsresultaat maar wel op de rioolheffing. Voor- en nadelen in de rioolexploitatie worden verrekend met de voorziening riolering. De stand van de voorziening is geprognosticeerd op € 610.956 per 1-1-2022. Afvalstoffenheffing Het tarief komt voor 2022 uit op € 396,05 (grote rolemmer) en € 316,84 (kleine rolemmer). Het tarief 2021 bedroeg € 356,78 respectievelijk € 285,43 zodat de stijging voor 2022 11% bedraagt. De stijging van de kosten wordt veroorzaakt door: -
De motie van de raad van 24 juni 2021 voor extra zomerledigingen GFT (dit is nog niet in de begroting 2021 verwerkt) (nadeel € 111.000); Indexering contract Meerlanden (nadeel € 60.000); Prognose op basis van 2021 meer ingeleverd afval (nadeel € 60.000); Kapitaallasten omgekeerd inzamelen (nadeel € 30.000); Minder lasten opleggen afvalstoffenheffing door GBKZ (voordeel € 25.000); Doorberekening BTW in de heffing door gestegen kosten (nadeel € 79.000); Meer kwijtschelding (nadeel € 59.000); Doorberekening van inzamel- en verwerkingskosten afval en hondenpoepbakken (nadeel € 18.000); Minder toegerekende uren (voordeel € 11.000).
In 2021 is rekening gehouden met de “motie afval”. In 2023 wordt rekening gehouden met de invoering van het duurzaamafvalsysteem. Dit wordt nog ter besluitvorming voorgelegd in 2023. Voor- en nadelen in de afvalexploitatie worden verrekend met de voorziening afvalstoffen. De stand van de voorziening is per 1-1-2022 geprognosticeerd op € 0 waardoor er binnen deze voorziening geen ruimte is voor het opvangen van fluctuaties in de afvalstoffenexploitatie.
Recapitulatie woonlasten voor de inwoners van Heemstede in 2021 en 2022 In de hierna gepresenteerde tabel zijn de woonlasten voor 2021 en 2022 weergegeven waarbij als uitgangspunt een meerpersoonshuishouden is gehanteerd met een eigen woning en een gemiddelde WOZ-waarde.
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
14
Belastingsoort ozb (woning gemiddelde WOZ waarde Heemstede begroting 2021: € 578.760; bron Coelo 2021) Rioolheffing (incl. gewijzigde financieringssystematiek rioolinvesteringen)* Afvalstoffenheffing (op basis van 240 liter rolemmer) Totaal
2021
2022
mutatie t.o.v. 2021
426
434
1,95%
226
246
9,1%
357
396
11,0%
1.008
1.076
6,7%
* afhankelijk van de vaststelling van het pro gramma Water.
Huishoudens met een huurwoning hebben als woonlasten alleen de afvalstoffenheffing. De stijging hiervan bedraagt 11%. Het ozb-tarief 2021 voor een gemiddelde woning stijgt met 1,95% ten opzichte van 2021. Dit betreft inflatiecorrectie. Zoals eerder aangegeven worden de definitieve tarieven in de belastingverordeningen 2022 in december 2021 vastgesteld door de raad.
3.2
Totale omvang reserves en voorzieningen
De gemeente heeft per 1-1-2022 € 66,3 miljoen aan reserves en voorzieningen, hiervan betreft € 56,5 miljoen reserves en € 9,7 miljoen voorzieningen. Een voorziening is in feite een verplichting waarover niet zonder meer op een andere wijze mag worden beschikt. In geval van een reserve kan de raad de onderliggende bestemming wijzigen. Van de € 56,5 miljoen aan reserves heeft € 39,5 miljoen betrekking op de algemene reserve en het overige deel betreft specifieke bestemmingsreserves. Het huidige reservebeleid is vastgelegd in de nota ‘reserves en voorzieningen - weerstandsvermogen 2019’.
3.3 Weerstandsvermogen (benodigde hoogte algemene reserve) Voor 2022 is de weerstandsratio van Heemstede 13,2. De totstandkoming hiervan wordt hieronder toegelicht.
Beschikbare incidentele weerstandscapaciteit (A) -----------------------------------------------------------------Benodigde incidentele weerstandscapaciteit (B)
=
39.455.000 ---------------2.981.000
=
13,2
Wettelijk worden geen normen opgelegd over de hoogte van een algemene reserve. Een gemeente dient dit zelf te bepalen. Dit vindt plaats op basis van een risicoprofiel. De wijze waarop dit binnen Heemstede plaatsvindt, is vastgelegd in de notitie “reserves en voorzieningen – weerstandsvermogen 2019”. In deze notitie is door de raad bepaald dat bij de beoordeling van het weerstandsvermogen, de norm van 2,0 van het benodigde weerstandsvermogen wordt gehanteerd. Door de raad is gekozen is voor een bandbreedte van 1,8 – 2,2. Voor de beoordeling van de benodigde weerstandscapaciteit worden de volgende uitgangspunten gehanteerd. Ratio
Beoordeling
> 2,0 1,4 - 2,0
Uitstekende weerstandscapaciteit Ruim voldoende weerstandscapaciteit
1,0 - 1,4 < 1,0
Voldoende weerstandscapaciteit Onvoldoende weerstandscapaciteit
De algemene reserve heeft per 1-1-2021 (exclusief rekeningresultaat 2020) een stand van € 38,7 miljoen. Daarnaast worden conform raadsbesluiten de volgende bedragen in 2021 gemuteerd in de algemene reserve: Toevoegingen - € 1.092.250 geprognosticeerd resultaat voorjaarsnota 2021(raadsbesluit 24 juni 2021) Onttrekkingen -€ 224.062 rekeningresultaat 2020 (raadsbesluit 24 juni 2021); -€ 130.000 frictiekosten ingroei taakstelling personeel
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
15
Per saldo wordt de algemene reserve, op basis van de huidige informatie, per 1-1-2022 geprognosticeerd op € 39,5 miljoen. In de begroting is voor de jaarschijf 2022 rekening gehouden met een onttrekking, voor kosten gerelateerd aan Corona (€ 450.940) en de afkoopsom Waternet (€ 130.000). De vrijval van de reserve sociaal domein (€ 697.605) wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Reden hiervoor is dat de hoogte van de reserve is gemaximeerd op € 3,6 miljoen. Ratio weerstandsvermogen Uitgaande van een risico-omvang van € 2.981.000 (zie paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing) en een ratio weerstandsvermogen van 2,0 (met een bandbreedte van 1,8 – 2,2) is een algemene reserve benodigd van minimaal € 5,4 miljoen (1,8 x € 2.981.000) en maximaal € 6,6 miljoen (2,2 x € 2.981.000). Per 1-1-2022 wordt de stand van de algemene reserve geprognosticeerd op € 39.455.000. De ratio voor het weerstandsvermogen per 1 januari 2022 komt uit op 13,2 (€ 39.455.000 / € 2.981.000). Dit komt volgens de normtabel uit de nota reserve en voorzieningen – weerstandsvermogen 2019 overeen met een uitstekend weerstandsvermogen.
3.4 Sociaal domein Per 1-1-2019 worden de taken sociaal domein gefinancierd via de algemene uitkering. In de jaren 2015 tot en met 2018 ontvingen gemeenten via de integratie-uitkeringen sociaal domein gelden van het Rijk voor uitvoering van de taken van de decentralisaties Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. In de begroting van Heemstede werden deze gelden 1 op 1 geoormerkt voor het sociaal domein. Met ingang van 2019 is een groot deel van de integratie-uitkeringen overgeheveld naar de algemene uitkering. Het 1 op 1 oormerken van de rijksmiddelen is vanaf dat moment niet meer mogelijk. Want vanaf 2019 wordt ook op dit onderdeel de zogenoemde “trap-optrap-af-systematiek” van toepassing. Dit betekent dat dit deel van de uitkering meebeweegt met de omvang van de rijksuitgaven. In de begroting 2022 zijn, net zoals in de begroting 2021, de taken sociaal domein geraamd op basis van eigen ervaringscijfers die vanaf 2015 zijn opgedaan. De financiële consequenties hiervan zijn verwerkt in programma 6 Sociaal domein. Motie ‘Grenzen in Sociaal Domein’ Op grond van de raadsmotie “Grenzen in Sociaal Domein” van 27 juni 2019 wordt bij ieder P&C moment de raad op de hoogte gesteld van de ontwikkelingen in het sociaal domein. Dit betreft de ontwikkeling van de budgetten en de rekening van programma 6. De ontwikkeling van de reserve sociaal domein is onderdeel van het P&C product.
Hierbij wordt de risicoscan opnieuw uitgevoerd en wordt beoordeeld of het risicopercentage nog voldoet. Daarnaast wordt beschreven wat de doelen zijn binnen het sociaal domein en in hoeverre deze doelen zijn behaald. In deze begroting wordt invulling gegeven aan deze motie door: - de doelen voor 2022 op te nemen in de programmabegroting in programma 6 Sociaal Domein. - de open einderegelingen op basis van ervaringscijfers in de begroting op te nemen. De cijfers van de jaarrekening 2020 zijn in deze beoordeling meegenomen. - de ontwikkelingen van de reserve sociaal domein en de maximale omvang mee te nemen onder paragraaf 2 weerstandsvermogen en risicobeheersing. Op basis van de risicoscan is de conclusie dat de omvang van de reserve sociaal domein voor de periode 2022-2025 voldoende is om risico’s (met financiële gevolgen) die uit het sociaal domein voortvloeien op te vangen. Hierbij is conform de eerste risicoscan een percentage van 10% gehanteerd. Op dit moment is er geen aanleiding om het risicopercentage naar boven of naar beneden bij te stellen. Beschermd wonen en maatschappelijke opvang In 2022 gaan we verder met de voorbereiding van de decentralisatie van Beschermd wonen die naar verwachting per 2023 plaatsvindt. Daarbij kijken we in regionaal verband naar zaken als inkoop en toegang.
In 2021 wordt regionaal besloten over de in 2019 door het Rijk verplicht gestelde regionale samenwerkingsvorm voor uitvoering van deze wet. In 2022 vindt een nadere uitwerking van deze samenwerkingsvorm plaats. De kosten in 2022 voor het voorbereiden van de decentralisatie ad € 50.000 worden gedekt uit de reserve sociaal domein, zoals bij de kadernota 2021 is besloten.
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
16
Extra middelen jeugdhulp Naast bovengenoemde ontwikkelingen ontvangen wij als gevolg van de uitspraak van de arbitragecommissie in de jaren 2022-2028 extra compensatie voor jeugdhulp. De financiële impact hiervan hebben we hierboven onder punt 2.2 toegelicht.
3.5 Nieuwe Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet, die gepland stond voor 1 januari 2022, wordt uitgesteld. Minister Van Veldhoven van Milieu en Wonen heeft opnieuw een andere invoeringsdatum bepaald zijnde 1 juli 2022. De implementatie wordt verder voorbereid. De financiële opzet in het plan van aanpak ‘De Omgevingswet in Heemstede en Bloemendaal’ is daarvoor op dit moment nog steeds voldoende. De structurele consequenties van de invoering van de Omgevingswet voor de gemeentelijke begroting zijn nog niet bekend. Dit zal met de implementatie worden onderzocht. Daarbij wordt met name gekeken naar de hoogte van de leges en het eventuele beslag op de algemene middelen. De resultaten daarvan presenteren wij in de komende producten van de P&C cyclus.
3.6 Vereisten verslaglegging Landelijk uniforme indeling in programma’s Conform de motie “Consistente begrotingsopzet” (begrotingsraad 2017) is de programmabegroting 2022 van de gemeente Heemstede ingedeeld in 9 landelijk uniform geformuleerde programma’s. Het betreft de volgende programma’s: 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer, vervoer en waterstaat 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing De programma’s zijn nader verdeeld in ca. 50 wettelijke taakvelden. De wettelijke taakvelden zijn conform de Heemsteedse methodiek nader onderverdeeld in subtaakvelden. Een uniforme set van beleidsindicatoren Elke gemeente is verplicht een basisset van wettelijke verplichte beleidsindicatoren op te nemen bij de programma’s. Deze beleidsindicatoren zijn per programma opgenomen onder het kopje “Hoe gaan we dit meten?”. De meetresultaten moeten worden overgenomen van de website “Waarstaatjegemeente.nl”. Een aantal verplichte beleidsindicatoren bij programma 0 moeten zelf worden berekend aan de hand van wettelijke richtlijnen. Overheadkosten Ter informatie wordt het volgende toegevoegd. In deze begroting zijn (conform de wetgeving) alle (algemene) overheadkosten verantwoord op programma 0 onder het taakveld 0.4 Overhead.
Onder (algemene) overheadkosten wordt volgens de wetgeving verstaan: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (ondersteunende afdelingen, hiërarchisch leidinggevenden primair proces, huisvesting, ICT etc.). De overheadkosten primair proces (personeelskosten van medewerkers van de afdelingen primair proces zoals welzijn, uitvoering openbare ruimte etc.) moeten wel worden toegerekend aan de taakvelden. Verbonden partijen In paragraaf 6 Verbonden partijen is een integraal overzicht opgenomen van alle verbonden partijen. Een verbonden partij is een privaat- en publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente en bestuurlijk en financieel belang heeft. In het kader van de verslaglegging is het wettelijk verplicht om per programma aan te geven, welke verbonden partij een bijdrage levert aan de doelstellingen van het programma. Beleidsnota planning en controlcyclus (PCC) in ontwikkeling De P&C-producten voor de raad dienen transparant en begrijpelijk te zijn en van zodanige kwaliteit dat ze voor de raad kunnen dienen als basisdocumenten voor het uitoefenen van zijn kaderstellende en controlerende functie. De eisen die gesteld worden aan de planning en control producten worden voor een deel ingegeven
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
17
door de wettelijke eisen (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV)) die aan de verplichte stukken -dat zijn de begroting, de meerjarenbegroting en de jaarrekening (ook wel jaarstukken genoemd)- worden gesteld. Echter de wijze waarop hier concreet invulling aan wordt gegeven is aan de gemeente zelf. In de beleidsnota planning en control cyclus (PCC) in ontwikkeling, die in maart 2019 in de commissie Middelen is besproken, is de Heemsteedse planning en control cyclus onder de loep genomen. Waar zijn de verbeterslagen mogelijk? De inhoud van deze notitie is met name bepaald door input vanuit de raad, zoals de moties ‘consistente begrotingsopzet’, ‘een kader voor de kadernota’ en ‘financieel dashboard’. Uit de bespreking van de commissie Middelen is naar voren gekomen dat het verbeteren van de P&C cyclus een groeimodel betreft. Werkende weg komen we tot een steeds betere invulling. De afgelopen jaren zijn er verschillende stappen gemaakt in het verbeteren van de invulling van de cyclus. En op het gebied van beleidsindicatoren zal er nog een uitbreidingsstap worden gezet voor de begroting 2023. De cyclus zoals in 2019 afgesproken is zeer uitgebreid en de totstandkoming hiervan legt veel druk op de organisatie. Eind 2021 zal de nota daarom worden geëvalueerd en zal er een voorstel tot aanpassing worden gedaan.
Hiernaast zal in eind 2021 worden gestart met het digitaliseren van de P&C cyclus wat zal leiden tot een beter inzicht in de cijfers en in de toekomst een minder belastend proces.
3.7 De uitkomsten van de meerjarenbegroting 2022-2025 Voorafgaand aan de programma’s wordt in de paragraaf ‘samenvatting financieel meerjarenbeeld 2022-2025’ een toelichting gegeven op de verschillende onderdelen/onderwerpen uit de meerjarenbegroting. Op deze plaats wordt daar naar verwezen. In onderstaand overzicht worden de verschillen ten opzichte van de begroting 2021 gepresenteerd en daarom wordt ook het saldo van de jaarschijf 2022 uit de begroting 2021 (€ 130.000) als uitgangspunt genomen.
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
18
Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Saldo begroting 2022 exclusief 1e begrotingswijziging 2021
130.000
25.000
96.000
96.000
Eerste begotingswijziging: Doorwerking Najaarsnota 2020, effecten septembercirculaire plus overige mutaties Saldo begroting 2022 inclusief 1e begrotingswijziging 2021
-38.747 91.253
-66.747 -41.747
-38.747 57.253
-38.747 57.253
544.000 0
631.000 -400.000
483.000 -800.000
488.000 -1.200.000
544.000
231.000
-317.000
-712.000
-142.000
-146.000
-146.000
-146.000
-142.000
-146.000
-146.000
-146.000
146.000
-117.900
-326.100
-524.400
146.000
-117.900
-326.100
-524.400
-17.500 -10.800 -20.250 -9.750 -50.000 -25.000 -54.000 -170.000
-17.500 -10.800 -20.250 -9.750 -50.000 -25.000
-17.500 -10.800 -20.250 -9.750 -50.000
-17.500 -10.800 -20.250 -9.750 -50.000
-100.000 -200.000
-100.000
-100.000
-200.000 -6.800 -51.000
-6.800 -51.000
-6.800 -51.000
-6.800 -51.000
-22.500 -20.000 -84.000
0 -20.000
0 -20.000
0 -20.000
-84.000
-84.000
-84.000
-32.400
0
0
0
-6.000
-6.000
-6.000
-6.000
-41.000 -246.500 1.222.000
-41.000
-41.000
-41.000
714.000
652.000
577.000
-24.753 129.747
219.000 290.900
-7.000 227.900
29.000 188.900
769.000
216.000
-504.000
-1.136.000
1. Algemene uitkering Actualisatie algemene uitkering 2022-2025 (effecten meicirculaire 2021 + actualisatie maatstaven) Herverdeeleffecten herijking gemeentefonds vanaf 2023 subtotaal 2. Structurele doorwerking mutaties voorjaarsnota 2020 Structurele mutaties uit voorjaarsnota 2020 subtotaal 3. Investeringen Kapitaallasten voortvloeiend uit het investeringsprogramma subtotaal 6. Overige mutaties Programma 0 Bestuur en ondersteuning Releasemanagement informatievoorziening Core Netwerk infrastructuur Telefonie VerkiezingsPC Fiscaal advies/ ondersteuning op fiscaal beleidsplan Pilot subsidies - strippenkaart Vernieuwing IV beheer openbare ruimte Verlaging taakstelling slimmer werken 2022 Verlaging taakstelling slimmer werken 2023 e.v.
Uitbreiding flexibel budget Programma 1 Veiligheid Bestuurlijk toezicht prostitutie Veiligheidsregio Kennemerland Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Onderzoek constructieve veiligheid beschoeiingen Onderzoek bruggen Uitbreiding 1 fte verkeer Programma 4 Onderwijs Noodlokalen Nicolaas Beetsschool Programma 5 Sport cultuur en recreatie Actieplan spelen in Heemstede 2022-2024 Programma 6 Sociaal domein Uitvoering beleidsplan schuldhulpverlening Compensatie jeugdhulp 2022 gedoteerd aan reserve sociaal domein Extra compensatie jeugd voor 2022 Overige verschillen alle programma's Overige verschillen en indexering subtotaal Uitkomst meerjarenbegroting 2022-2025* *afgero nd in duizendtallen
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
19
3.8 Uitgangspunten begroting De begroting 2022 en de meerjarenbegroting 2023 - 2025 zijn conform de volgende uitgangspunten opgesteld. Loonkostenstijging (t.o.v. vorig jaar)
2,0% 1,9%
Prijsstijging (t.o.v. vorig jaar)
1,95%
Stijging overige inkomsten en leges (t.o.v. vorig jaar) (betreft een gewogen gemiddelde van de loon- en prijsstijging)
peil 1 januari 2022
Meerjarenbegroting Aantal productieve uren binnendienst en buitendienst Rente langlopende geldleningen
1.350 / 1.480 1,3% 0,25%
Rente kortlopende geldleningen Rente-omslagpercentage 2022
0,0%
3.9 Besluitvorming Aan de raad wordt voorgesteld: • de (schriftelijke) programmabegroting 2022 vast te stellen; • de kredieten 2022 conform het ‘Overzicht kredieten 2022’ beschikbaar te stellen; • kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2023-2025. Toelichting 2e beslispunt: De investeringen voor 2022 worden geautoriseerd bij de vaststelling van de begroting. Afzonderlijke investeringskredieten autoriseren is daardoor niet meer nodig. Investeringen die lopende het jaar naar voren komen, dienen uiteraard dan alsnog te worden geautoriseerd. Nadat de kredieten door de raad zijn geautoriseerd, worden deze vervolgens via een collegebesluit ter beschikking gesteld aan de ambtelijke organisatie. Ook wordt op dat moment de vakcommissie over dit besluit geïnformeerd. Het spreekt voor zich dat bij grote investeringen en/of politiek belangrijke investeringen de raad nauw wordt betrokken. De lijst met ter beschikking te stellen kredieten treft u aan in bijlage 3 van het Bijlagenboek, alsmede op de volgende pagina.
Wettelijke termijnen indienen begroting Voorafgaand aan ieder begrotingsjaar moet de gemeenteraad een begroting vaststellen. Deze begroting 2022 moet voor 15 november 2021 aan de toezichthouder van de provincie Noord-Holland worden aangeboden.
Overzicht kredieten 2022 Kredieten die bij de begroting 2022 beschikbaar worden gesteld op basis van de lijst noodzakelijke investeringen 2022:
Programmabegroting 2022
Financiële hoofdlijnen
20
Project
voorbereidingsbeschikbaar reserves krediet te stellen of voorziereeds bruto krediet ningen beschikbaar gesteld
beschikbaar subsidies te stellen derden netto krediet in 2022
A. KREDIETEN die bij de begroting 2022 beschikbaar worden gesteld op basis van het investeringsprogramma Vervanging auto handhaving (15-JGR-8) (NIEUW) Vervangen riolering Van Merlenlaan - wegen (GEWIJZIGDMeerlhorst van 2021)(NIEUW) Verharding Reconstructie van den Eijndekade (NIEUW) Fietsverbinding Haarlem-Aerdenhout-Heemstede Vervangen riolering omg. Slotlaan-wegen Hellingbanen fietsers Cruquiusbrug Groot onderhoud Heemsteedse Dreef Noord (GEWIJZIGD VAN Johan 2021) Wagenaarlaan-Oost en Groot onderhoud César Francklaan-Oost (GEWIJZIGD VAN 2021) Brug Van der Weidenlaan (GEWIJZIGD) Brug Joh. Rosenkrantzlaan (GEWIJZIGD) Brug Anna Teding van Berkhoutpad (NIEUW) Renovatie openbare verlichting 2022 Steiger Esdoornkade (NIEUW) Beschoeiingen 2022 (NIEUW) Vervangen gesloten bestelwagen (42-VZ-LF) (NIEUW) bomen Molenlaan (Nieuw) Vervangen Laanbomen Denijslaan fase II (GEWIJZIGD VJN 2020 VAN 2021 naar 2022) Vervangen laanbomen Frans Lisztlaan Vervangen riolering omg. Slotlaan-groen (GEWIJZIGD) Actieplan spelen 2022 (NIEUW) Vervangen riolering Van Merlenlaan - riolen (GEWIJZIGD VAN 2021) Vervangen riolering Van Merlenlaan -drainage (GEWIJZIGD VAN 2021) Vervangen drainage Dinkelpad Vervangen riolering omg.
Slotlaan Vervangen paden begraafplaats (NIEUW) Vervanging tractor begraafplaats (Kubota B2410) (NIEUW) P&O systeem (GEWIJZIGD van 2021) Vervangen Vervangen printers/plotters/scanners GRIT Vervanging HIYOD laptops (ipv BYOD) Vervangen dubbele schermen en toetsenborden Vervanging HYOD smartphones (ipv BYOD) (GEWIJZIGD vancomponenten 2021) Vervangen Core (NIEUW) Telefonie KCC (NIEUW) Ipads raadsleden Nieuwbouw Nicolaas Beetsschool Verbouwing Crayenesterschool Verbouwing Overboslaan 28-32 Totaal investeringen HBC tennis (GEWIJZIGDE BENAMING + BEDRAG) Alliance hockeyveld 1 Alliance hockeyveld 5 Alliance hekwerk hockeyveld 5 Alliance hockeyveld 6 Alliance hekwerk hockeyveld 6 T.V. Merlenhove baan 1 tm 13 gravel toplaag vervangen (GEWIJZIGD van 2021 + bedrag Totaal beschikbaar gestelde kredieten
37.000 440.000 80.000 120.000 12.500 58.740 75.000 187.000 330.000
130.000
130.000
37.000 440.000 80.000 120.000 12.500 58.740 75.000 0 0
187.000 330.000
20.000 73.000 35.000 460.000 11.000 745.000 37.000 65.000 35.000
20.000 73.000 35.000 460.000 11.000 745.000 37.000 65.000 35.000
40.000 65.000 190.400 929.500 53.500 25.000 524.700 236.000 55.000 80.000 48.000 450.000 80.000 245.000 132.000 75.500 32.000 1.218.238 312.915 300.000 327.766
56.885
40.000 65.000 190.400 799.500 53.500 25.000 524.700 236.000 55.000 80.000 48.000 450.000 80.000 245.000 132.000 75.500 32.000 1.218.238 312.915 300.000 270.881
304.026 151.250 27.225 302.500 36.300 210.872
52.765 26.250 4.725 52.500 6.300 36.598
251.261 125.000 22.500 250.000 30.000 174.274
9.273.932
517.000
236.023
8.390.909 beschikbaar te stellen voorbereidingskrediet in 2022
B. VOORBEREIDINGSKREDIETEN die bij de begroting 2022 beschikbaar worden gesteld op basis van het investeringsprogramma Bronsteeweg/Pieter Aertszlaan-west Beschoeiingen 2023 Vervanging riolering Berkenlaan e.o.
50.000 90.000 182.000
Totaal beschikbaar gestelde voorbereidingskredieten