bijlage 1a leesversie Groenbeleidsplan gemeente Heemstede 80%.pdf
Tekst van het document
verkeer en reiniging en dit kan jaarlijks overgeheveld worden. Wanneer er bijvoorbeeld minder stoeptegels liggen, zal er minder onderhoud voor wegen zijn en hoeft er minder geveegd te worden. Deze besparingen overhevelen naar groen zorgt ervoor dat het onderhoudsbudget naar ratio gelijk blijft.
31
Groenbeleidsplan 2024-2033
4.2 Groen draagt bij aan alle maatschappelijke- en klimaatopgaven
In kaart brengen recreatiedruk
Uitbreiden waterberging
Om de groengebieden binnen Heemstede te beschermen brengen we de recreatiedruk
Waterbuffering, het infiltreren van regenwater en overgangszones hadden in het verleden
per gebied in beeld en zoeken oplossingen om ruimte te geven aan de natuur en de
minder prioriteit, maar vallen nu niet meer weg te denken uit het beleid en kunnen zelfs
recreatieve druk te verminderen. Recreatief groen (robuust groen dat tegen een stootje
bijdragen aan sociale cohesie. We gaan hier sterker op inzetten. We werken samen met
kan) zoals gras blijft gehandhaafd. Kijkgroen (groen met een lagere waarde op biodiversiteit
onze waterpartners maar ook zelfstandig aan de verbetering van de lokale waterkwaliteit.
of andere duidelijke functie) wordt omgezet naar een nieuwe functie groen en wordt
Plekken waar grote winst te behalen is, zijn bijvoorbeeld in het Wandelbos Groenendaal en
onder andere in beeld gebracht tijdens een wijkwandeling.
toekomstig Natuurpark Manpad.
Daarnaast gaan we in gesprek met inwoners, via wijkwandelingen en een wijkschouw34, om samen invulling te geven aan meer biodivers en klimaatrobuust groen in de wijk.
4.3 Openbaar groen is er voor iedereen en we doen het samen Belangrijk uitgangspunt is dat we niet alleen maar oog hebben voor de mens in ons lokale ecosysteem, maar juist ook voor de andere populaties zoals planten, dieren en het WE GAAN DE 3-30-300 REGEL STAPSGEWIJS INVOEREN: ■
■
mens, dier, plant en bodem te maken. We creëren meer mogelijkheden door met deze
3 bomen: inwoners kunnen hier aan bijdragen door bijvoorbeeld mee te helpen met
nieuwe bril te kijken naar groen. Zoals bijvoorbeeld concepten als ‘green to colour’, met veel
tellen.
waarde voor biodiversiteit én een hoge esthetische waarde voor de mens (het oog wil ook
30%: tijdens boomcontroles zal het kroonvolume worden genoteerd. Indien de 30% niet wordt gehaald, brengen we mogelijkheden en budget in beeld om wel tot 30% te komen.
■
bodemleven. In lastige situaties schakelen we experts in om gedegen afwegingen tussen
wat). Aandacht voor de verschillende populaties dieren in Heemstede zetten we door. We activeren inwoners door het aanbieden van onder andere nestkastjes, bijenhotels of andere maatregelen en informeren over het belang van de fauna.
300: de hittestress kaart geeft aan welke plekken vergroening nodig hebben. We onderzoeken welke verhardingen we kunnen vervangen door groen. Daarnaast kan hiermee gekeken worden welke woning geen toegang tot hebben tot een stuk openbaar groen van 400 m2.
32
Groenbeleidsplan 2024-2033
34. In opdracht van gemeente Heemstede heeft extern bureau Planterra schouwformulieren gemaakt, waarmee op objectieve wijze de kwaliteit van openbaar groen kan worden geschouwd. Er wordt gekeken naar biodiversiteit, kwantiteit en onderhoud. Daarnaast is een formulier gemaakt dat ingaat op de beleving van inwoners in de wijk. De resultaten van wijkschouwen vormen onderdeel van het opstellen van een integrale wijkaanpak.
In de wijk kan een inwoner een boomspiegel, plantsoen of snippergroen adopteren.
4.5 Brede samenwerking in het groen: onze partners
Deze kunnen op een biodiverse en klimaatbestendige wijze worden beplant. Gemeente
De samenwerking met lokale natuurorganisaties, inwoners en ondernemers bestaat uit drie
Heemstede informeert en inspireert inwoners om hiermee aan de slag te gaan.
fases.
We zetten ons als gemeente in voor meer groen, meer biodiversiteit, gezonde bomenpopulaties en klimaatrobuust groen. We werken daarin graag samen met inwoners. We
1.
In fase 1 is input gevraagd van betrokken partijen voor het tot stand komen van de 80% versie van het groenbeleidsplan.
ontwikkelen diverse acties om inwoners te motiveren mee te doen. Samen met inwoners
2. Fase 2 bestaat uit de wijkgerichte aanpak waarbij we op basis van de planning
gaan we de uitdaging aan tuinen te vergroenen en te onttegelen waar dat kan. Ook zoekt
voor het vervangen van plantsoenen en/of de noodzaak in verband met water-
de gemeente actief de samenwerking op met organisaties, zoals vrijwilligersnetwerken, de
overlast of hittestress gaan samenwerken met inwoners, ondernemers, kinderen
energiecoaches van Heemsteeds Duurzamer, (semi)overheidsinstanties en bedrijven.
om de wijk verder te vergroenen. Wijkwandelingen en informatieavonden maken deel uit van de wijkgerichte aanpak. In september 2023 starten we met een pilot in
4.4 Monitoren van de voortgang
de Geleerdenwijk. Op basis van deze pilot ontwikkelen we de wijkgerichte aanpak
Vanuit onze ambities en vanuit het beheer dat hieruit volgt hebben we voor de komende
door.
jaren al een aantal acties geformuleerd. Hieronder formuleren we deze acties en hoe en wie
3. Gemeentebreed motiveren we inwoners tot vergroening met lokale campagnes
deze monitoren. In deel 5 onderbouwen we de geschatte financiële kosten en benodigde
zoals bijvoorbeeld het adopteren van boomspiegels en andere lokale acties en
budgetten.
door aan te sluiten bij (nationale) campagnes van bijvoorbeeld Steenbreek en het IVN.
33
Groenbeleidsplan 2024-2033
1
Maatregel 3-3-300 invoeren: 3 bomen, 30% en 300 meter kaart maken
Wijze van monitoren
Door wie
Vanuit
Kaart
Beleidsmedewerker
Groenbeleidsplan
Wanneer?
2
Onderzoek boven en ondergrondse ruimte en kosten (Bankastraat)
Rapport
Extern bureau
Groenbeleidsplan
2024
3
Actualisatie monumentale en beeldbepalende bomenlijst
Overzicht
Beleidsmedewerker
Evaluatie kapbeleid
2024
4
Oprichten bomenfonds
Jaarlijkse vaststelling
Financiën
Evaluatie kapbeleid
2025
5
Bomenbestand aanvullen met kroonvolume
Jaarlijkse rapportage naar raad
Beleidsmedewerker
Evaluatie kapbeleid
2024-2027
6
Updaten Programma van eisen (PvE) met bomenposter
Aangepast Programma van Eisen
Beleidsmedewerker
Groenbeleidsplan
2023
7
Hydrologisch onderzoek uitvoeren voor het Wandelbos
Onderzoek
Beleidsmedewerker
Beheerplan Wandelbos Groenendaal
2025
8
Natuurvriendelijke oevers in beeld brengen via een kansenkaart
Kansenkaart
Beleidsmedewerker met Waterschap
Programma Water
2023/2024
9
Een eekhoornbrug bouwen ter hoogte van o.a. de Hartekamp Groep over de Herenweg
Faunabrug
Nota Ecologie
2024
10
Het maaibeheer aanpassen naar extensief, ecologisch beheer met verkenning methodes als sinusmaaien35 etc.
Integratie in beleid
Beleidsmedewerker
Nota Ecologie
2024/2025
11
Implementatie Handboek bomen
Integratie in beleid
Beleidsmedewerker
Groenbeleidsplan
2024/2025
12
Bijhouden vergroting groenareaal
Kaart
Beleidsmedewerker
Groenbeleidsplan
voortdurend
13
Wijkgerichte aanpak door-ontwikkelen
Pilot
Beleidsmedewerker
DVO2 Reiniging
2024
14
Uitgiftekaart groen uitbreiden
Uitgiftekaart
Beleidsmedewerker
Groenbeleidsplan
2024/2025
15
Actualisatie adoptiekaart
Adoptiekaart
Beleidsmedewerker
Groenbeleidsplan
2025
16
Wandeling met de ecoloog
Wandelingen
Beleidsmedewerker en ecoloog
Groenbeleidsplan
Gedurende wijkwandelingen
17
Kansenkaart voor ecologie/biodiversiteit
Nota Ecologie
Gedurende wijkwandelingen
18
Uitvoering koppelen aan projecten in de wijk
Groenbeleidsplan
Voortdurend
Programma van Eisen
35. Sinus maaibeheer houdt in dat gemaaid wordt in een organisch patroon, waarbij slechts een deel van de vegetatie wordt gemaaid en de rest blijft staan. Per keer wordt een ander maaipatroon aangehouden waardoor verschillende hoogtes van begroeiing in een natuurlijk patroon ontstaan.
34
Groenbeleidsplan 2024-2033
Deel 5
Financiële verantwoording
Gemeente Heemstede is trots op haar groen en is bereid hierin te blijven investeren: voor regulier beheer en voor investeringsprojecten, zoals het herinrichten van lanen of projecten met inwoners. Echter, extra investeringen zijn nodig als we de ambities willen bereiken zoals omschreven in dit groenbeleidsplan.
35
Groenbeleidsplan 2024-2033
5.1 Jaarlijkse onderhoudskosten Huidig Areaal Heemstede (1/1/2023) Soort groen
Circa hoeveel m2/stuks
Door wie
Gras
375.380 m2
Gazon, bloemenweide, ruig gras, gazon met bollen, oevergrassen
Beplanting
135.410 m2
Bosplantsoen, vaste planten, heesters, struikrozen en bodembedekkers
Hagen
11.950 m2
Bomen
11.440 stuks
in beplanting/ verharding/ gazon/ bloemenweide en zijnde knot- en leibomen
Beschikbare Onderhoudsbudgetten (jaarlijks) In de huidige begroting 2023 zijn de volgende onderhoudsbudgetten opgenomen voor: Totaal aan budgetten beschikbaar (jaar 2023) voor uitbesteed groen onderhoudswerk bedraagt € 1.029.000. Daarnaast wordt een heel klein deel van het groenonderhoud uitgevoerd door onze eigen serviceteams, die ook actief zijn bij het afdoen van meldingen met betrekking tot het
Figuur 6 Voorbeeld beeldmeetlat met de niveau´s A, B, C en D. Deze zijn ook verwerkt in de schouwformulieren in bijlage IV.
openbaar groen. Berekening aan totale onderhoudskosten (jaarlijks/cyclisch) Berekend op basis van landelijke gemiddelde kostenkengetallen, doorberekend op het
Daarnaast is gebleken dat er een jaarlijks extra budget van circa € 80.000 nodig is voor bijvoorbeeld: ■
Door externen uit te voeren onderzoeken bomen
■
Bestrijding Eikenprocessierups
Op dit moment wordt zoveel mogelijk gewerkt op kwaliteitsniveau A (zie een voorbeeld in
■
Bestrijding Duizendknoop
figuur 6). Het onderhoudsbudget dat nodig is om alles op kwaliteitsniveau A te behouden
■
Water geven bomen bij droge zomers
huidige groenareaal van Heemstede en op basis van verschillende beheerniveau ’s.
is € 1.251.000.
36
Groenbeleidsplan 2024-2033
VARIANTEN IN KEUZEN EN AMBITIES 5.2 Vervangingsinvesteringen plantsoenen Aan de hand van de hoeveelheid groen areaal (m2 en stuks) en kostenkengetallen voor de aanleg van groen, zijn de totale kosten berekend om al dat areaal te vernieuwen/ vervangen. Op basis van de gemiddelde levensduur kunnen de lang cyclische vervangingskosten berekend worden. Deze gemiddelde vervangingskosten die per jaar nodig zijn komen uit tussen de € 317.000 en € 425.000. Nieuwe investeringen groen zijn (jaarlijks) nodig voor de vervanging van het groen areaal. Deze vervangingsprojecten worden als vervangingsinvestering opgenomen in het investeringsplan, zijnde grootschalige groen renovaties. Zo mogelijk gecombineerd met (her)inrichting projecten van de openbare ruimte.
Onderhoudsniveau: Berekend is het verschil in groenonderhoud, alles op kwaliteit A en alles op b.v. kwaliteit B (bijlage IV). ■
Alles op Kwaliteitsniveau A
€ 1.251.000
■
Alles op Kwaliteitsniveau B
€ 940.000
Bij de diverse onderdelen zoals m.b.t. bomen, beplanting en grassen kunnen ook andere kwaliteit keuzen gemaakt worden. Scenario ca. 10% Biodiversiteit / Extra kosten per jaar totaal:
€ 60.000
Toepassing bij alleen de grassen:
€ 25.000
Toepassing bij alleen de beplanting:
€ 16.000
Toepassing bij alleen de hagen:
€ 3.000
Toepassing bij alleen de bomen:
€ 16.000
5.3 Noodzaak verhoging Biodiversiteit
Scenario ca. 25% Biodiversiteit / Extra kosten per jaar totaal:
Ambitie Heemstede = toewerken naar 25% meer biodiversiteit
Toepassing bij alleen de grassen:
€ 29.000
Toepassing bij alleen de beplanting:
€ 41.000
Toepassing bij alleen de hagen:
€ 7.000
Toepassing bij alleen de bomen:
€ 41.000
Het verhogen van de biodiversiteit is noodzaak. Het college van Heemstede zet zich in om de biodiversiteit een substantiële boost te geven en in de komende jaren toe te werken naar een concrete verhoging van 25% biodiversiteit.
€ 118.000
Op basis van de huidige onderhoudskosten is een doorrekening gemaakt voor de kosten
Scenario ca. 50% Biodiversiteit / Extra kosten per jaar totaal:
€ 214.000
van het verhogen van de biodiversiteit.
Toepassing bij alleen de grassen:
€ 37.000
Toepassing bij alleen de beplanting:
€ 81.000
Toepassing bij alleen de hagen:
€ 14.000
Toepassing bij alleen de bomen:
€ 82.000
Er is al gekozen om te beginnen met € 50.000, voorgesteld wordt om dit bedrag met jaarlijks 5% te laten stijgen. Tot de ca. 25% biodiversiteit (€ 118.000) is bereikt.
37
Groenbeleidsplan 2024-2033
Om te kunnen blijven investeren in een groen openbaar Heemstede zijn er enkele uitgangspunten die we gaan hanteren: ■
IEDER PROJECT RESERVEERT MINIMAAL 10% VOOR OPENBAAR GROEN Berekenen welke investeringsprojecten we gaan doen in openbaar groen bij grootschalig onderhoud dan wel (her)inrichting van de openbare ruimte. Hierbij volgen we de aanpak van klimaatadaptatie bij soortgelijke projecten, waarbij een vast percentage wordt gereserveerd bij aanvang van het project. Op deze manier zorgen we ervoor dat openbaar groen als basis wordt genomen en niet achteraf wordt toegepast.
■
BIODIVERSITEIT NEEMT TOE MET 25% Onderzoek wat de financiële mogelijkheden vanuit de Provincie en het Rijk zijn op de aanleg van faunabruggen en andere maatregelen die het verbinden van de natuur mogelijk maken en de biodiversiteit verhogen.
■
AANGEVEN WELKE PRIORITEITEN WE AANBRENGEN IN ONZE UITVOERING
Daarnaast zien we een duidelijke opgave richting de ondergrond en de mogelijk hoge kosten die beheer en onderhoud van de ondergrond met zich mee zullen brengen. Zonder gezonde bodem immers geen (financieel) gezond openbaar groen. Dit gaan we de komende jaren verder onderzoeken, qua financiën, maar ook hoe we onze gezonde bodem beter kunnen borgen in beleid. Groenprojecten zijn qua kosten lastig in te schatten. Waar de ene keer er genoeg ondergrondse ruimte en een goede bodem is, zijn er soms veel verbeteringen die je zal moeten doen. Daarom is er een beslisboom opgesteld om aan te geven hoe bijvoorbeeld het planten van bomen qua kosten al snel oploopt. Deze beslisboom is te vinden in de bijlage. Enkele belangrijke punten ■
lantaarnpalen te verplaatsen om ruimte te creëren, dan wordt hier budget voor
Wat moet eerst (welke wijk) en wat kan later? Het Groenbeleidsplan wordt in fasen
vrijgemaakt
uitgevoerd, waarbij deze prioriteiten richting geven. Heemstede vergroent (voor en door alle inwoners). Dit wordt uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma.
We bekijken welke ruimte er bovengronds is. Mocht het nodig zijn om
■
Wanneer straten verkalen en/of de normen zoals benoemd in dit plan dreigen niet gehaald te worden, moet de mogelijkheid worden onderzocht om herinrichtings-
5.4 Extra kosten Het huidige reguliere beheerbudget is in kaart gebracht en er zijn verschillende scenario’s uitgewerkt voor het investeren in biodiversiteit. Daarnaast is in kaart gebracht welke uitgaven er worden gedaan op de verschillende groenelementen naar kwaliteitsnormen van het CROW.
projecten op te starten vanuit het groen ■
We investeren in beschikbare groeiplaatsen voor bomen. Dit betekent dat boomspiegels vergroot moeten worden. Dit kan op drie manieren. De eerste is de boomspiegels te vergroten door tegels te verwijderen. De volgende optie is het weghalen van parkeerplekken ten behoeve van boomspiegels. Tot slot kan er
Om de groene en klimaatrobuuste toekomst te realiseren in Heemstede betekent dat het
gekeken worden naar herinrichting, bijvoorbeeld het éénrichting maken van een
budget voor openbaar groen moet worden opgehoogd voor het reguliere onderhoud.
straat.
Voor uitvoeren van acties in het kader van het verhogen van de biodiversiteit, het beter beheren en beschermen van onze bomen en het invoeren van de 3-30-300 regel zijn extra middelen nodig.
38
Groenbeleidsplan 2024-2033
5.5 Overzicht ambities, maatregelen en geschat budget per maatregel Maatregel
Eenmalige kosten
Reguliere kosten
Planning
BOMEN 1
3-30-300-regel implementeren: 3- bomen te zien vanuit huis
Interne uren
2024
2
3-30-300-regel implementeren: 30% kroonvolume. Bomenbestand en de jaarlijkse bomenbalans aanvullen met kroonvolume
Interne uren buitendienst
2024-2027
3
3-30-300-regel implementeren: 300 m kaart intern openstellen
aanwezig
n.v.t.
4
Analyseren 3-30-300 regel conclusiekaart opstellen
Interne uren
Na afronden bovenstaande 3 acties
5
Onderzoek boven en ondergrondse ruimte en kosten (Bankastraat)
€ 15.000
2024
6
Actualisatie monumentale en beeldbepalende bomenlijst
Interne uren
7
Oprichten bomenfonds
Interne uren
2024/2025
8
Updaten Pve met bomenposter
Interne uren
2023
9
Implementatie Handboek bomen
3 jaarlijks
Voortdurend
INTEGRATIE PROGRAMMA WATER 10
Hydrologisch onderzoek uitvoeren voor het Wandelbos (vanuit programma water?)
2024/2025
11
Natuurvriendelijke oevers in beeld brengen via een kansenkaart. (vanuit programma water?)
2023/2024
INTEGRATIE ECOLOGIEBELEID 12
Een eekhoornbrug bouwen ter hoogte van de Hartekamp over de Herenweg. (vanuit Nota ecologie?)
13
Het maaibeheer aanpassen naar extensief, ecologische beheer. (vanuit Nota ecologie)
€12.000
€1.500 p.j.
2024/2025
Onderhoudskosten
2024
WIJKNIVEAU 14
Uitgiftekaart groen uitbreiden
Interne uren
2025
15
Adoptiebeleid onder de loep nemen/ Actualisatie adoptiekaart
Interne uren
2025
16
Doorontwikkelen wijkgerichte aanpak Kansenkaart voor ecologie/biodiversiteit per wijk: middels wandeling met een ecoloog. Uitvoering koppelen aan projecten in de wijk.
39
Groenbeleidsplan 2024-2033
€10.000
2024/2025
Bijlage 1
Nota Ecologie
40
Groenbeleidsplan 2024-2033
Bijlage 2
Evaluatie kapbeleid
41
Groenbeleidsplan 2024-2033
Bijlage 3
Schouwformulieren buitenruimte
42
Groenbeleidsplan 2024-2033
Bijlage 4
Beslisboom
43
Groenbeleidsplan 2024-2033