Bijlage 11. Eerste fase onderzoek sociale veiligheid - DSP-groep

Relevante omgevingskenmerken De locatie ligt aan de rand van stedelijke omgeving met relatief veel sociale controle door de nabijheid van woningen en dagelijkse gebruikers van het gebied. Algemeen beeld sociale veiligheid In de afgelopen jaren zijn twee meldingen gedaan van overlast rondom de locatie Leidsevaartweg 73. In september 2022 is door een raadslid in Heemstede melding gedaan over de aanwezigheid van hangjongeren bij het Drinkwatermuseum. Hoewel omwonenden hier volgens respondenten weinig tot geen overlast van ervaarden was er concreet sprake van afval en kleine vernielingen. In 2023 is een melding vanuit Waternet gedaan vanwege afval. In de gesprekken met gemeentefunctionarissen komt naar voren dat er aan de Leidsevaartweg de afgelopen jaren signalen zijn waargenomen van ondermijnende activiteiten. Een respondent bespreekt vermoedens van het gebruik van loodsen en garageboxen voor het tijdelijk opslaan van gestolen goederen. Het gebied wordt omschreven als een plek waar relatief veel buiten het zicht kan plaatsvinden omdat er weinig sociale controle is in de omgeving. Het gebied is in de avond donker. De Leidsevaartweg is een drukke doorgaande weg waar automobilisten volgens respondenten regelmatig te hard rijden. In het verleden hebben zich hier bovendien enkele verkeersongelukken voorgedaan.

Ook in de huidige situatie bestaan er risico’s met betrekking tot verkeersveiligheid. DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 31 Foto 30: Gebied opvanglocatie Leidsevaartweg 73 DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 32 4.3.2 Toekomstige situatie Foto 31: Schetsontwerp opvanglocatie Leidsevaartweg 73 Foto 31 toont het schetsontwerp van de beoogde opvanglocatie bij Leidsevaartweg 73, ook hier betreft dit een mogelijke indeling. Op de locatie kunnen meerdere gebouwen met woonruimten en ondersteunende voorzieningen gerealiseerd worden. De gebouwen bestaan uit maximaal twee bouwlagen. Daarnaast omvat het plan de aanleg van sport- en speelvoorzieningen aan de zuidzijde, parkeergelegenheid aan de noordzijde, recreatieve voorzieningen en groenvoorzieningen. De verwachting is dat bewoners van het AZC gebruik maken van voorzieningen in het centrum, denk aan supermarkten en bushaltes aan de Herenweg, en zij zullen daarom de Leidsevaartweg moeten oversteken naar de brug. Ook zullen zij gebruik maken van station Heemstede-Aerdenhout en daar via de kortste route, over de Leidsevaartweg, heen lopen of fietsen. Sterke punten Zichtbaarheid 1. De locatie ligt tussen een spoorlijn (ten westen) en de Leidsevaartweg (ten oosten). Aan de oostkant zijn er goede zichtlijnen tussen de locatie en de woonwijk aan de overzijde van het water. 2.

De Leidsevaartweg is op veel plekken goed en gelijkmatig verlicht. 3. Het voormalig museumgebouw is rondom goed verlicht.

DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 33 Foto 32: Verlichting Leidsevaartweg Foto 33: Verlichting voormalig museumgebouw Eenduidigheid 1. Het toegangshek op het terrein van het museumgebouw bevordert de eenduidigheid. 2. Het fietspad is afgescheiden van de rijweg. Foto 34: Toegangshek museumgebouw Foto 35: Fietspad afgescheiden van de rijweg Foto 36: Leidsevaartweg

DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 34 Toegankelijkheid 1. De locatie is vanuit de woonwijk ten oosten goed bereikbaar via de brug. Vanuit het noorden en zuiden is de locatie ook goed bereikbaar met de auto en de fiets via de Leidsevaartweg zelf. 2. De locatie ligt op ongeveer 700 meter afstand van de dichtstbijzijnde bushalte aan de Herenweg en op 1,7 kilometer van station Heemstede-Aerdenhout. Foto 37: Brug naar de locatie Aantrekkelijkheid: 1. De ligging met uitzicht op het water ten oosten geeft een ruimtelijk gevoel. 2. Er zijn natuurlijke afscheidingen aan noord-, west- en zuidzijde van het terrein. 3. Het oude museumgebouw geeft het terrein een aantrekkelijk en herkenbaar karakter. Foto 38: Het oude museumgebouw

DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 35 Risico’s Thema Observatie Risico Kans Impact Onderbouwing Zichtbaarheid De locatie is uitsluitend vanuit het oosten goed zichtbaar en vanuit andere richtingen beperkt zichtbaar. Personen en activiteiten op en rond de locatie zijn minder goed waarneembaar. Middel Hoog De beperkte zichtbaarheid vermindert het natuurlijke toezicht op de locatie en beperkt de mogelijkheid om afwijkend gedrag of incidenten tijdig op te merken. Bomen en overhangende bosschages zorgen voor donkere, nauwe plekken op het fietspad en beperken zichtlijnen. Verminderde sociale controle en gevoelens van onveiligheid voor gebruikers van de route. Hoog Middel De combinatie van beperkte verlichting, smalle doorgangen en afgeschermde zichtlijnen zorgt voor minder overzicht en kan leiden tot vermijdingsgedrag, vooral tijdens de avonduren. Foto 39: Donkere gaten aan de Leidsevaartweg

DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 36 Thema Observatie Risico Kans Impact Onderbouwing Toegankelijkheid Bewoners die gebruikmaken van station Heemstede-Aerdenhout zullen waarschijnlijk de kortste route via de Leidsevaartweg kiezen, waar geen voorzieningen voor voetgangers aanwezig zijn. Structureel gebruik van een verkeersonveilige route door voetgangers. Hoog Hoog Ervaring van het COA laat zien dat bewoners veelal de kortste route kiezen. Hierdoor ontstaat een blijvend veiligheidsrisico langs een route die primair is ingericht voor auto- en fietsverkeer. In de directe omgeving ontbreekt een veilige oversteekplaats naar de brug. Onveilige oversteekbewegingen met risico op aanrijdingen. Hoog Hoog Voetgangers zullen naar verwachting op zoek gaan naar informele oversteeklocaties, waardoor verkeersveiligheidsrisico's ontstaan. De locatie is niet bereikbaar voor bus- of vrachtverkeer. Beperkingen in bereikbaarheid, logistiek en calamiteitenafhandeling. Middel Middel De beperkte ontsluiting kan leiden tot operationele knelpunten bij bevoorrading, verhuizingen of calamiteiten. De locatie grenst aan open water zonder fysieke afscherming. Er bestaat een risico op onbedoelde toetreding van het water, wat kan leiden tot onveilige situaties wanneer betrokkenen slechte zwemvaardigheid hebben.

Middel Middel In verschillende gesprekken komt terug dat de aanwezigheid van water vaak als veiligheidsrisico wordt gezien bij opvanglocaties, omdat bewoners van een opvanglocatie vaak niet of slecht kunnen zwemmen. Foto 40: Fietspad en autoweg Leidsevaartweg Thema Observatie Risico Kans Impact Onderbouwing Aantrekkelijkheid De locatie ligt nabij de spoorlijn waardoor geluid van passerende treinen hoorbaar is. Vermindering van woon- en leefkwaliteit op de locatie. Hoog Middel Treinverkeer veroorzaakt een structurele geluidsbelasting die door bewoners als hinderlijk kan worden ervaren, met name in de avond- en nachtperiode.

DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 37 4.3.3 Beheersmaatregelen Op basis van het onderzoek zijn verschillende beheersmaatregelen aan te wijzen die kunnen bijdragen aan een sociaal veilige en leefbare inrichting van een mogelijke opvanglocatie. Bij elke maatregel geven we aan welke partij verantwoordelijk is. 1. Richt de locatie in met een centrale toegang tegenover de brug 11(COA) en maak daar een veilig kruispunt voor voetgangers, fietsers en auto’s (gemeente). 2. Breng een trottoir aan op de Leidsevaartweg om onveilige verkeerssituaties tussen voetgangers en fietsers te voorkomen (gemeente). 3. Zorg voor gelijkmatige verlichting op de Leidsevaartweg, zodat er geen donkere gaten zijn, mogelijk is het snoeien van bosschages voldoende hiervoor (gemeente). 4. Onderzoek de noodzaak van het plaatsen van een geluidswand bij de spoorlijn (COA). 4.3.4 Conclusie De locatie Leidsevaartweg 73 beschikt vanuit het perspectief van sociale veiligheid over verschillende sterke punten. De locatie ligt aan de rand van de bebouwde omgeving en profiteert van de nabijheid van woningen, dagelijkse gebruikers van het gebied en de drukke Leidsevaartweg. De zichtbaarheid vanaf de oostzijde is goed, de openbare ruimte is grotendeels verlicht en de locatie is bereikbaar via bestaande verkeers- en fietsverbindingen.

Daarnaast zorgen het karakteristieke museumgebouw, het uitzicht op het water en de aanwezige groenstructuren voor een aantrekkelijke en herkenbare omgeving. De ligging van de locatie brengt ook risico's met zich mee. De belangrijkste risico’s hebben betrekking op de verkeersveiligheid. Bewoners zullen naar verwachting gebruikmaken van voorzieningen aan de overzijde van de Leidsevaartweg en van station Heemstede-Aerdenhout, waardoor zij routes zullen kiezen die momenteel niet goed zijn ingericht voor voetgangers. Het ontbreken van een veilige oversteekvoorziening en een trottoir langs de Leidsevaartweg vormt daarbij een aanzienlijk risico. Daarnaast beperken bomen en bosschages op sommige plekken de zichtlijnen en ontstaan er donkere plekken langs routes die naar verwachting intensief door bewoners zullen worden gebruikt. Ook vragen de nabijheid van open water en de spoorlijn aandacht. Met gerichte beheersmaatregelen kunnen deze risico's worden beperkt. Daarbij zijn vooral de aanleg van een veilige oversteekplaats, de realisatie van een trottoir langs de Leidsevaartweg, het verbeteren van de verlichting en een zorgvuldige inrichting van de centrale entree van belang. Ambtelijk is aangegeven dat het de vraag is of deze maatregelen haalbaar zijn.

Daarnaast verdient het aanbeveling om te onderzoeken of aanvullende maatregelen nodig zijn om eventuele geluidshinder van het spoor te beperken. Gezien het de vraag is in hoeverre de verkeerskundige maatregelen haalbaar zijn is het niet eenduidig in te schatten welke restrisico's blijven bestaan. De ligging langs een drukke verkeersroute en nabij open water brengt risico's met zich mogelijk deels kunnen worden weggenomen. Daarnaast zal de locatie door haar ligging tussen spoor, water en infrastructuur vanuit een aantal richtingen beperkt zichtbaar blijven. Mits de belangrijkste verkeerskundige risico’s beheerst kunnen worden dan beoordelen we de restrisico’s als beperkt, ook met het oog op de sociale controle vanuit de woonomgeving aan de oostzijde en de goede bereikbaarheid. 11 Volgens de huidige gemeentelijke planning wordt de brug aan de Leidsevaartweg, tegenover de ingang van de locatie aan de Leidsevaartweg 73, in 2027 of 2028 vervangen. DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 38 DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 39 5. Conclusie In dit onderzoek hebben we een veiligheidseffectrapportage uitgevoerd naar de verwachte effecten van een opvanglocatie voor circa 160 asielzoekers op de sociale veiligheid en leefbaarheid. Daarbij zijn drie mogelijke locaties onderzocht: Cruquiusbrug, AWZI en Leidsevaartweg 73.

Per locatie hebben wij een documentanalyse uitgevoerd, interviews gehouden met professionals van onder andere gemeente, politie en COA, en overdag en in de avond een schouw uitgevoerd. Op basis hiervan hebben we de belangrijkste risico's, sterke punten en noodzakelijke beheersmaatregelen in beeld gebracht. Dit onderzoek betreft een eerste fase, wij raden aan in een volgende fase het onderzoek aan te vullen met input van bewoners. Uit het onderzoek blijkt dat sociale veiligheid op alle drie de locaties kan worden geborgd, mits passende maatregelen worden getroffen. Tegelijkertijd verschillen de locaties duidelijk in de mate waarin omgevingskenmerken bijdragen aan de sociale veiligheid en in de omvang van de benodigde maatregelen. De locatie Cruquiusbrug biedt vanuit sociaalveiligheidsperspectief de meest gunstige uitgangspositie. De locatie kent goede zichtlijnen, relatief veel sociale ogen vanuit de omgeving en een aantrekkelijke, overzichtelijke inrichting. De belangrijkste aandachtspunten zijn de ontsluiting van het terrein, de verlichting en de kwaliteit van de tunnelverbinding. Deze risico’s kunnen voor een groot deel weggenomen worden met beheersmatige maatregelen. De locatie Leidsevaartweg 73 heeft een aantal sterke punten, waaronder de nabijheid van woningen, goede zichtrelaties met de woonwijk en dus een redelijke mate van sociale controle.

De belangrijkste risico's liggen hier op het gebied van verkeersveiligheid. Met name de verwachte looproutes naar voorzieningen en station Heemstede-Aerdenhout vragen om ingrijpende aanpassingen aan de infrastructuur, zoals een veilig kruispunt voor voetgangers, fietsers en auto’s en de aanleg van een trottoir. Wanneer deze maatregelen realiseerbaar zijn, zijn de risico’s voor de sociale veiligheid beheersbaar. De locatie AWZI scoort het minst gunstig vanuit het perspectief van sociale veiligheid. De afgelegen ligging, beperkte sociale controle, beperkte verlichting en de relatief moeilijke bereikbaarheid zorgen ervoor dat hier meer en zwaardere risico's aanwezig zijn dan op de andere locaties. Hoewel diverse beheersmaatregelen mogelijk zijn, blijft het ook na uitvoering daarvan een uitdaging om de sociale veiligheid op deze locatie duurzaam te borgen. Alles afwegend concluderen wij dat Cruquiusbrug vanuit het oogpunt van sociale veiligheid de meest passende locatie is met veel sterke punten, relatief beperkte beheersmaatregelen en beperkte restrisico’s. Daarna volgt de Leidsevaartweg 73. De locatie AWZI vraagt de meeste aanvullende inspanningen en kent ook na mitigatie de grootste resterende risico's.

Voor alle locaties geldt dat een goede inrichting van de openbare ruimte, voldoende verlichting, heldere ontsluitingsroutes, professioneel beheer door het COA op de locatie en de gemeente rondom de locatie en structureel contact met de omgeving essentiële voorwaarden zijn om sociale veiligheid duurzaam te borgen. DSP-groep Eerste fase onderzoek sociale veiligheid 40 6. Bijlage - Bronnenlijst Amnesty International. (2022, 11 april). Vluchteling of asielzoeker? Amnesty International Nederland. Centraal Orgaan opvang asielzoekers. (z.d.). Noodopvang en tijdelijke gemeentelijke opvang. COA. De Vries, B. (2026, 1 mei). Omwonenden asielopvang geven veiligheid een voldoende. NOS. Kuppens, J., Scholten, L. en Ferwerda, H. (2016) Van inschatting naar beheer. Een risicoanalyse rondom het toekomstige AZC Voorsterallee Zutphen. Bureau Beke Ministerie van Asiel en Migratie. (2025, 21 mei). Welke mogelijkheden hebben gemeenten voor asielopvang? [Keuzehulp voor gemeenten]. Ministerie van Asiel en Migratie. Noyon, S. M., Barsegyan, V. M., Vink, M. E., & Pluymaekers, T. P. N. (2026, 2 juli). Incidenten en misdrijven onder bewoners van COA- en gemeentelijke opvanglocaties 2019–2025 (Cahier 2026-11). Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum.

DSP-GROEP BV Van Diemenstraat 410 1013 CR Amsterdam +31 (0)20 625 75 37 dsp@dsp-groep.nl KvK 33176766 IBAN: NL28 INGB 0004 6225 36 Btw-nummer: NL006785438B01 www.dsp-groep.nl Als onafhankelijk bureau ondersteunen wij ministeries, provincies en gemeenten en maatschappelijke organisaties met toegankelijke en toepasbare onderzoeksresultaten en adviezen. Wij moedigen onze medewerkers aan om te doen waar zij goed in zijn en zich hierin te blijven ontwikkelen. Waar mogelijk werken wij samen met vaste freelancers en organisaties met aanvullende expertise en kwaliteiten. Om nieuwe perspectieven en positieve energie te bieden, leggen wij verbinding tussen de verschillende thema’s waarop wij werken en bewegen wij ons voortdurend tussen verschillende werelden. Goed beleid is inclusief en neemt verschillende soorten kennis mee. Onze kracht ligt in onze gedrevenheid, betrokkenheid en een frisse, onafhankelijke blik. Wat we doen DSP-groep zorgt voor gedegen kennis, nieuwe perspectieven en positieve energie in complexe maatschappelijke opgaven. Wij ontwikkelen advies en beleid vanuit en voor de mensen om wie het gaat. Advies en beleid waar onze opdrachtgevers graag mee verder gaan. Advies en beleid dat werkt. Meer weten Neem vrijblijvend contact met ons op voor meer informatie of om een afspraak te maken. Bezoek onze website www.dsp-groep.nl voor onze projecten.