Bijlage 2.1_Ontwerp Havenlab 2017.pdf

Nieuw perspectief voor de haven mede mogelijk gemaakt door het havenlab & gemeente heemstede

inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Proces & draagvlak

4

3. Programma van eisen

9

4. Ontwerp

12

5. Beeld

17

6. PVE & Ontwerp

20

7. Technische aspecten

21

8. Parkeren

22

9. Verkeersadvies

23

10. Duurzaamheid & onderhoud

28

11. Toegankelijkheid

29

12. Handhaving

30

13. Markt & meerwaarde

34

14. Financiering

35

15. Juridisch

37

16. Bedrijventerrein Heemstede en het Havenlab

38

1

1. Inleiding Proces tot oprichtng van het Havenlab 1.1 Aanleiding

Al jaren wilde de gemeente Heemstede de haven van Heemstede anders gebruiken en inrichten. In het toenmalige collegeprogramma 2014-2018 (HBB, VVD en CDA) stond “Het college ziet het ontwikkelen van de Haven als een kans voor de lokale economie, recreatie en toerisme” Het gereed komen van het Watertorenplan en de vergevorderde plannen voor Havendreef waren aanleiding in 2014 daadwerkelijk met de Haven aan de slag te gaan. Op een website werd gevraagd om suggesties, als start van de ontwikkeling van de haven. Het aantal reacties was groot; er werden veel ideeën aangedragen om mee verder te gaan. Het plan was hierbij 3 varianten te tekenen en deze in de inspraak te brengen.

1.2 Gemeenteraad

Begin 2015 formeerde de gemeenteraad de werkgroep Burgerparticipatie. Vanuit deze werkgroep werd gezocht naar een pilot om te leren over (overheids)participatie. Na diverse gesprekken met college en raad werd besloten het project Haven als pilot te gebruiken: de inrichting van de Haven in handen leggen van een groep inwoners. De raad stelde hiertoe in juni 2015 een intentieverklaring op. In deze intentieverklaring wordt opgenomen dat • De raad vertrouwt op de kracht van onze samenleving om tot een kwalitatief goed en gedragen inrichtingsplan voor de Haven te komen. Een Haven waar we trots op kunnen zijn. • De raad kiest voor een nieuwe samenwerking van inwoners onderling en met de gemeente. Dat kan schuren met bestaande regels en het kan anders lopen dan vooraf gedacht. Dat accepteren we.

• De gemeente ondersteunt de initiatiefnemers als dat wordt gevraagd. Het is gewenst daarvoor één duidelijk aanspreekpunt op het raadhuis te hebben. Ook een delegatie van raadsleden is beschikbaar om mee te denken in het proces. • Initiatiefnemers kunnen naar eigen inzicht voorstellen doen, waarbij de uitkomsten van de enquête vertrekpunt zijn. • Het is voor iedereen een leerproces. Spelregels voor de samenwerking en randvoorwaarden voor het inrichtingsplan stellen we gezamenlijk met initiatiefnemers vast in een bijeenkomst in september. Zo licht als mogelijk. • De samenwerking leidt tot een inrichtingsplan voor de Haven dat concreet en uitvoerbaar is.

2

1. inleiding

Daarbij zijn voor de gemeenteraad de uitgangspunten in het proces: • Democratische waarden blijven gelden: iedereen mag meedoen, keuzes moeten transparant worden gemaakt en verantwoord, afwijkende meningen worden meegewogen. • De raad zorgt zo nodig voor zuurstof in het proces: geld, middelen, tijd, ruimte en wegnemen van belemmerende regels of procedures. We denken in oplossingen. • De raad toetst de uitkomsten aan de kwaliteit van het proces. Ook daarom moet het proces transparant zijn en goed te volgen in al zijn stappen, dilemma’s en leerpunten. • Het ligt voor de hand het proces te faseren in een oriënterende fase, een fase van concretisering en van uitvoering. Bij de overgang van elke fase naar de volgende is er gezamenlijk overleg over ieders rol in het vervolg.

1.3 Havenlab

Op een druk bezochte avond aan de Haven op 25 augustus 2015 stonden 17 personen op die samen het Havenlab wilden vormen. Op 24 november besloot de raad unaniem in te stemmen met het door het Havenlab opgestelde plan van aanpak! Ze konden aan de slag, met de raadswerkgroep als procesbegeleider! Afgesproken werd : • Het Havenlab krijgt ruimte en faciliteiten voor een ontwerp met draagvlak • De raadswerkgroep werkt met het Havenlab samen, als een ‘gedelegeerd opdrachtgever’ vanuit de raad, ter begeleiding van het proces • Het uiteindelijke besluit over het ontwerp wordt genomen door de raad

1.4 Havenlab leden

Leden van het Havenlab nemen op persoonlijke titel deel zonder last of ruggespraak. 3

2. proces & draagvlak een zorgvuldig proces dat heeft geleid tot breed draagvlak 2.1 De start van het havenlab

Onder de eenmalige leiding van Léonie Wijker, projectleider bij de gemeente, vond de eerste algemene vergadering van het Havenlab op 8 september 2015 plaats op de zolder van het raadhuis. Naast een onderlinge kennismaking waren de eerste gespreksonderwerpen: • Wie is onze opdrachtgever en hoe wordt dat dan geregeld • Hoe gaan wij met elkaar om en hoe met belangenverstrengeling en besluitvorming • Hoe willen we het proces vormgeven • Wat wordt onze aanpak Besloten werd, dat een werkgroep een plan van aanpak in concept zou voorbereiden, waarin antwoorden werden geformuleerd op hiervoor gestelde vragen.

2.2 Oplevering plan van aanpak

In de tweede vergadering op 29 september 2015 presenteerde de werkgroep het concept plan van aanpak, waarmee de algemene vergadering op hoofdlijnen akkoord ging. Het gewijzigde plan van aanpak werd vervolgens in de algemene vergadering van 24 november 2015 vastgesteld en door de gemeenteraad op 26 november 2015 aangenomen. Het concept bevatte ook de formering van 4 werkgroepen voor communicatie, referentieprojecten, inventarisatie en programma van eisen. Op 29 september 2015 meldde zich een aantal Havenlableden aan voor de werkgroepen, zodat de eerste drie direct aan het werk togen. Ook besloot de algemene vergadering toen, dat elke werkgroep pas met een door haar goedgekeurd plan van aanpak aan de slag zou gaan.

2.3 Doorlopen proces

Het Havenlab heeft een zeer zorgvuldig proces doorlopen om datgeen tot stand te brengen wat het zich ten doel heeft gesteld: het maken van een aantoonbaar gedragen, definitief ontwerp voor de Haven van Heemstede, met voor ieder wat wils (ref. Plan van Aanpak Haven van Heemstede)! Op hoofdlijnen is het proces verlopen zoals uitgestippeld in het Plan van Aanpak, te weten in de fases: 1. Oplevering Plan van Aanpak 2. Vaststelling Programma van eisen 3. Creatie van een schetsontwerp 4. Draagvlak creeren door inbreng door bewoners 5. Voorlopig ontwerp 6. Draagvlak vergroten door inbreng bewoners 7. Vaststellen definitief ontwerp + voorstellen voor ontwikkeling van het gebied op de langere termijn Bij iedere overgang van bovenstaande fasering, is terugkoppeling gevraagd aan de Raadswerkgroep op de conclusies en resultaten van die fase. Ook is daarbij steeds richting gevraagd voor de volgende fase. Nu volgt een toelichting op de activiteiten en proces-matige overwegingen per fase.

4

2. proces en draagvlak

PROCESBESCHRIJVING PER FASE Doelstelling

Ondernomen activiteiten

Ondervonden weerstanden

Fase 1 Oplevering Plan van Aanpak Het hebben van een Plan van Aanpak had een twee-ledige doelstelling: 1) Goede afstemming tussen Opdrachtgever (Raad) en Opdrachtnemer (Havenlab) over de verwachtingen 2) Alle Havenlab-leden‘met de neuzen dezelfde kant op krijgen’

• Uitgebreide discussies en stemmingen over de invulling van het PvA binnen het Havenlab • Begrijpen en in acht nemen van Ambtelijke en Politieke aanwijzingen om tot een kansrijkPvA te komen • Akkoord gevraagd en verkregen van de Raad om het Havenlab-initiatief uit te voeren zoals beschreven in het PvA

• Havenlab-interne onduidelijkheid over ieders persoonlijke belang en verschil van inzicht hoe het aan te pakken. Dit hebben we overwonnen door met elkaar te praten en tot consensus te komen

Fase 2 Vaststelling Programma van Eisen Het definieren van een Programma van Eisen had een tweeledig doel: 1) Van een enorme berg aan wensen, suggesties, ideeen, etc. een overzichtelijk en goed onderbouwd pakket aan ‘eisen voor een nieuwe Haven’ maken 2) Tot duidelijke uitgangspunten komen die als kaders fungeren voor verdere uitwerking van het plan voor de Haven

• Analyse, categorisatie, telling, prioritering van alle ingezonden ideeen uit de enquete van de gemeente (700 inzendingen) • Vergelijking van Rapport Marlyse met de bevindingen van het Havenlab • Vaststelling en validatie Programma van Eisen binnen het Havenlab • Toetsing Programma van Eisen met de Raadswerkgroep

5

• Er is verschil van inzicht geweest over of het ‘Rapport Marlyse’ niet al voldoende inzicht bood in de enquete resultaten, en het Havenlab geen eigen analyse hoefde te doen. We hebben hier uitvoerig over gesproken en zijn gezamenlijk tot de conclusie gekomen dat Rapport Marlyse een te statistisch beeld gaf waarin het Havenlab zich niet herkende in alle wegings-factore zoals die waren toegepast. Daarom is er ook een eigen analyse uitgevoerd en zijn de resultaten van beide goed te vergelijken, echter heeft de eigen analyse van het Havenlab praktischere handvaten geboden voor daadwerkelijk formuleren van Programma van Eisen

2. proces en draagvlak

PROCESBESCHRIJVING PER FASE Doelstelling

Ondernomen activiteiten

Ondervonden weerstanden

Fase 3 Creatie van een schetsontwerp Een gezamenlijk (Havenlab, Raadswerkgroep) beeld creeren van hoe een heringerichte Haven eruit zou kunnen zien, wat voldoende doordacht en verantwoord was om – in de volgende fase – mee naar buiten te kunnen treden

• Ieder Haven-lab lid een eigen beeld/schets gecreerd o.b.v PvE • Professionele havenontwerper in de arm genomen en voorzien van Programma van Eisen, onze ideeën, wensen, etc. • Meerdere ‘schets-workshops’ met professionele havenontwerper • Haalbaarheidsscan en investeringsraming door extern bureau (Ecorys) om globale financiële structuur en haalbaarheid te verkennen • Parkeer-scan door gemeente om o.b.v. schetsplan de haalbaarheid rondom parkeren te toetsen • Diverse reviews met Raadswerkgroep op zowel het schetsontwerp als het financiële plaatje

• Op een aantal aspecten van het plan was de groep (Havenlab, Raadswerkgroep) het snel eens met hoe de Haven in te richten, maar op een aantal aspecten was dat minder duidelijk. Er is toen middels varianten en stemming tot een keuze gekomen

Fase 4 Draagvlak creëren door inbreng inwoners Het toetsen en creeren van draagvlak onder de direct omwonenden van de Haven, omdat de impact voor hen het grootst zal zijn, gezien er in hun directe leef- en werkomgeving veranderingen zouden komen

• Informatie-avond met gemeenteraad, gemeentebestuur, en diverse belanghebbenden binnen de gemeente, om de plannen van het Havenlab te toetsen en terugkoppeling te krijgen • Informatieavond met direct omwonenden/werkenden van de Haven, om de plannen van het Havenlab te toetsen en terugkoppeling te krijgen. Tevens om de voorkeur te peilen voor de 2 varianten die voor de Dreefzijde en de Industriewegzijde waren ontworpen.

6

• Het toetsen van de plannen voor de Haven heeft zeer goede resultaten opgeleverd. Er hing een zéér positieve sfeer, er was zéér veel interesse en bovenal zéér veel enthousiasme voor de nieuwe Haven-plannen. Er zijn vanuit de direct omwonenenden geen bezwaren bevonden. Wel werd aandacht gevraagd voor parkeren en verkeer. Neem ook de Haven mee richting Wipperplein door het plaatsen van een landmark op de kop. Er bleek een duidelijke voorkeur te bestaan wat betreft de voorgelegde varianten, zodat het Havenlab de keus maakte om die varianten verder uit te werken.

2. proces en draagvlak

PROCESBESCHRIJVING PER FASE Doelstelling

Ondernomen activiteiten

Ondervonden weerstanden

Fase 5 Voorlopig ontwerp Verdere verfijning of aanpassing van het plan voor de Haven

• Evaluatie van beide informatie-avonden • Wijzigingen aan het plan voor de Haven o.b.v. de terugkoppeling vanuit Raad, Bestuur, Omwonenden. Reacties van omwonenden: te ontwerpen gebied wordt uitgebreid tot de vaart die doorloopt tot aan het Wipperplein. O.b.v. de uitgesproken voorkeur voor de varianten kiest het Havenlab díe varianten om

Fase 6 Draagvlak vergroten door inbreng bewoners Verdere verfijning of aanpassing van het plan voor de Haven

• Informatie-avond met inwoners en ondernemers van Heemstede, om de plannen van het Havenlab te toetsen en terugkoppeling te krijgen

Zorgen over voldoende parkeerplaatsen en verkeer. Deze opmerkingen zijn meegenomen en verwerkt in overleg met de raadswerkgroep. Neem ook de Haven mee richting Wipperplein door het plaatsen van een landmark op de kop.

Fase 7 Vaststellen definitief ontwerp + voorstellen voor ontwikkeling van het gebied op de langere termijn Indienden definitief plan voor doorontwikkeling Haven en achterliggend gebied

• Evaluatie van informatie-avond voor inwoners en ondernemers van Heemstede • Aanpassingen plan o.b.v. bevindingen • Evaluatie met Raadswerkgroep welke punten duidelijk moeten zijn in het plan voor de Haven om het ter besluitvorming in te kunnen dienen • Uitwerking plan

• Het lijkt nog steeds lastig een eenduidig beeld te krijgen van wát er nu daadwerkelijk nodig is om de gemeenteraad een besluit te kunnen laten nemen. Het is lastig om duidelijke criteria boven tafel te krijgen. De Raadswerkgroep helpt ons hierbij door aan te geven wat voor hen van belang is om te weten. • Er zijn nog veel ‘detail-vragen’. Het is lastig in te schatten tot welke mate van detail het plan voor de Haven uitgewerk moeten worden (stelt het Havenlab alleen dat ‘er groen moet komen’ of dat het ‘3 bomen moeten zijn’ of ‘dat de bomen op die en die plaats moeten komen en van dit en dat type moeten zijn’...). We hebben besloten gematigde detaillering aan te brengen, daar we van mening zijn dat er eerst een princiepe-besluitdoor de gemeenteraad op het algehele plan moet komen, en dat daarna een professionele partij een dergelijke detailleringsslag kan aanbrengen.

7

2. proces en draagvlak

2.4 Bijeenkomsten

Havenlab heeft de reacties gepeild tijdens een viertal bijeenkomsten. Steeds werd daar het proces toegelicht, het ontwerp gepresenteerd en de gelegenheid gegeven om vragen te stellen en in gesprek te gaan. Panelen in de zaal met specifieke onderwerpen nodigden uit voor feedback.

2.5 Gemeenteraad (27 oktober 2016)

Vrijwel de gehele gemeenteraad was aanwezig; na een presentatie van het voorlopige plan kon men vragen stellen over onder meer proces, draagvlak en handhaving. Ook gaven de raadsleden het Havenlab aandachtspunten en ideeën mee voor het vervolgproces.

2.6 Omwonenden (22 november 2016)

Ongeveer 70 mensen gaven gehoor aan de uitnodiging van het Havenlab. De bijeenkomst was niet alleen bedoeld om te informeren, maar ook om omwonenden te vragen naar hun voorkeur voor 2 varianten m.b.t. de Dreefzijde van de Haven en m.b.t. de Industriewegzijde. Het enthousiasme voor de plannen was groot: een veelgehoorde opmerking was dat de gemeente liever vandaag dan morgen het plan zou moeten uitvoeren! Er bleken favoriete ontwerpen te zijn voor beide zijden, zodat het Havenlab verder aan de slag kon met deze voorkeursvarianten. Daarnaast bleek de behoefte te bestaan om het gebied waarover het Havenlab zich buigt uit te breiden tot de arm van de Haven richting het Wipperplein.

2.7 Bewoners Heemstede (14 december 2016)

Zo’n 60 inwoners en ondernemers lieten zich informeren over het plan voor de Haven. Ook deze avond was de sfeer enthousiast en geanimeerd. Meerdere ondernemers gaven aan geïnteresseerd te zijn in mogelijkheden om bij de Haven horeca, in welke vorm dan ook, te vestigen. Inwoners zeiden zich te verheugen op de heringerichte Haven, die de aanblik van Heemstede een ‘boost’ zal geven.

2.8 Medewerkers gemeente (31 januari 2017)

Het Havenlab presenteerde haar plannen aan ruim 20 medewerkers van verschillende betrokken afdeling binnen de gemeente Heemstede. Beheer, duurzaamheid, verkeer, parkeren, economie, bewonersbelangen en toerisme passeerden de revue en leverde vragen op. Er kwamen tips en opmerkingen over de afwatering en de brugbediening die voor het Havenlab praktisch en bruikbaar waren. In het algemeen was er een zeer positief beeld over de aanpak en het resultaat van het Havenlab.

8

3. programma van eisen 3.1 Inventarisatie

Met enkele kleine aanpassingen stelde de algemene vergadering het plan van aanpak van de werkgroep op 26 oktober 2015 vast. Voor de opstelling van het plan van aanpak had de werkgroep zich georiënteerd op alle ingebrachte ideeën voor de herinrichting. Dat betrof het rapport van Marlyse Research, de bijdragen van personen en organisaties en de bijdragen vanuit de openbare bijeenkomst van 25 augustus 2015. De ingebrachte ideeën en aandachtspunten vormde een heel pallet van concrete ideeën, gewenste en/of noodzakelijke faciliteiten en voorzieningen, voorwaarden en geschetste sfeerbeelden. De werkgroep werd zich ervan bewust, dat de Haven te klein is om alle ideeën te kunnen realiseren voor zover deze al financieel haalbaar zouden zijn. Reden waarom de werkgroep ervoor koos om structuur aan te brengen door alle ideeën en aandachtspunten in 6 categorieën in te delen. De werkgroep heeft geen onderscheid naar doelgroepen gemaakt zoals in het rapport van Marlyse, omdat ze van mening is, dat elk goed idee omarmd dient te worden.

op de ranking van alle categorieën. De eindrapportage van de werkgroep werd in de algemene vergadering van 16 februari 2016 vastgesteld. De aldus vastgestelde ranking was de focus voor de werkgroep programma van eisen. Vermeldenswaardig is, dat na oplevering van de ranking van het hele Havenlab teruggekeken is naar de resultaten uit het rapport van Marlyse Research. Daaruit bleek, dat de ranking van het Havenlab overeenkomt met de resultaten van Marlyse. In feite is de ranking van het Havenlab de vertaling van wat alle respondenten/belangstellenden willen en wensen. De openbare bijeenkomsten van 22 november 2016 en 14 december 2016 hebben dat bevestigd.

Nadat de werkgroep alle ideeën en aandachtspunten gecategoriseerd en in een overzichtelijk schema neergezet had, legde zij het schema voor aan alle individuele Havenlableden. Zij werden verzocht om per categorie een persoonlijke ranking aan te brengen van meest gewenst. Het aantal ideeën en aandachtspunten per categorie was verschillend, zodat de werkgroep Havenlableden verzocht per categorie een top 2, 3, 4, 5 en 6 aan te geven. Met de van alle Havenlableden ontvangen rankings stelde de werkgroep een totaal overzicht samen en verwerkte dat in haar eindrapportage van 29 januari 2016. In die rapportage legde de werkgroep verantwoording af over haar werkzaamheden, benoemde de geraadpleegde bronnen en gaf een toelichting met aanbevelingen 9

3. programma van eisen

3.2 Uitgangspunt voor dit programma van eisen voor de inrichting van de Haven van Heemstede • de resultaten van de enquête (circa 700 reacties) • het rapport van Marlyse-Research • en de ingekomen ideeën uit de bijeenkomst van augustus 2015.

Het Havenlab heeft alle ingebrachte ideeën nader geanalyseerd en geprioriteerd. De uiteindelijk gekozen ideeën voor inrichting van de Haven sluiten nauw aan bij de ideeën die ingebracht zijn door de burgers van Heemstede. ( Hiermee kunnen we de voorzichtige conclusie trekken dat het Havenlab een goede afspiegeling is van alle belanghebbenden rondom de Haven..). Een 12-tal functies/ ideeën vormen de basis voor de inrichting van de Haven. (uitgewerkt in onderstaand schema).

3.3 Belangrijke randvoorwaarden voor het laten slagen van het plan

• Toezicht en handhaving structureel organiseren. Idee zou kunnen zijn; een havenmeester aanstellen met handhavingsbevoegdheden. mogelijk combineren met taken als brugbediening en hulp bij de botenhelling. • Verkeersinrichting aanpassen; goede parkeervoorziening, kiss and ride plekken, insteekplekken voor kort parkeren op parallelweg. 1 richtingsverkeer parallelweg, fietsstalling enz • Aanpassen bestemmingsplan. Avondhoreca en uitbreiding van horeca mogelijk maken. Grasveldje bij ontwerp betrekken. • Soepele vergunningverlening voor evenementen in de Haven; eenmalig goed regelen.

10

3. programma van eisen

PROGRAMMA VAN EISEN Functie

Omschrijving

Permanente / tijdelijke voorziening

Consequenties

1. Aanlegplaats- en passanten

Kort verblijf voor horecabezoek; rondvaartboot

Trappen aan kademuren; steigers, kikkers, water en electra, afvalbakken, parkeerfaciliteiten

Meer verkeer; meer afval, ook in water; meer reuring. Aandacht voor veiligheid;

2. Sloepenhaven

Sloepenhaven voor sloepen < 10 m.

Trappen aan kademuren; vaste ligplaatsen met vergunning; steiger; afsluitbaar, oplaadpunten,

Meer verkeer; meer afval, ook in water; meer reuring. Aandacht voor veiligheid;

3. Botenhelling

Botenhelling t.b.v. verenigingen, passanten en sloepenhaven

De daarvoor geldende vereisten, uitgaande van boten < 10 m; afsluitbaar. Opstelplaats voor kraan

De daarvoor geldende vereisten, uitgaande van boten < 10 m; afsluitbaar. Opstel-

4. Looppad

Boulevardachtig looppad.

Looppad rondom Haven, met onderbreking bij bruggetje en botenhelling; bankjes, afvalbakken;

Meer reuring. Veiligheid; handhaving en toezicht; toegankelijk voor minder-validen

5. (Avond)horeca

Avondhoreca, hotel, terras. min. 2 permanente horecagelegenheden.

Extra parkeervoorzieningen

meer reuring

6. Ambulante horeca

Ruimte voor wisselende kraam (vis b.v.). Op grasveld of bij parallelweg.

parkeervoorziening (insteekplekken) b.v. aan parallelweg. Picknickbanken. Afvalbakken.

meer reuring. Overdag.

7. Staatmeubilair

Picknicktafels met banken. Sporttoestellen. Grasveldje goede

Vaste picknicktafels met banken, afvalbakken, sporttoestellen.

Meer reuring

8. Evenementen

Sinterklaasintocht en daarnaast 4/5 keer per jaar een n.t.b. evene-

Trapsgewijze steiger/kade aan Dreef en Havenstraat (podium). Parkeervoorziening

reuring, veiligheid; handhaving en toezicht. Via vergunning voor evenementen.

9. Voorzieningen voor kinderen / jongeren

Speel- en zwemgelegenheden stimuleren voor kinderen en jon-

Speel- en zwemgelegenheden stimuleren voor kinderen en jongeren

10. Huur- en deel mogelijkheden

Verhuur van sloepen, bootjes en/ of

Verhuur van sloepen, bootjes en/of suppen. Deelconcepten onderzoeken.

11. Sfeer, gezellig, allure en groen

Inrichting Haven en directe omgeving

Groen, stijlvol, duurzaam; verlichting passend bij omgeving: boven en onder water

11

Meer reuring

4. Ontwerp

Landmark / kunstwerk 12

4. Ontwerp

4.1 Toelichting ontwerp

Uitgangspunt bij het ontwerp van de Haven is de meerwaarde voor Heemstede. Niet (alleen) bootjes zijn belangrijk voor de Haven, maar juist de beleving vanaf de wal moet altijd aantrekkelijk zijn. De Haven wordt gebruikt voor kort bezoek. Daardoor zijn boten soms maar kort te gast. Belangrijk is dat de Haven ook op minder mooie en drukke dagen een prettige plek is om te zijn. Daarom heeft het Havenlab een aantal keuzes gemaakt: • De vaste functies en toeristische functies wisselen elkaar af. Vanuit ieder standpunt zijn er boten te zien, in zomer en winter. De blauwe bootjes op de ontwerptekening zijn te gast, de anderen maken permanent gebruik van Heemstede Haven. • De toeristische bezoekfuncties zijn zo dicht mogelijk bij de kern en de (nieuwe) horeca. Zij zorgen voor levendigheid op mooie zonnige dagen • De Haven behoudt de open ruimte en daarmee zichtlijnen en uitzicht. Dat is belangrijk voor bewoners en voor beleving vanaf de wal. Door de boten in principe ‘aan de kant’ van de haven te plaatsen blijft de beleving van de breedte van de haven (vanaf de Heemsteedse Dreef) en in de lengte vanaf de bruggen intact. Ruimte op het water geeft ‘lucht’ in het dorp. • Het ontwerp anticipeert op de nieuwe ontwikkeling Havendreef met vaste ligplaatsen, maar biedt ook ruimte aan de bestaande gebruikers die nu een ligplaats in de Haven hebben.

• De Haven krijgt een ingerichte uitstraling, ook als er geen boten liggen. Aanlegsteigers, gecombineerd met brede houten wandelpromenades en zitplekken, zorgen voor een prettige plek en vormen een echte bestemming in Heemstede voor een ommetje, om buiten een boek te lezen of om even samen te genieten.

• De haveninrichting is meer dan alleen maar functioneel. Steigers en wandelboulevards hebben een overmaat, die maakt dat zij echt een plek op zich worden. Dat is het meest duidelijk in de driehoekige vlonder aan de zijde van de Dreef, die als een luie trap naar beneden loopt en daarmee een podium tribune, zitbank en steiger in één wordt • De kades, wandelzones en openbare ruimte vormen onderdeel van de Haven. Havenlab heeft de nieuwe Haven in haar omgeving ontworpen. De Haven wordt zo onderdeel van een ‘rondje Haven’ waarbij een wandeling langs en boven water via steigers, bruggen en kades de Haven echt positioneert in het dagelijks leven van de bewoners.

13

4. Ontwerp

4.2 Detailuitwerking bewonershaven

Nieuwe bewoners van het project Havendreef hebben een woning met eigen ligplaats gekocht. Deze 14 ligplaatsen liggen bij de achtertuinen, maar aan een openbare toegankelijke steiger, die tevens een doorgaande wandelroute vormt. Daarmee blijft het water bereikbaar en beleefbaar voor ieder, maar wordt het voordeel van een privé ligplaats ingepast. De boten komen diagonaal op de steiger te liggen om voldoende vaarbreedte op het Havenkanaal te behouden.

4.3 Detailuitwerking horeca

In de omgeving van Heemstede en Haarlem liggen duizenden kleine bootjes en sloepen aan kades en tuinen. Deze bootjes zoeken bestemmingen om een tochtje te maken over water. Heemstede wordt zo’n bestemming, met een terras aan het water en voldoende ruimte voor bezoekende bootjes die voor een paar uur naar Heemstede komen. De steigers zijn tevens wandelzone of terras, de voorzieningen voor de bezoekers beperken zich tot goede plekken om de boot veilig vast te knopen.

14

4. Ontwerp

4.4 Detailuitwerking zijde Heemsteedse Dreef Havenlab kiest voor een fors gebaar in de vorm van een driehoekige ruimte in hout(look) die een steiger voor gastboten is, maar vooral een plek om de Haven te beleven. De luie tredes nodigen uit om te zitten, en als Sinterklaas aankomt of een concert wordt gegeven vormt dit de tribune. De ventweg van de Heemsteedse Dreef wordt afgewaardeerd tot áuto te gast’ met éénrichtingsverkeer in zuidelijke richting. Heraanleg zorgt dat dit onderdeel wordt van de havenbeleving, een haag met leilindes zorgt voor afscheiding van de Heemsteedse Dreef. Van verkeer naar verblijf.

4.5 Detailuitwerking sloepensteiger

De sloep is de deelmarkt met groei, met name in stedelijk gebied. Jonge mensen willen een sloep voor het gezin dicht bij huis op een veilige plek. Havenlab kiest voor een extra capaciteit van 20 sloepen met een vaste ligplaats. De steiger wordt afsluitbaar, is niet toegankelijk, maar voelt wel zo vanaf de Van den Eijndekade. Hier liggen nette bootjes met dekzeil te wachten op een tochtje door de omgeving. Het voetpad langs de Van den Eijndekade is smal en kent enkele obstakels. Om een veilige en comfortabele wandeling mogelijk te maken kan eventueel een verbreding van het trottoir in hout boven de haven gehangen worden (bijv. uitkraging ter plaatse van containers).

15

4. Ontwerp

4.6 Detailuitwerking stadsstrand

De zijde van het Waterpark is nu een groene ruimte en blijft dit wat ons betreft ook. Extra inrichting met een enkel speeltoestel, een lage steiger voor kano en roeiboot en veel open groene ruime maakt hiervan een stadsstrand. Op de kop van deze korte vaart, aan de Cruquiusweg, is ruimte voor een kunstwerk of object dat de nieuwe functie in de stad benadrukt. De sfeer van het Stadsstrand kan doorgezet worden voor de eerste panden aan de industrieweg, waar een start gemaakt kan worden met een nieuwe toekomst voor dit gebied. Hier landt ook de rondvaartboot aan, die programma kan varen tussen Haarlem, Heemstede en omgeving. Sloepenverhuur is een optie en vraagt om particulier initiatief. Ook deelconcepten voor elektrische sloepen zou hier goed kunnen landen.

4.7 Detailuitwerking trailerhelling en wandelpad

De trailerhelling vormt het begin van een lange steiger die loopt tot de Kwakelbrug. Ter plaatse van het bedrijf van Huib Bakker Bouw ligt de steiger los en onbereikbaar van de kade. Ook hier is de steiger tevens wandelpad met aansluiting naar de brug voor een rondje Haven. Langs de steiger is ruimte voor de bestaande ligplaatshouders met soms wat grotere of oudere boten (geel op kaart). De rest van de ruimte is overloopgebied voor gastboten die voor een paar uur Heemstede via het water bezoeken. De trailerhelling zien we als een belangrijke functie in Heemstede, maar hoeft niet persé in de Haven te landen. Met het huidige bedrijventerrein is parkeren van auto’s en trailers wel op te lossen in de weekends, veranderend gebruik van het gebied kan vragen om een andere locatie voor de helling.

16

sfeerbeelden en uitleg

boulevard

Banken

Boten

5. beeld

17

sfeerbeelden en uitleg

bedrijvigheid

service

steigers

5. beeld

18

5. Beeld sfeerbeelden en uitleg

5.1 Groen en openbare ruimte

De Haven wordt beeldbepalend onderdeel van haar omgeving. Omzoomd door groen, afgescheiden van de Heemsteedse Dreef met een hoge en lage groene afscheiding en ingericht met diverse plekken aan en om het water waar het prettig is om te verblijven. De intensiteit van inrichting verschilt. Het stadsstrand is beperkt ingericht en geeft vrijheid in gebruik, de ventweg van de Heemsteedse Dreef is geschikt voor ambulante horeca en de afscheiding met groen tussen de bestaande woningen aan de Havenstraat en de Haven is groen, aantrekkelijk aangelegd, laag en transparant. Het meubilair is strak en robuust en past qua uitstraling bij een Haven. Houtlook en staal vormen de basis. Het zijn ook niet allemaal formele zitplekken en banken, juist hoogteverschillen in steigers nodigen uit om te zitten en vormen lange banken voor eigen interpretatie. De van den Eijndekade vraagt om verdere detaillering om ook hier wandelen en zitten plezierig te maken. de boomroosters, ondergrondse containers en smalle strook met doorgaande weg nodigen nu niet uit om te lopen.

5.2 Verlichting

Een Haven en verlichting horen bij elkaar. Een nadere uitwerking is nodig. Wij gaan uit van een verlichting op meerdere niveaus waardoor sfeer en veiligheid optimaal zijn. Gebruik van de steigers voor verlichting is essentieel, het benadrukt de inrichting, ook in het donker, en nodigt uit om hier te komen. Verlichting in of op de steigers zorgt voor een lage zachte vorm van strijklicht. Ook het aanlichten van het water zelf (strijklicht) kan bijdragen aan een ‘Haven bij nacht’.

19

6. PVE & Ontwerp PROGRAMMA VAN EISEN Functie

Omschrijving

1. Aanlegplaats- en passanten

Kort verblijf voor horecabezoek; rondvaartboot

2. Sloepenhaven

Sloepenhaven voor sloepen < 10 m.

3. Botenhelling

Botenhelling t.b.v. verenigingen, passanten en sloepenhaven

4. Looppad

Boulevardachtig looppad.

5. (Avond)horeca

Avondhoreca, hotel, terras. min. 2 permanente horecagelegenheden.

6. Ambulante horeca

Ruimte voor wisselende kraam (vis b.v.). Op grasveld of bij parallelweg.

7. Staatmeubilair

Picknicktafels met banken. Sporttoestellen. Grasveldje goede locatie.

8. Evenementen

Sinterklaasintocht en daarnaast 4/5 keer per jaar een n.t.b. evenement

9. Voorzieningen voor kinderen

Speel- en zwemgelegenheden stimuleren voor kinderen en jongeren

10. Huur- en deel mogelijkheden

Verhuur van sloepen, bootjes en/of suppen. Deelconcepten onderzoeken.

11. Sfeer, gezellig, allure en groen

Inrichting Haven en directe omgeving

Het ontwerp voldoet optimaal aan de geformuleerde uitgangspunten. De functies krijgen een plek, bestaande afspraken worden ingepast en ruimte wordt gemaakt voor nieuwe functies op het water. Ook qua sfeer en beleving sluit het ontwerp meer dan aan. Door te kiezen voor inrichting van álle oevers wordt de Haven één geheel en echt een plek. Uitgangspunten als gezellig, veilig, levendig, van en voor Heemstede worden zo ingevuld. Dit is mede gedaan door input van bewoners en geïnteresseerde Heemstedenaren.

20

7. technische aspecten 7.1 Diepte

De beoogde diepte van de Haven zoals opgenomen in het baggerplan is 2,50 m. Dit is ruim voldoende voor het beoogd gebruik. Er zullen vooral sloepen en kleinere motorjachten te gast zijn, maar voor een sporadisch zeiljacht op doorreis is de diepgang eveneens voldoende. Plaatselijk langs de kades is de diepgang nu minder en is baggeren nodig.

7.2 Steigers

De steigers worden vaste steigers, uitgevoerd in houtlook materiaal met een robuuste en luxe uitstraling. De voorschriften van de gemeente Heemstede voor materiaalgebruik (duurzaamheid) zijn ook voor ons uitgangspunt. De steigers worden voorzien van kikkers of rongen om de boot eenvoudig vast te maken. Voor de bewonersligplaatsen en sloepensteiger zijn ook kleine vingerpieren of opstapsteigers voorzien die het comfort verhogen.

7.3 Afsluitbaarheid

De sloepensteiger parallel aan de Van den Eijndekade wordt afsluitbaar met een hek óp de steiger. dit wordt zo vormgegeven dat het wegvalt in het openbare ruimte beeld. Het belemmert de vrije oploop en zorgt daarmee voor meer veiligheid voor de boten (en daarmee voor over het algemeen betere kwaliteit bootjes die hier ligplaats kiezen.

7.4 Elektra

De elektravoorzieningen voor de vaste ligplaatsen worden sober en praktisch. Niet voor iedere boot is een elektrische aansluiting nodig. De groeiende elektrische vloot vraagt om eigen voorzieningen. Er worden stroompalen voorzien in ‘watersportstijl’ als zuiltjes met meerdere aansluitingen per zuil.

Bij de ligplaatsen voor kortbezoek komt een stroompaal met bepaling per kWu.

7.5 Watertappunt

Nabij de vaste ligplaatsen (sloepen en bewoners) is een waterhaspel nodig om water te tanken voor onderweg en om de boot schoon te maken na gebruik. Een eenvoudige voorziening met tuinslang voldoet. Per locatie één centrale aansluiting met een voldoende lange slang is voldoende.

7.6 Sanitair

De Haven vormt een vertrekhaven voor bewoners en een bestemming voor bootjes van elders. Voor beiden is sanitair geen vereiste. Voor gastbootjes is dit wel van meerwaarde om na een vaartocht even naar het toilet te kunnen. Dat kan bij de horeca. Het is gewenst met de te ontwikkelen horeca afspraken te maken over gebruik van de toiletten door havengasten binnen en buiten openingsuren.

7.7 Brug

De Kwakelbrug is aangepast en beweegbaar. Bediening gebeurt met een pasje. Aanpassing voor bediening met een knop voor aankomende bootjes is gewenst. Het zal niet vaak nodig zijn, de doorvaarthoogte is 2,20 meter in gesloten toestand. Dat is voor alle open boten voldoende. Bediening is dan niet nodig.

21

8. parkeren 8.1 Parkeren auto’s

In het plan zijn 22 parkeerplaatsen aan de Havenstraat opgenomen. Globaal is uit te rekenen dat wanneer alle functies tegelijkertijd worden uitgeoefend 34-46 plaatsen nodig zijn, mede-afhankelijk van de grootte van de rondvaartboot. Hierbij is de compensatie voor de omvorming van de Industrieweg tot groene boulevard nog niet meegenomen. De situatie dat alle functies tegelijkertijd zullen worden gebruikt zal niet veel voorkomen. Gebruik van de sloepen, verhuur van bootjes en de rondvaartboot zal vooral in het weekend gebruikt worden, waarbij ook gebruik kan worden gemaakt van de parkeerplaatsen aan de Industrieweg en de Nijverheidsweg. De horeca zal ook buiten het weekend en ’s avonds open zijn. Dubbel gebruik van parkeerplaatsen ligt dan ook voor de hand.

8.2 Fietsparkeren

Het is goed om ruimte te maken voor fietsparkeren. Dit is ook voor een groot deel voor de horeca, bootverhuur en rondvaartboot. Een onderbouwing hiervoor is erg lastig, de fietsparkeerkencijfers van de CROW geven ook geen duidelijkheid hierover. Voor het hele havengebied houden we rekening met 30 à 50 fietsparkeerplekken.

22

9. verkeersadvies

overwegingen van de gemeente

"Het havenlab voorziet een aantal situatiewijzigingen die invloed hebben op de huidige verkeerssituatie. Om deze reden is een eerste advies gevraagd aan de gemeente (zie kader "overwegingen van de gemeente"). Hieruit blijkt dat er diverse punten zijn in het huidige verkeersbeleid rondom de haven die aandacht verdienen en mogelijk moeten veranderen om alle uitgangspunten van het Havenlab te verwezenlijken. Het Havenlab voorziet een aantal slimme en/of creatieve

oplossingen om de huidige verkeerssituatie en de toekomstige haveninrichting met elkaar te verenigen. Hiertoe denken wij graag mee in de verdere verandering en uitwerking van de verkeerssituatie. Het Havenlab heeft vooralsnog geen concrete oplossingen op de aandachtspunten, omdat het geen verkeersdeskundige in de arm heeft en er eerst een princiepebesluit zal moeten zijn over het al dan niet uitvoeren van het plan zoals Havenlab dat voorstelt, dus inclusief het zoeken naar de benodigde verkeerswijzigingen"

Samen met de gemeente Heemstede werd een eerste analyse gemaakt van de verkeerssituatie rond de Haven. Dit levert mogelijkheden op, maar ook enkele complexiteiten. De omgeving zal in de toekomst gaan veranderen (bedrijventerrein) waardoor de gewenste verkeersafwikkeling beter inpasbaar is. Voor de tussenliggende periode moet naar een alternatief gezocht worden.

Als de gehele ventweg wordt afgesloten moeten weggebruikers vanuit de Havenstraat verplicht rechts afslaan de Heemsteedse Dreef op. Weggebruikers richting Hoofddorp/Haarlem moeten daardoor een enorme omweg maken. Fietsers in dezelfde richting worden geconfronteerd met extra oversteken. Gezien de verkeerscirculatie is het niet wenselijk het onmogelijk te maken de ventweg Heemsteedse Dreef te gebruiken in de richting van noord naar zuid (vanuit de Havenstraat). Ook betekent het voorstel een toename van verkeer op al overbelaste hoofdrijbaan van de Heemsteedse Dreef. Er is momenteel nog onvoldoende beeld over hoeveel verkeer deze beweging gaat maken om daar een goed onderbouwd oordeel op te geven.

9.1 Deelgebieden verkeersadvies

1. Heemsteedse Dreef (ventweg) 2. Snelheid Van Den Eijndekade 3. Industrieweg

1. Heemsteedse Dreef (ventweg)

In de huidige situatie is de ventweg Heemsteedse Dreef bereikbaar in 2 richtingen. Vanuit het Havenlab is voorgesteld alleen de richting van noord naar zuid open te houden. Weggebruikers van zuid naar noord kunnen gebruik maken van de hoofdrijbaan Heemsteedse Dreef.

Tot slot wordt de ventweg momenteel weleens gebruikt voor grootschalige politiecontroles. Het is niet bekend hoe de politie tegenover dit voorstel staat om deze mogelijkheid te beperken.

23

9. verkeersadvies overwegingen van de gemeente

Invulling ventweg

In het plan is voorgesteld de ventweg een andere functie te geven dan alleen ‘’verkeer’’. De ventweg blijft wel toegankelijk voor verkeer. Daarnaast wordt het terrein ook ingevuld door (kleinschalige) horeca. De verschillende functies verkeer en horeca zijn op zich mogelijk, maar ook hier geldt dat er onvoldoende zicht is op het aantal verkeersbewegingen om het aspect verkeersveiligheid goed te kunnen beoordelen. Aandachtspunt is vrachtverkeer vanuit Haarlem. Het moet voor hen mogelijk blijven de Havenstraat te bereiken via de ventweg. Vrachtverkeer vanuit Haarlem kan nu namelijk alleen de draai maken via de Heemsteedse Dreef bij het kruispunt met de Postlaan/Van den Eijndekade de ventweg Heemsteedse Dreef op. De draai de tegenrichting Heemsteedse Dreef op is te krap (te kleine bochtstraal). Als men er voor kiest eenrichtingsverkeer op de ventweg in te stellen, wordt aanbevolen om een uitzondering te maken voor vrachtverkeer. De ruimte op de kade blijft om elkaar te kunnen passeren. Ook is het nog de vraag of eenrichtingsverkeer met uitzondering voor vrachtverkeer en fietsers juridisch stand houdt.

Veel vrachtverkeer (alleen verhuiswagens en eventueel dierenwinkel) wordt er overigens niet verwacht. Ook hier geld dat er onvoldoende zicht is op de toekomstige verkeersbewegingen waarbij conflicterende bewegingen ontstaan. Er komen wel wat woningen, havenplaatsen en horeca bij waardoor het aantal verkeersbewegingen sowieso gaat toenemen. Aangezien zowel de Van den Eijndekade, ventweg Heemsteedse Dreef als Havenstraat erftoegangswegen met een snelheidslimiet van 30km/uur zijn, geldt dat de kruispunten gelijkwaardig blijven. Oosterkade in Medemblik. Eenrichtingsweg langs de kade. Langs de muur bevinden zich (op afbeelding linksonder slecht zichtbaar) in de lente/zomer/herfst terrassen waar auto’s langs rijden. Tijdens evenementen kan de kade worden afgesloten.

24

9. verkeersadvies overwegingen van de gemeente

2. Snelheid Van Den Eijndekade

Gevraagd is of de snelheid op de Van den Eijndekade omlaag kan worden gebracht/ worden gehandhaafd én of het mogelijk is een verbod in te stellen voor vrachtverkeer. De Van den Eijndekade heeft momenteel een snelheidslimiet van 30km/uur. Dit is ook de reden waarom de verharding bestaat uit klinkers. Vanwege de lange rechtstand en de breedte van de weg is het echter gemakkelijk harder te rijden dan 30km/ uur. De politie heeft aangegeven alleen te kunnen handhaven op 30km/uur-wegen als deze ook de uitstraling hebben van een 30km/uur-weg. Vanwege het vrachtverkeer van en naar het industrieterrein is het niet mogelijk de weg te versmallen (onderdeel van 30km/uur-uitstraling) waardoor vrachtwagens elkaar niet meer kunnen passeren. Ook snelheidsremmende maatregelen zoals drempels zijn voor de bewoners onwenselijk vanwege trillingen. Tot slot is de Van den Eijndekade de route van en naar de brandweerpost. Vanwege de aanrijdtijden is het niet mogelijk fysieke snelheidsremmende maatregelen toe te passen.

Vrachtverkeer

Het afsluiten van de Van den Eijndekade voor vrachtverkeer is zeer onwenselijk. Het industrieterrein is voor gemotoriseerd verkeer – naast de Van den Eijndekade – alleen via het kruispunt Cruquiusweg-Javalaan te bereiken. Buiten dat het kruispunt Cruquiusweg-Javalaan redelijk overbelast is en daardoor voor veel onveilige verkeerssituaties zorgt, is het in noodgevallen nodig het industrieterrein bereikbaar te houden in het geval een van de twee ontsluitingswegen niet toegankelijk is. Buiten de vraag om gaan we binnenkort wel een onderzoek starten naar de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van het industrieterrein (in kaart brengen nieuwe oplossingsmogelijkheden). Ongeacht het resultaat van dit onderzoek zijn we niet voornemens om vrachtverkeer te weren van de Van den Eijndekade. Wel kan een maatregel uit het onderzoek ervoor zorgen dat de hoeveelheid vrachtverkeer uiteindelijk afneemt in het geval er een ontsluitingsmogelijkheid bij komt.

25

9. verkeersadvies overwegingen van de gemeente

3. Industrieweg

Het voorstel is een gedeelte van de Industrieweg om te vormen naar een groenere bestemming. In de afbeelding links tussen de rode lijnen de Industrieweg in de huidige situatie. In de afbeelding rechts de beoogde situatie waarbij het wegvak tussen de rode lijnen een groene(re) bestemming krijgt. Vanuit het oogpunt verkeer is het verwijderen van dit wegvak zeer onwenselijk. In onderstaande visualisatie wordt toegelicht waarom. A. De verkeerscirculatie wordt anders waardoor er een hogere verkeersdruk komt op de kruispunten Van den Eijndekade/Nijverheidsweg en Industrieweg/Nijverheidsweg. Deze kruispunten zijn thans al erg druk met onder andere schoolgaande kinderen en vrachtverkeer. Tevens moet er een omweg worden gemaakt om de Industrieweg te kunnen bereiken. Voor ondernemers onwenselijk. Tevens voor hulpdiensten onwenselijk. De voorkeur is dat panden vanuit twee richtingen bereikbaar zijn.

B. Diverse panden en een privaat parkeerterrein/leveringslocaties worden onbereikbaar als de Industrieweg op dat gedeelte wordt verwijderd. Dit privaat terrein is momenteel alleen te bereiken via deze weg (Industrieweg). C. Langs de Industrieweg wordt veel langs geparkeerd. Dit levert geen problemen op. Het opheffen van de Industrieweg heeft als resultaat dat de parkeerdruk in de omgeving hoger wordt. De parkeerdruk in de omgeving is al vrij hoog, waardoor het onwenselijk is deze nog hoger te maken. D. Vanuit wegonderhoud is een tweezijdige benaderbaarheid ook zeer wenselijk.

26

9. verkeersadvies overwegingen van de gemeente

Hoewel een groene bestemming en verkeer nog altijd niet goed te combineren zijn wordt dit wel verwacht. Grastegels zijn alleen haalbaar met zeer weinig verkeer, kunstgras wordt kapotgereden en een zonnepanelenwegdek budgettair niet haalbaar en onlogisch gezien de situering. Een optie is een semi-verharde, waterdoorlatende rijbaan. Het gedeelte waar de banden het wegdek raken is volledig verhard. Het gedeelte waar normaliter niet vaak overheen wordt gereden kan opener worden uitgevoerd waardoor er ruimte is voor groen en afvoer van water. Op deze wijze oogt het minder als een brede verharding. Parkeervakken kunnen ook op deze wijze worden uitgevoerd. Het blijft echter discutabel of bovenstaande visualisatie een geschikte oplossing is voor op een industrieterrein, waar het ‘’grijze’’ overheersend is t.o.v. het ‘’groene’’.

27

10. duurzaamheid & onderhoud De Haven moet een duurzaam karakter krijgen. Inrichting, materiaalgebruik, waterkwaliteit en groen moeten samen zorgen voor een duurzame plek. Enkele uitgangspunten die wij formuleren voor wat betreft duurzaamheid:

De steiger aan de zijde van de Dreef is periodiek wegneembaar om onder water onderhoud door het waterschap mogelijk te maken.

1. Bij materiaalkeuze is gebruik van duurzame en hergebruikte materialen uitgangspunt. We streven naar houtlook op basis van duurzaam recyclemateriaal, voorkomen extra grondstofgebruik en zetten in toetsen materialen en inrichting op hun effect op de waterkwaliteit 2. We volgen en accommoderen de trend om meer elektrisch te gaan varen. Dit zorgt voor minder CO2, minder geluidsbelasting en minder watervervuiling. Elektrafaciliteiten voor bezoekers en bewoners zijn geschikt om boten op te laden 3. We richten de Haven zo in dat deze flexibel in kan spelen op nieuwe trends en behoeftes. Havenplaatsen worden geschikt voor meerdere soorten boten, waardoor gebruik van grondstoffen beperkt worden 4. We zorgen voor optimale milieufaciliteiten voor de gescheiden afvoer van afvalstromen voor zover deze er in de Haven zijn. Toezicht en handhaving moeten zorgen voor een adequaat gebruik van de voorzieningen

10.1 Onderhoud

De Haven wordt wat betreft het Havenlab zo uitgevoerd dat onderhoud beperkt blijft en de kosten van onderhoud laag zijn. Door gebruik van duurzame materialen, onderhoudsarme steigerconstructies (vaste steigers), beperking van scharnierpunten en rubuuste ontwerpen streven we naar behoud van de voorzieningen in de openbare ruimte. De steigers worden zo vormgegeven dat er geen drijfvuil onder de steiger kan komen of kan blijven. 28

11. Toegankelijkheid mensen met een beperking 11.1 Mensen met een beperking

Het Havenlab acht het belangrijk dat de Haven en haar faciliteiten goed toegankelijk zijn voor mensen met een beperking en ouderen. Dit is pragmatisch te behalen met de juiste aanpassingen aan looproutes. Voor mensen met een beperking en kinderwagens zou het eveneens wenselijk zijn om veilig rondom de Haven te kunnen rijden of lopen. Hiervoor moeten slimme oplossingen gevonden worden, daar de huidige situatie dat niet altijd toestaat, zoals bijvoorbeeld de stoep aan de Van den Eijndekade niet breed genoeg is door obstakels zoals bomen (met grote beschermings banden) ondergrondse containers en ‘n versmalling van de stoep vlak voor de brug.

11.2 Hellingbaan

Er lijkt slechts één plek geschikt voor inpassing van een hellingbaan, op veilige wijze. Deze kan ingepast worden in de hoek “parallelweg”Havenstraat”, om de grote steiger toegangkelijk te maken. De toegang van de hellingbaan kan (afhankelijk van de ruimte van de steiger die parallel loopt aan de Havenstraat) of aan de “parallelweg” of aan de Havenstraat gesitueerd worden. Maar in ieder geval in die hoek. Het Havenlab adviseert een breedte van de hellingbaan waarbij tegelijkertijd “stijgend”als ook “dalend” “verkeer” elkaar kan passeren. Voor mindervalide wandelaars adviseert het Havenlab aan minimaal één zijde een leuning te monteren, nog veiliger is ‘t om ‘t aan twee kanten te monteren.

29

12. Handhaving Door het onderhavige plan Nieuwe Haven van Heemstede zal de publieke ruimte rondom en in de Haven van Heemstede sterk wijzigen van karakter. Van een vrij rustige open waterbak, wordt de Haven een attractieve sloepenhaven met passanten, vaste ligplaatsen en sloepenverhuur. Rondom de Haven ontstaan mogelijkheden voor Horeca met terrassen, ruimte en plaats voor evenementen (ook in de Haven), wandelroutes en andere vormen van (kleinschalige) openluchtrecreatie.

Terzijde: Om de toenemende druk op handhaving wat te doen afnemen zal er bij de invulling van de openbare ruimte rondom de Haven gekeken kunnen worden hoe door het plaatsen van (groen-) voorzieningen op de kop van de Haven en op de Van Den Eijndekade het fout parkeren onmogelijk wordt.

Door deze wijziging van karakter van de Haven zal op tal van terreinen de druk toenemen om beter toezicht te houden op de Haven van Heemstede. Er zal goed en scherp gehandhaafd moeten worden. Met name, maar niet uitputtend, op de volgende punten:

12.1 Parkeren rondom de Haven

Conform het plan nieuwe Haven neemt de bedrijvigheid rondom en in de Haven toe. De Van Den Eijndekade is een weg waarop veel wordt gefietst door vaders en/of moeders met kinderen en jeugd van en naar speelpark Meermond. Daarnaast fietsen er veel leerlingen van en naar het College Hageveld. Bovendien is de Van Den Eijndekade een doorgangsweg voor de uitrukkende brandweer en rijdt er veel groot en zwaar vrachtverkeer. Op de Van Den Eijndekade bevindt zich bovendien een in- en uitrit van de vrij grote parkeergarage Waterhof. Fout parkeerders belemmeren het uitzicht van de in- en uitrijdende auto’s. De weg op de kop van de Haven moet vrij blijven van geparkeerde auto’s (vrachtauto’s/containers) om een goede doorstroming op deze weg te garanderen. Dit alles vraagt om goed, scherp en frequent toezicht rondom de Haven om parkeeroverlast (fout parkeren op wegen en stoepen) te voorkomen in het belang van de verkeersveiligheid en de gezelligheid rondom de Haven te bevorderen. 30

12. handhaving

12.2 Havenbeheer

Voor goed havenbeheer adviseren wij dat er een goed en duidelijk Havenreglement wordt opgesteld. Buiten het feit dat iedere Haven een reglement moet hebben, voor de nieuwe Haven van Heemstede geldt dat in het bijzonder aangezien de Haven zich bevindt midden in een bebouwd gebied met dicht op het water woningen en ondernemingen. Dit vraagt om opname in het Havenreglement van goede en duidelijke gedragsregels voor passanten en sloepeigenaren met een vaste ligplaats.

12.3 Milieuaspecten

De nieuwe Haven mag het milieu niet extra belasten. Gedacht moet worden aan goede afval afvoer (waar blijft het afval van de sloepen? De ondergrondse vuilcontainers voor de appartementen Waterhof zijn nu al niet toereikend), aanpak van zwerfafval, open vurenbeleid, aanpak van smerige lucht van bijvoorbeeld pruttelende sloepmotoren en inferieure afzuiging foodtrucks. Milieuontlastende maatregelen zoals het gebruik van elektrische motoren bij de sloepen in het algemeen en bij de sloepen voor de verhuur in het bijzonder, juichen wij toe en zouden gestimuleerd moeten worden.

31

12. handhaving

12.4 Veiligheid en voorkomen van overlast en hinder

Een goed en degelijk vergunningenstelsel zal toezien op de activiteiten die gaan plaatsvinden in en rondom de nieuwe Haven van Heemstede. Dit geldt voor activiteiten die continu plaatsvinden, zoals Horeca en terrassen (geluid) en standplaatsen voor foodtrucks (stankoverlast), maar zeker ook voor activiteiten die incidenteel worden georganiseerd zoals evenementen. De veiligheid voor bezoekers en het voorkomen van onnodige overlast en hinder (geluid- en stankoverlast) voor omwonenden en ondernemingen rondom de Haven dient daarbij centraal te staan. Activiteiten en evenementen moeten qua veiligheid en organisatie beheersbaar zijn en goede handhaving moet mogelijk zijn.

32

12. handhaving

12.5 Uitvoering handhaving

Heemstede heeft vier vaste buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s). Daarnaast is er een controleur bijzondere wetten actief. Zij zien er op toe dat Heemstede schoon, heel en veilig blijft. De BOA’s zijn actief op de terreinen: verkeer, openbare ruimte, milieu en flora en fauna. Zij zijn de gekwalificeerde personen om de regels rondom en in de nieuwe Haven van Heemstede te handhaven, met name op de in deze paragraaf omschreven vier punten. Uiteraard kunnen zij hierbij samenwerken met de politie en, indien aangesteld, een Havenmeester. Wij verwachten dat de werkdruk van de BOA’s en van de controleur bijzondere wetten gaat toenemen, indien het plan van de nieuwe Haven door de gemeente Heemstede wordt aangenomen.

12.6 Conclusie Havenlab

Het Havenlab heeft met deze analyse van de handhavingsvraagstukken willen aangeven hoe belangrijk het is dat de regelgeving en handhaving van de activiteiten op en rond het water goed geregeld zijn en verzoekt de gemeenteraad dan ook om hiermee in de besluitvorming over het ontwerp van het Havenlab rekening te houden. Met andere woorden en om deze paragraaf Handhaving af te sluiten met een mooie Haventerm: deze conclusie van het Havenlab moet in de besluitvorming door de gemeenteraad van Heemstede inzake plan nieuwe Haven van Heemstede ‘verankerd’ zijn!

33

13. markt & meerwaarde 13.1 Meerwaarde van de Haven

De Haven krijgt een eigen positie in Heemstede, voor natte én droge bezoekers. De plek nodigt ondernemers uit om zich hier te vestigen, het nodigt evenementenorganisaties uit om gebruik te maken van de nieuwe mogelijkheid en het nodigt bewoners en bezoekers uit hun bestedingen in Heemstede te doen. Daarmee zorgt de Haven voor een grote economische en bedrijfsmatige impuls. Maar een haven is geen haven als er geen boten komen. Een beknopte analyse van de markt zorgt voor het volgende beeld.

13.2 Plezierjachten op doortocht

Jaarlijks passeren zo’n 7000 schepen de bruggen van Haarlem. Zij zijn op doorreis via de Staande Mastroute of maken een meerdaagse vaartocht door Nederland. De schepen passeren ook Heemstede. Een beperkt deel zal ook verleid worden Heemstede te bezoeken. Als 3% van de schepen afslag Heemstede pakt, komen er jaarlijks 210 boten op doorreis op bezoek.

13.3 Sloepen uit Heemstede

Alleen al in Heemstede zelf zijn er naar schatting 400 sloepen bij woningen en aan kades afgemeerd. De bestemming Heemstede Haven zal voor hen echt iets toevoegen, een kort rondje varen en eindigen op het terras. We verwachten dat de helft van de bootjes ieder jaar naar de nieuwe Haven komt, 200 bezoekers voor een paar uur.

13.4 Sloepen uit de regio

In Haarlem, Bennebroek en Hillegom liggen nog eens minimaal 2000 open bootjes en sloepen. Wij schatten in dat minimaal 20% daarvan jaarlijks naar Heemstede vaart, mogelijk nog meer. Daarmee komen 400 bootjes het dorp in op zoek naar een ligplaats.

13.5 Sloepverhuur, bewoners en sloepenhaven.

Ook de vaste ligplaatsen zorgen voorbeweging in de Haven. Sloepen en bewoners varen minimaal 7 keer per jaar een rondje, verhuursloepen en gedeeld-bezit sloepen nog meer. Samen zorgen zij voor 600 tot 1000 vaarbewegingen per jaar. Een rondvaartrederij toont interesse in Heemstede. Het exacte programma is nog niet duidelijk. Indien zij per week in het zomerseizoen 3 keer per week varen met gemiddeld 25 gasten, zorgen 75 vaarbewegingen voor een kleine 2000 extra gasten. De havencapaciteit kan deze vraag aan. De flexibiliteit van de indeling biedt ook op een drukke zomerse zondag voldoende capaciteit. Voor 1000 gastbezoeken per boot, 75 rondvaartbezoeken en maximaal 1000 vaarbewegingen van ‘eigen’ bootjes biedt de Haven plaats. Deze aantallen zorgen zelden voor overlast en meestal voor levendigheid en beweging op het water. En dat maakt een haven een haven.

34

14. financiering 14.1 Exploitatie, opbrengsten

De Haven levert door de schaal, de functies en de inrichting geen direct rendement op. De vaste ligplaatsen (bewoners, sloepen, bestaande boten in de Haven) zorgen voor een beperkte maar vaste omzet. De bijdrage die vanuit horeca, sloepverhuur en rondvaarten te realiseren valt is beperkt maar levert een kleine bijdrage op in de exploitatiekosten. Bezoekers die voor enkele uren naar Heemstede komen betalen niet voor hun aanlegplaats (ongebruikelijk in de watersport) en dragen dus vooral indirect bij aan de lokale economie (bestedingen). De opbrengsten van de Haven worden geraamd op ca € 20.000. Dat is onvoldoende om een bijdrage te leveren aan de investeringen en afschrijving. Streven moet zijn om de opbrengsten kostendekkend te laten zijn voor de doorlopende directe exploitatiekosten.

14.2 Exploitatie, kosten

De kosten voor een openbaar toegankelijke Haven in een dorpskern zijn niet eenvoudig te ramen. Belangrijk is in alle gevallen dat er toezicht is, dat er ruimte is voor regelmatig onderhoud van de steigers en voorzieningen en dat er een kleine reservering is voor zaken die kapotgaan. Ook zijn er onvermijdelijke exploitatiekosten (verzekeringen, vastrechten etc.) die op de exploitatie drukken. In de tabel is een eerste idee gegeven van exploitatiekosten. De kosten komen globaal overeen met de mogelijke opbrengsten. (realistisch) Streven is daarmee een kostendekkende exploitatie na de publieke investering.

14.3 Exploitatieconstructies

Er zijn verschillende exploitatieconstructies beschikbaar die van elkaar verschillen qua gemeentelijke zeggenschap, ondernemersrisico en financierbaarheid. Koop of erfpacht van een haven komt vaak voor als er sprake is van een rendabele exploitatie met ruimte voor herinvestering. In Heemstede zien we de Haven als een openbare voorziening. De gemeente doet de investering, schrijft hierop af en heeft daarmee ook de verantwoordelijkheid voor de exploitatie. Het uitbesteden van deze exploitatie (bijvoorbeeld in opdracht uitvoeren of in concessie exploiteren) is zeer goed mogelijk. De gemeente kan vooraf de voorwaarden stellen om de Haven te beheren of te exploiteren, en hierin het onderhoudsniveau, beheertaken en tarieven vastleggen.

14.4 Exploitatiepartners

Vervolgens kan gekeken worden naar een partner uit de omgeving die de dagelijkse werkzaamheden doet. Dat kan een aangelegen ondernemer zijn, of een watersportvereniging uit het dorp. Ons idee is dat de Haven een gemeentelijke taak is (voorwaarden bepalen) maar dat de dagelijkse werkzaamheden beter op hun plek zijn buiten het gemeentelijk apparaat. De keuze voor een concessie (risico bij exploitant) of een beheerder (risico gemeente) kan gemaakt worden als bekend is welke mogelijke partners zich om de Haven vestigen. In doorlopende kosten en opbrengsten maken de modellen elkaar onderling weinig uit.

35

14. financiering

14.5 Financiële mogelijkheden gemeente Heemstede

Er is op dit moment door de gemeente Heemstede geen geld gereserveerd voor dit project. Ook voor onderhoud en dergelijke is geen budget beschikbaar. In deze paragraaf zijn alle kosten opgenomen die nodig zijn om deze haven te maken. Daarnaast zijn er opbrengsten van de beoogde woontoren Accent. Indien de woontoren niet gebouwd wordt, leidt dit tot een gederfde grondopbrengst van € 495.230 en voor € 65.100 aan gederfde bouwleges. Om dit plan mogelijk te maken is in totaal een investering nodig van €1.706.000.

36

15. juridisch In dit hoofdstuk volgt een overzicht van alle mogelijke vergunningen die nodig zijn om deze haven te realiseren.

15.1 Ligplaatsen

• De Verordening water moet aangepast worden, want de Haven is nu verboden gebied, daar zijn geen ligplaatsen. • Er moeten ook regels komen over de haven, mits de gemeente het gaan beheren. Indien een vereniging gaat beheren dan moet de Verordening wel iets worden aangepast maar zijn er geen regels in Verordening zelf over haven; • Voor de Ankerkade (Havendreef) is het al aangepast en zijn de ligplaatsen alleen bestemd voor aanliggende bewoners; • Ligplaatsvergunningen nodig voor vaste plaatsen. • De huidige ligplaatsen hebben een recht te mogen liggen in de haven.

15.2 Sloepenverhuur

• De exploitant van de botenverhuur heeft op grond van artikel 13 van de Verordening openbaar water een vergunning nodig

15.3 Rondvaartboot

• De exploitant van de rondvaartboot heeft ook op grond van artikel 13 van de Verordening openbaar water een vergunning nodig indien op of afstapplaats in gemeente

15.4 Horeca

• Dhw-vergunning alleen bij schenken alcohol; • Indien alcohol geschonken wordt moet ook een Bibob-aanvraag gedaan worden.

15.5 Ambulante horeca

• Standplaatsvergunning op grond van de APV • Omgevingsvergunning voor (strijdig) gebruik • Indien er meer bij komt dan 1 of 2 statafels, dan is een terrasvergunning noodzakelijk • Bij een standplaats, dus niet iets vasts, kan niet worden voldaan aan de eisen uit het Besluit inrichtingseisen Drank- en Horecawet en kan er geen Drank- en Horecavergunning worden verleend en mag er dus ook ter plaatse geen alcohol worden geschonken.