Bijlage 1 Concept-Gebiedsvisie 't Groot Clooster.pdf
Tekst van het document
Binnenweg Heemsteedse dreef Heemsteeds kanaal Raadhuisstraat
Haven Hageveld Watertoren Spaarne
Cruquiusweg
Concept Gebiedsvisie
‘t Groot Clooster 7 oktober 2025
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster.
6
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding en context.
1.1 Aanleiding 1.2 Beleidscontext
12
Hoofdstuk 2 Analyse en opgave.
2.1 Positionering 2.2 Historische ontwikkeling 2.3 Gebied in beeld: ‘t Groot Clooster nu 2.4 Ruimtelijke analyse 2.5 Participatie 2.6 Naar een gedeelde visie: gebiedswaarden en opgaven
24
Hoofdstuk 3 Visie.
3.1 Planessenties 3.2 Integrale visie 3.3 Visie per thema
44
Hoofdstuk 4 Deelgebieden.
2
3
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster.
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster
Haarlem station Heemstede-Aerdenhout
binnenweg
Schalkwijk
Raadhuisstraat
Hageveld
Haven van Heemstede
t Groot Clooster Bedrijventerrein Poort tot Meermond
Cruquius/Hoofddorp Vogelvlucht schets van de visie voor ‘t Groot Clooster in de context van Heemstede
4
5
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Inleiding en context
Hageveld
Spaarne
Haven
Hoofdstuk 1
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Inleiding en context
Heemsteeds Kanaal
Herenboeren HBC AWZI
Inleiding en context
Cruquiusweg (N201)
Ringvaart Cruquius
Het plangebied
1.1 Aanleiding In ’t Groot Clooster komen diverse ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen samen. De Afvalwaterzuiveringsinstallatie (AWZI) wordt gesloten en afgestoten, perceeleigenaren in het Havenkwartier nemen initiatief voor transformatie naar wonen en de bereikbaarheid van het gebied staat onder druk door de toenemende belasting van de N201. De impact van deze provinciale weg op de leefkwaliteit in het dorp is significant. Om in deze context regie te houden, is een integrale benadering noodzakelijk waarin ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en duurzame ontwikkeling in samenhang worden bekeken.
In dit hoofdstuk beschrijven we de aanleiding en de beleidscontext voor deze concept gebiedsvisie van ’t Groot Clooster en lichten we het pad van de totstandkoming ervan toe.
6
De Visie-op-Hoofdlijnen Heemstede 2040 onderkent deze noodzaak tot integraliteit en formuleert daartoe reeds meerdere ambities en opgaven. De parallel opgestelde concept Gebiedsagenda ‘t Groot Clooster brengt in kaart hoe het gebied zich verhoudt tot regionale opgaven en beleidsdoelen en laat zien waar Heemstede kansen heeft om regionale meerwaarde te bieden. Tegelijkertijd biedt dit ook perspectief om voor lokale opgaven regionale steun te verkrijgen.
Een gebiedsvisie is een strategisch document dat koers en richting geeft aan de lange termijn ontwikkeling van een gebied. Het dient om ruimtelijke en maatschappelijke opgaven te structureren, belangen te verbinden, en richting te geven aan toekomstige (deelgebied)plannen en bijbehorende investeringen. Het is de basis voor een (ontwerp-)Omgevingsplan. Belangrijke redenen om deze gebiedsvisie te maken zijn het beschermen van de kwaliteit van een gebied ’t Groot Clooster, het integreren van diverse belangen van overheden (gebiedsagenda) en belanghebbenden (participatie), en het bieden van een kader voor een sociale, duurzame, maatschappelijke en evenwichtige ontwikkeling van het gebied. Dat als uitwerking van de Omgevingsvisie Heemstede 2040. Deze concept-Gebiedsvisie schetst een mogelijk beeld van hoe dit gebied in de toekomst (circa 20 jaar) van meerwaarde blijft voor haar inwoners, bedrijven en gebruikers.
7
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Inleiding en context
Sociaal-maatschappelijke gebiedsontwikkeling Sociaal-maatschappelijke gebiedsontwikkeling is een onmisbaar onderdeel van toekomstbestendige wijken en gebieden. Wij volgen hierin de lijn van het Rijk, zoals verwoord in de handreiking Samen snel én goed bouwen van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, en de uitgangspunten uit de NOVEXaanpak. Dit betekent dat wij ons bij gebiedsontwikkelingen (in het geval van ’t Groot Clooster in de regierol) niet uitsluitend richten op de bouw van woningen, maar op integrale ontwikkeling waarin wonen, werken, leren, sporten, zorgen, recreëren en ontmoeten in samenhang worden meegenomen.
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Inleiding en context
1.2 Beleidscontext
Wij borgen deze benadering in de gebiedsvisie door de principes van maatschappelijk gedreven gebiedsontwikkeling expliciet te vertalen naar onze lokale context. Dit doen wij door: •
Brede welvaart en duurzaamheid als uitgangspunt te hanteren in programmering en ontwerp;
•
ruimte te reserveren voor maatschappelijke voorzieningen, ontmoetingsplekken en sociale infrastructuur;
•
samenwerking te organiseren tussen publieke, private en maatschappelijke partners, met gedeeld opdrachtgeverschap tussen het fysieke, sociale en economische domein;
•
het sturen op lange termijn gebiedsexploitatie, waarin maatschappelijke baten en toekomstbestendigheid leidend zijn. Op deze manier waarborgen wij dat onze gebiedsontwikkeling ’t Groot Clooster, aansluit bij de landelijke koers, en tegelijk lokaal invulling geeft aan de opgaven van leefbaarheid en sociale cohesie enerzijds en wonen voor iedereen anderzijds.
8
9
Het advies is om het oostelijke deel van de projectlocatie in te zetten voor natte natuur/natuurontwikkeling met natuurvriendelijke oevers. Dit gebied is lager gelegen, wat kansen biedt om de polder op boezemniveau te brengen. Dit past in de ambitie van de regio om meer waterberging te huisvesten. Dit gebied beperkt toegankelijk maken, eventueel met een laarzenpad langs het Spaarne. De openheid langs het Spaarne koesteren en ruimte laten voor natuurontwikkeling en ecologische waarden.
Concept-Gebiedsagenda ‘t Groot Clooster Binnen de Visie-op-hoofdlijnen voor de Omgevingsvisie Heemstede is ’t Groot Clooster benoemd als gebied met nadere gebiedsuitwerking voor de korte termijn. Het gebied wordt gezien als kansrijk voor de ontwikkeling van nieuwe woon- en werkmilieus. Daarnaast biedt het mogelijkheden om maatschappelijke voorzieningen, natuurwaarden en recreatieve verbindingen met het dorp te versterken.
Maak het bestaande erfgoed beter zichtbaar en zet het in als identiteitsdrager. Voorstel is bijvoorbeeld een kleinschalig horecapunt met uitzicht op Hageveld en het in ere herstellen van de oprijlaan met bomen.
•
Versterken van de landschappelijke en natuurwaarde van het gebied
•
Toevoegen van een regionale fietsverbinding
•
Toegankelijk maken van het landschap met paden
Aaneengesloten parklandschap
•
Opwaarderen van de werklocatie aan de Landschap en recreatie zijn onderdeel van een groter Cruquiusweg regionaal geheel. Verbeter de kwaliteit en aanwezigheid van aantrekkelijke recreatieve fiets- en wandelroutes door het gebied, die recreatie, sport en groen beter bereikbaar maken voor inwoners van Heemstede. Uitbreiding van de recreatieve functie op de locatie biedt kansen om voor inwoners van Heemstede recreatieve plekken op fietsafstand bereikbaar te maken. Deze locatie moet activiteit stimuleren.
•
Daarnaast liggen er kansen voor het vergroenen wegprofielen en parkeerplaatsen binnen het gebied, en langs de N201. Deze zijn nu zeer onaantrekkelijk en een barrière voor ecologie. In het gebied, vooral op het bedrijventerrein bevindt zich een heel aantal versteende maaiveldparkeerplekken. Deze hebben ook een slechte invloed op de klimaatadaptiviteit van het gebied en de aantrekkelijkheid. Het voorstel is om het principe van waterdoorlatende materialen in het gebied en het planten van groene buffers tussen de parkeerstroken te introduceren.
Doorgaande recreatieve fietsroute door het gebied
Groen ingepaste parkeerplekken
Klompenpad langs het water.
‘t Groot Clooster heeft grote waarde als groengebied voor de regio, zeker met het oog op de regionale woningbouwontwikkelingen. Sluit het plangebied zoveel mogelijk aan op het robuuste regionale groennetwerk als onderdeel van het waardevolle landschap.
Natte natuur op boezemniveau Laarzenpad langs het Spaarne
Bomenlaan als identiteitsdrager Toevoegen groene steppingstones
Herenboeren
Ontwikkeling van het Havenkwartier tot een woonwerkmilieu Bomenlaan inzetten als herkenbare structuur.
Het advies is om geen programma te bouwen in het plangebied daar waar zich nu groene gebieden bevinden, maar dit enkel te doen door transformatiev an en inbreiding in huidig gebouwd gebied.
Natte natuurontwikkeling.
Legenda Aaneengesloten groengebied
Fragmentatie tegengaan en verminderen door een robuuste groenstructuur waar het klooster onderdeel van uitmaakt. Programma inpassen in dit parklandschap. Kansen om gesloten functies onderdeel te laten zijn van het recreatief landschap, zoals sportvelden en Hageveld. Het advies is om beter aan te sluiten op de robuuste groenstructuren van Heemstede met haar omgeving door het toevoegen van groene steppingstones op versteende plekken in het plangebied.
Lager gelegen boezem
Aantrekkelijke fietsroute naar de Groene Weelde
Regionaal recreatiegebied
Denkrichting landschap uit Concept Gebiedsagenda
Sportlocatie Recreatieve bestemming Recreatieve (fiets)route Nieuwe/verbeterde fietsverbinding
Denkrichting mobiliteit
Laarzenpad Bomenlaan Denkrichting landschap
Fietsroutes door het groen. Programma onderdeel maken van het landschap. Concept Gebiedsagenda ‘t Gebiedsagenda Er zijn bestaande knelpunten 18 Gebiedsagenda ‘t Groot Cloosterin het mobiliteitssysteem, Groot Clooster ‘t Groot Clooster deels veroorzaakt door de N201. Met de toenemende Heemstede
Visie-op-hoofdlijnen Omgevingsvisie 2 Heemstede 2040 In de Visie-op-hoofdlijnen 2040 voor de Omgevingsvisie Heemstede is ’t Groot Clooster benoemd als gebied met nadere gebiedsuitwerking voor de korte termijn. Het gebied wordt gezien als kansrijk voor de ontwikkeling van nieuwe woon- en werkmilieus. Daarnaast biedt het mogelijkheden om maatschappelijke voorzieningen, natuurwaarden Omgevingsvisie en recreatieve verbindingen met het dorp te Heemstede 2040 versterken
“Duurzaam ontwikkelen, kwaliteit behouden.” Visie-op-hoofdlijnen
druk door meerdere regionale ontwikkelplannen zal dit juli 2025 knelpunt niet verminderen. Toevoegen van programma met een grote verkeeraantrekkende werking is daarom niet wenselijk. Een goede HOV-bereikbaarheid is belangrijk. Daarnaast moet worden geïnvesteerd in aantrekkelijke fietsroutes naar en door het gebied. Dit moet in combinatie met programma ontwikkeling worden beschouwd. Het wordt aangeraden deze OV-haltes aantrekkelijk in te richten zodat voor het kwalitatieve plekken ontwikkeling “We bieden ruimte duurzame Aantrekkelijke OV-haltes. zijn. woon- en werkruimte voor onze inwoners.” van Er zijn geen doorgaande wandel- en fietsstructuren in dit gebied. De belangrijkste doorgaande route voor fietsers is langs de N201. Er ligt een kans om door het gebied een aantrekkelijke, veiligestationsomgeving en doorgaande fietsroute te maken, inclusief brugverbinding naar het noorden, die omliggende woonwijken verbindt met recreatieve bestemmingen in en om ‘t Groot Clooster. Kennemerduin Het Spaarne is weinig toegankelijk om langs te wandelen. Aan ‘t Groot Clooster ligt een kans om hier een looppad te realiseren langs het water, met verbindingen op omliggende looppaden in het zuiden. Het water kan Havenkwartier worden overgestoken middels een trekvlot.
Vergroenen infrastructuur. ‘t Groot Clooster
Voorgesteld wordt de N201 ter hoogte van het plangebied beter oversteekbaar te maken voor voetgangers en fietsers, in combinatie met het vergroenen van de verkeersader. Dit bevordert de uitwisseling tussen Manpadslaangebied omliggende wijken en (nieuw) programma binnen het plangebied. Hiermee wordt ook de aantrekkelijkheid van de dorpsentree verbeterd.
stedenbouw & landschap
Denkrichting programma
Het is niet wenselijk om woningen te bouwen op
Omgevingsvisie Heemstede (fase 2) | eindrapport | concept | 3 juli 2024
locaties waar nu landschap is, omdat dit kan leiden Omgevingsvisie Heemstede 2040 | Visie-op-hoofdlijnen | 1
grootschalige uitbreiding buiten de gemeente
van ecosystemen wat de leefkwaliteit en het groene
Verminderen maaiveldparkeren
Aantrekkelijke fietsroute
Trekvlot
Legenda Autoverbinding Regionale fietsroute Lokale fietsroute
te aan woningen voor onze kinderen buiten de gemeente Denkrichting mobiliteit uit worden opgelost. We verruimen hiermee niet alleen het Concept woningaanbod in de bestaande kern, maar Gebiedsagenda vergroten tevens het draagvlak voor voorzieningen en openbaar vervoer in Heemstede. Door compact en gestapeld te bouwen houden we ook meer ruimte over voor stedelijk groen. Dat biedt weer kansen voor klimaatadaptatie en biodiversiteit in de kern. Het stapelen van woon- en werkfuncties schept ruimte om op het bedrijventerrein meerlaagse ontwikkelingen mogelijk te maken, waardoor we binnen de beperkte beschikbare ruimte naast het behoud van werklocaties ook woonruimte kunnen toevoegen.
integrale gebiedsontwikkelingen tot 2030
open ruimte. Daarnaast kunnen zulke ontwikkelingen
Sectoraal beleid
Laarzenpad langs het Spaarne
Hoger bouwen in bebouwd gebied?
Nieuwe/verbeterde fietsroute Laarzenpad Nieuwe brugverbinding HOV-halte Oversteekplaats Denkrichting mobiliteit
27
beeldkwaliteitsplan op te stellen om meer representatieve gevels aan te straat te bouwen om de dorpsentree van Heemstede aantrekkelijker te maken en de verblijfskwaliteit te verhogen. Hier kan het groen ook verder door de gebouwen heen getrokken worden, zodat het
Programma op loopafstand van HOV
beter zichtbaar is dat er een groen, kwalitatief gebied achter ligt.
Omgevingsvisie Heemstede 2040 | Visie-op-hoofdlijnen | 8
Maakwijk, waar wonen en werken gemixt wordt.
De aanbeveling is om bij transformatie van bedrijven aan de N201 een nieuw
Werklocaties bereikbaar maken per fiets
tot verlies van waardevolle natuur, biodiversiteit en
negatieve effecten hebben op het milieu, zoals verstoring
Inzetten op (H)OV bereikbaarheid
Ons buitengebied levert een te belangrijke bijdrage aan de Strategische keuze biodiversiteit, de landschappelijke belevingswaarde en het We kiezen voor hoger bouwen in het bebouwd gebied, klimaatadapatief vermogen (waterberging en verkoeling) maar met behoud van de menselijke maat. De ruimtelijke om intensief te bebouwen. Daarom realiseren we onze inpasbaarheid wordt leidend. woningbouwopgave door te verdichten in het bestaand Motivering bebouwd gebied. We kiezen voor inbreiding boven uitBouwen in de hoogte is een reële optie, maar met behoud breiding. We gaan daarbij een stapje verder dan voorheen van de menselijke maat en de dorpse uitstraling die zo en zijn ons ervan bewust dat dit tot verandering van het typerend is voor Heemstede. De ruimtelijke inpasbaarstraatbeeld kan leiden. heid is leidend en niet langer het Omgevingsplan. We zijn Wandelpaden in groene omgeving. We zien de noodzaak om meer woningen te bouwen. Omdaarvoor bereid te accepteren dat het iets drukker wordt dat in Heemstede geen grootschalige uitbreidingslocaties in de wijk, bijvoorbeeld met parkeren. Daar waar we zijn zoals in Haarlem en Hoofddorp, zijn we gedwongen om hogere bebouwing toe staan, verandert ook het straatbeeld. bij de toevoegingen van woningen creatief om te gaan met de mogelijkheden binnen het bestaand bebouw gebied.
Door meer en hoger te bouwen in bestaand stedelijk geDat vraagt om slimme functiecombinaties van bijvoorbied verzilveren we kansen om onze woningbouwopgave beeld wonen en werken. aan te pakken. Als we dit niet doen, dan moet de behoef-
Bouwen in de hoogte is daarbij een reële optie, maar we hechten ook sterk aan het behoud van de menselijke maat en de dorpse uitstraling die zo typerend is voor Heemstede. De ruimtelijke uitgangspunten, zoals die destijds zijn vastgesteld voor de bestemmingsplannen en ons Welstandsbeleid vinden we daarvoor nog steeds belangrijke pijlers. Voor ontwikkelingen wordt echter leidend welke Verbeteren oversteekbaarheid voorbouwhoogte voetgangers. Gestapeld parkeren. De toevoeging van programma op de locatie ‘t Groot past in de omgeving van het bouwplan (de 26 Gebiedsagenda ‘t Groot Clooster ruimtelijke inpasbaarheid) en niet langer alleen de bouwClooster is per definitie beperkt door de druk op het hoogte die in het Omgevingsplan staat. We zijn daarvoor verkeerssysteem. Bij bepaling van toevoeging van bereid te accepteren dat het iets drukker wordt in de wijk, programma moet daarbij dus een focus liggen op (H)OV integrale gebiedsontwikkeling (tot 2030) bijvoorbeeld met parkeren. integrale gebiedsontwikkeling (na 2030) bereikbaarheid en bereikbaarheid per fiets of voet. bebouwd gebied
De veelheid aan maaiveld parkeerplekken 19 kan slimmer gebruikt worden door middel van bijvoorbeeld deelmobiliteit. Veel van de parkeerplekken bij bedrijven wordt namelijk vooral gebruikt tijdens kantooruren. Bij het toevoegen van woonprogramma op het plangebied wordt geadviseerd dit met een lage parkeernorm te doen, bij aantrekkelijke HOV haltes en het overige parkeren te bundelen in een parkeerhub. Dit is een gestapelde parkeerfaciliteit met in de plint programma zoals een fietsenmaker, post pakketpunt etc.
Fietsbrug naar omliggende woonbuurt
DENieuwe ONTWIKKELRICHTING HEEMSTEDE 2040 brugverbinding voor fietsers naar woonbuurten. 3.2 WE BIEDEN RUIMTE VOOR DUURZAME ONTWIKKELING VAN WOON- EN WERKRUIMTE VOOR ONZE INWONERS
substantiële binnenstedelijke uitbreiding BUREAU NIEUWE GRACHT
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Inleiding en context
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Inleiding en context
Denkrichting landschap
Gestapelde woningen in het groen.
Ontwikkeling woonwerkmilieu
karakter van een regio vermindert. Het advies is enkel te
Passende dichtheid voor dit te transformeren gebied zijn gestapelde woningen in een
ontwikkelen door te transformeren of in te breiden.
groene context van ongeveer 5 tot 6 lagen met gedeelde parkeervoorzieningen en een lage
Hoogwaardige werklocatie langs de N201
Er is vraag naar werkgebieden die beter aansluiten bij
parkeernorm.
de beroepsbevolking in Heemstede. Er is een onbalans
Naast de al genoemde documenten zijn de ambities taakstellingen vanuit verschillende sectorale tussenen/of het aantal theoretisch geschoolden in de beleidsdocumenten relevant zoals bijvoorbeeld; gemeente en het type banen dat beschikbaar is. Er is
Het advies is om het recreatief programma
Recreatief programma op fietsafstand
beperkt uit te breiden, met kansen om de
behoefte aan werkplekken voor zzp’ers en het MKB.
herontwikkeling van de RWZI hierin mee
Transformatie of verdichting van bedrijventerreinen,
te nemen. Er zijn mogelijkheden voor het toevoegen van kleinschalig recreatief
met ruimte voor kleinschalige werklocaties, biedt een
Woonvisie 2023 – 2027, Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025 -2028, inclusief oplossing. Tegelijkertijd is er vraag naar MKB-ruimte Representatieve gevels aan de straat. in de regio, wat de lokale economie versterkt. Het de Woonzorgvisie, Groenbeleidsplan 2024 – 2037, Nota ecologie (2021), Programma Duurzaamheid 2025 advies is om het economische profiel van Heemstede per locatie te analyseren, zodat juiste bedrijvigheid -2030, Programma water Heemstede 2022 – 2026 en de nog vast tedestellen Erfgoedvisie, Cultuurnota en gestimuleerd wordt. Hierin wordt in de Omgevingsvisie Nota Sport en Bewegen. invulling gegeven. Werklocaties langs de N201 zijn
programma als centrale ontmoetingsplek voor
Programma bij recreatie.
omwonenden, bijvoorbeeld met uitzicht op Hageveld en bij het speelbos. Omdat op relatief korte afstand zich grote recreatieve functies bevinden van regionaal belang, is een grote spreiding niet wenselijk.
gunstig door de bereikbaarheid per fiets en openbaar
Legenda
vervoer. Deze ligging is minder geschikt voor woningen
Woonwerkmilieu Werklocatie
door geluidsoverlast. Een optie is om woningen te ontwikkelen in het noordelijke Havenkwartier, gemengd met kleinschalige bedrijvigheid. Appartementen in groene context. 34 Gebiedsagenda ‘t Groot Clooster
10
Winkelgebied Heemstede
Denkrichting programma uit Concept Gebiedsagenda Co-working locatie.
Verbinding met groen Regionale trekker Denkrichting programma
Lokaal recreatief programma HOV-halte Verbeteren fietsverbinding
35
11
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Inleiding en context
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Inleiding en context
1.3 Pad naar de visie De totstandkoming van deze concept-Gebiedsvisie is het resultaat van een zorgvuldig doorlopen proces, waarbij verschillende sporen parallel zijn bewandeld en continu op elkaar zijn afgestemd: Concept-Gebiedsagenda ‘t Groot Clooster Deze agenda biedt zoals aangegeven (zie pagina 10) inzicht in de beleidsmatige en maatschappelijke context waarin ’t Groot Clooster zich bevindt. Ze benoemt bovenlokale opgaven die binnen het gebied opgelost kunnen worden en legt verbindingen met bredere regionale ambities.
Verkenning ‘uithoeken van het speelveld’ Aan de hand van vier ruimtelijke uithoeken is onderzocht welke scenario’s denkbaar zijn voor de toekomstige ontwikkeling. Hierbij is gekeken naar de balans tussen ambities en de consequenties voor bestaande functies en kwaliteiten in het gebied. Om te komen tot de vier uithoeken, is het gebied eerst geanalyseerd. Op basis van deze analyse zijn de gebiedswaarden en gebiedsopgaven geformuleerd. De denkrichtingen legden vervolgens de verbinding tussen de concept gebiedsagenda en de waarden en opgaven van het gebied zelf.
Uit de vier uithoeken hebben we de geschikte en minder geschikte elementen gefilterd en meegenomen in de uitwerking van deze conceptGebiedsvisie.
‘Kennis maken met’
Denkrichting 1: Een ecologisch landschap
In het voorjaar zijn de kennismakingsweken georganiseerd. Hiervoor zijn activiteiten georganiseerd en is er gesproken met veel verschillende inwoners vanuit heel Heemstede maar ook met ondernemers, grondeigenaren en organisaties uit het gebied. Hierbij is opgehaald hoe bekend ’t Groot Clooster is, hoe het gebied beleefd en gebruikt wordt, wat men belangrijk of goed vindt aan het gebied maar ook wat er mogelijk beter kan.
Integratie tot een concept-Gebiedsvisie De bouwstenen uit deze drie sporen zijn tenslotte geïntegreerd om tot deze concept-Gebiedsvisie te komen.
Denkrichting 2: Bedrijvigheid stimuleren
De vier uithoeken zijn op de volgende pagina uitgewerkt in een kaartbeeld en een collage. De vier uithoeken zijn: 1. Een ecologisch landschap De aanwezige natuur wordt beter benut, met het dorp verbonden en door nieuwe gebieden of structuren aan elkaar verbonden. 2. Bedrijvigheid stimuleren Lokaal ondernemerschap krijgt de ruimte en de bedrijvigheid die nodig is, om een dorp te laten functioneren, wordt versterkt.
Denkrichting 3: Een regionaal park
3. Een regionaal park Het versterken van recreatie, beleving, sport en spel, met plek voor natuurinclusieve landbouw, circulariteit en energieopwekking. 4. Wonen veel ruimte geven Rondom de haven is plaats voor wonen: gestapeld met een mix aan voorzieningen in de plint. Naar buiten voegen we voor Heemstede karakteristieke laagbouw toe.
Denkrichting 4: Wonen veel ruimte geven
12
13
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Analyse en opgave
2.1 Positionering
Analyse en opgave
Van buitenplaats tot bloembollen Heemstede is een dorp met een historisch groene uitstraling. Door de gunstige ligging ten opzichte van Amsterdam en Haarlem was dit in de zeventiende en achttiende eeuw een ideale plek in Kennemerland om buitenplaatsen te bouwen. Later werd Heemstede sterk in de bloembollenteelt. In het wandelbos Groenendaal werd de eerste internationale Floratentoonstelling (nu bekend als de Floriade) gehouden.
Schalkwijk
Heemsteeds Kanaal
Begin twintigste eeuw maakte het dorp de explosieve groei door die de basis legde voor het huidige Heemstede. De uitstekende verbindingen, zowel met de auto, trein als over het water, met Amsterdam, Haarlem en Leiden maakte dit een ideaal dorp voor forensen. Alle uitbreidingswijken kregen een ruime groene opzet mee.
Spaarne Kwakelbrug
Hageveld
Haven
ijn
de
ka
de
Het centrum van Heemstede concentreerde zich op de uitlopers van de strandwal parallel aan de duinrand. Bij het Spaarne en het Heemsteeds Kanaal buiten het dorp werden de ondersteunende publieke werken gevestigd, zoals het gasbedrijf, de waterwerken, de vuilstort en de afvalwaterzuivering. Parallel daaraan stichtte de Rooms-Katholieke kerk er het klein-seminarie Hageveld. Weer later vonden de sportclubs en commerciële bedrijven er hun plek. Deze functies aan de ‘overzijde’ van de N201 vormen nu het gebied ‘t Groot Clooster.
eg
nE
sw
de
‘t Groot Clooster
Ni
j ve
rh
eid
Va n
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Analyse en opgave
Hoofdstuk 2
Cr
uq
uiu
AWZI
sw
eg
N201
‘t Groot Clooster ‘door de schalen heen’
’t Groot Clooster is een uitgestrekt gebied van circa 100 hectare, gelegen tussen het Spaarne, het Heemsteeds Kanaal, de Cruquiusweg (de N201) en de Ringvaart. Daarmee omvat het meer dan 10% van het totale grondgebied van de gemeente Heemstede (960 hectare) en is het qua omvang vergelijkbaar met het Groenendaalse Bos. Zijn omvang en het gemengde karakter maken het tot een uniek gebied binnen de gemeente.
In dit hoofdstuk wordt de positionering van het plangebied in de omgeving getoond, de situatie van vroeger en nu beschreven, de uitkomsten van de participatiegesprekken besproken en de gebiedswaarden en opgaven voor het gebied als basis voor deze ontwikkeling gedestilleerd.
14
15
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Analyse en opgave
1970 Industrialisatie
Landhuis het Clooster
•
Uitbreiding van het water- /vaarnetwerk en bebouwing Heemstede
•
Industrialisatie langs kanaal: Havenkwartier en omgeving. Grootschalige bebouwing
•
Lange bomenlaan ontwikkeld tot dubbele ontsluiting (Nijverheidsweg)
•
Aanleg provincialeweg N201 naar Hoofddorp
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Analyse en opgave
2.2 Historische ontwikkeling
1872 Villa ‘t Clooster •
Zandvaarterbuurt (het verschepen van zand), net buiten de kern van Heemstede
•
Oude route langs Het Klooster
•
Meerdere landgoederen met de naam Groot Clooster
•
Veel bos (onontgonnen), tot aan het Spaarne
1984 Bedrijventerrein
1902 Gebied cultivering •
Meer in cultuur gebracht en rechte verkaveling geïntroduceerd
•
Rondom ‘t Klooster nog wel partijen water en bos
•
Entreelaan tussen het landgoed en het dorp
•
Cruquiusweg ontwikkeld tot bedrijventerrein met grootschalige bedrijfshallen.
•
Hageveld raakt verder op de achtergrond
•
Toevoeging van Afvalwaterzuiversingsinstallatie
1996 Bedrijventerrein (2) •
Bedrijventerrein uit ontwikkeld
•
Leegstand gemeentelijk energiebedrijf
•
Omslag naar denken over toevoegen van woningbouw
1923 Seminarie Hageveld •
Toevoeging van het Heemsteeds Kanaal vanuit industrialisering
•
Lichtfabriek als industriegebied
•
Ontwikkeling van ‘t Klooster tot Klein Seminarie Hageveld (opleiding voor geestelijken, vanaf 1976 open onderwijs) Herkenbare bomenstructuren rondom Klooster, daaromheen velden met sloten voor de landbouw
2015 Herontwikkeling Hageveld •
Gebiedstransformatie van fabrieksterrein tot kavels Waterpark en Waterhof
•
Hageveld voor de helft herontwikkeld tot appartementen. Andere helft bleef funtioneren als school.
1958 Sportterrein HBC •
HBC gevestigd op eigen sportcomplex aan de Cruquiusweg
Huidige situatie •
Herontwikkeling Havendreef gereed
•
Huidige situatie met een grote diversiteit aan gebouwen en landschappen, zowel agrarisch als bos
Terrein van HBC Voetbal in 1961 (beeldbank.nimh.nl)
16
17
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Analyse en opgave
Impressiebeelden van de bestaande situatie:
Impressiebeelden van de bestaande situatie:
1) Kwakelbrug over het Heemsteeds kanaal
6) De Watertoren aan de Nijverheidsweg
2) zandpad door het landschap
7) Landgoed Hageveld
3) Vanaf de polder zicht op de koepel van Hageveld
1
4) Haven van Heemstede
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Analyse en opgave
2.3 Gebied in beeld: ‘t Groot Clooster nu
8) Luchtfoto ‘t Groot Clooster richting het zuidwesten 9) Luchtfoto HBC Heemstede
6
7
5) Cruquiusweg met bedrijven
2
3
8 1 Haven
8
4 4
Hageveld
7 2
6 5
Spaarne
3
9
Cruquiusweg (N201)
5 18
9
19
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Analyse en opgave
Bebouwing en stedelijke structuren
Landschappelijke schakel in een groot netwerk
De ligging langs de N201 zorgt voor een uitstekende regionale ontsluiting, mede dankzij een hoogfrequente busverbinding richting Haarlem en Haarlemmermeer. Met de trein of auto is men zo in Haarlem, Haarlemmermeer, Amsterdam of Zandvoort. Tegelijkertijd vormt de drukke verkeersas N201 een fysieke en ruimtelijke barrière tussen ’t Groot Clooster en het centrum van Heemstede.
‘t Groot Clooster maakt deel uit van het groenblauwe netwerk van de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Als overgangszone tussen polder en duin vormt het een waardevolle schakel in de ecologische en landschappelijke verbindingen van Spaarnwoude tot aan de kust. Het open karakter, de rust en natuurlijke kwaliteiten maken het tot een groene oase midden in het verstedelijkt gebied van ZuidKennemerland.
Door de ligging aan de randen van het dorp en later ‘achter’ de N201 is het gebied altijd enigszins buiten het planologische blikveld gebleven. In tegenstelling tot de omliggende woonwijken, die planmatig zijn ontwikkeld, is ‘t Groot Clooster meer ad hoc gegroeid. Dit heeft geleid tot een gebied met uiteenlopende tijdslagen, functies en structuren. De opbouw van het gebied weerspiegelt verschillende ontwikkelingsfases. De hallen aan de Cruquiusweg stammen uit de jaren negentig, terwijl richting het Wipperplein een Waterpark en Waterhof uit het begin van de eenentwintigste eeuw is gerealiseerd. Hier heeft het voormalige gemeentelijke energiebedrijf plaatsgemaakt voor
woningbouw, met grootschalige woonblokken geadresseerd aan de Haven en grenzend aan een nieuwe parkscheg. Langs de oostzijde van de Haven staat bedrijfsbebouwing van uiteenlopende leeftijden (jaren ’50–’90), met een schaal en uitstraling die sterk afwijkt van het dorpse karakter van Heemstede. Aan het eind van de Nijverheidsweg bevinden zich de oudste bouwwerken: een villa en boerderij uit de negentiende eeuw en het monumentale landgoed Hageveld uit de vroege twintigste eeuw.
Langs de Nijverheidsweg is het historische profiel van de Cloosterweg herkenbaar, met een oude bomenlaan. Door geparkeerde auto’s en de afsluiting naar Hageveld is de laanstructuur echter moeilijk te herkennen.
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Analyse en opgave
2.4 Ruimtelijke analyse
Het Heemsteeds Kanaal vormt een belangrijke landschappelijke entree. Van landelijk gelegen kanaal bij het Spaarne en de Mozartkade met groen en boerderijzicht, verandert het kanaal zuidwestwaarts in een verstedelijkt havenkwartier.
’t Groot Clooster ligt op de overgang tussen duin en polder. Hageveld, gelegen op een zandrug, vormt een bosrijk gebied; daaromheen liggen open weiden met sloten. Restanten van het vroegere moerasgebied langs het Spaarne zijn nog beleefbaar bij Park Meermond, gelegen op een oude vuilstort – nu een opvallende terp in het landschap.
Waterlopen, infrastructuur en beperkte ontsluitingen zorgen voor een gefragmenteerd gebied. Er zijn slechts drie toegangen vanuit het dorp: de Kwakelbrug (toegankelijk voor fietsers en voetgangers), de Van den Eijndekade en het kruispunt Javalaan. De interne wegenstructuur is beperkt, grotendeels doodlopend, en mist doorlopende verbindingen die het gebied als één geheel laten functioneren.
Analyse van bebouwing en stedelijke structuren
Analyse van landschap op de regionale schaal
Natuur Netwerk Nederland
Meerwijkplas
rn e
Buslijn met haltes
aa
Spoor met station
Groenverbinding landgoederen
Sp
Bouwvelden (hoe donkerder, hoe hogere dichtheid is)
Beschermd Provinciaal Landschap Groenverbinding Spaarne
Leyduin
Groenendaal
Spaarnwoude Park
Ri
ng
va
ar
t
Strandwal
Molenplas
Haarlemmermeerse Bos
20
21
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Analyse en opgave
Actieve plek voor samenleven in het dorp Dankzij de landschappelijke kwaliteiten van ’t Groot Clooster en de verbindingen van het gebied met de omgeving zijn er vele activiteiten te ondernemen. Activiteiten in het groen, bos en op het water komen veelvuldig voor. ‘t Groot Clooster zelf huisvest diverse functies die bijdragen aan het voorzieningenniveau en het dagelijks functioneren van Heemstede: sportpark (HBC), onderwijs (College Hageveld), recreatie (NVJ De Haven, Park Meermond, MACH), duurzame voedselproductie (Herenboeren en Hoeve Nijverdal), bedrijvigheid en de milieustraat. Samen met de Binnenweg en de Raadhuisstraat en het Groenendaalse Bos vormt het gebied één van de dragers van het Heemsteedse karakter: compact, veelzijdig en compleet.
In het voorjaar van 2025 zijn in straatgesprekken en tijdens bijeenkomsten uiteenlopende gebruikers bevraagd op hun beleving van het gebied. De feedback die we hierop ontvingen, is samen te vatten in vier hoofdwaarden:
Voor de jeugd is het gebied belangrijk: College Hageveld, voetbalvereniging HBC, NVJ de Haven, een kinderdagverblijf en naschoolse opvang bevinden zich hier. Routes ernaartoe zijn echter niet altijd veilig of overzichtelijk, vooral bij de kruising Kwakelbrug–Nijverheidsweg en de entree bij de Cruquiusweg/Javalaan. Park Meermond is een populaire plek voor spel, wandelen en hardlopen. De milieustraat van Meerlanden levert een bijdrage aan de circulariteit maar wordt ook dermate drukbezocht, dat zich geregeld verkeersopstoppingen voordoen en er verkeersregelaars nodig zijn.
1. Natuur, uitzicht en ontspanning
3. Verbinding met het Spaarne
Het open polderlandschap, de akkerlanden, de biodiversiteit, het omliggende bos en het groen worden breed gewaardeerd.
Uitzichten vanaf het Spaarneborgh en de Mozartkade, evenals waterrecreatie (zoals roeien en varen), geven het gebied een aantrekkelijk karakter.
2. Lokale voedselproductie Boerenbedrijven en initiatieven als de Herenboeren en Hoeve Nijverdal geven het gebied een unieke identiteit, die aansluit bij duurzaamheid en lokale economie.
De haven is in samenwerking met het Havenlab (2017) ontwikkeld tot ontmoetingsplek met recreatie, horeca en evenementen — een aanvulling op de Binnenweg en Raadhuisstraat als dorpshart. Het bedrijventerrein in het Havenkwartier is grotendeels gericht op businessto-business, met weinig levendigheid op straat. Het terrein aan de Cruquiusweg is actiever, vooral door auto- en groothandelsbedrijven.
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Analyse en opgave
2.5 Kennis maken met ‘t Groot Clooster
4. Functionele diversiteit De aanwezigheid van voorzieningen als Park Meermond, college Hageveld, sportvoorzieningen recreatievoorzieningen en groen maakt het gebied multifunctioneel en veelzijdig
Tevens zijn uit deze gesprekken de volgende knelpunten en kansen gedestilleerd:
Analyse van activiteiten op de regionale schaal
Werkgebieden Verbinding werkgebieden Binnenweg Verbinding Winkelstraat en ‘t Groot Clooster Winkels Horeca Scholen Zorgvoorzieningen
Knelpunten
Kansen
Verkeersveiligheid en bereikbaarheid Onveilige situaties voor fietsers bij de toegang tot HBC, waar de inrichting primair op auto’s is gericht.
Meer woningen Het gebied biedt kansen voor betaalbare woningen en woningen voor starters en senioren. Bij voorkeur binnen bestaand bebouwd gebied, maar met zorgvuldige afweging kan ook in het groen worden uitgebreid.
De kruising Kwakelpad – Nijverheidsweg is onoverzichtelijk: hagen ontnemen het zicht op naderend verkeer. Bedrijventerreinen ogen rommelig Zowel het Havenkwartier als het bedrijventerrein aan de Cruquiusweg worden ervaren als rommelig en weinig aantrekkelijk. Sociale veiligheid en overlast Gebrek aan verlichting en sociale controle maken dat Meermond en het omliggende bos bij Hageveld als onveilig worden beleefd. De MACH produceert veel geluid.
Verbeteren recreatie en natuurbeleving Aanleg en verbetering van fiets- en wandelpaden, uitbreiding van kleinschalige natuurzones, en versterking van recreatief gebruik, zoals zwemmen en suppen. Ontsluiting over het water Een nieuwe brug over het Heemsteeds Kanaal kan zowel de bereikbaarheid verbeteren als een nieuwe recreatieve wandelroute mogelijk maken. Belangrijk is dat de doorvaarbaarheid voor schepen met staande mast behouden blijft ten behoeve van de Spaarneborghhaven.
Sport Recreatie Bedrijven Milieupark/ gemeentewerf
22
23
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Analyse en opgave
De Gebiedswaarden Op basis van analyse en dialoog zijn gebiedswaarden bepaald, waarin iedereen het gebied herkent. Waarden die het een unieke plek maken in Heemstede, maar ook het belang van het gebied voor Heemstede en haar bewoners duiden. Waarden zijn meer dan een plek of een gebouw. Ze beschrijven dat, waar je het gebied aan kunt herkennen, maar ook wat het gebied bijdraagt aan Heemstede. Hoewel deze reeds aanwezige waarden soms
De Opgaven In de hierna volgende visie op het (her) ontwikkelen van ‘t Groot Clooster zijn de ambitities voor de invulling van de volgende opgaven beschreven. Dit is gedaan aan de hand van de voorgaande analyses en uitkomsten van het ‘Kennis maken met’ en met de vijf gebiedswaarden. Het eindbeeld wat in de uiteindelijke Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster wordt geschetst is door de complexiteit niet binnen enkele jaren gerealiseerd. Dit laat mogelijk ruimte om tijdelijk invulling te geven aan andere maatschappelijke opgaven op locaties in ‘t Groot Clooster, zoals bijvoorbeeld opvang of ruimte voor energievoorzieningen.
nog enige ondersteuning kunnen gebruiken om volledig tot hun recht te komen, dienen ze bij de herontwikkeling in stand gehouden te worden. Alleen dan kan de plek dezelfde positie en waarde in het DNA van Heemstede blijven innemen. Uit voorgaande analyses en participatieuitkomsten zijn de volgende vijf gebiedswaarden voor ‘t Groot Clooster te destilleren:
1. Het landgoed
Verbeteren van verbindingen
Hageveld is een markant en beeldbepalend element. De samenhang tussen het gebouw, zijn oorsprong en het omliggende open landschap vormt een unieke cultuurhistorische waarde.
De verschillende deelgebieden zijn sterk van elkaar gescheiden. Veelal door fysieke barrières zoals sloten of hekken en simpelweg doordat weg en paden doodlopen. Bovendien worden de hoofdverbindingen gedomineerd door de auto en is het voor het langzaam verkeer soms onplezierig en onveilig om door het gebied te bewegen.
2. Omgeven door water De ligging tussen waterstructuren maakt het gebied ruimtelijk open en visueel aantrekkelijk. Water draagt bij aan recreatie, biodiversiteit en klimaatadaptatie.
Opgave: Verbeter de bereikbaarheid en interne doorwaadbaarheid van het gebied met veilige, prettige en logische routes voor voetgangers en fietsers.
Stimuleren van activiteit en ontmoeting Ondanks intensief gebruik van het gebied op piekmomenten, blijven de deelgebieden geïsoleerd. Gebruikers ontmoeten elkaar nauwelijks, wat de sociale cohesie beperkt.
3. Actieve dorpsentree De entree via de Cruquiusweg is voor velen de poort naar onze gemeente Met belangrijke functies als sportvoorzieningen, een school en de milieustraat is dit een gebied waar veel inwoners regelmatig komen. We grijpen deze kans aan om de uitstraling en beleving van dit gebied naar een hoger niveau te tillen, passend bij de kwaliteit en ambities van Heemstede.
4. Plek van rust en ontspanning Achter de bedrijvigheid ligt een verstild landschap. Park Meermond, de polders en de akkers. bieden ruimte voor onthaasting, contact met de natuur en gezond buitenleven.
5. Functionele diversiteit ‘t Groot Clooster heeft zich telkens aangepast aan de behoeften van de tijd. Deze dynamiek geeft het dorp ruimte voor ondernemerschap, innovatie, voorzieningen en ontmoeting. 24
Opgave: Vergroot de samenhang tussen functies
Landschap als drager benutten Er ligt een prachtige groene parel in stedelijk gebied, maar we kunnen er niet in. De kansen die hier liggen met drie ecosystemen, bos, polder en rivier, zo dicht op elkaar, kunnen beter worden benut. De overgangszones tussen de landschappen zijn de rijkste ecologische plekken. Opgave: Vergroot en versterk de ecologische structuren in en om het gebied en maak het landschap toegankelijker voor (natuur)recreatief gebruik, passend bij de identiteit van het gebied.
Ruimte voor woningbouw Het gebied is bij uitstek geschikt voor de toevoeging van woningen door de nabijheid van OV, voorzieningen en groen. Verkenningen tonen aan dat woningbouw zorgvuldig ingepast kan worden. Opgave: Onderzoek, waar en hoe woningbouw mogelijk is zonder afbreuk te doen aan landschappelijke en functionele waarden.
Duurzaam en toekomstgericht ontwikkelen Bij ontwikkelingen in ‘t Groot Clooster wordt aangesloten bij de ambities uit het convenant ‘Toekomstbestendige woningbouw MRA’ (circulair bouwen, natuurinclusief bouwen en duurzame mobiliteit). Daarnaast is het principe water en bodemsturend leidend.
Energie- en warmtetransitie
Knelpunten kaart van ‘t Groot Clooster
Verbindingen en barrières 1. Kwakelbrug (fietsbrug) 2. van den Eijndekade 3. Kruising Javalaan 4. Wandelpad onder Cruquiusbrug (zonder pont geen entree tot gebied) A. N201 vrijliggend profiel, dus alleen oversteekbaar bij verkeerslichten B. Cruquiusweg bedrijventerrein; aan elkaar verbonden private terreinen zonder tussenstraten C. Milieupark, gemeentewerf, MACH en AWZI
en creëer plekken van ontmoeting. Ontwikkel een dorpse dynamiek door het bundelen en intensiveren van activiteiten.
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Analyse en opgave
2.6 Naar een gedeelde visie: gebiedswaarden en opgaven
B A C
Er wordt genoeg ruimte gehouden voor de energieen warmtetransitie. Voor deze transititie is ruimte nodig omdat de overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen, zoals zon en wind, meer fysieke en ruimtelijke capactiteit vereist, inclusief locaties voor installaties, het aanleggen van infrastructuur en het integreren van nieuwe systemen in bestaande landschappen en stedelijke gebieden. Zonder ruimte voor deze nieuwe energiebronnen (bijvoorbeeld aquathermie uit het Heemsteeds kanaal, de haven en het Zuider Spaarne) en de bijbehorende infrastructuur, zoals warmtenetten en elektriciteitskabels, kan de energietransitie moeilijk plaatsvinden en worden de klimaatdoelen niet gehaald. ‘t Groot Clooster biedt die ruimte nu nog. Een zorgvuldige afweging van de toekomstige inrichting en het gebruik is mede afhankelijk van het creeëren van ruimte voor deze transities.
25
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Visie
Hoofdstuk 3
Dorp in een groene kraag ‘t Groot Clooster biedt verschillende panorama’s, haven, polder, waterlandschap en landgoederen, en maakt deel uit van een groter landschappelijk netwerk tussen de verschillende gemeenten. We versterken het landschap in en rondom het plangebied en creëren hiermee een robuust groen kader voor de toevoeging van natuurwaarden (ecologische hoofdstructuur), de activering van nieuwe en bestaande plekken (zoals Park Meermond en Hageveld) en toegankelijkheidsverbetering op basis van nieuwe verbindingen binnen het gebied. Zo laten we ‘t Groot Clooster uitgroeien tot een fijne, groene beleefbare plek met eigen recreatiemogelijkheden en versterken we de groene buffer rondom het dorp.
Visie.
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Visie
3.1 Planessenties
In verbinding met de directe omgeving Met het verbeteren en toevoegen van verbindingen voor voetgangers en fietsers maken we ‘t Groot Clooster als gebied herkenbaar en toegankelijk: we schalen de N201 af en richten deze veiliger in, maar leggen ook nieuwe verbindingen, zoals het doortrekken/verlengen van de Van den Eijndekade en een nieuw regionaal fietspad dwars door ‘t Groot Clooster.
Een programmering die heel Heemstede tot in het hart versterkt
De gebiedswaarden van en opgaven voor ’t Groot Clooster komen in dit hoofdstuk in drie planessenties samen. Deze vormen samen het ruimtelijk concept; de dragers voor de verdere ontwikkeling en uitwerking van het
26
plangebied. Dit ruimtelijk concept wordt integraal beschreven, maar ook aan de hand van thema’s. Daarnaast zetten we reeds een vijftal deelgebieden uiteen die een wezenlijke transformatie ondergaan.
Met de ontwikkeling van ‘t Groot Clooster benut Heemstede de unieke mogelijkheid te groeien binnen de eigen grenzen. We zetten in op nieuwe woningbouw met diverse activiteiten, de versterking en intensivering van het bedrijventerrein en een verbetering van de sportfaciliteiten, versterking van het landschap, verbeteren van recreatie en verduurzaming. Voor elke plek in ‘t Groot Clooster zoeken wij de beste doelgroep, invulling en ondersteunende functies. Door het plangebied in- en extern beter te verbinden sluiten wij het optimaal aan op het bestaande dorp, het winkelhart van de Binnenweg en de Raadhuisstraat en alle maatschappelijke voorzieningen. Heemstede wordt daarmee in haar totaal versterkt. 27
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Visie
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Visie
3.2 Visie ‘t Groot Clooster
Visiekaart
’t Groot Clooster ontwikkelt zich als een schuifpuzzel tot een toekomstbestendig, adaptief en veelzijdig deel van Heemstede waarin wonen, recreatie, sport, onderwijs, werken en natuur op een inclusieve manier samenkomen. Door nieuwe verbindingen te leggen, functies op een slimme manier te mengen en het landschap te versterken, ontstaat een gebied dat zowel recht doet aan de groeiambities van Heemstede als bijdraagt aan de kwaliteit van de leefomgeving. We ontwikkelen duurzaam en toekomstgericht, dus natuurinclusief, water- en bodemsturend, circulair en met ruimte voor de benodigde energie- en warmte infrastructuur. Een nieuwe ‘levensader’ in het gebied, de Verbindingslaan, sluit alle belangrijke functies op elkaar aan van het dynamische Havenkwartier tot de Poort tot Meermond. Een nieuw langzaamverkeernetwerk op basis van de oorspronkelijke landschappelijke structuren maakt het open groengebied toegankelijk als onderdeel van het grotere geheel, waarin we inwoners uitdagen om meer te bewegen zonder dat dit ten koste gaat van de nieuw te ontwikkelen natuur. Voor de sociale cohesie in dit nieuw te vormen gebied is samenhang onmisbaar. We bouwen niet alleen woningen maar een gemeenschap. Ontmoetingsplekken vervullen hierin een randvoorwaardelijke rol.
Die ontmoetingen (formeel en informeel) vinden zowel binnen als buiten plaats, in multifunctionele ontmoetingsruimten en horeca, pleinen en in parken. Daarbij is het van belang dat iedereen zich hier welkom en veilig kan voelen. Nieuwe ‘levensader’: de Verbindingslaan In het hart van ‘t Groot Clooster zien we een nieuwe ‘levensader’: de Verbindingslaan. Aan deze straat zijn alle activiteiten in het gebied geadresseerd, met aan weerszijden functies waar het hele dorp op steunt. Aan de ene kant bevinden zich een doorontwikkeld bedrijventerrein en milieupark en aan de andere maatschappelijke functies zoals College Hageveld, sportpark HBC, de Herenboeren, Hoeve Nijverdal en een uitgebreid Park Meermond.
Bedrijventerrein Cruquiusweg Centraal aan de Verbindingslaan ligt het bedrijventerrein van de Cruquiusweg. Met de nieuwe ontsluiting kan de ventweg van de N201 worden opgeheven. Dit schept ruimte om het bedrijventerrein te transformeren en de uit te plaatsen bedrijven van het Havenkwartier hier te herhuisvesten. Een deel van de bedrijven kan direct een adres krijgen aan de N201, de andere zijde sluit aan op de Verbindingslaan. De herverkaveling biedt ook kansen voor intensievere bebouwing: we zien gestapelde bedrijfsgebouwen van twee tot vier lagen; bedrijfsgebouwen met parkeren op het dak en aan de Verbindingslaan bovendien de mogelijkheid om bedrijfsgebouwen op te toppen met woningen. Daarnaast biedt dit kansen om te komen tot een actievere dorpsentree langs de N201.
Havenkwartier De Verbindingslaan ontspringt in het doorontwikkelde Havenkwartier, waar het dorpse weefsel de haven in de afgelopen jaren al voor driekwart heeft omsloten. Zo is de haven een centrale ontmoetingsplek geworden in het dorp en biedt het een nieuw dynamisch woongebied. De historische structuur en diversiteit van bebouwing vormen de basis voor een zeer gedifferentieerde bebouwingsopzet met veel verschillende woningtypologieën; appartementen rondom de Haven, woonstraatjes met grondgebonden woningen en het woongebied langs het Heemsteeds Kanaal verkleurt richting 28
Haven
Havenkwartier
het oosten naar een lossere opzet van woonblokken in een rustige, groene omgeving. Dit creëert een diffuse overgang naar het landschapspark. Dankzij haar gunstige oriëntatie krijgt de kade de functie van een inclusieve ontmoetingsplek met horeca passend bij de Heemsteedse schaal, werkplekken en lifestyle bestemmingen voor heel Heemstede.
Ve
rb
in
di
ng
sla
an
Poort tot Meermond
Poort tot Meermond Ook het sportpark HBC krijgt zijn plek direct aan de Verbindingslaan. Het park wordt heringedeeld met nieuwe voetbalvelden en betere parkeerfaciliteiten. Hier kan een sportief en maatschappelijk knooppunt worden doorontwikkelen waar kinderopvang, gezondheid, sport, spelen en recreëren in het groen en gezelligheid samenkomen. Daarmee vormt de plek ook een actieve entree tot het uitgebreide Park Meermond. Dit park groeit langs het Spaarne uit tot een ecologische schakel op regionaal niveau. De historische moerasoevers van het Spaarne worden hersteld om de natuur te versterken en waterhuishouding te bevorderen. Een fijnmazig wandelnetwerk geeft de Heemstedenaar toegang tot de natuur, zonder deze te verstoren. De Herenboeren behouden een plek in het plangebied om het land te bewerken. Aan het einde van de Verbindingslaan kunnen de milieustraat en de gemeentewerf zich doorontwikkelen tot een duurzaam en circulair milieupark. Met het wegvallen van de ventweg ontstaat tevens ruimte om de inrichting van de kruising Cruquiusweg-Javalaan te verbeteren, met meer opstelruimte en beter georganiseerde fietsoversteken. Bovendien wordt er vanaf het fietspad langs de N201 een nieuwe fietsroute door het gebied toegevoegd, die aan de noordzijde aansluit naar de César Francklaan. Zo versterken we het regionale fietsnetwerk van de Haarlemmermeer tot Haarlem (Schalkwijk).
Legenda Haven van Heemstede
Agrarisch gebruik
Woningbouw
Regionale fietsroute
Nieuwe moerasoevers
Gemengd milieu
Nieuwe Wandelverbindingen
Landgoed Hageveld
Bedrijven
Park Meermond
Milieupark en gemeentewerf
Brandpunt Verbindingslaan als nieuwe drager Verbeterde oversteken
Park
Clustering van sportaccommodaties Nieuwe voorkanten
Versterken bomenlanen Overgangszone dorplandschap
29
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Visie
Bij de herontwikkeling van ’t Groot Clooster onderscheiden we vier overkoepelende thema’s: 1. Versterken van de landschappelijke hoofdstructuur 2. Inzetten op duurzame bereikbaarheid 3. Dynamisch wonen aan de haven 4. Ruim baan voor de nieuwe economie
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Visie
3.3 Visie per thema Landschap
1. Versterken van landschappelijke hoofdstructuur Met toenemende verstedelijking komt het groenblauwe raamwerk van de regio steeds meer onder druk. We versterken de natuur in ‘t Groot Clooster ten behoeve van een robuuste verbinding tussen het Haarlemmermeerse Bos, Meerwijkplas, Molenplas, Groenendaalse Bos en de Binnenduinrand. Een sterk regionaal groenblauw raamwerk zorgt er bovendien voor, dat de dorpen en stadsdelen met elk hun eigen uitbreidingsplannen verbonden zijn aan het waardevolle landschap en een herkenbare, onafhankelijke entiteit blijven. Een sterk groenblauw raamwerk draagt eveneens bij aan de toekomstbestendigheid van het stedelijk gebied door de ruimte die het biedt voor klimaatadaptatie. Door met name oevers te vernatten creëren we ruimte voor meer waterbuffering en gaan we hittestress tegen. Het raamwerk biedt bovendien uitgelezen kansen om prettige en snelle regionale fietsverbindingen aan te leggen die het landschap beleefbaar maken. We zien deze aanpak van ‘t Groot Clooster tevens als potentiële opmaat naar het creëren van een sterke groenstructuur langs het Spaarna en de oevers van de Ringvaart.
Landschap als krachtige groenblauwe drager Het open landschap en de biodiversiteit tussen het Spaarne en landgoed Hageveld behouden en versterken we. Door vernatting en natuurontwikkeling herstellen we de oude moerasoevers. Zo ontstaan hier nieuwe biotopen die bijdragen aan de regionale ecologische structuur en waterbergingsopgave. Er ontstaat een verbindend landschap van bos, agrarische landschap en moerasoevers waar de biodiversteit kan floreren (dit in lijn met het gedachtegoed ‘Verbindend Landschap’ van de Herenboeren)*. Langs de bestaande historische structuren Spaarne, Javalaan en Cloosterweg helen en versterken we het natuurnetwerk als ruimtelijke drager en zorgen we voor meer samenhang in het gebied. De geheelde structuren dragen tevens bij aan de ecologische netwerken en verbindingen in en rond het dorp, het Groenedaalse Bos en ’t Groot Clooster.
Legenda Haven van Heemstede
Krachtig groenblauw
Toegankelijk
Geconcentreerde recreatie
Arboretum van Heemsteedse Dreef doorzetten op N201
Poort tot Meermond Nat Natuurlandschap Landgoed Hageveld Open polderlandschap
Recreatief punt aan het Spaarne Landschappelijke langzaam verkeer routes
Bomenlanen als verbinding tussen landgoederen
30
31
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Visie
Geconcentreerde recreatie
Met het beter toegankelijk maken van het landschap van ‘t Groot Clooster voor heel Heemstede versterken we de lokale recreatie. Om deze toegankelijkheid te bereiken voegen we wandelpaden toe in het landschap, zowel door het gebied als vanuit het Havenkwartier, maar ook een brug in het noorden van ‘t Groot Clooster.
In het plangebied bundelen we recreatieve functies in zogenaamde brandpunten of hotspots. Door faciliteiten te combineren maken we een rendabele exploitatie voor recreatief maatschappelijke hotspots met jaarrond gebruik mogelijk. Zo zetten we bijvoorbeeld voor bezoekers in op slim dubbelgebruik van auto- en fietsparkeren. Op het terrein van de voormalige AWZI realiseren we de Poort tot Meermond: een plek waar sport, natuur, spelen, recreatie en horeca samenkomen. Andere plekken, zoals bij NJV de Haven, hebben op hun beurt de potentie zich te ontwikkelen tot kleinschalige hotspots.
De nieuwe brug schept bovendien ruimte voor een nieuw aan te leggen regionale fietsroute van Schalkwijk naar de Haarlemmermeer. Zo wordt ook Hageveld beter en veiliger bereikbaar voor fietsers.
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Visie
Toegankelijk voor Heemstede
3
4
5
1
Referentiebeelden: 3) Voormalig AWZI wordt Poort tot Meermond Referentiebeelden: 1) Groen landschap tussen woonblokken in het Havenpark, nieuwe ontwikkeling van Havenkwartier
2
32
2) Herenboeren in de polder van ‘t Groot Clooster
4) Versterk de natuur op de grens van water en land 5) Landgoed Hageveld 6) Combineer (sport) faciliteiten met horeca en recreatie bij Poort tot Meermond
6 33
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Visie
De toenemende verstedelijking van de regio vraagt om een andere kijk op mobiliteit. We sturen op nabijheid en voorrang voor langzaam verkeer en OV volgens het STOMP-principe (Stappen, Trappen, OV, Deelmobiliteit, Privéauto). Een goede functiemenging in het dorp zorgt ervoor dat alle dagelijks en wekelijks belangrijke voorzieningen binnen een straal van 10 minuten fietsen aanwezig zijn. Dat maakt het voor bewoners aantrekkelijker om fietsend of lopend door het dorp te bewegen. Belangrijk hierbij is dat deze routes prettig en veilig zijn. Heemstede biedt een uitstekende basis in dit opzicht met haar hoge dichtheid van voorzieningen in een compact dorp, een intercitystation en het hoge frequente busvervoer van het R-net. Door het toevoegen van een nieuwe regionale fietsroute door ‘t Groot Clooster ontstaat een betere verbinding tussen Schalkwijk en de Haarlemmermeer en tussen Heemstede dorp en ‘t Groot Clooster. Een van de mogelijkheden om STOMP in de gemeente Heemstede te laten landen is de afschaling van de N201 in het dorp en het realiseren van een vrijliggende busbaan. De oversteekbaarheid van de N201 wordt verbeterd doordat de Cruquiusweg binnen de bebouwde kom transformeert van vrijliggende verkeersader naar prettige straat, zoals de Heemsteedse Dreef.
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Visie
2. Inzetten op duurzame bereikbaarheid
Mobiliteit
Het opheffen van de ventweg en toevoegen van opstelruimte verbetert de verkeersafwikkeling bij de N201. Met een nieuwe regionale fietsverbinding door het gebied naar de César Francklaan, langs Cruquiusbrug en Schouwbroekerbrug over het Jan Stuytpad, sluit het gebied ook aan op het regionale netwerk en wordt het beter toegankelijk.
Voorrang voor langzaam verkeer Bij de herinrichting is het STOMP-principe leidend: we geven voorrang en ruimte aan fietsers en voetgangers, lossen parkeren in het gebied geconcentreerd op en we faciliteren deelmobiliteit. Ook zorgen we voor goed bereikbare OV-haltes.
Herprofilering N201/Cruquiusweg Een nieuwe ontsluitingsstructuur maakt de ventweg Cruquiusweg overbodig. Dit biedt niet alleen ruimte voor een profiel met beeldbepalende arboretum, er ontstaat ook nieuw te ontwikkelen ruimte die een actieve en aantrekkelijke dorpsentree mogelijk maakt. Tevens kan hierbij direct het knelpunt bij de kruising ter hoogte van HBC aangepakt worden door fiets en auto verkeer beter van elkaar te scheiden. Hiervoor is een ontwerpnotitie n201 opgesteld.
Sterke, veilige verbindingen De Verbindingslaan heeft alles in zich om buurtdrager te worden van ‘t Groot Clooster en een veilige route te bieden voor bewoners, werknemers en bezoekers. Zo creëren we met de Verbindingslaan als nieuwe levensader een fietsveilige route van Binnenweg tot Javalaan.
Legenda Nieuwe ruggengraat, fietsstraat
Parkeerterrein Poort tot Meermond
Herinrichting N201
Fietsbrug over Heemsteeds kanaal
Veilige oversteken N201 Nieuw regionale fietsverbinding Fietsroute
Sterke, veilige verbindingen 34
Voorrang voor langzaam verkeer
Herprofilering N201/ Cruquiusweg
Wandelpaden
35
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Visie
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster Visie
4
1
2
5
3
Referentiebeelden:
Referentiebeelden:
1) Verbindingslaan (Van den Eijndekade) als fietsstraat voor veilige route
4) Regionaal fietspad door ‘t Groot Clooster
2) Buiten de bebouwde kom behoudt de N201 zijn bestaande profiel 3) Profiel van de Heemsteedse Dreef wordt doorgetrokken tot gemeente grens
36
5) Autoluwe kade in het Havenkwartier 6) Autoluwe straatjes in het Havenkwartier
6
7
7) Parkeren in het groen opgelost, bijvoorbeeld op de Nijverheidsweg
37
Concept Gebiedsvisie ‘t Groot Clooster. Visie
De laatste fase is de herontwikkeling van de oostzijde van de haven. Hier is ruimte om circa 250 woningen toe te voegen en daarnaast een bijdrage te leveren aan de ambities uit het Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028. Dit in een woonmilieu dat complementair is aan Heemstede: een dynamisch woonmilieu met de nadruk op gestapelde bouw en een mix van functies.
Gemengde woonmilieus In het Havenkwartier voegen wij wonen toe gemengd met functies zoals werken, sport en gezondheid. Door ontmoeting ontstaan levendige, multifunctionele en inclusieve omgevingen die uniek zijn binnen Heemstede. In het Havenkwartier richten wij ons op een optimale inpassing van nieuwbouw met dorpse karakteristieken en met ruimte voor kleinschalig ondernemen en horeca passend bij de Heemsteedse schaal. Langs de Verbindingslaan ligt de nadruk op voorzieningen met beperkt ruimte voor woningen.
Compact en gestapeld De robuuste verkavelingsstructuur biedt ruimte voor gestapelde woningbouw in compacte clusters. Dit maakt het mogelijk om toekomstige bewoners passende woningen te bieden in een dynamische omgeving, nabij OV en voorzieningen, zonder grote landschappelijke impact.
Wonen voor iedereen In het Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028 wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende doelgroepen:
In ’t Groot Clooster wordt een plek voor iedereen geboden. De woningbouw richt zich daarom niet alleen op de circa 250 reguliere woningen voor met name ouderen en starters, maar ook op een bijdrage aan de ambities uit het Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028 en de taakstelling voor opvang.
Wonen
Om te voldoen aan de behoeftes van de verschillende doelgroepen focussen we ons op levendige, goed bereikbare en betaalbare woongebieden. Daarnaast vind je hier rust in het groen of faciliteren we ontmoetingen in het Havenkwartier met zorgvoorzieningen en het dorpse leven op loopafstand.
Vijf manieren van wonen in ’t Groot Clooster De mix van wonen met andere programma’s versterkt de kwalitatieve dorpsentree passend bij de dynamische én rustige sferen in het gebied. Het resultaat: een uniek woonmilieu voor Heemstede. Daarbij is gestapeld wonen niet alleen betaalbaar en gewild bij starters en ouderen, het maakt ook een stevig woningbouwprogramma mogelijk. Naast circa 250 woningen in het Havenkwartier kan op de langere termijn door verdichting en transformatie nog een aantal woningen toegevoegd worden waarmee een bijdrage kan worden geleverd aan de woningbouwbehoefte na 2030. Op steenworp afstand van de Binnenweg en de Raadhuisstraat, met een goede bereikbaarheid vanaf het Wipperplein en ondersteunende voorzieningen, van horeca tot zorg, in de directe omgeving is volop ruimte voor vijf uiteenlopende woonmilieus: •