Jaarverslag Meerlanden 2020.pdf

20 20 Jaarverslag

De Meerlanden Holding N.V.

Inhoud 1 Voorwoord

2

2 Profiel

4

3 Kerncijfers

8

4 Over Meerlanden 4.1 Strategie 4.2 Waardecreatiemodel 4.3 Stakeholderbetrokkenheid en materialiteitstabel 4.4 Aanpak COVID-19 pandemie 4.4 Ontwikkelingen en trends

5 Dienstverlening 5.1 Excellente Dienstverlener 5.2 Duurzame grondstoffenregisseur 5.3 Excellente bedrijfsvoering 5.4 Onze mensen

6 Corporate Governance 6.1 Verslag van de raad van commissarissen 6.2 Governance 6.3 Compliance 6.4 Risico management

7 Jaarrekening 8 Bijlagen 8.1 GRI-tabel 8.2 Stakeholderlijst 8.3 Over dit verslag 8.4 Certificering 8.5 Begrippen en afkortingen

14 16 19 22 24 26

32 34 50 64 72

78 80 86 89 91

94

140 142 144 146 147 148

1

1. Voorwoord Aan het begin van de COVID-19 crisis schreef ik dat wij als organisatie een groot aanpassingsvermogen hebben. Dat we flexibel en creatief inspelen op veranderende omstandigheden. Competenties die we in 2020 meer dan ooit nodig bleken te hebben. En nog. Bij de start van de intelligente lockdown veranderde er ook voor ons en onze dienstverlening best veel. Om deze zo goed mogelijk door te kunnen laten gaan en zelfs op sommige momenten op te kunnen schalen, heeft een intern coördinatieteam direct de landelijke maatregelen naar onze organisatie vertaald en ingevoerd. En voortdurend aangepast. Wennen? Zeker! Maar door telkens de verbinding met elkaar te blijven zoeken en met de hulp van allerhande - voor veel van onze medewerkers nieuwe communicatiemiddelen en –methoden creëerden we onderling begrip en bleek de wil om deze opgave samen aan te pakken groot. Bovendien namen onze medewerkers de maatregelen uiterst serieus, waardoor het is gelukt het verzuim vanwege COVID-19 laag te houden. Dat bleek essentieel, want we hadden iedereen hard nodig. Ook ‘buiten’ veranderde er namelijk veel. Nederland moest waar mogelijk thuiswerken. Dat zorgde direct voor een ander beeld in het aanbod van afval. Bij huishoudens, in buurten en wijken nam het aanbod enorm toe. Verzamelcontainers puilden uit. Landelijk hebben we een recordjaar gemeten voor de verwerking van GFT en Etensresten.

Bij onze commerciële klanten zagen we een ander, wisselend beeld, en viel een deel van hun activiteiten noodgedwongen stil. Aan beide kanten vroeg dat aanpassingsvermogen, flexibiliteit en creativiteit. Doordat veel mensen vaker thuis waren en niet op vakantie konden, gingen we met z’n allen thuis aan de slag. Huizen werden opgeruimd en verbouwd. We gingen meer tuinieren. En we gingen aan de wandel. Kortom, we verbleven veel vaker in onze directe leefomgeving. We werden ons bewuster van hoe belangrijk een mooie en duurzame leefomgeving is. Het werk dat door onze mensen werd gedaan werd daarmee ook meer gezien. Meer dan ooit. Als samenleving zijn we anders tegen zaken gaan aankijken die we daarvoor ogenschijnlijk zo gewoon vonden. Functies die werkelijk van waarde zijn voor onze samenleving, maar soms bijna onzichtbaar zijn, werden afgelopen jaar juist heel erg zichtbaar. De zorg natuurlijk, maar ook onze branche is herkend en benoemd als essentieel en vitaal. We kregen vanuit inwoners, klanten en partners complimenten over ons werk en onze inzet. Dat zorgde bij ons voor een gevoel van saamhorigheid en verbinding. Ook al was dat op afstand. De waardering van de samenleving voor deze vitale functies mag wat mij betreft blijvend zijn.

Diezelfde saamhorigheid heeft ons voldoende vertrouwen gegeven om te midden van alle actie onze strategie 2020-2024 intern – en later extern - breed te lanceren. In ons eigen ‘beeldboek’ staan tal van verhalen over activiteiten die we al doen en stappen die we gaan zetten om invulling te geven aan onze strategie samen met gemeenten, bedrijven en bewoners. Niet voor niets is ‘Samen Sneller Circulair’ onze missie. Zo zijn we ook erg blij dat de gefuseerde gemeente Noordwijk Meerlanden heeft gekozen als uitvoeringsorganisatie voor haar afvalbeleid per 1 januari 2022. Daarnaast heeft op initiatief van Haarlemmermeer en Meerlanden een onderzoek door de NVRD plaatsgevonden naar de effecten van chemievrij onkruidbeheer op verhardingen. En steeds meer gemeenten starten met de implementatie van nieuwe inzamelmethodieken om de VANG-doelstellingen te halen. De weg naar een circulaire samenleving is evenwel nooit rechtdoor. Helaas hebben we het besluit in 2020 genomen om te stoppen met ons ambitieuze project om een biowarmte-installatie voor lokaal snoeihout te realiseren en een warmtenet aan te leggen richting Park-Rijk op Schiphol. Gewijzigde omstandigheden zorgden ervoor dat we het project niet konden uitvoeren zonder concessies te doen op het gebied van duurzaamheid en toch tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten te blijven werken.

Het niet realiseren van het warmtebedrijf zet druk op ons bedrijfsresultaat doordat we de voorbereidingskosten van de afgelopen jaren hebben afgeboekt. We zien echter nieuwe kansen om de versnelling naar een circulaire samenleving te realiseren. Samen werken we met bedrijven uit de regio aan circulaire icoonprojecten met het doel de transitie naar een circulaire regio te versnellen. Dat komt inmiddels ook echt op gang. Vanuit dit initiatief hebben we ons ook aangesloten bij de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de VN. Daarnaast zijn we verder gegaan met realiseren van een nieuwe verwerkingslocatie voor groene stromen.

2

Tenslotte hebben we in overleg met onze aandeelhouders een concrete oplossingsrichting geformuleerd voor een nieuwe aandelenstructuur die in 2021 tot besluitvorming komt. Alles bij elkaar heeft dit veel gevraagd van de eerder genoemde competenties binnen Meerlanden: aanpassingsvermogen, flexibiliteit en creativiteit. Maar ook doorzettingsvermogen, van iedereen. Ik dank onze medewerkers én onze partners en relaties voor de samenwerking. Samen zetten we ons ook komend jaar weer volop in voor de leefbaarheid en verdere verduurzaming in onze mooie regio. ‘Samen Sneller Circulair’ Rijsenhout, 5 mei 2021 Angeline Kierkels Algemeen directeur

Met dit symbool benadrukken wij (nieuwe) dienstverlening en initiatieven waar wij innovatie en ontwikkelingen zien, waarmee we de beweging vooruit creëren in de voor Meerlanden relevante transities.

3

2

Profiel

4

5

2. Profiel Meerlanden neemt in de regio actief het voortouw om te werken aan een duurzame en mooie leefomgeving. We zijn een maatschappelijke en innovatieve onderneming die op inclusieve en vooruitstrevende wijze producten, afval- en grondstoffen inzamelt, verwerkt, hergebruikt en recyclet. Daarnaast leveren we energie en warmte en zetten we ons actief in voor duurzaam beheer van de openbare ruimte. Onze aandeelhouders zijn acht gemeenten in Noord- en Zuid-Holland. Onze klanten zijn gemeenten en hun bewoners, bedrijven en instellingen. Dagelijks zetten 500 medewerkers, inclusief zo’n 100 medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt, zich in voor een schone, hele en veilige openbare ruimte. Zo dragen we bij aan een mooie en circulaire leefomgeving, vandaag en morgen. In al onze activiteiten streven we naar excellente dienstverlening. Ons streven is dat Gemeenten, bedrijven, instellingen en bewoners altijd op ons kunnen rekenen. Met gemeenten, bedrijven en bewoners werken we gezamenlijk aan onze strategie: ‘Samen Sneller Circulair’.

Producten en diensten De omzet van Meerlanden wordt opgesplitst in: • Gemeenten/aandeelhouders • Bedrijven • VAB (Vuilafvoerbedrijf Duin- en Bollenstreek) • Compostering en vergisting • Overige omzet De volgende diensten bieden wij aan onze klanten: • Inzamelen van grondstoffen en restafval voor gemeenten, bedrijven en maatschappelijke instellingen • Verwerken van GFT-afval en etensresten (GFTE) tot groengas, CO2, warmte, water, compost en citrusbrandstof • Kringloopwinkel • Sorteren en demonteren van e-waste • Beheren van milieustraten • Beheer en onderhoud van openbare ruimte • Gladheidbestrijding • Straatreiniging • Onderhoud van pompen en gemalen • Plaag- en ongediertebestrijding • Rioleringswerken • Duurzaam beheer van bedrijvenparken • Marktbeheer • Beleids- en communicatieadvies aan gemeenten • Advisering aan bedrijven • Re-integratietrajecten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt • Educatie aan scholen en scholieren Meerlanden heeft 10 bedrijfslocaties in haar verzorgingsgebied.

6

Werkmaatschappijen De volgende werkmaatschappijen zijn een 100% deelneming van De Meerlanden Holding N.V.: • De Meerlanden Afvalinzameling en Reiniging B.V. • De Meerlanden Bedrijfsafval B.V. • De Meerlanden Compostering B.V. • Meerlanden B.V. (voorheen De Meerlanden Flex B.V.) • De Meerlanden Infrabeheer B.V. • Kringloopbedrijf De Meerlanden B.V. • Meerlanden Circulaire Economie B.V. • J.J.M. Heemskerk B.V. Deze werkmaatschappen worden meegenomen in de geconsolideerde jaarrekening. De Meerlanden Compostering B.V. is medevennoot van Groengas Haarlemmermeer V.O.F. Dit is een 50% deelneming en wordt naar rato meegenomen in de geconsolideerde jaarrekening.

7

8

3

Kerncijfers

9

10

3. Kerncijfers Financieel (bedragen x € 1.000)

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

Omzet aan derden

76.553

74.665

70.892

66.156

63.662

62.615

58.990

59.062

57.714

54.063

EBITDA

9.290

9.608

9.366

9.381

9.332

9.228

9.330

9.006

8.457

7.298

In % van de omzet

12,1

12,9

13,2

14,2

14,7

14,7

15,8

15,2

14,7

13,5

Resultaat na belastingen

1.259

2.215

2.687

2.525

2.694

3.077

3.011

2.601

2.242

2.105

1,6

3,0

3,8

3,8

4,2

4,9

5,1

4,4

3,9

3,9

Netto rentedragende schuld

8.334

12.032

14.874

18.531

17.038

14.633

13.769

16.545

21.548

19.313

Gem. netto geïnvesteerd vermogen*

38.619

40.994

42.907

43.314

41.320

39.531

39.997

42.730

42.562

37.348

Balanstotaal

57.193

53.835

54.674

56.611

55.661

52.643

51.535

53.936

57.781

52.712

Eigen vermogen

29.464

29.092

28.220

27.049

26.140

25.292

24.474

22.504

20.747

19.349

798

886

1.344

1.516

1.616

1.846

2.259

1.040

844

844

Solvabiliteitsratio (in %)*

50,1

52,4

49,2

45,1

44,1

44,5

43,1

39,8

34,4

35,1

Liquiditeitsratio*

0,61

0,49

0,60

0,68

0,47

0,36

0,40

0,40

0,48

0,49

Rentabiliteit op Eigen Vermogen in %

4,4

7,9

10,0

9,9

11,0

13,1

13,6

12,1

11,3

11,4

Rentabiliteit op Netto geïnvesteerd Vermogen (in%)

3,3

5,4

6,3

5,7

6,5

7,8

7,5

6,1

5,3

5,6

Net Senior Debt*/ EBITDA

1,0

1,3

1,7

2,1

1,8

1,6

1,5

1,8

2,5

2,6

Debt Service Coverage Ratio

2,1

2,2

2,1

1,7

3,1

3,6

1,5

2,9

2,7

2,9

156,24

153,73

146,48

139,17

133,66

127,78

121,08

116,98

108,48

100,86

Resultaat na belastingen

6,86

12,07

14,64

13,76

14,68

16,77

16,41

14,18

12,22

11,47

Dividend*

4,35

4,83

7,32

8,26

8,81

10,06

12,31

5,67

4,60

4,60

In % van de omzet

Dividend *

Kengetallen

Per aandeel (bedragen x € 1,-) Eigen vermogen*

* Na verwerking voorstel winstverdeling

11

2020 in het kort

*

AFVALINZAMELING VAN:

331.000 INWONERS

3.200 BEDRIJVEN

GEEN RONDLEIDINGEN VANWEGE COVID-19

LANDELIJKE

COMPOSTDAG

IS GEANNULEERD VANWEGE COVID-19

25,8 KTON

PAPIER EN GLAS TOTAAL

72,5 KTON RESTAFVAL TOTAAL

59% VAN HET WAGENPARK

OP GROENGAS * Genoemde getallen worden in dit jaarverslag nader toegelicht

12

267.000

LITER WATER

VOOR PEKELWATER

192

KILO RESTAFVAL

PER INWONER

84 MEDEWERKERS AAN

HET WERK MET AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT

OMZET 2020

€ 76,6 miljoen NETTO RESULTAAT 2020

SPONSORING

€ 14.000

€ 1,3 miljoen EBITDA 2020

€ 9,3 miljoen DIVIDEND 2020

500.000

€ 0,8 miljoen SOLVABILITEIT 2020

LITER WATER

50,1%

VOOR STRAATVEGEN

NA RESULTAATSBESTEMMING

VERZUIMPERCENTAGE

6,5% IF-RATE

6,4

327

DIENSTVERLENING

FTE AAN

IN 27 GEMEENTEN

MEDEWERKERS

MEERLANDENFONDS

7,2 KTON PBD TOTAAL

€ 55.000 UITGEKEERD AAN

VERENIGINGEN EN GOEDE DOELEN

51,4 KTON GFT-AFVAL 2,5

MILJOEN

ZAKKEN MEERCOMPOST

112

HIERMEE PRODUCEERDEN WE:

1,75 2,6 3,1 MILJOEN

M3 GROENE CO2

MILJOEN

MILJOEN

VOOR WEGVERKEER

VOOR GLASTUINBOUW

M3 GROENGAS

KWH WARMTE

13

14

4

Over Meerlanden

15

4. Over Meerlanden 4.1 Strategie De strategie van Meerlanden is gericht op het creëren en onderhouden van een duurzame en mooie leefomgeving. Iedereen in het bedrijf werkt dagelijks aan een wereld waarin we grondstoffen opnieuw gebruiken. Het is voor ons belangrijk én vanzelfsprekend zorgvuldig om te gaan met wat we hebben. We zijn pas tevreden als we in onze regio zó leven en ondernemen, dat het leefgebied schoon is, het afval netjes wordt ingezameld en wordt omgezet in nieuwe producten en straten schoon en heel zijn. Zo blijft de Meerlandenregio ook voor de volgende generaties een fijne plek.

4.1.1 Samen Sneller Circulair Via het beheer van de openbare ruimte en bij bewoners en bedrijven zamelen wij waardevolle grondstoffen in. Het hoogwaardig benutten van die grondstoffen, is voor ons de kern van hoe wij werken aan een duurzame en mooie leefomgeving. In de transitie naar een circulaire samenleving lopen wij in onze regio voorop. Om sneller te kunnen inspelen op ontwikkelingen en maatschappelijke eisen, werken we het liefst samen. Met gemeenten, bewoners en bedrijven zoeken we kansen om nog sneller en slimmer de circulaire economie op gang te brengen. Dat vatten wij samen in onze missie: ‘Samen Sneller Circulair’.

n Sneller Circul e m air ’ ‘Sa Trends Toenemende aandacht inclusieve maatschappij

Inzet van groengas en restwarme voor energietransitie

Transitie naar een circulaire economie

Inzet openbare ruimte als klimaat­ bestendige leefomgeving

Organisch afval verwerken tot groengas en warmte

Inzameling en verwerking van afval- en reststromen van bewoners en bedrijven

z

jn s

to f

Adviseren en bedienen van klant en maatschappij

ij W

ijn

Beheer openbare ruimte, straatreiniging, gladheidbestrijding

16

on

sb

ew

us

tv an

. CO de i o.a n mpac a t van de uitstoot v

elu ,g

2

id

en

fi

4.1.2 Excellente Dienstverlener, Duurzame Grondstoffenregisseur en Excellente Bedrijfsvoering Om invulling te geven aan onze missie en in te spelen op de maatschappelijke uitdagingen die op ons afkomen, handelen wij vanuit drie rollen:

Excellente Dienstverlener We houden de openbare ruimte schoon en heel, en zamelen waardevolle grondstoffen in. Bij al die activiteiten streven we naar excellente dienstverlening. Wij zijn in ons werk transparant en betrouwbaar, daardoor kunnen gemeenten, bedrijven, instellingen en bewoners altijd van ons op aan. We streven naar hoge klanttevredenheid tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. Dat realiseren we in hechte en soepele samenwerking met onze klanten. We stellen onze medewerkers in staat uitstekend werk te leveren door hen te voorzien van de juiste kennis, vaardigheden, informatie, systemen en materieel.

Duurzame Grondstoffenregisseur Als regionale dienstverlener kijken wij over de grenzen van de gemeenten heen en signaleren we kansen en oplossingen voor het hoogwaardig verwaarden van grondstoffen afkomstig uit huishoudens, bedrijven en de openbare ruimte. We optimaliseren hergebruik en recycling en besparen CO2. Proactief adviseren wij onze klanten bij het vinden van waardevolle toepassingen voor de grondstoffen. Door het delen van ‘best practices’ sluiten wij zoveel mogelijk regionaal de materiaalkringlopen en brengen wij de circulaire samenleving in de Meerlandenregio dichterbij.

Excellente Bedrijfsvoering Om onze ambities te realiseren is het van belang dat we onze interne bedrijfsprocessen hierop aanpassen en onze mensen toerusten. We zetten daarbij in op technologische ontwikkelingen (zoals digitalisering, automatisering en gericht gebruik van data) en op ontwikkeling van kennis en duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers. Op die manier zorgen we dat onze basis op orde is en de uitvoering van de dienstverlening duurzaam en efficiënt verloopt.

17

4.1.3 Sustainable Development Goals De SDG’s (Sustainable Development Goals of Duurzame Ontwikkelingsdoelen) zijn zeventien doelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. De SDG’s zijn afgesproken door de landen die zijn aangesloten bij de Verenigde Naties (VN), waaronder Nederland. De doelen kwamen er op basis van wereldwijde inbreng van organisaties en individuen. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen startten in 2015 en lopen tot 2030. Ze zijn een mondiaal kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis. Het zijn de opvolgers van de Millenniumdoelen, die liepen van 2000 tot 2015. Achter de zeventien doelen zitten 169 targets, die de doelen verder concretiseren. Het idee achter de SDG’s is dat niemand, waar dan ook, achterblijft en dat iedereen in staat moet zijn te bouwen aan een betere toekomst. Elk jaar meet het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) hoe Nederland ervoor staat met betrekking tot de zeventien doelen. Meerlanden heeft zich in 2020 aangemeld bij de United Nations Global Compact om actief te participeren in de SDG’s. Dit doen we omdat we geloven in een circulaire samenleving waarin mensen samenleven en werken met respect voor elkaar en hun leefomgeving, waarin ze waarde creëren door het organiseren van waardebehoud in kringlopen en waarin iedereen mee kan doen.

Met de realisatie van onze strategische doelstellingen geven we concreet invulling aan de SDG’s. Door dit in dezelfde gemeenschappelijke taal te doen scherpen we deze (doelstellingen) waar nodig aan.

18

4.2 Waardecreatiemodel Ons waardecreatiemodel is ingedeeld volgens het nieuwe model van ‘integrated reporting’. Het model lees je van links naar rechts. Wij maken op deze manier inzichtelijk welke waarde wij creëren, behouden of eroderen. Voor onze dienstverlening gebruiken we verschillende kapitaalstromen als input. Menselijk en intellectueel kapitaal zijn hiervan twee voorbeelden. Een andere belangrijke kapitaalstroom voor Meerlanden is natuurlijk kapitaal in de vorm van (hernieuwbare) grondstoffen. Wij geven dagelijks invulling aan onze missie om ‘Samen Sneller Circulair’ te worden. Dit doen wij vanuit drie strategische pijlers (Excellente Dienstverlener, Duurzame Grondstoffenregisseur en Excellente Bedrijfsvoering). Onze dienstverlening levert outputs door het inzamelen en (laten) verwerken van afval- en reststromen, organisch afval verwerken tot zes producten waaronder groen gas en compost, advies aan klant en maatschappij en het duurzaam beheren van de openbare ruimte. Met onze bedrijfsactiviteiten voegen wij waarde toe, zorgen wij voor het behoud van waarde en vernietigen wij ook bepaalde waarde. Onze activiteiten leiden via de outputs tot effecten voor onze stakeholders en maatschappij.

Deze outcomes zijn bijvoorbeeld een mooie leefomgeving met tevreden klanten, een meer circulaire en klimaatneutrale samenleving met eerlijke economische groei en een aantrekkelijk en sociaal inclusief werkklimaat. Daarbij zijn we ons bewust van de impact van de uitstoot van onder andere CO2, geur en fijnstof en beperken deze zoveel mogelijk door gebruik te maken van hernieuwbare energiebronnen en ontwikkelen we plannen om de uitstoot van geur en fijnstof verder terug te dringen. Om onze onderscheidende impact te kunnen bepalen in vergelijking met andere bedrijven, maken we gebruik van de internationale duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties, de Sustainable Development Goals (SDG’s). Wij hebben de zes SDG doelen geselecteerd waaraan wij met onze bedrijfsactiviteiten de grootste bijdrage leveren. Deze zijn opgenomen in het waardecreatiemodel.

19

Meerlanden’s model van waardecreatie, waardebehoud en waarde-erosie Sociaal kapitaal • Relatie met buurt, bedrijven, gemeenten & branch en kennisinstituten • Facilitering van sociale arbeids­ participatie

n Sneller Circula e m ir’ a S ‘ Trends

Financieel kapitaal • Eigen en vreemd vermogen • 8 aandeelhoudende gemeentes

Inzet van groengas en restwarme voor energietransitie

Toenemende aandacht inclusieve maatschappij

Transitie naar een circulaire economie

Inzet openbare ruimte als klimaat­ bestendige leefomgeving

Natuurlijk kapitaal • Groen gas en electra

Organisch afval verwerken tot groengas en warmte

• Diesel • Water

Geproduceerd kapitaal

Inzameling en verwerking van afval- en reststromen van bewoners en bedrijven

• Anorganische afvalstromen

Beheer openbare ruimte, straatreiniging, gladheidbestrijding

• Organische afvalstromen • Assets en infrastructuur

• 84 fte SROI • 25 vrijwilligers Intellectueel kapitaal • Intellectueel vermogen • Verwerkings­ techniek GFT • Bewerkings­ techniek AEEA • Grondstofkompas

20

on

sb

ew

us

tv an

.a. de i mpac an o t van de uitstoot v

to f jn s

ijn

z

• 327 fte medewerkers

Adviseren en bedienen van klant en maatschappij

ij W

Menselijk kapitaal

CO

elu ,g 2

id

en

fi

6 producten uit groene energiefabriek (pag. 57) Veilige werkomgeving (pag. 64) Impact hergebruik en recycling (pag 55)

Een mooie leefomgeving Tevreden klanten

Schonere en stillere dienstverlening (pag. 67, 68) Financiële resultaat (pag. 70) Vergrote verwerkingscapaciteit organische reststromen (pag. 51)

Een meer circulaire en klimaat neutrale samenleving

Betere afvalscheiding (pag. 42) (sociale) werkgelegenheid (pag. 75) Schone grondstofstromen (pag 50, 51)

Een aantrekkelijk en sociaal inclusief werkklimaat

Duurzame inzetbaarheid (pag. 74)

21

4.3 Stakeholderbetrokkenheid en materialiteitstabel Als maatschappelijke onderneming staan we midden in de samenleving. Voor het realiseren van onze missie - ‘Samen Sneller Circulair’ - hebben wij onze stakeholders hard nodig. In bijlage 8.2 bij dit verslag geven we een overzicht van onze relevante stakeholders. We hebben bepaald op welke onderwerpen we ons speciaal richten. Deze onderwerpen liggen in lijn met onze strategische doelen. In onze materialiteitstabel wordt duidelijk wat materiële onderwerpen zijn. Wij hebben in 2018 een uitgebreide analyse gedaan om te komen tot een materialiteitsmatrix. In 2020 is de materialiteitsmatrix geactualiseerd en omgezet in een materialiteitstabel. Op deze manier hebben de nieuwe inzichten en nieuwe strategie een plek gekregen. In gesprek met onze stakeholders willen we komend jaar een verdere invulling geven aan de materiële onderwerpen.

22

Materialiteitstabel

Materiële onderwerpen

Negatieve impact 5

4

3

2

1

Positieve impact 1

2

3

4

5

Klanttevredenheid Regionale (sociale) werkgelegenheid Beheer van de openbare ruimte Digitalisering & automatisering Vijf strategische stromen Hoogwaardig hergebruik en recycling Milieustraat 3.0 Aantrekkelijke werkgever Duurzame inzetbaarheid Diversiteit & sociale participatie Veilige en gezonde werkomstandigheden Circulair inkopen voor eigen bedrijfsvoering Circulair bedrijventerrein (Pro_Meter) Geur-, geluid- & fijnstofemissies Energieverbruik Financiële stabiliteit

Stakeholders:

Gemeenten & financiers

Medewerkers

Omgeving

23

4.4 Aanpak COVID-19 pandemie Vanaf december 2019 heeft COVID-19 in enkele weken tijd de wereld in haar greep gekregen. Dit heeft een vergaande impact op iedereen en ook op de medewerkers van Meerlanden. Het grootste gedeelte van de dienstverlening van Meerlanden valt onder vitale beroepen en moet doorgang vinden. Dit betekent dat collega’s die actief zijn in de operatie dagelijks op een verantwoorde en veilige wijze het werk moeten kunnen uitvoeren. Om de veiligheid van onze mensen en klanten te waarborgen en de dienstverlening op peil te kunnen houden, hebben we al vroeg geanticipeerd en de nodige maatregelen getroffen. Coördinatieteam Nog voor de eerste besmettingen in Nederland kwamen, is geïnventariseerd welke protocollen er lagen sinds de Mexicaanse griep (2009). Halverwege februari formeerden we een coördinatieteam om de gevolgen van de COVID-19 pandemie beheersbaar te houden. Dit team heeft gezorgd voor preventieve maatregelen, passend bij de situatie binnen Meerlanden, protocollen om de continuïteit van de meest essentiële dienstverlening te borgen en een communicatiestrategie om alle medewerkers tijdig en adequaat te informeren. Het coördinatieteam monitort de landelijke en regionale ontwikkelingen en stelt waar

COVID-19

nodig maatregelen of werkwijze bij en houdt actief contact met alle medewerkers om eventuele gezondheidsrisico’s tijdig in beeld te brengen. Onze aanpak is steeds gericht op preventie, inzicht en gezond werken. Voor twee scenario’s is de impact op de dienstverlening onderzocht, te weten:

1. minder mensen beschikbaar waardoor dienstverlening weg zou vallen en 2. de mogelijkheid dat regio’s of gebieden als besmet gebied aangemerkt zouden worden. Voor beide scenario’s zijn plannen opgesteld met preventieve maatregelen en een afschalingsprotocol. Persoonlijke benadering Centraal in onze preventieve aanpak staat de persoonlijke benadering. Door de thuissituatie van onze medewerkers in beeld te brengen, creëren we overzicht, weten wij bijvoorbeeld welke collega’s schoolgaande kinderen hebben, gezinsleden met een kwetsbare gezondheid of zelf extra moeten oppassen om niet besmet te raken. We maken iedereen bewust van onveilig gedrag en mogelijke risico’s. Medewerkers die ziek werden of niet mochten werken, omdat bijvoorbeeld een huisgenoot ziek was, kregen direct persoonlijke begeleiding. Zodat het maken van keuzes een gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt. Hier is zeer positief op gereageerd. Onze betrokkenheid werd gevoeld én het gaf de medewerkers duidelijkheid. Wat ons betreft is dit de succesfactor van de aanpak. Maatregelen Voor elke activiteit is de afweging gemaakt of deze verantwoord uitgevoerd kon worden, waarna er waar nodig (preventieve) maatregelen en voorschriften zijn opgesteld. Uitgangspunt is dat alle collega’s zich tijdens het uitvoeren van het werk veilig voelen en zich minimaal aan de landelijke richtlijnen kunnen houden.

Er zijn vooraf scenario’s ontwikkeld voor een gehele of gedeeltelijke lockdown situatie en voor kritische processen zijn aanvullende maatregelen genomen. Voor noodzakelijke onderdelen die bijvoorbeeld uit het buitenland moesten komen zijn op voorhand maatregelen getroffen. Ook zijn al onze activiteiten ingedeeld op prioriteit, zodat we weten waar we moeten afschalen als we personeelsleden te kort komen. Het vooraf treffen van maatregelen hebben we ook doorgetrokken richting externen en derden met wie we samenwerken, bijvoorbeeld uitzendbureaus en opleidingsinstituten.

24

Dienstverlening Hoewel de aanvoer van publiek afval fors groeide als gevolg van de lockdown, konden we onze dienstverlening in stand houden. De inzamelmiddelen in de wijken waren sneller vol en werden vaker geleegd. Door meer auto’s op straat konden de inzamelwagens niet overal goed bij, waardoor routes soms aangepast moesten worden. Tevens moesten de medewerkers extra alert zijn op onveilige situaties, omdat er meer kinderen op straat speelden. Waar extra aanbod leidde tot meer bijplaatsingen en zwerfafval, plaatsten we tijdelijke inzamelmiddelen en zochten we vooraf afstemming met de gemeenten. Tevens hebben we kritisch gekeken naar activiteiten waarbij direct contact met bewoners optreedt. Zowel voor bewoners als onze medewerkers dient dit veilig te zijn. Als voorbeeld werd de toegang tot onze milieustraten beperkt en de KCA-route tijdelijk gestaakt. De Meerwinkel is in lijn met overige niet-essentiële winkelvoorzieningen op meerdere momenten gesloten geweest. Communicatie Instructies en informatie over maatregelen moesten snel en helder gedeeld worden. Hiervoor is ons intern platform Cloudia ingezet. Onder meer via vlogs, waarin onze directeur Klant en Operatie, Just Zandhuis, het overheidsbeleid en de gevolgen voor Meerlanden toelicht. Eerst wekelijks, later na iedere persconferentie over COVID-19 maatregelen.

Onze gemeenten informeerden wij over de situatie binnen Meerlanden en de eventuele effecten in de dienstverlening. Contact Naast alle richtlijnen worden sociale aspecten niet vergeten. Als het mogelijk was, zijn (binnen de kaders van RIVM-voorschriften) informele bijeenkomsten in kleine groepen georganiseerd. Ook online zijn gezamenlijke momenten geweest om bij te praten en elkaar te zien. Gezien de grote diversiteit in activiteiten, werktijden en digitale mogelijkheden blijft het een uitdaging iedereen te bereiken. Daarom is er ook regelmatig een presentje naar het huisadres gestuurd. Het afgelopen jaar is door onze medewerkers ondanks alles enorm veel flexibiliteit en inzet getoond. Dat wordt gezien en zeer gewaardeerd. Goed opdrachtgeverschap Binnen onze bedrijfsvoering hebben we vanuit ‘goed opdrachtgeverschap’ stilgestaan bij onze ketenverantwoordelijkheid. Dat houdt in dat we de consequenties van COVID-19 voor onze leveranciers in de gaten hebben gehouden. Zo hebben we de afgenomen dienstverlening van leveranciers, zoals schoonmaak, en ons betrouwbare betaalgedrag op peil gehouden. COVID-19 effecten op de grondstoffenmarkt Gedurende het jaar heeft de COVID-19 crisis ook effect gehad op de grondstoffenmarkt. Door extra aanbod van bijvoorbeeld plasticstromen was er meer afval om te sorteren en vermarkten, waardoor de prijzen voor granulaat omlaag gingen.

Ook kon niet alles zo snel verwerkt worden of worden afgezet op de markt. Bij afvalstromen die een mondiale of Europese afzetmarkt kennen, zoals textiel en papier, stokte de import en export en besloten sommige landen om te stoppen met import van deze stromen. Hierdoor viel de opbrengsten van deze stromen fors terug of moest ervoor betaald worden om afzet mogelijk te maken. De combinatie van meer te verwerken afval en druk op de opbrengsten zorgt ervoor dat de gemeenten over 2020 met hogere verwerkingskosten worden geconfronteerd.

25

4.5 Ontwikkelingen en trends Met het oog op onze strategie ‘Samen Sneller Circulair’ werkt. Meerlanden met veel energie en plezier aan het dichterbij brengen van de circulaire samenleving in de regio. Er zijn mooie resultaten geboekt, maar we realiseren ons dat er ook nog veel opgaven voor ons liggen. Nieuwe uitdagingen komen op ons af en veranderingen volgen elkaar snel op. Het vraagt een flexibele houding van al onze medewerkers om hier op een goede manier op te kunnen inspelen. Dat begint met het in beeld brengen van ontwikkelingen die relevant zijn voor de regio, voor Meerlanden en haar klanten. Wij zien voor de komende jaren de volgende belangrijke trends en ontwikkelingen: • Circulaire Economie Actieplan; • Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt; • Klimaatverandering en energietransitie.

4.5.1 Circulaire Economie Actieplan De Europese Green Deal is de routekaart van de Europese Unie om de economie duurzaam te maken. Het nieuwe Circulaire Economie Actieplan dat in maart 2020 gepresenteerd is, vormt hiervan de kern. Doel van dit actieplan is het veranderen van productieprocessen en consumenten in staat stellen duurzame keuzes te maken. Het gaat om initiatieven voor de gehele levenscyclus van producten: van ontwerp en productie tot consumptie, reparatie, hergebruik en recycling. Het plan voor circulaire economie bevat maatregelen om: 1. producten duurzamer te maken (producten die langer meegaan, makkelijker te herstellen zijn en meer gerecyclede grondstoffen bevatten); 2. consumenten meer rechten te geven, onder meer een ‘recht op herstel’; 3. de hoeveelheid afval te verminderen. Het plan focust op de sectoren die de meeste grondstoffen gebruiken en waar een groot circulair potentieel is: elektronica, batterijen, auto’s, verpakkingsindustrie, plastics, textiel, bouwsector en voeding. De consequenties die voor Meerlanden voortvloeien uit dit actieplan geven wij weer bij de strategische grondstofstromen in hoofdstuk 5.2. Achtergrondinformatie Circulaire Economie Actieplan De transitie naar een circulaire economie is reeds aan de gang, met vooruitstrevende bedrijven, consumenten en overheden in Europa die dit duurzame model omarmen.

De Commissie zal ervoor zorgen dat de transitie naar een circulaire economie kansen biedt aan iedereen en dat niemand achterblijft. In het actieplan voor de circulaire economie, als onderdeel van de industriële EU-strategie, worden maatregelen voorgesteld om: •  van duurzame producten de norm te maken in de EU. De Commissie zal wetgeving inzake duurzaam productbeleid voorstellen om ervoor te zorgen dat producten die in de EU in de handel worden gebracht, ontworpen zijn om langer mee te gaan, gemakkelijker te hergebruiken, te repareren en te recycleren zijn, en in plaats van primaire grondstoffen zoveel mogelijk gerecycleerd materiaal bevatten. Producten voor eenmalig gebruik worden beperkt, vroegtijdige veroudering wordt aangepakt en de vernietiging van onverkochte duurzame goederen wordt verboden; •  de positie van de consumenten te versterken. Consumenten krijgen toegang tot betrouwbare informatie over onder meer de repareerbaarheid en de duurzaamheid van producten, die hen kan helpen om duurzame keuzes te maken op milieugebied. De consumenten zullen een “recht op reparatie” genieten; •  de nadruk te leggen op de sectoren die de meeste hulpbronnen verbruiken en waar het potentieel voor circulariteit hoog is.

De Commissie zal concrete maatregelen ondernemen op het gebied van: – elektronica en ICT: een initiatief voor herbruikbare elektronica om een langere levensduur van producten te bevorderen en de inzameling en verwerking van afval te verbeteren;

26

– batterijen en voertuigen: een nieuw regelgevingskader voor batterijen om de duurzaamheid te verbeteren en het circulaire potentieel van batterijen te stimuleren; – verpakking: nieuwe verplichte eisen over wat is toegestaan op de EU-markt, met het oog op de vermindering van (over)verpakking; – kunststoffen: nieuwe verplichte eisen inzake het gehalte gerecycleerd materiaal, met bijzondere aandacht voor microplastics en biogebaseerde en biologisch afbreekbare kunststoffen; – textiel: een nieuwe EU-strategie voor textiel om het concurrentievermogen en innovatie in de sector te versterken en de EU-markt voor textielhergebruik een impuls te geven; – c onstructie en gebouwen: een uitgebreide strategie voor een duurzame gebouwde omgeving, waarin de beginselen van circulariteit worden bevorderd; – levensmiddelen: nieuw wetgevingsinitiatief inzake hergebruik met het oog op de vervanging van wegwerpverpakkingen, tafelgerei en bestek door herbruikbare producten in de voedselvoorziening. • te zorgen voor minder afval. De nadruk zal liggen op het voorkomen van afval en de omzetting ervan in kwalitatief hoogwaardige secundaire hulpbronnen die voordeel halen uit een goed functionerende markt voor secundaire grondstoffen. De Commissie zal onderzoeken of een EU-breed, geharmoniseerd model voor de gescheiden inzameling van afval en etikettering kan worden opgezet.

Het actieplan bevat ook een aantal maatregelen om de uitvoer van afval uit de EU tot een minimum te beperken en illegale overbrenging tegen te gaan.

Achtergrond De Europese Green Deal, die op 11 december 2019 door de Commissie-Von der Leyen is voorgesteld, vormt een ambitieuze routekaart naar een klimaat neutrale circulaire economie, waarbij de economische groei is losgekoppeld van het gebruik van hulpbronnen. Een circulaire economie vermindert de druk op de natuurlijke hulpbronnen en is een voorwaarde om de doelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050 te behalen en het verlies van biodiversiteit een halt toe te roepen. De helft van de totale broeikasgasemissies en meer dan 90% van het verlies van biodiversiteit en waterstress worden veroorzaakt door de winning en verwerking van hulpbronnen. De circulaire economie zal netto positieve effecten hebben op de groei van het bbp en de creatie van banen, aangezien de toepassing van de ambitieuze maatregelen op het gebied van de circulaire economie in Europa tegen 2030 het bbp van de EU met nog eens 0,5% kan verhogen en voor ongeveer 700 000 nieuwe banen kan zorgen. Bovenstaande tekst is overgenomen uit persbericht: Een nieuw actieplan voor de circulaire economie (europa.eu)

4.5.2 Nederland Circulair 2050 De Rijksoverheid streeft voor 2050 naar een volledig circulaire economie. Voor 2030 is een tussendoelstelling geformuleerd; 50% minder grondstoffenverbruik dan in 2017. In 2018 is hiervoor de basis gelegd met het opstellen van het grondstoffenakkoord en vijf transitieagenda’s. Meerlanden heeft het grondstoffenakkoord ondertekend. In het uitvoeringsprogramma 2019-2023 zijn de plannen en activiteiten uit deze transitieagenda’s verder uitgewerkt. Zij tonen wat haalbaar is en zijn inspiratie voor verdere innovatie. Het kabinet geeft hiermee aan op welke manier zij de transitie naar een circulaire economie faciliteert. Het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks geactualiseerd en eens in de twee jaar rapporteert het Planbureau voor de Leefomgeving over de voortgang. Het kabinet heeft met Prinsjesdag aangegeven 40 miljoen euro extra te willen investeren in inactieven die bijdragen aan het versnellen en opschalen van de circulaire economie.

27

Circulaire economie, ecodesign en efficiënt materiaal gebruik

Recover Win energie en grondstoffen terug

Rethink (Her)overweeg of en hoe je (delen van) het product gebruikt

Repair Onderhoud en herstel (delen van) het product

Reuse Gebruik (delen van) het product opnieuw

Voorb

Rethink

Reuse

Recover

Repair

R8 Recycle Repurpose

Recycle Gebruik onderdelen en materialen opnieuw

Repurpose Gebruik (delen van) het product voor wat anders

Refurbish Remanufacture

Remanufacture Refurbish Maak een nieuw Knap (delen van) het product van oude product weer op (delen van) producten

Normcommissie efficiënt materiaal gebruik De Nederlandse normcommissie NEN 10 efficiënt materiaal gebruik is in 2018 opgericht. Zij dient als Nederlandse spiegel van de Europese JTC10, ‘Energy Related: Material Efficiency Aspects for Ecodesign’. NEN voert hiervoor het secretariaat. Op verzoek van de Europese Commissie richt JTC10 zich op het tot stand komen van normen op het gebied van:

28

• Levensduur • Repareerbaarheid • Hergebruik • Opwaardeerbaarheid • Herfabriceerbaarheid • Gebruik van kritische materialen

Be

Voorbeelden energiegerelateerde projecten

Definities efficiënt materiaal gebruik

Uitleg gebruik van kritische ruwe grondstoffen in energiegerelateerde producten

Informatie m.b.t. aspecten van efficiënt materiaal gebruik t.b.v. energiegerelateerde producten

Beoordeling van duurzaamheid van energiegerelateerde producten

Beoordeling vermogen tot her-fabricage van energiegerelateerde producten

Beoordeling vermogen tot repair, reuse en upgraden van energiegerelateerde producten

Beoordeling recycleerbaarheid en herstelbaarheid van energiegerelateerde producten

Verhouding beoordelen van hergebruikte componenten in energiegerelateerde producten

Verhouding beoordelen van inhoud gerecycled materiaal in energiegerelateerde producten

len

29

Om gebruik van (schaarse) grondstoffen te verminderen en hergebruik te stimuleren, ontwikkelde het ministerie van Infrastructuur en Milieu het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG). In dit VANG-programma staan de doelstellingen met betrekking tot het huishoudelijk afval in Nederland voor 2020 en 2025. Dit programma is een belangrijk kader voor afvalbeleid bij onze gemeenten en voor de dienstverlening van Meerlanden.

Pictogrammen afvalscheiding

4.5.3 Europese Single Use Plastic richtlijn (SUP) De Europese Commissie heeft een richtlijn opgesteld om wegwerpplastic in zee te verminderen. De richtlijn moet de jaarlijkse toename van de hoeveelheid wegwerpplastic in zee tegengaan. Plastic in zee, ‘Plastic soep’, is een groot milieuprobleem. Plastic bevat vaak giftige stoffen en wordt in de natuur niet afgebroken. Het brokkelt echter wel af, waardoor het uiteen valt in steeds kleinere deeltjes. Veel dieren eten daardoor per ongeluk de plastic resten en kunnen hier ziek van worden. Omdat wij dieren eten, komen de plastic resten terug in de voedselketen waardoor ook wij ziek kunnen worden. De belangrijkste maatregelen uit de SUP-richtlijn zijn: •  Vanaf 2021 moeten lidstaten zorgen voor minder gebruik van plastic on-the-go verpakkingen (zoals drinkbekers en voedselcontainers); •  Vanaf 2021 komt er een verbod op bepaalde plastic wegwerpproducten. Bijvoorbeeld plastic bordjes, plastic bestek, plastic roerstaafjes en rietjes; •  Vanaf 2024 moeten doppen en deksels vastzitten aan plastic flessen en drankverpakkingen. Zo worden ze automatisch ingeleverd voor recycling; •  Vanaf 2025 moeten PET-flessen voor minstens 25% uit gerecyclede kunststoffen bestaan.

In 2030 moet dit minstens 30% zijn; •  Vanaf 2021 komt er een voorschrift op hygiëneproducten (zoals vochtige doekjes, tampons en maandverband), tabaksproducten en drinkbekers. Hierop staat bij welk afval dit hoort (hoe af te danken). Ook staat er informatie op over de kunststoffen in het product en welk gevolg dit heeft op het milieu; •  Producenten worden verantwoordelijk voor (zwerf)afval van een aantal van hun producten. Dit gaat over o.a. drank- en voedselverpakkingen, drinkbekers, lichte plastic tassen, vochtige doekjes, tabaksproducten (met filters), ballonnen en vistuig. Producenten moeten onder meer zorgen voor de inzameling, het vervoer en de verwerking van die plastic producten. En voor bewustwording van de consument; •  In 2025 moet minimaal 77% van alle plastic drinkflessen tot 3 liter worden ingezameld. In 2029 moet dit minimaal 90% zijn; •  De overheid gaat consumenteninformatie geven over herbruikbare alternatieven voor deze plastic producten. En over mogelijkheden voor goed afvalbeheer (hoe afval af te danken). Ook krijgen consumenten informatie over het gevolg van dit plastic afval op het milieu.

30

Voor Meerlanden (en gemeenten) heeft de implementatie van de SUP mogelijk gevolgen voor de samenstelling van het zwerfafval dat wordt ingezameld. De verwachting is dat Meerlanden de producten die vallen onder de richtlijn veel minder gaat aantreffen in het zwerfafval. Er valt nog geen uitspraak te doen of dit effect heeft op de totale hoeveelheid zwerfafval en of dat het zwerfafval qua samenstelling wijzigt doordat er andere producten voor in de plaats komen. 4.5.4 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt Uiteraard heeft de COVID-19 pandemie ook zijn weerslag op de arbeidsmarkt. Bij Meerlanden hebben we dit gemerkt door het grotere aantal sollicitanten op de diverse vacatures. Hier zaten vaak kandidaten bij die door de COVID-19 crisis zonder werk waren komen te zitten. We merken hierbij ook dat we werken in de regio waar ook Schiphol deel van uitmaakt en dat de regionale arbeidsmarkt hierdoor echt meer in beweging is. Gelukkig kan Meerlanden juist werk bieden in deze roerige tijden op de arbeidsmarkt. 4.5.5 Klimaatverandering en energietransitie In de Europese Klimaatwet is ‘klimaatneutraliteit in 2050’ vastgelegd als doel. Afgelopen jaar stelde de Europese Commissie in het Europese Klimaatplan-2030 voor om het doel voor de reductie van broeikasgasemissies in 2030 te verhogen, van 40 naar ten minste 55 procent ten opzichte van 1990.

Deze aangescherpte ambitie leidt vermoedelijk tot extra beleidsinspanningen voor Nederland, zowel op Rijks-, provinciaal als gemeentelijk niveau. In 2020 zijn de Regionale Energiestrategieën (RES) afgerond. Deze hebben betrekking op de opwekking van duurzame elektriciteit en duurzame warmte voor de bebouwde omgeving, inclusief de benodigde opslag en energie-infrastructuur. De Meerlandenregio valt in drie verschillende energieregio’s: Amstelland, Holland Rijnland4 en Noord-Holland Zuid5. De laatste twee noemen restwarmte expliciet als onderdeel van de RES. In 2021 moeten de gemeenten hun Warmteplan gereed hebben, waarin per buurt staat welke warmtebron aardgas vervangt en per wanneer. Er zijn twee adviezen uitgebracht voor het gebruik van biomassa in de energietransitie. Het Planbureau voor de Leefomgeving ziet zowel voor- als nadelen bij het gebruik van biomassa voor energietoepassingen. De Sociaal Economische Raad (SER) kwam tot vergelijkbare conclusies. Bovendien concludeerde de SER dat de discussie over het imago van de duurzaamheid van biomassa sterk gepolariseerd is. Zij adviseren daarom een keus te maken en houtige biomassa niet langer te gebruiken voor energietoepassingen. In afwachting van een kabinetsbesluit durven marktpartijen niet meer te investeren. Meerlanden heeft mede als gevolg hiervan de ontwikkeling van de bio warmte-installatie voor Park Rijk stopgezet.

Zie verder 5.2.3. Desalniettemin zoeken we nog steeds naar een nuttige toepassing van de restwarmte van de compostering. Tot slot hebben wij met kennis en ervaring bijgedragen aan het onderzoek van de gemeente Heemstede en Waternet naar een warmtenet in Heemstede. Hetzelfde deden wij bij het onderzoek

PBL en SER rapport

van de gemeente Haarlemmermeer naar een pilot voor een aardgas vrije wijk in Rijsenhout.

31

32

5

Dienstverlening

33

5. Dienstverlening 5.1 Excellente Dienstverlener Meerlanden spant zich elke dag in om haar dienstverlening te verbeteren. Dat is goed zichtbaar in het onderhoud aan groen en de openbare ruimte, in het inzamelen van afval en in het schoonhouden van de leefomgeving. Maar ook met meerjarenplannen, innovaties en strategieën werken we samen met gemeenten en andere partners aan een betere toekomst.

Toekomst verwerking huishoudelijk restafval Onze gemeenten laten op dit moment het huishoudelijk restafval verwerken bij het Amsterdams Energie Bedrijf (AEB). De gemeenten in de Duin- en Bollenstreek hebben na een Europese aanbesteding hiervoor een contract met SUEZ, die het afval aanbiedt bij AEB. De overige gemeenten hebben een contract met het AEB op basis van een alleenrechtbepaling. Het contract van de gemeenten in de Duin- en Bollenstreek loopt tot en met 31 december 2023, voor de overige gemeenten tot en met 31 december 2022. De gemeente Amsterdam heeft besloten om het AEB te verkopen. Naar verwachting start het verkoopproces in 2021. De contracten op basis van alleenrecht kunnen alleen gehandhaafd worden wanneer het AEB een publieke organisatie blijft. Dat zal na verkoop waarschijnlijk niet het geval zijn. Daarom heeft Meerlanden het initiatief genomen een verkenning te starten om de opties in kaart te brengen voor de toekomstige verwerking van het huishoudelijk restafval. Bij deze verkenning hebben zich achttien gemeenten binnen en buiten het werkgebied van Meerlanden aangesloten. Er wordt zowel gekeken naar de thermische verwerking van huishoudelijk restafval, als naar de mogelijkheden om PBD-afval aanvullend te laten na-scheiden. De eerste fase van dit project, de verkenning, is uitgevoerd in 2020.

Hierbij hebben we gekeken naar de individuele behoeften van gemeenten, een marktanalyse uitgevoerd naar de beschikbare capaciteit en hebben we de verschillende mogelijkheden voor de organisatie van de verwerking van het huishoudelijk restafval in de toekomst verkend. Om de processen op elkaar af te stemmen werken we in dit traject samen met de ambtelijke dienst afval en grondstoffen van de gemeente Amsterdam. Het traject zal doorlopen in 2021. Ons doel is de gemeenten zo goed mogelijk te faciliteren bij het maken van keuzes. Uniforme tarieven In 2020 zijn we aan de slag gegaan met de uniformering van de tarieven voor de reinigingstaken en de gladheidbestrijding. Het is de bedoeling dat alle aandeelhoudende gemeenten dezelfde prijs betalen voor gelijke dienstverlening, met dezelfde kwaliteit. De uniformering wordt uitgevoerd door een ambtelijke werkgroep en wordt begeleid door een extern adviesbureau. Individuele gemeenten nemen verschillende onderdelen af uit ons brede dienstverleningspakket. Ook is er verschil in het werken op basis van frequentie of op basis van beeld. En tenslotte zijn er aanzienlijke verschillen in de buitenruimte bij onze gemeenten wat betreft inrichting en ondergrond. Al die factoren nemen we mee in de uitwerking van het uniforme tarievenbeleid.

34

Milieustraat 3.0 Onder de naam “Milieustraat 3.0” heeft Meerlanden een visie ontwikkeld voor de milieustraat van de toekomst. Dit concept start bij de bewoners thuis. Een masterstudent van de TU-Delft heeft onderzoek gedaan naar bewonersvoorkeuren voor hergebruik van grof huishoudelijk afval. Haar aanbevelingen hebben we opgenomen in de visie op Milieustraat 3.0. Onderdeel van de visie is meer regionale samenwerking. Zo zijn we in 2020 een verkenning gestart om met de gemeenten Haarlemmermeer, Hillegom en Lisse een gezamenlijke milieustraat te realiseren. De locatie daarvoor moet vanuit elk van deze gemeenten goed bereikbaar zijn en kan dan doorontwikkelen tot Milieustraat 3.0. 5.1.1 Ontwikkelingen bij onze gemeenten

35

Aalsmeer Voor de gemeente Aalsmeer was 2020 het eerste jaar van onze nieuwe overeenkomst voor de openbare ruimte. De samenwerking verloopt goed en de resultaten voldoen aan de verwachtingen. Mede daarom is besloten dat wij het groenonderhoud in de wijk Kudelstaart vanaf 2021 weer met eigen medewerkers gaan uitvoeren. De afgelopen jaren was dat uitbesteed aan derden. Gedurende het jaar hebben wij de gemeente ondersteund bij de voorbereiding op het nieuwe VANG-beleid. We werkten verschillende inzamelvarianten uit; naar verwachting neemt de gemeente daarover in de loop van 2021 een besluit. Sinds eind 2019 is de inzameling van plastic en drankkartons uitgebreid met metaal. Mede door het extra aanbod van afval als gevolg van de COVID-19 pandemie raakten de inzamelmiddelen sneller vol. In overleg met de gemeente hebben we op diverse locaties extra bovengrondse voorzieningen geplaatst. Ook hebben we inzamelmiddelen vaker geleegd en bijplaatsingen verwijderd. Bloemendaal Gemeente Bloemendaal heeft ervoor gekozen om nu niet over te gaan op een nieuw systeem voor het afvalbeheer, maar om de bestaande dienstverlening te verbeteren. In dat kader hebben we in 2020 extra ondergrondse containers geplaatst voor plastic, blik en drinkpakken (PBD). Als onderdeel van haar eigen COVID-19 aanpak heeft de gemeente besloten enkel nog op afspraak te werken op de eigen milieustraat in Overveen.

Daarnaast is besloten de papierinzameling door een vereniging tijdelijk te staken. Daarom heeft Meerlanden tijdelijke bovengrondse papiercontainers geplaatst. In verband met personele wisselingen binnen de gemeente heeft Meerlanden in 2020 tijdelijk de functie van een beleidsmedewerker ingevuld.

36

Diemen In het collegeprogramma van de gemeente Diemen is de landelijke doelstelling Van Afval naar Grondstof (VANG) een belangrijk speerpunt. In december 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met een nieuw afvalbeleidsplan. In 2020 zijn we samen met de gemeente begonnen met de implementatie van het plan en het uitrollen van een gewijzigde inzamelstructuur. De gemeente zet in op meer service voor grondstoffen aan huis met behulp van mini-containers. Helaas kwam de bewonersparticipatie, die onderdeel was van het pan, door de COVID-19 pandemie niet doorgaan. Het beleid wordt wel wijk voor wijk uitgerold met voorrang voor de stromen Plastic Blik en drinkpakken (PBD) en Oud Papier en Karton (OPK) bij de laagbouw huishoudens. Haarlemmermeer In 2020 heeft de gemeente Haarlemmermeer een nieuwe schouw- en meldingentool geïntroduceerd. Daardoor is er gedurende het jaar veel meer inzicht in de beeldkwaliteit van de openbare ruimte en worden rapportages eenvoudiger gedeeld tussen beide partijen. Omdat deze tool een positieve bijdrage levert aan de samenwerking, gaat Meerlanden deze schouwtool gebruiken in het hele verzorgingsgebied. De gemeente heeft in 2019 een nieuw grondstoffenbeleid vastgesteld. Na een heroriëntatie op de kosten is besloten de rolcontainer voor tuinafval te laten vervallen.

Laagbouwwoningen ontvangen een extra minicontainer voor PBD en het restafval wordt met een lagere frequentie en met kleinere minicontainers ingezameld. Bij de hoogbouw worden extra ondergrondse containers geplaatst. Vanwege de sterk gedaalde opbrengst voor oud papier en karton hebben vrijwel alle verenigingen in Haarlemmermeer besloten om te stoppen met de inzameling daarvan. Daarom hebben wij op verschillende locaties extra bovengrondse containers geplaatst en hebben we de ledigingsfrequentie verhoogd. Heemstede In de wijk Merlenhove heeft de gemeente een pilot gedaan met afval scheiden aan de bron. Uit de pilot blijkt dat de gemeente daarmee een flinke stap richting de VANG-doelstelling kan zetten. Meerlanden levert de gemeente de benodigde achtergrondinformatie. Samen met de betrokken ambtenaren hebben we tevens een expertavond voor de raad georganiseerd. De huidige voorzieningen voor de inzameling van PBD zijn in de gemeente Heemstede niet toereikend. Als gevolg van de COVID-19 pandemie zagen we in 2020 een grotere hoeveelheid bijplaatsingen. Op diverse locaties hebben we daarom tijdelijk bovengrondse verzamelcontainers geplaatst. Voor structurele uitbreiding van de capaciteit in de gemeente hebben we in december de eerste papierpers geïnstalleerd. In 2020 heeft de gemeente ondergrondse containers voor textiel omgebouwd naar een andere fractie.

Textiel wordt nu alleen nog met bovengrondse containers en huis aan huis ingezameld. Dit leidt tot een verbetering van de kwaliteit van het ingezamelde textiel. Hillegom Om een stevige stap te zetten richting de VANG-doelstelling heeft de gemeente Hillegom in december 2019 besloten voor een combinatie van service op grondstofstromen en diftar (registratie van afvalinzameling per huishouden of rechtspersoon). Daarnaast gaan we onderzoeken hoe we de inzameling voor stromen als papier en textiel kunnen optimaliseren. Hillegom is als eerste gemeente in ons verzorgingsgebied gestart met de inzet van grondstoffencoaches. Deze coaches gaan de bewoners helpen met hun afvalscheidingsvraagstukken.

37

Omdat we in de buitenruimte al jaren hecht samenwerken met de gemeente en onze taken en rollen helder zijn, konden we snel schakelen toen COVID-19 aanpassingen en aanvullingen vergde in onze dienstverlening. Daar staat tegenover dat verschillende zwerfvuilacties het afgelopen jaar helaas niet konden doorgaan. In de opgeleverde nieuwbouwwijken hebben we onze dienstverlening ingeregeld. Als integraal beheerder hebben we deelgenomen aan de digitale wijkoverleggen die het college periodiek organiseert. En in samenwerking met de projectleiders van de gemeente hebben we het nieuwe bermbeheer uitgewerkt ter verbetering van de biodiversiteit. Lisse Vanaf 1 januari 2020 heeft de gemeente Lisse het beheer en onderhoud van de openbare buitenruimte ondergebracht bij de uitvoeringsorganisatie HLTsamen. De medewerkers die deze werkzaamheden bij Meerlanden uitvoerden, zijn overgegaan naar HLTsamen. De gemeente heeft diftar op restafval afgeschaft; het principe van omgekeerd inzamelen blijft wel gehandhaafd. Dit heeft mede geleid tot een toename van de hoeveelheid restafval per bewoner van 57 kg in 2019 naar 94 kg in 2020. Samen met de gemeente werken we aan gerichte communicatie om het belang van gescheiden grondstofstromen te benadrukken. Met dit systeem is Lisse nog wel de best presterende gemeente in het verzorgingsgebied van Meerlanden.

Noordwijk Per 1 januari 2019 zijn de gemeenten Noordwijk en Noordwijkerhout ambtelijk en bestuurlijk gefuseerd tot de nieuwe gemeente Noordwijk. Vervolgens zocht de gemeente naar harmonisatie voor het gemeentelijke afvalbeleid en de uitvoering over beide gemeentekernen. In dat kader heeft de gemeenteraad van Noordwijk eind 2020 Meerlanden aangewezen als toekomstige samenwerkingspartner voor het afvalbeheer. Tegelijkertijd heeft de gemeente een nieuw afvalbeleidsplan vastgesteld. Het is de bedoeling meer grondstoffen te scheiden aan de bron en via een meerjarig uitvoeringsplan tot 2025 stappen te zetten richting de landelijke VANG-doelstelling. De gemeente en Meerlanden gaan samen optrekken in het implementeren van het uitvoeringsplan. Meerlanden harmoniseert het inzamelsysteem en de logistiek over beide gemeenten. Gedurende het jaar 2021 nemen we de dienstverlening in de kern Noordwijk over van de huidige dienstverlener en harmoniseren we beide kernen. Daarbij kijken we meteen naar de mogelijkheden om de inzamelmiddelen te vernieuwen en de inzameling te optimaliseren. In 2020 heeft de gemeente samen met de Mare Groep een proef gedraaid met het gebruik van Meercompost in de openbare ruimte. Er is ruim 60m3 aan compost gebruikt. De ervaringen waren positief en de verwachting is dat het gebruik in de komende jaren wordt doorgezet.

38

Activiteiten voor andere gemeenten Amsterdam Op het gebied van brongescheiden Groenten Fruit en Etensresten-inzameling (GFE-inzameling) werkt Meerlanden al een aantal jaar samen met de gemeente Amsterdam. Eerst hebben we de bronscheiding van GFE bij de hoogbouw op het Java-eiland opgepakt. Sindsdien zamelen wij deze voorzieningen ook in andere gebieden van de stad in, waaronder IJburg. Ook uit Reigersbos wordt het ingezamelde materiaal, dat van goede kwaliteit is, verwerkt in de vergisting- en composteringsinstallatie van Meerlanden. DUO+ (Ouder Amstel) Gedurende het hele jaar 2020 hebben wij het GFT van de laagbouw vanuit de gemeente Ouder-Amstel verwerkt. VAB Meerlanden verzorgt voor de VAB-gemeenten de exploitatie van het overslagstation Duin- en Bollenstreek. In 2020 hebben de VAB-gemeenten een besluit genomen over de toekomst van het overslagstation. Komend jaar gaat een projectgroep de toekomstvisie ontwikkelen. Hierbij wordt tevens onderzocht of er meer activiteiten op het terrein kunnen plaatsvinden. Omdat we kennis hebben van de huidige situatie wordt Meerlanden betrokken bij het project. 5.1.2 Activiteiten bij afvalinzameling Standaardisatie en vervanging inzamelmiddelen We zijn gestart met het vervangen van de ondergrondse verzamelcontainers uit begin 2000, die technisch en economisch afgeschreven zijn.

We gaan in ons verzorgingsgebied de inzamelsystemen, opnamesystemen en communicatiesystemen standaardiseren. Dat leidt namelijk tot grotere herkenbaarheid en duidelijkheid voor bewoners in onze regio en tot vereenvoudiging van onze logistieke dienstverlening. De komende jaren neemt door de VANG-trajecten het aantal verzamelcontainers toe. We gaan ook veel minicontainers vervangen of bijplaatsen. Met behulp van standaardisatie en dataregistratie kunnen we de inzamelingsroutes gemeentegrensoverschrijdend gaan organiseren. Al onze inzamelmiddelen zijn inmiddels al voorzien van dezelfde, nieuwe informatiestickers met QR-code. De uitdagingen rondom afvalscheiding en restafval vragen om heldere en landelijk uniforme communicatie. De nieuwe stickers zijn daarom in iconen en kleurgebruik gelijk aan de standaarden van Rijkswaterstaat. Zo werken wij in de volle breedte van onze dienstverlening aan een mooie en hele leefomgeving, maar leveren wij nog steeds maatwerk voor onze gemeenten. Bij vernieuwing van ondergrondse containers schakelt Meerlanden waar mogelijk over op systemen die het aantal klepbewegingen registreren. Daarmee kunnen we de vullingsgraad van de container goed inschatten. In combinatie met weeggegevens van het voertuig geeft dit steeds meer inzicht en op basis daarvan optimaliseren wij de inzameling steeds verder.

Bijplaatsingen Het verminderen van het aantal bijplaatsingen heeft grote prioriteit. Daarom hebben we een gerichte aanpak uitgewerkt. Per gemeente wijzen we hotspotlocaties aan waar veel bijplaatsingen zijn. Die monitoren we wekelijks. Om de bijplaatsingen te verminderen, hebben we verschillende methodes getest: Containercoaches rond verzamelcontainers Deze coaches sporen bewoners aan de ruimte rond de container netjes te houden. Op sommige locaties werkt dit. De effectiviteit is echter sterk afhankelijk van handhaving en van de bereidheid van bewoners.

39

Gerichte samenwerking met de afdeling handhaving in Aalsmeer We controleren de capaciteit op locaties met bijplaatsingen en de uitvoering van de dienstverlening. Indien nodig handhaaft de gemeente. Dit gebeurt consequent, waardoor herhaling van het probleem vermindert. Aanbrengen van stickers op containers In de Haarlemmermeer hebben we op verzoek van de gemeente stickers aangebracht op de containers. Een groene sticker waarop staat dat men Meerlanden kan bellen voor een afspraak en een rode waarop staat dat men een boete kan krijgen voor het illegaal storten van afval. Plaatsen van speciale borden Om het storten van verhuis- en bouw- en sloopafval tegen te gaan in nieuwbouwgebieden waar woningen worden opgeleverd, maken we speciale borden. Hierop staat hoe men met Meerlanden een afspraak kan maken voor het ophalen van grofvuil. De hotspotaanpak werpt vruchten af, maar is zeer arbeidsintensief. De effecten over 2020 zijn niet representatief omdat de COVID-19 pandemie voor extra huishoudelijk afval zorgde. Ondanks extra ledigingen ontstonden er meer bijplaatsingen en zwerfvuil. Op basis van de ervaringen uit 2020 bekijken we samen met de gemeenten hoe we het verminderen van bijplaatsingen verder vorm kunnen geven.

5.1.3 Openbare ruimte Organisatie In de Haarlemmermeer zijn we in 2020 samenwerkingsverbanden aangegaan met strategische partners om onkruid op verhardingen beter te kunnen bestrijden. De samenwerking heeft geresulteerd in aanzienlijk minder klachten en de opdrachtgever is tevreden. We hebben ons vaste team in Aalsmeer versterkt, waardoor minder inhuur nodig was. Dat leidt tot meer vakkennis in de aansturing en op de werkvloer. Chemievrij onkruidbeheer Op initiatief van Meerlanden en de gemeente Haarlemmermeer heeft de NVRD in 2020 onderzoek laten uitvoeren naar vier jaar chemievrij onkruidbeheer op verhardingen. Het onderzoek is uitgevoerd door het ingenieursbureau TAUW en Peter van Welsum. Beide partijen waren ook betrokken bij het onderzoek naar alternatieven voor chemische onkruidbestrijding in 2014 en 2015. Het onderzoek toont aan dat er geen algemeen passende oplossing is voor alle situaties. De omstandigheden in een areaal bepalen per geval hoe de driehoek tussen kwaliteit, methode en kosten het beste ingevuld kan worden. Hoewel de budgetten sinds het chemieverbod stapsgewijs wel verhoogd zijn, geven de meeste beheerders