Ontwerp-Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040.pdf
Tekst van het document
Ontwerp-Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040 Samen maken we Haarlemmermeer
>
HOTEL 0
1 1
1 0 0 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0
0011001100110010110010001000100101100 101001001000110010010010101000100010 1000110011001001001001101010010100010 0011001100100100100110010100110000101
thestyleoutlets
HOTEL
M Hoofddorp
RESTAURANT
1
2
3
4
5
Inhoud
Klik op de gewenste laag
Leeswijzer lagen omgevingsvisie De omgevingsvisie is opgebouwd uit vijf verschillende lagen. De lagen zijn zoveel mogelijk zelfstandig leesbaar. Laag I ‘Het verhaal’ is het visiedeel en beschrijft hoe we ons verder ontwikkelen en welke grote opgaven er zijn. Doorklik naar Het verhaal. Laag II ‘De gebieden’ is het gebiedsgerichte deel en benoemt per gebied de gebiedsgerichte opgaven voor de toekomst. We hanteren de indeling van het gebiedsgericht werken. Doorklik naar De gebieden. Laag III is het verdiepingsdeel en beschrijft ‘De opgaven en thema’s’. De onderwerpen uit het rad van de leefomgeving zijn onze leidraad. We leggen
<
dwarsverbanden tussen opgaven en thema’s. We starten deze laag met een samenvatting van de ambities. Doorklik naar De thema’s en opgaven. Laag IV is ‘Doorwerking en uitvoering’. Hierin laten we zien wat we doen om onze ambities te bereiken en leggen we een koppeling naar de instrumenten programma’s en omgevingsplan. Doorklik naar De uitvoering. Laag V is ‘Data en monitoring’. Deze laag vullen we de komende jaren. We ontsluiten (geografische) informatie en (onderzoeks)data. Daarmee houden we in de gaten of we onze doelen voor de leefomgeving behalen. Doorklik naar Data en monitoring.
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
2
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
Inleiding
<
Voor u ziet u de Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040.
de horizon kunt turen, waar in de verte een boer ons eten
sport en ontspanning bieden, met zorg en begrip omgaan
De omgevingsvisie helpt ons om de juiste afwegingen
oogst of koeien op stal zet. En waar je uren kunt fietsen
met elkaar, leven in een veilige omgeving.
te maken en zuinig en zorgvuldig met de ruimte om te
langs oude dijken, vaarten, lange oude polderwegen
De context van de opgaven is anders dan in de
gaan. Ook inspireert de omgevingsvisie om opgaven
en groen, zonder de gemeente uit te hoeven. Of waar
afgelopen decennia. Meer dan voorheen voelen we
gezamenlijk op te pakken: de gemeente samen
je juist in mum van tijd de Ringvaart, de Liede of de
de verantwoordelijkheid om onze omgeving nu en in
met inwoners, ondernemers en ontwikkelaars. We
trekvaart oversteekt naar historische steden, strand,
de toekomst leefbaar te houden. Daar komen nieuwe
voegen (omgevings)kwaliteit toe waar we kunnen.
binnenduinrand of plassengebied.
opgaven uit voort als: hernieuwbare energie opwekken,
Daarmee bereiken we ons doel voor een aantrekkelijke
Een woonomgeving waar we samenkomen op
circulair omgaan met grondstoffen en bouwmaterialen,
leefomgeving, waar inwoners en ondernemers graag deel
feestweken, aan waterplassen, in onze tuinen, op festivals,
slimme en elektrische mobiliteit, meer zorg voor de
van uitmaken. Lees hier meer over aanleiding, functie en
in onze buurthuizen en cultuurgebouwen, bij winkels en
agrarische bodem, energieneutraal of -opwekkend
opzet van deze omgevingsvisie.
horeca en op onze sportclubs.
bouwen, slim mengen van functies dichter bouwen waar
Uit alle windstreken
Op het land en in de lucht is de internationale luchthaven
en minder doorspoelen in onze poldersystemen, meer
Haarlemmermeer heeft een geschiedenis van mensen
duidelijk aanwezig. Daarmee is Haarlemmermeer voor
planten- en diersoorten en de wens om gezondheid meer
die zich uit alle windstreken hier vestigen. Het begint met
veel mensen de entree van Nederland. Haarlemmermeer
centraal in ons handelen te stellen.
landarbeiders en agrariërs. De vele typen boerderijen
levert een enorme bijdrage aan de economie van
getuigen hiervan. Later volgen vele mensen die soms om
Nederland en de Randstad. Bezoekers van buiten
De karakteristieke kenmerken van onze gemeente
hele pragmatische redenen in Haarlemmermeer komen
verwonderen zich over de dynamiek. Voor inwoners
inspireren ons bij het denken over hoe we deze opgaven
wonen. Tweeverdieners kunnen in meerdere windstreken
is de luchthaven een gegeven, dat zowel trots als
combineren en een plek geven.
werken, wonen in een huis met een tuin en parkeren voor
ergernis kan oproepen. Werk vinden we in de nabijheid.
de deur. De kinderen kunnen zelfstandig en veilig naar
De dienstensector, ICT, logistiek en het midden- en
We zijn deel van de economisch belangrijke metropool
school en sport. De bereikbaarheid is uitstekend, ook naar
kleinbedrijf zijn sterk vertegenwoordigd. Vier treinstations,
Amsterdam en vormen een schakel tussen andere
omliggende historische steden. Dit alles in een groene
hoogwaardig openbaar vervoer, vijf snelwegen en het
delen van de Randstad. De wereldeconomie is in
woonomgeving.
onderliggend mobiliteitsnetwerk brengen ons naar werk,
Haarlemmermeer goed zichtbaar, met de luchthaven,
studie, vrienden, familie en vertier op plaatsen dichtbij en
internationaal werkende hoofdkantoren, werknemers
ver weg.
en transportbedrijven of met export van land- en
Inwoners voelen zich vooral inwoner van hun kern, dorp of buurt. ‘Haarlemmermeerder’ noemen ze zich niet snel.
het kan, duurzamere datacenters, water vasthouden
tuinbouwproducten. Als regio - en als land- zijn we
Soms benadrukken ze waar ze oorspronkelijk vandaan
Grote opgaven
komen, bijvoorbeeld met een ‘Amsterdammertje’ of
Vanuit het hier en nu moeten we naar onze toekomst
schommelingen elders in de wereld. Hier hebben we
een Friese vlag in de voortuin. Toch is er iets als een
kijken. We staan voor grote opgaven in de samenleving.
geen invloed op. We hebben de opgave om met de juiste
Haarlemmermeer-gevoel: wat we delen is de kwaliteit van
Deels zijn het bekende opgaven: woningen bouwen,
randvoorwaarden en ambities onze economische basis
het wonen in Haarlemmermeer. Een plek met ruimte en
bereikbaar blijven, gezond voedsel produceren, droge
breed en gezond te houden.
vergezichten midden in de drukke Randstad. Waar je naar
voeten houden, economisch welvarend zijn, ruimte voor
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
gevoelig voor de gevolgen van politiek-economische
3
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
De manier waarop we leven heeft weerslag op de ruimte
Kaart: Overzichtskaart gemeente Haarlemmermeer met namen kernen
om ons heen. We gebruiken de ruimte om te wonen, Zaandam
te recreëren, te bewegen, op te groeien, naar school
Velsen
te gaan, te produceren, te consumeren en te werken. De veranderingen volgen elkaar in hoog tempo op en
Spaarndam
we zijn continu in beweging. Dat vraagt om flexibiliteit, aanpassingsvermogen en durf. In onze gemeente lijkt
Spaarnwoude
ruimte overvloedig aanwezig, maar ook bij ons is ruimte Penningsveer
een schaars goed. Daar willen we zorgvuldig mee
Haarlemmerliede
omgaan. Dat vraagt ook om het slim combineren van functies, bijvoorbeeld groen en wateropslag of recreatie
Halfweg Zwanenburg
Zandvoort
De Liede Nieuwebrug
en energie-opwekking.
om te gaan met energie en grondstoffen en het creëren dat we anders gaan denken over hoe en waar we energie
Lijnden
Vijfhuizen
Heemstede
van toegevoegde waarde. Klimaatverandering maakt
<
Boesingheliede
Haarlem
Economische sectoren zijn bezig met transitie door anders
Amsterdam
Badhoevedorp Cruquius
opwekken. We hebben meer aandacht voor gezondheid en milieukwaliteit (groen, lucht, bodem, water, geluid, voedsel, biodiversiteit). Vanuit ons eigen belang bezien,
Zwaanshoek
maar ook vanuit het belang van de natuurlijke omgeving.
Schiphol
Hoofddorp
Onze opgave om woningen te bouwen en ruimte voor werkgelegenheid te bieden (de verstedelijkingsopgave)
Hillegom
koppelen we nadrukkelijk aan mobiliteit enerzijds en aan
Amstelveen
Oude Meer
De Hoek
Beinsdorp
groen en landschap anderzijds. Dit voor aantrekkelijke
Rozenburg
en gevarieerde woon- en werkmilieus. We willen in onze
Schiphol-Rijk
Aalsmeerderbrug
gemeente veilig en plezierig met elkaar leven en ‘wel
Nieuw-Vennep
zijn’. Het hebben van werk en een woning zijn daarbij de basisvoorwaarden.
>
Nieuwe Meer
Bennebroek
Aalsmeer Rijsenhout Lisse
Lisserbroek ‘t Kabel
Lees meer over: geschiedenis, sociale structuur,
Burgerveen
demografie, omgevingskwaliteit, landbouw, luchthaven,
Abbenes
werk en economie Bekijk meer op YouTube: drooglegging Haarlemmermeer,
Leimuiderbrug
Weteringbrug
Buitenkaag
Het verhaal van de Ringvaart
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
De Kwakel
Uithoorn
Kudelstaart
Leimuiden
Huigsloot Vredeburg
4
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
Afwegen van belangen
Figuur: Rad van de leefomgeving
Zoals gezegd helpt de omgevingsvisie om de juiste afwegingen te maken en zuinig en zorgvuldig met de ruimte om te gaan. Ook inspireert de omgevingsvisie
KLIMAAT
om opgaven gezamenlijk op te pakken; van inwoner en
VEILIGHEID
ondernemer tot ontwikkelaar.
Verkeersveilig verplaatsen
Beperking van overstromingsrisico’s
leefomgeving zijn we ons bewust van de impact op de
Sociaal veilige woon- en werkomgeving
Dit is een continu proces dat plaats vindt binnen allerlei ontwikkelingen in allerlei gebieden. Of het nu om
<
ontwikkeling van grote woon- en werkgebieden gaat of om het herbouwen van een woning of (opnieuw) inrichten van erf of tuin. We hebben het Haarlemmermeerse ‘rad van de
Beperking van effecten van bodemdaling (in veengebieden)
Verantwoordelijk verzamelen en gebruiken van data in fysieke leefomgeving
• Draagt de beslissing bij aan wat we met elkaar willen
van onze leefomgeving? Ook op de langere termijn?
NATUURLIJKE SYSTEMEN EN PROCESSEN Beperking van effecten van het natuurlijke grondwatersysteem (wellen & kwel), met name verzilting en voedselrijker worden van de bodem
Beperking van risico’s externe veiligheid
toekomst van die leefomgeving:
• Leidt de beslissing tot een verbetering van de kwaliteit
Klimaatneutraal wonen, werken en bewegen
Veilige en toegankelijke gebouwen en voorzieningen
Bij elke afweging en beslissing die we nemen in onze
bereiken?
Geen overlast door gevolgen van klimaatverandering (wateroverlast, droogte, hittestress)
Bescherming van de fysieke leefomgeving door
MILIEUKWALITEIT EN GEZONDHEID Zo schoon mogelijke lucht, ondergrond, oppervlakte- en grondwater Zo beperkt mogelijke hinder van geluid, licht, stank of straling
Veilige en gezonde fysieke leefomgeving
NATUUR EN LANDSCHAP
Goede omgevingskwaliteit
Gezond binnenklimaat
Herstel en ontwikkeling van biodiversiteit (flora en fauna) Herkenbaar, aantrekkelijk en beleefbaar landschap Voldoende ruimte om te kunnen bewegen in natuur, landschap en openbare ruimte
Gezonde bouwmaterialen en toepassingen daarvan
Aandacht voor cultuurhistorie en erfgoed
Bewegen en sporten in een gezonde omgeving
Onze inwoner wil
WELZIJN
NATUURLIJKE HULPBRONNEN
Sociale samenhang
leefomgeving’ als hulpmiddel om alle belangen in beeld
Mee kunnen doen in de samenleving
Schoon en veilig drinkwater
te houden. De omgevingsvisie omschrijft wat we willen
Toegang tot werk, school, zorg, voorzieningen en verenigingen
Zorgvuldig gebruik van land, bodem en water
Aantrekkelijke woonomgeving
bereiken in voor onze leefomgeving. Met een samenhangende benadering van afwegingen in de fysieke leefomgeving maken we Haarlemmermeer mooier, gezonder, welvarender, evenwichtiger en hechter. Lees meer over doel en gebruik van de omgevingsvisie in de kaders.
WONEN EN WOONOMGEVING
Economisch vitale werkomgeving
Vervullen maatschappelijke behoeften door
Ruim en divers aanbod aan woningen, inspelend op woonwensen (inclusief zorgconcepten) Aantrekkelijke, toegankelijke en goed onderhouden woonomgeving
Veilig, gezond en betaalbaar voedsel
ECONOMIE Diversiteit in werkgelegenheid
Goede verbinding naar omliggende kernen en steden met goede mobiliteitsconcepten Ruim aanbod aan voorzieningen (winkel, sport, recreatie, maatschappelijk, scholen, gezondheid, cultuur)
Benutten van zon, wind, geothermie en water als hernieuwbare energiebron
RUIMTELIJK-ECONOMISCHE STRUCTUUR Stabiel en hoogwaardig netwerk van digitale infrastructuur Goed bereikbare woon- en werkgebieden voor verschillende modaliteiten, ingebed in regionaal netwerk
Vitale, duurzame en concurrerende economische sectoren Vermogen om aan te passen aan nieuwe situaties (adaptief) Mogelijkheden voor vergroten of toepassen kennis en innovatie (b.v. circulariteit)
Toekomstbestendig energienetwerk dat klaar is voor energietransitie Aantrekkelijke vestigingslocaties, inspelend op vestigingsfactoren (en beweging daarin)
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
5
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
Wat zegt de Omgevingswet over de omgevingsvisie?
Wat willen wij bereiken met onze omgevingsvisie?
De omgevingsvisie is het samenhangende,
Wij gebruiken onze omgevingsvisie als
strategische beleidskader voor de fysieke
richtinggevend instrument om afwegingen en
leefomgeving. De Omgevingswet verplicht
keuzes te maken. Met de omgevingsvisie willen
gemeenten om een omgevingsvisie vast te stellen.
we iedereen die actief is in onze leefomgeving
De omgevingsvisie is ‘vormvrij’.
inspireren om dié ideeën te verwezenlijken en
De omgevingsvisie bevat volgens de
dié beslissingen te nemen die bijdragen aan een
Omgevingswet:
aantrekkelijke leefomgeving voor iedereen.
• een beschrijving van de hoofdlijnen van de
<
kwaliteit van de fysieke leefomgeving;
De visie werken we uit in programma’s. In deze
• de hoofdlijnen van de voorgenomen
programma’s werken we uit wat we willen
ontwikkeling, het gebruik, het beheer,
uitvoeren, hoe we het uitvoeren en hoe we
de bescherming en het behoud van het
dit financieel dekken. Regels die nodig zijn
grondgebied;
voor het borgen van de visie zetten we in het
• de hoofdzaken van het voor de fysieke
omgevingsplan.
>
leefomgeving te voeren integrale beleid. Met de visie ontsluiten we ons beleid voor de De elementen die volgens de wet de fysieke
leefomgeving en maken we dit makkelijker
leefomgeving bepalen zijn de minimale
(digitaal) vindbaar. We maken het begrijpelijk
elementen die in de omgevingsvisie
voor inwoners en ondernemers en makkelijker
opgenomen moeten zijn. Dit zijn: “bouwwerken,
toepasbaar voor iedereen die ermee moet
infrastructuur, watersystemen, water, bodem,
werken. Daarmee inspireren we onze omgeving
lucht, landschappen, natuur, cultureel erfgoed,
om met ideeën en initiatieven te komen die
werelderfgoed”.
passen bij onze ambities. De visie maken we
Andere nieuwe instrumenten uit de
op een heldere manier raadpleegbaar op een
Omgevingswet zijn programma’s en
digitale manier.
een omgevingsplan. We doen dat via www.ruimtelijkeplannen.nl en daarna via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Iedereen kan dan de visie lezen.
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
6
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
Omgevingsvisie voor en van mensen
we met experts de diepte in gegaan bij thematische bijeenkomsten (bijvoorbeeld voor erfgoed, natuur, sport of toerisme). Dit is verwerkt in het betreffende beleid.
In gesprek over de omgeving
werknemers van onze gemeente. De omgeving is van
Tijdens de totstandkoming van deze omgevingsvisie in
Jongerengemeenteraad:
ons allemaal en we maken deze omgeving ook met
2020 en 2021 had de wereld te maken met de Covid-19
‘Ik vind het wel een gunstige woonplek,
elkaar. Daarom vinden we het van belang dat mensen
pandemie en de directe gevolgen daarvan (economische
gunstig gelegen ten opzichte van Schiphol en
zichzelf herkennen in wat het nu is en geloven in wat het
krimp, toename werkloosheid, afname vliegverkeer,
Amsterdam. Ik heb een goeie jeugd gehad in
moet worden.
thuiswerken et cetera). De omgevingsvisie kijkt een paar
Nieuw-Vennep. Dus zou hier wel willen wonen.
decennia vooruit, maar toch zullen de directe en indirecte
In een centrum ofzo.’
De omgevingsvisie maken we voor de huidige en toekomstige bewoners, bezoekers, ondernemers en
In 2017 is er een eerste informatieavond geweest voor
gevolgen van deze pandemie mogelijk doorwerken in een
geïnteresseerde inwoners, ondernemers, dorps- en
aantal thema’s van deze omgevingsvisie. Daar wordt in
‘Ik weet nog niet waar ik later wil wonen. Wat
wijkraden waarbij we het ontwerp-koersdocument
de desbetreffende hoofdstukken aandacht aan besteed
ik wel belangrijk vind: veel groen. Ik kom uit
bespraken.
zover de kennis op dit moment reikt. Mogelijke lange
Lisserbroek. Ik vind die kleine gezellige dorpjes
We hebben de opgaven voor de toekomst benoemd
termijneffecten monitoren we en kan op termijn leiden tot
leuk. Veiligheid is ook belangrijk. Als ik later
in de Contouren voor de Omgevingsvisie (2018).
bijstelling van beleid.
hier ga wonen en ik kinderen heb, wil ik dat ze
Met als leidende thema’s: klimaatverandering;
<
gewoon op straat kunnen spelen.’
gezondheid, milieukwaliteit en biodiversiteit; economie
De effecten van ontwikkelingen op onze leefomgeving
en transitieopgaven; energietransitie; mobiliteit;
hebben we op hoofdlijnen in beeld gebracht met het
‘Ik ben 21 en ben bezig met een huis.
woningbouw, verstedelijking en landschap; veiligheid;
Omgevingseffectrapport (‘OER’).
Haarlemmermeer is perfect, want het is overal
sociaal welzijn.
dichtbij en het openbaar vervoer is goed. En Lees meer over: contouren voor de omgevingsvisie,
We hebben ons laten inspireren door verleden
rad van de leefomgeving, omgevingsgesprekken,
en toekomst bij de openbare tentoonstelling
gebieden, Omgevingseffectrapport (OER)
het is rustig. Dat vind ik heel fijn.’
‘Haarlemmermeer: van water, land en lucht’. Met fictieve en prikkelende beelden hebben we de verre toekomst verkend. Met onze inwoners en ondernemers hebben we in ‘omgevingsgesprekken’ (2019)’ nagedacht over wat we belangrijk vinden voor onze leefomgeving in de toekomst. Lees meer over de omgevingsgesprekken. Daarnaast zijn inwoners bevraagd via het Digipanel. Jongeren hebben kunnen meepraten via het Jongerenpanel en de Jongerengemeenteraad (zie kader). De resultaten zijn gebundeld in een participatieverslag (zie bijlage). Voor verschillende thema’s in de leefomgeving zijn GEMEENTE HAARLEMMERMEER
7
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
I
LAAG
groen. Bijvoorbeeld door woningen en andere functies
Het verhaal
toe te voegen op en rond knooppunten. Waar het kan proberen we de ruimte meervoudig te gebruiken en te ‘verweven’ met groen en water. Daar omheen zorgen we voor een prettig beloopbaar en ‘befietsbaar’ stedelijk milieu met lommerrijke straten en
Waar komen we vandaan en waar gaan we naar toe?
gemeente. Inwoners voelen zich soms zowel dorpeling als
pleinen. In het Stadscentrum Hoofddorp en op het Pionier-
Met ons verhaal geven we een doorkijk naar hoe we onze
stedeling. Dorpen schurken tegen de steden aan. Ruim
Bolsterrein in Nieuw-Vennep gaan we hier al mee aan de
gemeente in de toekomst zien. De vier verhaallijnen gaan
twee derde van onze inwoners woont in de grotere kernen
slag. Hier ontstaan levendige stadscentra die aantrekkelijk
over het wonen, het werken, ons buitengebied en onze
Hoofddorp en Nieuw-Vennep.
zijn voor jongeren. Verdichting op zorgvuldig uitgekozen
netwerken.
Door de grote woningbehoefte en de gewenste
plekken maakt dat we andere plekken open kunnen
economische ontwikkeling staat er veel druk op de
houden. Dit vraagt om zorgvuldig maatwerk per kern en
ruimte. Daarom gaan we slim om met de beschikbare
per plek.
Wonen waar dorp en stad samenkomen
<
De gemeente bestaat grotendeels uit land gewonnen
ruimte en gebruiken we deze ruimte voor meer functies
uit het water. Met een pioniersmentaliteit is het nieuwe
(multifunctioneel).
Schaalsprong in ontmoeten
land ontgonnen. Onze 31 kernen hebben allemaal een
We staan voor een bijzondere opgave. We willen het
We stimuleren het ontstaan van levendige plekken
eigen karakter. Van dorpen met een lange geschiedenis,
eigen karakter van de dorpen en het polderlandschap
op pleinen en in parken waar mensen elkaar kunnen
verborgen ‘buurtschappen’ en dijkdorpen aan de
behouden, dorpse kwaliteiten stedelijke gebieden
ontmoeten. Daar tegenover staan rustige gebieden
Ringvaart. Tot de doorgegroeide ‘kruisdorpen’ Hoofddorp
omarmen en op plekken waar het kan het stadse leven
in de ‘mazen’ van het stedelijk netwerk, waar ruimte is
en Nieuw-Vennep en ‘tuindorp’ Badhoevedorp, die
uitbouwen.
voor ontspanning en bewegen. Haarlemmermeer is een
steeds meer stadse kanten krijgen. Om de hoek liggen
dynamische gemeente. We groeien door van 157.000
historische steden als Amsterdam, Haarlem en Leiden. In
Verdichten met kwaliteit
inwoners naar ongeveer 200.000 inwoners in 2040, maar
onze landelijke dorpen vinden we ruimte, relatieve rust,
De toenemende druk op de beschikbare ruimte en de
doen dat evenwichtig en zorgvuldig.
gemeenschapszin en zicht op groen, akkers of water. Met
beperkingen van bouwen buiten de grenzen van dorpen
voorzieningen op loop- of fietsafstand. Onze dorpen bij
en kernen maakt dat we onze blik op zogenaamd
Er is een schaalsprong voor mobiliteit nodig waar
de stadsranden van Haarlem en Amsterdam hebben de
‘binnenstedelijk gebied’ gaan richten.
de Noord-Zuidlijn onderdeel van is. Dit geeft nieuwe
voordelen van de levendige stad nabij.
We willen op plekken die zich er voor lenen stedelijke
mogelijkheden voor de positie, oriëntatie en ontwikkeling
kwaliteiten, zoals horeca en nieuwe woonmilieus
van Hoofddorp.
Ruimte voor dorpse rust en stads leven
toevoegen door te ‘verdichten’. Sommige plaatsen worden
Dorp en stad komen op veel manieren samen in onze
meer stads, op andere plaatsen houden we ruimte voor
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
8
We maken bestaande en nieuwe wijken sociaal stabiel.
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
Daartoe richten we de openbare ruimte zo in dat inwoners met verschillende leefstijlen zich er thuis en veilig
Figuur: ‘Wonen waar dorp en stad samenkomen’
In gesprek over de omgeving
voelen en elkaar ontmoeten. Ook zorgen we voor het juiste aanbod van voorzieningen en woningtypes, zowel
Digipanel:
voor jongeren als voor ouderen.
‘Hoofddorp wordt steeds meer een stad. Uiteraard heeft dit voordelen, maar ook nadelen.
We streven naar een inrichting waar inwoners zich
Alles dicht in de buurt en op fietsafstand dat zijn
medeverantwoordelijk voor voelen (eigenaarschap), die
voordelen. Nadelen zijn dat het steeds drukker
uitnodigt om initiatieven te nemen (ondernemerschap)
wordt, dus meer druk op het milieu. Zeker de
en die mogelijkheden geeft voor aanpassingen
vraag of ik hier oud wil worden stel ik mij steeds
(flexibiliteit). Met elkaar gaan we onze leefomgeving van
vaker. Maar wat als de ouderen wegtrekken en de
buurt tot bedrijventerrein biodivers, klimaatadaptief en
huizen te duur zijn voor de jongeren?’
energieneutraal maken. ‘Wij hebben bewust voor deze buurt gekozen i.v.m. Lees meer over: kernen, gebieden, stadscentrum
de faciliteiten voor de kinderen. Bereikbaarheid.
Hoofddorp, openbare ruimte, sociaal welzijn,
Makkelijk naar snelweg i.v.m. het werk.’
biodiversiteit, klimaatadaptatie, energie, knooppunten,
<
voorzieningen, wonen, feiten en cijfers Haarlemmermeer
>
‘Een woonplek is voor mij pas echt prettig als je met elkaar je woonomgeving vormt. Dus ook prettig wonen voor mensen met een beperking, jongeren, ouderen, gezinnen.’
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
9
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
Economisch krachtig en divers
We worden steeds beter in het benutten van kennis
Haarlemmermeer heeft een stevige positie binnen de
en het creëren van toegevoegde waarde. Bedrijven in
metropool Amsterdam. Onze metropoolregio doet het
handel en logistiek vormen een belangrijk cluster. De
economisch bijzonder goed in Europa en behoort al
sterkste werkgelegenheidsgroei vindt plaats in de sector
Jongerengemeenteraad:
jarenlang tot één van de sterkste economische regio’s van
informatie- en communicatietechnologie (ICT).
‘Ik weet nog niet wat ik precies wil. Maar dat je de
In gesprek over de omgeving
Nederland. De coronacrisis laat zien dat diversificatie ons
<
manier van werken kan verbeteren. Bijvoorbeeld
minder afhankelijk van de luchtvaartsector kan maken.
Variatie in aanbod voor ondernemers met ambitie
groen om de bedrijven heen met een klein parkje
Daarom richten wij ons meer op sectoren die minder
In Haarlemmermeer is economische activiteit op veel
en niet alleen hoge gebouwen. Goed vervoer.
afhankelijk zijn van de luchthaven.
verschillende plekken te vinden. De economische activiteit
Zodat ook plekken waar gewerkt wordt, er fijn
op de formele werklocaties concentreert zich op en
uitzien.’
Met diversificatie veerkrachtig
rond de luchthaven, aan de oostkant van Hoofddorp
Ons streven is om economisch meer divers te worden. Dit
en Nieuw-Vennep en in de zone De Liede-Polanenpark-
‘Ik denk dat Haarlemmermeer geen afkeer
maakt ons minder gevoelig voor economische schokken.
De Weeren. Vaak werd werk- en woonomgeving van
oproept om te werken, maar ook niet heel
Daarom zetten we in op menging van economische
elkaar gescheiden om overlast te voorkomen. Ruimtelijke
uitnodigend is. Ik wil later iets in Den Haag doen.
sectoren en op bedrijvigheid die minder afhankelijk is
beperkingen voor het wonen door luchtvaart werkten
Dat is hier niet, behalve bij de gemeente. Er zijn
van de wereldmarkt en de luchthaven. Zo bieden wij een
deze scheiding in de hand. Werk en economie zijn ook
hier heel veel commerciële bedrijven.’
vestigingsplaats aan een breed palet aan economische
zichtbaar in winkelcentra als Stadscentrum Hoofddorp
sectoren.
of Boulevard Cruquius, in de publieke sector, op terreinen
>
waar functies mengen (Sugar City, Pionier, Hoofddorp We bieden veel werkgelegenheid voor onze inwoners
Noord), in de landbouw, in bedrijvigheid in de openbare
en de regio met meer dan 170.000 arbeidsplaatsen
ruimte of in woonwijken (van diensten tot zelfstandige
We streven ernaar dat ondernemers inspelen op onze
(2019). Deze arbeidsplaatsen bevinden zich op 45
professional aan huis). Voor wie niet in Haarlemmermeer
ambities voor een duurzame en innovatieve economie,
bedrijventerreinen, 13 kantoorlocaties, 19 winkelcentra,
werkt is werk in de omgeving goed bereikbaar met auto
met een breed palet aan sectoren die elkaar onderling
ruim 8.000 hectare agrarisch gebied, een groot
en openbaar vervoer. Ook de regionale fietsverbindingen
versterken.
aantal hotels en andere werklocaties. Het aantal
worden steeds beter.
De trend is dat functiemenging in winkelcentra,
arbeidsplaatsen is ongeveer twee keer zo groot als onze
op informele(re) werklocaties, zoals gemengde
eigen beroepsbevolking (87.000 mensen in 2019). Dat
Het gevarieerde aanbod aan vestigingsmogelijkheden
bedrijventerreinen en in woonwijken, toeneemt. We zien
levert een grote inkomende pendel op. We zijn goed
maakt dat veel typen ondernemingen een bij hen
dit ook op verschillende van onze werklocaties waar een
in het verplaatsen van mensen, data en goederen.
passende plek kunnen vinden. We zijn daarbij wel selectief.
toenemend aantal hotels is gevestigd. Daar waar het
HOTEL 0
1 1
1 0 0 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0
0011001100110010110010001000100101100 101001001000110010010010101000100010 1000110011001001001001101010010100010 0011001100100100100110010100110000101
thestyleoutlets
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
10
1
2
3
4
5
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
wenselijk is spelen we in op de trend van menging. Waar
Oostflank als internationale entree
werk overlast – zoals geluid of veel en/of zwaar verkeer –
Het merendeel van de arbeidsplaatsen bevindt zich aan
meebrengt, benutten we onze formele werklocaties.
de oostzijde van Haarlemmermeer; de Oostflank.
Figuur: ‘Economisch krachtig en divers’
De locaties hierhebben de potentie om een schaalsprong
<
Mixen waar het matcht
te maken in internationale oriëntatie. Zo dragen ze
We willen onze monofunctionele formele
bij aan de internationale concurrentiepositie van de
werklocaties waar het kan gevarieerder maken om ze
Metropoolregio Amsterdam (MRA). Voorwaarde hiervoor
toekomstgerichter te maken. Mensen brengen (delen van)
is een uitstekende bereikbaarheid .
hun werkweek door op bedrijven- en kantorenterreinen.
We willen slim, integraal en flexibel met dit gebied
We vinden het belangrijk dat deze gebieden gezond,
omgaan. We maken een plek met excellente
veilig, aantrekkelijk en goed bereikbaar zijn. Bijvoorbeeld
bereikbaarheid - in alle vervoersmodaliteiten - en een
met mooie en snelle fietsroutes waarlangs wat te
hoogwaardig internationaal woon- en werkmilieu met
beleven is. Voor werknemers – of ze nu thuis of op locatie
een eigen identiteit, uitgaande van lokale kwaliteiten en
werken - moet het uitnodigend zijn om voorzieningen
kracht. Het zal een aantrekkelijke en prettige omgeving
als parken en horeca in de nabijheid te bezoeken in de
worden, aanvullend op en goed verbonden met het
pauze of na het werk. Deze mix van bedrijvigheid waarin
centrum van Hoofddorp, waarbij flexibiliteit en ruimte is
grote en kleine bedrijven met en naast elkaar kunnen
om toekomstige ontwikkelingen zoals de inpassing van de
werken op een plek die mondiaal en regionaal goed
metro een plek te geven. Dit zien we in samenhang met
ontsloten is, maakt Haarlemmermeer een aantrekkelijke
de land- en luchtzijdige ontwikkeling van de luchthaven.
>
plek om in te investeren. Het verankert de gevestigde bedrijven en organisaties, en trekt nieuwe aan. We
Lees meer over: metropoolregio, feiten en cijfers
willen een aantrekkelijk, groen en toekomstbestendig
Haarlemmermeer, commerciële voorzieningen,
vestigingsklimaat creëren. Haarlemmermeer is een plek
luchthaven, landbouw, economie, recreatie,
waar je een onderneming vestigt, omdat je medewerkers
verblijfsaccommodatie, toerisme en verblijf, datacenters,
er goed kunnen wonen, gebruik kunnen maken van
mobiliteit, voorzieningen, openbare ruimte, wonen
uitstekende vervoersverbindingen en voorzieningen.
HOTEL 0
1 1
1 0 0 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0
0011001100110010110010001000100101100 101001001000110010010010101000100010 1000110011001001001001101010010100010 0011001100100100100110010100110000101
thestyleoutlets
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
11
1
2
3
4
5
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
Ontspannen in het buitengebied
Nieuw-Vennep, in het grote en gevarieerde PARK21, vinden
Ons buitengebied is uniek: midden in het stedelijk gebied
we ruimte voor actieve ontspanning. Hier ontstaat ook
van West-Nederland met veel openheid en vergezichten.
ruimte voor grootschalige recreatie zoals festivals. Het
Hoewel er de afgelopen decennia steeds meer ruimte
Floriadeterrein bij Vijfhuizen biedt elk jaar ruimte aan
Digipanel:
nodig was voor wonen en werken, zijn er grote delen in
Mysteryland.
‘Groene omgeving is een basis voor gezondheid
het noorden en zuiden van onze gemeente waar we de
<
In gesprek over de omgeving
en geluk.’
openheid ervaren, met uitgestrekte akkers waar voedsel
In het noordelijk en het zuidelijk agrarisch kerngebied
en energie geproduceerd wordt en veenweidelandschap
van de Haarlemmermeerpolder blijven de agrariërs de
‘Van cultuur genieten en buiten recreëren (park,
waar koeien in de wei staan. Met grote en kleine recreatie-
beheerders van het open landschap. Mogelijk kan er in
speeltuin, bos, strandje) zijn belangrijk in de eigen
en natuurgebieden die allemaal hun eigen sfeer en
het noordelijk kerngebied binnen het Groene Carré een
buurt, wanneer je kleine kinderen hebt. Goede
karakter hebben, waar we vanuit onze wijken en dorpen
energielandschap ontstaan. In het energielandschap
scholen en winkels zijn een must.’
via aantrekkelijke routes makkelijk naar toe kunnen.
worden functies als waterberging, natuur, fietsroutes
De veranderingen in het klimaat, daling van de
en vormen van agrarisch gebruik gecombineerd. In het
Jongerengemeenteraad:
veenbodem, verzilting, uitputting of juist overbemesting
zuidelijk kerngebied en in PARK21 werken we samen met
‘Ik ben best wel kritisch vanuit vroeger, want
van de bodem door de grootschalige landbouw,
waterbeheerders en landbouwers aan innovatie in het
volgens mijn ouders waren er vroeger veel
beperkingen in (ganzen aantrekkende) teelten door
waterbeheer en de landbouw om de sector langdurige
boerderijen. De weilanden zijn bijna allemaal
de luchthaven en de druk op de ruimte vragen om
zekerheden geven waardoor een aantrekkelijk en
weg. De landerijen gaan allemaal weg. Dat moet
aanpassingen in de agrarische sector.
toegankelijk landschap kan ontstaan en blijven bestaan.
je niet doen omdat wij zo nodig een leuk parkje
Ook streven we naar verbindingen zowel in fysieke als
willen.’
Landschappen verbonden
sociale vorm in het landelijk gebied, bijvoorbeeld routes
In het historische veenweidelandschap in het noorden
door het landschap en vormen van stadslandbouw.
zijn de agrariërs ook natuurbeheerder. Daar staat het
Water verbindt en omringt onze gemeente, van
landschap steeds meer in het teken van recreatie en
poldersloten en recreatieplassen tot Ringvaart. Van
Erfgoed langs dijken, vaart en linten
natuur. De westkant van de Haarlemmermeerpolder
Kaag en Westeinder tot Nieuwe Meer, Mooie Nel
Ons landschap is getooid met erfgoed: boerderijen langs
transformeert langzaam in een landschap met meer
en Noordzeekanaal. De diverse landschappen met
de polderlinten, forten en damsluizen langs de Geniedijk,
diversiteit in wonen, natuur en recreatie en met open
uiteenlopende vormen van waterhuishoudingen
Vijfhuizerdijk en Inlaagdijk, de Spaarndammerdijk en
delen met akkerbouw, recreatie, paardenhouderij en/
verschillen in uitstraling en belevingswaarde: rustiek en
IJdijk en de Ringdijk. We geven meer bekendheid aan ons
of waterberging. We zorgen dat de dorpen langs de
landelijk aan Ringdijk; strakke stoere lijnen in de polders;
erfgoed en behouden en ontwikkelen ons erfgoed.
Ringvaart niet aan elkaar groeien, maar een parelsnoer
industrieel langs het Noordzeekanaal.
Van de Stompetoren tot de waaier aan boerderijtypen
vormen met groene ‘spaties’. Tussen Hoofddorp en
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
die we nog hebben. Van het terrein van de suikerfabriek
12
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
<
tot de forten van de Stelling van Amsterdam.
Op regionale schaal sluiten we aan bij landschappelijke
De Ringdijk en Ringvaart ontwikkelen we tot een
structuren in en buiten onze gemeente, zoals de
aantrekkelijk lint met dorpen afgewisseld met ‘groene
Westeinderscheg, de Brettenscheg, de Tuinen van West,
spaties’, zoals het groene dijktalud, de voetsloten en
de binnenduinrand, de Kagerplassen en het Groene Hart.
weidse polderzichten. Hier liggen kansen om van dit duo,
Zodat mensen uit omliggende stedelijke gebieden van
dijk en vaart, een regionaal ringpark te maken.
rust, ruimte en vergezichten kunnen genieten. Voor de bij
De lange polderlinten in de droogmakerij
recreanten en inwoners geliefde Ringdijk en Ringvaart
Haarlemmermeer– herkenbaar aan de doorgaande
zetten we ons in om te komen tot een regionaal ringpark.
bomenrijen en er langs gelegen boerderijen en andere
Grootschalige ingrepen voor de energietransitie, zoals
bebouwing - willen we zichtbaar en beleefbaar houden.
het zonnecarré en eventuele toekomstige nieuwe
Polderlinten waar poldersloten de ruimte krijgen,
windopstellingen, sluiten aan bij de oorspronkelijke opzet
biodiverse erven zijn en aantrekkelijke fietsroutes langs
van het landschap van de Haarlemmermeerpolder. Dit
lopen.
door de heldere lange lijnen van de polder te volgen.
In het noordoostelijke kwadrant is het banenstelsel van
Zonneakkers en eventuele windturbines houden afstand
Schiphol met de bijbehorende bebouwing bepalend
van de polderlinten met hun kleinschalige opzet en
voor de uitstraling van het landschap. Het spannende en
afwisseling van werken en wonen, erfgoed en recreatie.
dynamische karakter is hier zichtbaar en beleefbaar als de
Op lokale en bovenlokale schaal zorgen groene
entree van Nederland. Het Groene Carré biedt ruimte voor
aders dwars door de woon- en werkgebieden en
fietsen, recreëren, het bergen van water en het verzachten
energielandschappen voor de verbindingen tussen de
van effecten van geluid. Langs de Schipholweg wordt het
groengebieden en een sterke landschappelijke structuur.
Groene Carré voltooid met een noordelijk deel.
In onze economische landschappen willen we de haven-
Figuur: ‘Ontspannen in ons buitengebied’
>
en luchthavenactiviteiten ervaren vanuit een groene Uniek in de regio, uniek voor de regio
omgeving. Bedrijven-, kantoor- en energiegebieden zijn
Wij streven naar het koesteren, versterken en uitbouwen
met lommerrijke routes dooraderd en omlijst.
van de unieke positie van ons landschap, ook voor de regio. Door ruimte voor voedsel en vergezichten te
Lees meer over: landschap, wonen, Ringdijk, polderlinten,
houden, maar ook door een beleefbaar landschap met
recreatie, economie, energie, natuur, landbouw, erfgoed,
natuur, water en erfgoed. Agrariërs hebben een rol als
gezondheid, feiten en cijfers Haarlemmermeer
beheerder en hoeder van een beleefbaar agrarisch landschap.
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
13
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
Slim en stevig verbonden met onze netwerken
veranderen. Waar we water eerst snel en efficiënt
Onze leefomgeving is in toenemende mate een kluwen
afvoeren, in combinatie met natuurvriendelijke oevers als
van in elkaar grijpende netwerken. Fysieke netwerken
netwerk voor flora en fauna. Dit vraagt om meer ruimte
met verplaatsing van mensen, water, elektriciteit, data,
voor waterberging en flexibiliteit in het beheer van het
afval en riolering. Sociale netwerken van collega’s, familie,
watersysteem, bijvoorbeeld door het waterpeil te laten
vrienden, buren, verenigingen en belangengroepen,
fluctueren.
Fysieke netwerken
afvoerden willen we nu water bergen en vertraagd Wegen netwerk
waarin we ons de hele dag bewegen. In een extra dimensie ontwikkelen zich virtuele netwerken die steeds
Ons toenemende energie- en datagebruik is meer
slimmer worden en steeds belangrijker worden voor het
zichtbaar in het lokale landschap en vraagt meer
functioneren van onze samenleving.
ruimte. Vernieuwing in vervoersmiddelen vraagt om
Luchtvaart netwerk
bredere fietspaden, en een grotere oriëntatie op
<
Fysieke netwerken bundelen
openbaar vervoer. Kwam vroeger de SRV-wagen aan
In ons landschap en ons stedelijk gebied liggen tal van
huis en verving het wijkwinkelcentrum de buurtwinkel,
fysieke netwerken die het wonen en werken comfortabel
nu komen bezorgdiensten weer aan huis en vinden
maken. Mensen en goederen bewegen over netwerken
vooral grote winkelcentra (voor recreatief winkelen)
van wegen, fietspaden, wandelpaden en openbaar
zichzelf opnieuw uit. De netwerken brengen functies
vervoer. Het luchtvaartnetwerk verbindt ons met de
met zich mee die zichtbaar zijn in het landschap
wereld. Netwerken van water helpen om droge voeten in
(datacenter, afvalwaterzuivering, onderstation
onze polders te houden en spelen een belangrijke rol bij de
elektriciteit, hoogspanningsleidingen, piekberging water,
voedselproductie. Groene netwerken zorgen voor natuur
biomassacentrale, toeristisch overstappunt, transferium).
en recreatie voor mens en dier. Boven- en ondergrondse
Die gaan we met zorg inpassen in ons stedelijk gebied en
netwerken met nutsvoorzieningen leveren ons elektriciteit,
ons landschap. We bundelen netwerken slim waar dat
telecomvoorzieningen (telefonie, tv, internet), water, gas
kan en zonder barrières te creëren. Daarmee winnen we
Boven- en Ondergrondse
of warmte en voeren onze afvalstoffen, regenwater of
ruimte en beperken we de overlast en hinderzones.
netwerk
Water netwerk
Groene netwerk
opgewekte energie af. Al deze netwerken hebben we nodig als gemeenschap en in het dagelijks leven. Onze netwerken en de manier waarop we ze gebruiken HOTEL
M Hoofddorp
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
14
RESTAURANT
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
gaat om liefhebbers van opera, vrijwilligerswerk in de
In gesprek over de omgeving
Sociale netwerken
mantelzorg, het lenen van een boormachine of het vinden van een nieuwe levenspartner. De generatie die met de
Digipanel:
smartphone is opgegroeid, weet niet beter dan dat de
‘Vooral openbaar vervoer moet goed geregeld
wereld opengaat met twee duimen op een glasplaatje.
zijn/blijven, ook bijv. bussen naar plekken die iets
Of die wereld om de hoek ligt of op een ander continent
minder druk gebruikt worden.’
maakt niet zo veel uit.
‘Als ik op de fiets of lopend de dagelijkse
Maar we houden behoefte om elkaar ook fysiek te
boodschappen, sporten en sociale contacten kan
ontmoeten. Liefst op een plek met een lokaal karakter.
onderhouden, dan vind ik het prettig wonen.’
Dit draagt bij aan het gevoel van verbondenheid en
Familie
Vrienden
veiligheid. We zijn op zoek naar een nieuwe balans tussen Jongerengemeenteraad:
wereldburgerschap in een mondiaal netwerk en een
‘Ik vind het belangrijk dat de gemeente het
behoefte aan identiteit uit verlangen naar eigenheid
aantrekkelijker maakt om met OV te reizen,
en een kleine gemeenschap, of dat nou thuis is, op de
via de fiets of met elektrisch vervoer. Het extra
sportclub of op een terras.
Buren
aanleggen van wegen is niet nodig en is een
<
oplossing voor files voor de korte termijn. Juist
We willen in die kluwen van netwerken niet alleen
door te investeren voor alternatief vervoer zoals de
aantrekkelijke wegen hebben, maar vooral goede
fiets of het OV zal helpen files te verminderen. (…).’
verblijfsplekken maken met een lokaal karakter en een
Collega’s
eigen identiteit. Waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar eigenaarschap ontstaat. Restaurant Den Burgh en de woon- en zorgfunctie van Margaretha’s Hoeve – beiden voormalige hoeven - zijn mooie voorbeelden hoe Sociale netwerken verbinden
historische gebouwen een lokaal karakter aan nieuwe
Doordat we permanent met elkaar verbonden zijn
ontwikkeling kunnen geven.
Sport- of hobbygenoten
via het wereldwijde web is het eenvoudig geworden om gelijkgestemden of diensten te vinden. Of het nu HOTEL
M Hoofddorp
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
15
RESTAURANT
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
beschikbaar. Kantoren zijn steeds vaker ontmoetings- en
combinatie met de smartphone bracht aan het begin van dit
Familie vergaderplekken in plaats van werkplekken. Beukenhorst
millennium een grote verandering. Kennis en informatie zijn
Zuid is een nieuwe generatie werkgebied. De volgende
overal en altijd voor iedereen beschikbaar. De gang naar de
generatie ontwikkelen we nog slimmer en nog meer
bibliotheek, een reisbureau of een archief is niet meer nodig.
gericht op functiemenging en ontmoeting.
Samen met de sociale netwerken vormen virtuele netwerken
• Woonwijken zijn niet uitsluitend om in te wonen en te
netwerk de stedelijke omgeving. Virtueel vindbaar zijn –Luchtvaart als persoon
Vriendenmaken werken aan slapen. Internet en mobiele apparaten
of bedrijf - maakt dat je fysiek heel effectief kunt zijn. We zijn
huis of om de hoek mogelijk. Inwoners kunnen werk- en
in staat alles op afstand te besturen, data te combineren
zorgtaken in de eigen omgeving organiseren, waardoor
en met algoritmen gebeurtenissen te voorspellen. Daarmee
woonwijken veel levendiger worden en er minder tijd aan
kunnen we stedelijk gebied efficiënter laten functioneren,
forensen verloren gaat.
maar dit vraagt ook aandacht voor privacy. Kunstmatige Water netwerk
• Bevoorrading vindt automatischBuren plaats. We weten
intelligentie en robotisering staan nog in de kinderschoenen,
precies waar goederen zijn, ‘just-in-time delivery’
maar zullen in de nabije toekomst grote invloed hebben op
beperkt de noodzaak om voorraad te hebben, dat
hoe we onze leefomgeving inrichten.
werkt ruimtebesparend maar vergroot soms de
Internet
Internet
CLOUD 10111010101110110110011110101011
veranderen het gebruik van stad en platteland. Internet in
Virtuele netwerken
De Cloud De cloud
10111010101110110110011110101011
kantoor. Kennis en informatie zijn immers overal
10111010101110110110011110101011
• Werken hoeft al lang niet meer in een centraal gelegen
Virtuele netwerken vormen een nieuwe dimensie en
10111010101110110110011110101011
Virtuele netwerken benutten
Wegen netwerk
<
Virtuele netwerken
10111010101110110110011110101011
Sociale netwerken
10111010101110110110011110101011
Fysieke netwerken
Sociale netwerken Sociale platformen
vervoersbewegingen. Voorbeelden:
• Het voorspellend vermogen kanCollega’s ook op tal van terreinen
Groene netwerk
• Online winkelen verandert het gebruik van winkelcentra.
de veiligheid verhogen, bijvoorbeeld door ongelukken te
Ook distributiestromen en retourstromen van goederen
voorkomen.
veranderen.
• Precisielandbouw en voortschrijdende robotisering maakt
• Verhuurplatforms als AirBnB maken dat we anders met wonen en verblijven omgaan.
WiFi Wifi
schaalverkleining in de landbouwmechanisatie mogelijk.
Boven- en Ondergrondse Dit kan een positief effect hebben Sporthobbygenoten opof waterproblematiek, netwerk
• Slimme energienetwerken stemmen vraag en aanbod van
op het moment dat lichtere machines een minder grote
energie beter op elkaar af. Een slimme wasmachine hoeft
drooglegging verlangen. De agrariër van de toekomst
niet te wassen als er op dat moment elders veel stroom
hoeft waarschijnlijk niet meer op zijn trekker te zitten.
gevraagd wordt. HOTEL
M Hoofddorp
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
16
RESTAURANT
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
Ongemerkt hebben deze virtuele netwerken een grote
station Hoofddorp zijn goed bereikbaar. Ook de haltes van
invloed op onze manier van leven en dus ook op de eisen
de Zuidtangent hebben een hoogfrequente verbinding
die we aan onze leefomgeving en de openbare ruimte
met Schiphol, dus met de rest van de wereld. Op deze
stellen. Hoe weten we nog niet precies. Maar als het
plekken liggen potenties voor ‘knooppunt georiënteerde
slimmer kan, dan willen we daarop inzetten.
ontwikkeling’. We willen bij deze haltes en rond het station
Figuur: ‘Slim en stevig verbonden met onze netwerken’
(in eerste instantie Hoofddorp) gemengde stedelijke
<
Knooppunten versterken
gebieden maken en daarmee de plaatswaarde verhogen.
Daar waar meerdere netwerken samen komen ontstaan
We creëren aantrekkelijke gebieden waar je kunt wonen,
knopen, waar uitwisseling plaatsvindt. De knopen hebben
werken, ontmoeten en sporten en alles bij de hand hebt.
een bepaalde ‘vervoerswaarde’ en ‘plaatswaarde’. Als
Op die manier wordt de noodzaak van mobiliteit minder.
de plaatswaarde toeneemt ontstaat er een plek die
Zo ontstaat een virtueel en fysiek goed ontsloten, slimme
sociaal maatschappelijk waardevol is. Dit zijn de plekken
en beloopbare stad waar alles voor handen is. Met
waar handel en geplande en toevallige ontmoetingen
daar omheen aantrekkelijke gebieden waar gezinnen
plaatsvinden.
in woningen met tuinen wonen, die het landschap op
We willen onze knooppunten strategisch positioneren
fietsafstand hebben.
in netwerken. Dit versterkt onze positie in het regionale
Op die manier maken we de omslag van 20ste-eeuwse
netwerk en daarmee onze economische positie. In de
functiescheiding, naar een op de netwerksamenleving en
knooppunten worden virtuele en fysieke netwerken met
de kenniseconomie van de 21ste eeuw ingericht stedelijk
elkaar verknoopt. Denk aan een werkplek nabij een halte
en landelijk gebied.
P
€ €
H P
€
€
P
€
P
P
>
in een omgeving met meerdere voorzieningen. De erfenis van ruimtelijke functiescheiding uit de
Lees meer over: mobiliteit, wonen, economie, natuur,
vorige eeuw veroorzaakt onnodig veel mobiliteit. Voor
water, stedelijk programmeren, voorzieningen,
activiteiten buitenshuis moeten we ons verplaatsen. Door
commerciële voorzieningen, luchthaven, gezondheid,
onze meest stedelijke gebieden te transformeren naar
energie, datanetwerk, sociaal welzijn, feiten en cijfers
beloopbare en befietsbare plekken, waar alle dagelijkse
Haarlemmermeer M
activiteiten kunnen plaatsvinden, hoeven we ons minder
M
(ver) te verplaatsen. Haarlemmermeer kent veel plekken met een hoge vervoerswaarde. Niet alleen Schiphol en HOTEL
M Hoofddorp
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
17
RESTAURANT
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
Haarlemmermeer 2040 Algemeen
Stedelijke ontwikkeling
landelijk wonen
landelijk
dorps wonen
centrum dorps
suburbaan wonen
stedelijk centrum
centrum wonen
stedelijk plus
bedrijventerreinen en kantoren
functiemix / verdichting rond knooppunt
industrie
toekomstig groen
Schiphol reservering tweede terminal Schiphol
<
Energietransitie
bebouwing buiten gemeente
transformatorstation
gemeentegrens Haarlemmermeer
bestaande windturbines
>
bruto zoekgebied zonnecarré
Groen en Landschap recreatief park
Landbouw
sportpark
weide
bos
akkerbouw
water
glastuinbouw
dijken
Verbindingen metro + station hoogwaardig openbaar vervoer + station spoorweg + station rijkswegen met afrit provinciale wegen gemeentelijke wegen
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
18
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
II
LAAG
De gebieden
Verschillende delen van de gemeente kennen hun
afweging. Bouw in bestaand stedelijk gebied om open
eigen opgaven. In de laag ‘De gebieden’ gaan we in
ruimte open te houden en het openbaar vervoer te
op de uitdagingen per gebied. Ook bekijken we hoe de
stimuleren.
samenhang is tussen de gemeente en de regio in de
• Sociale binding ontstaat door ontmoetingsplekken. Geef
paragraaf Regionale context.
hier aandacht aan door voorzieningen - van centra tot
In gesprek over de omgeving Met inwoners, ondernemers, dorps- en wijkraden zijn we
Figuur: Begrenzing gebieden Haarlemmermeer
zorg, van sporten en spelen tot wijkgebouw - en door inrichting van de buitenruimte. Lees meer over: opbrengst omgevingsgesprekken.
in gesprek gegaan over de omgeving waarin ze leven. Zie
<
de paragraaf Omgevingsvisie voor en van mensen. We
We hebben deze inbreng vertaald in opgaven voor de
wilden van hen horen wat zij belangrijk vinden voor nu en
toekomst en aangevuld en verrijkt met bestaande en
voor de toekomst. De volgende onderwerpen lopen als
nieuwe inzichten. In onze programma’s werken we verder
een rode draad door de omgevingsgesprekken heen:
uit hoe we deze opgaven concreet kunnen maken. Lees
• Realiseer woningen, met name voor ouderen en
en bekijk per gebied wat op hoofdlijnen nodig is.
>
jongeren, passend bij de locatie en de kern en passend bij de behoefte.
De gebieden zijn (zie ook de interactieve kaart):
• Benut locaties binnen dorpen en het stedelijke
• Haarlemmermeer-Noord
gebied voor het verbeteren van de kwaliteit van
• Hoofddorp
de leefomgeving en het op peil houden van het
• Haarlemmermeer-West
voorzieningenniveau.
• Nieuw-Vennep
• Help, ondersteun en inspireer inwoners en ondernemers
• Haarlemmermeer Zuid en Oost
bij de energietransitie en andere grote opgaven.
Dit zijn dezelfde gebieden die gebiedsmanagement
• Zorg voor bescherming van de gezondheid in relatie tot
hanteert. De twee gebieden in Hoofddorp zijn
de aanwezigheid en ontwikkeling van de luchthaven.
samengevoegd.
Klik op de gebieden
• Vind de balans tussen groei (van woningen, infrastructuur en economie) en aandacht voor kwaliteit van bestaande wijken en gebieden. • Waardeer het open landschap, maar benut dit tegelijkertijd voor wonen, werken, energie, economie, recreatie en natuur en zorg voor een zorgvuldige GEMEENTE HAARLEMMERMEER
19
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
Haarlemmermeer-Noord
NS-station Halfweg-Zwanenburg.
In het noordelijk gebied is de invloed van de grote steden Haarlem en Amsterdam, de haven en de luchthaven goed merkbaar. Er is doorgaand verkeer op A4, A5, A9 en N200 en opstijgend en landend vliegverkeer. Badhoevedorp is een van de eerst ontwikkelde polderdorpen. Het is een sterk onderdeel van het stedelijk gebied van Amsterdam. Het dorp ondergaat een metamorfose door het verdwijnen van de A9 en de komst van woningen, bedrijven en voorzieningen op het oude wegtracé en omgeving. Lijnden en Nieuwe Meer zijn omringd door respectievelijk kantoren en bedrijven en een golfbaan. De ontwikkeling van de nieuwere werklocaties Polanenpark en De Liede is zichtbaar in het landschap. Samen met ondernemers en politie zet de gemeente in op de veiligheid en handhaving op bedrijventerrein De Weeren. Spaarndam en dubbeldorp Halfweg-Zwanenburg
<
>
(met NS-station) liggen op het scharnierpunt tussen Haarlem en Amsterdam. Het terrein van de suikerfabriek is ontwikkeld met een outlet centrum (Amsterdam Styles Outlet), horeca, werken en (commerciële) vrijetijdsvoorzieningen. Het open gebied tussen het Noordzeekanaal en de zuidkant van Zwanenburg is bewust vrijgehouden van verstedelijking door beleid van het Rijk (‘bufferzone’) en provincie (bijzonder provinciaal landschap) en beperkingen die de luchtvaart met zich meebrengt. Een uitbreiding van de haven van Amsterdam is uitgesloten. Veetelers en akkerbouwers beheren het open landschap. De polders bij Haarlemmerliede en Spaarnwoude hebben een functie voor natuur en recreatie. Als er steeds meer woningen in Haarlem en Amsterdam komen zijn er meer mensen die in dit gebied komen in hun vrije tijd. De kernen in dit gebied zijn dorps maar centraal gelegen. Dat willen we versterken. In deze dorpen en het omliggende GEMEENTE HAARLEMMERMEER
20
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
landschap moet het fijn, veilig en gezond leven blijven,
• Ontwikkel de nieuwere werklocaties Polanenpark en
ondanks de druk van de steden, haven en luchthaven.
De Liede. Blijf zo mogelijk inzetten op de veiligheid en
Opgaven voor de toekomst:
• Zorg dat erfgoed, voedselproductie en veehouderij in
• Geef ruimte voor fietsende en wandelende recreanten
kringlopen en natuur hand in hand gaan. Houd daarbij
en streef naar het beperken van de toegang voor
rekening met autonome processen als bodemdaling.
recreanten met auto’s in kwetsbare gebieden.
• Benut de potentie voor herontwikkeling van erfgoed,
• Maak waar mogelijk rustplekken waar de kwaliteit van
maar voorkom dat nieuwe functies nadelige effecten
handhaving op bedrijventerrein De Weeren.
<
de dorpen en van het gebied te beleven is.
voor de leefomgeving hebben.
• Streef naar het afmaken van het Groene Carré aan
•Geef aandacht aan de leefbaarheid van bestaande
de noordzijde langs de Schipholweg. Zo wordt de
gebieden, zowel ruimtelijk als sociaal. Geef daarbij
luchthaven beter ingepast en wordt de landschappelijke
aandacht aan groen en gezondheid.
structuur van de polder in het noorden versterkt. Dit biedt
• Zorg dat de veranderingen die de gebiedsontwikkeling
aantrekkelijke ruimte voor fiets- en wandelverbindingen
van Badhoevedorp met zich meebrengen, aansluiten
en watercompensatie.
bij het oorspronkelijke doel om het dorp weer tot een
• Verbeter de relatie tussen de Haarlemmermeerpolder en
geheel te maken. Zorg ook dat ontwikkelingen een
Haarlemmerliede en Spaarnwoude, zo mogelijk met een
passende schaal krijgen. Daarbij moeten wonen, groen,
fietsverbinding over de Ringvaart bij fort De Liede.
voorzieningen en verkeer in balans met elkaar worden
• Zorg dat de mogelijke ontwikkeling van (commerciële)
ontwikkeld. Het groene lint verbindt alle delen van het
(vrijetijds)voorzieningen en de doorontwikkeling van
dorp met een langzaam verkeersroute.
recreatiegebied Spaarnwoude meerwaarde heeft voor
• Benut de beperkte ruimte (die het
inwoners.
Luchthavenindelingbesluit geeft) voor nieuwe woningen
• Streef naar een aantrekkelijk fiets- en wandelnetwerk
voor verbetering van de leefbaarheid. Zorg dat deze
voor ommetjes in en rond de dorpen. Zo stimuleren we
woningen met goede geluidsmaatregelen gebouwd
dat inwoners meer bewegen. Gebruik de mogelijkheden
worden.
>
van de Ringdijk en Ringvaart voor mogelijke (nieuwe) jaagpaden waar mensen kunnen fietsen en wandelen.
Bekijk: opbrengst omgevingsgesprekken
Beperk het doorgaande verkeer op de Ringdijk zoveel
Haarlemmermeer-Noord
mogelijk. • Ontwikkel een samenhangend landschap in de metropoolregio. Sluit aan bij de scheggen van Amsterdam, de Brettenzone en Tuinen van West. • Pas het cluster zonneakkers in het ‘Zonnecarré’ rondom het banenstelsel van Schiphol zorgvuldig in en zorg voor lokaal eigenaarschap. Het gebied wordt niet onttrokken aan het agrarisch gebied. GEMEENTE HAARLEMMERMEER
21
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
Hoofddorp
in de Randstad. Lees meer in het kader ’Oostflank’.
Hoofddorp is uitgegroeid tot een stad van 76.000
<
Deelstructuurvisie Hoofddorp: werk in uitvoering
inwoners. Hier woont meer dan de helft van de
Verstedelijking en verdichting is alleen mogelijk als we ook
Haarlemmermeerders. Hoofddorp is aantrekkelijk door
zorgen voor uitstekende mogelijkheden voor recreatie. Stad
het uitstekende voorzieningenniveau met een regionale
en polder kunnen niet zonder elkaar. Groene, hoogwaardige
De deelstructuurvisie Hoofddorp die de gemeenteraad
functie, de aanwezigheid van comfortabele woningen,
stadsparken, recreatiegebieden en het groen en de
in 2013 heeft vastgesteld dient als inspiratiekader voor
de bereikbaarheid en economische activiteit. Je kunt er
parklandboeren van PARK21 houden het stedelijk gebied
in te zetten ontwikkelingen. Het uitgangspunt van de
veilig en ruim wonen met werk in de nabijheid, uitstekende
in balans. Er zijn bijzondere accenten als de Stelling van
visie is dat Hoofddorp een levendige, duurzame en
scholen en (sport)voorzieningen op een centrale plek van
Amsterdam met de forten.
goed bereikbare stad wordt en uit kan groeien tot een
de Randstad. De groei van woonwijken op graanakkers
De bestaande wijken geven een mooie doorsnede van
stad met 100.000 inwoners. Diverse doelstellingen zijn al
komt met Tudorpark en Lincolnpark tot een einde. Het
het suburbane wonen. Deze kwaliteit koesteren we.
opgepakt en buiten zichtbaar. Denk aan “Beukenhorst
accent verschuift naar binnenstedelijke vernieuwing en
Tegelijkertijd willen we de wijken meer toekomstbestendig
en bedrijventerreinen transformeren”, “Hoofddorp
verdichting. Dat vraagt om een andere manier van kijken.
maken. Dat doen we door andere soorten woningen in de
krijgt een groter en aantrekkelijk stadscentrum en een
Daar is de gemeente in de deelstructuurvisie Hoofddorp
wijken te bouwen als dat kan. Tuinen en openbaar groen
stadspark” of “De autobereikbaarheid van Hoofddorp
(2013, zie kader) mee begonnen. In de Verdichtingsvisie
zien we als integraal onderdeel van de groene ruimte en het
wordt verbeterd”. Ook deze doelen uit het bestaande
benoemen we daarvoor de voorwaarden.
polderlandschap. De gemeente geeft het goede voorbeeld
beleid zijn of worden opgepakt:
In de komende jaren voegen we nieuwe en andere
en inspireert inwoners om de omgeving biodivers en
• “Nieuwe lijnen voor hoogwaardig openbaar vervoer.
woonmilieus toe. Hoofddorp zal stapsgewijs doorgroeien
klimaatadaptief in te richten.
• Duurzame voorzieningen voor Hoofddorpers komen op logische ontmoetingsplekken.
naar een diverse stad met meer dan 100.000 inwoners. Het stadscentrum en de stationsomgeving – waar bus, trein
Opgaven voor de toekomst:
• Grote sportcomplexen kunnen op termijn naar
en metro samenkomen - kunnen uitgroeien tot een (hoog)
• Ontwikkel Hoofddorp door met nieuwe stedelijke
PARK21, kleine complexen blijven of komen dicht bij de
stedelijk woonmilieu, met een mix van wonen, werken,
woonmilieus, onder meer in het Stadscentrum Hoofddorp,
bewoners.
voorzieningen en aantrekkelijke straten, pleinen en een
in de stationsomgeving (waaronder Hyde Park) aan de
• Interne groen en fietsverbindingen verbeteren.
mooi stadspark. Deze gebieden worden verbonden met
noordkant van Hoofddorp (inclusief verlegging van de
• We versterken ondernemerschap in de woonwijk.
de werkgebieden van Hoofddorp met het Geniepark als
Weg om de Noord) en rond knooppunten bij HOV-haltes.
• We gaan knooppunten uitbuiten en entrees maken.
centraal park.
Zorg dat samenhang tussen deze gebieden ontstaat.
• Historische panden en wegen behouden en
Neem de bestaande inwoners van Hoofddorp mee in deze
hergebruiken.
De eerste stappen worden gezet in het Stadscentrum
ontwikkelingen.
• Meer waterberging maken.”
Hoofddorp, Hyde Park, Hoofddorp Noord en Lincolnpark.
• Ontwikkel Stadscentrum Hoofddorp tot een aantrekkelijke,
Er liggen nog meer kansen bij HOV-knooppunten zoals in
duurzame en levendige stad met een hoogstedelijke
Deze uitgangspunten blijven onverminderd van
Graan voor Visch Zuid of bij het Spaarne Ziekenhuis.
allure voor iedereen die wil wonen, werken, ontspannen,
kracht. Als bijlage bij de Omgevingsvisie is gevoegd
Ook het aantal arbeidsplaatsen neemt toe. We ontwikkelen
ontmoeten en winkelen. Breng meer in brede zin meer
de ‘Deelomgevingsvisie Hoofddorp’ (voorheen
werklocaties als De President en de oostkant van Hoofddorp
kwaliteit aan en zorg voor verbeterde verbindingen en
Deelstructuurvisie Hoofddorp). Deze is ongewijzigd en
verder met een duidelijk (inter)nationaal profiel dat past
goede bereikbaarheid.
geeft een gebiedsgerichte uitwerking voor Hoofddorp.
bij onze ruimtelijke en economische ambities, bij onze
• Verbeter de bereikbaarheid van Hoofddorp bij het
De visie voor Hoofddorp is hier te vinden.
luchthaven en bij onze rol als economisch stuwende kracht
toevoegen van meer woningen. Wij zetten in op het
GEMEENTE HAARLEMMERMEER
22
ONTWERP-OMGEVINGSVISIE HAARLEMMERMEER 2040
>
doortrekken van de Noord-Zuidlijn naar Hoofddorp, het
Mensen laten de hond uit en maken een praatje bij de Toolenburgerplas in Hoofddorp.
ontwikkelen van Hoofddorp als Intercitystation en een verbetering van de ringstructuur rond Hoofddorp. • Voorkom dat bestaande noodzakelijke bedrijven geen plek meer hebben door ‘verdringing’ door nieuwbouw van woningen op (voormalige) bedrijvenlocaties. Stimuleer het vergroten van de levensduur van werklocaties, bijvoorbeeld door circulair en flexibel bouwen. • Zorg dat de sociale cohesie, bereikbaarheid en veiligheid op orde blijft en versterkt wordt. Vooral in wijken die ouder worden en vergrijzen en waar nieuwe groepen bewoners komen wonen. • Geef meer gebruikswaarde aan plekken in de wijken, zowel in de openbare ruimte als bij voorzieningen. Zo kunnen plekken ontstaan waar mensen graag komen en ze andere mensen ontmoeten. Dat draagt bij aan de sociale cohesie. • Realiseer PARK21, een gebied van 1000, gelegen tussen