Bijlage 1 Beleidsnotitie Afvalinzameling.pdf
Tekst van het document
Beleidsnotitie Afvalinzameling
mei 2025
colofon Gemeente Heemstede Raadhuisplein 1 2101 HA Heemstede
2
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Leeswijzer In deze beleidsnotitie zijn de adviezen 1 (omgekeerd
Het financiële effect van de adviezen wordt besproken
inzamelen), 2 (financiële prikkel) en 4 (van
in hoofdstuk 6. Alle hoofstukken worden afgesloten
onwetendheid naar duurzaamheid) van het
met een conclusie, behalve hoofdstuk zeven. Hierin
Burgerberaad uitgewerkt. De Beleidsnotitie
staat advies ‘van onwetendheid naar duurzaamheid’
Afvalinzameling geeft antwoord op de vraag hoe
(communicatie) uitgeschreven. Het communicatieplan
het nieuwe afvalinzamelingssysteem in Heemstede
maakt geen onderdeel uit van deze beleidsnotitie. De
eruit komt te zien op basis van de adviezen van het
notitie bevat verder twee bijlagen.
Burgerberaad. De notitie gaat daarnaast uitgebreid in op de varianten in de volgordelijkheid van de adviezen 1 en 2.
Deze beleidsnotitie wordt aangeboden ter ondersteuning van het raadsbesluit. Het communicatieplan is als bijlage toegevoegd aan het
De notitie is opgebouwd uit zeven hoofdstukken. In
bijhorende raadsbesluit. Op basis van het raadsbesluit
het eerste hoofdstuk bespreken we de aanleiding en
wordt een uitvoeringsplan opgesteld waarin het
in hoofdstuk twee bespreken we de huidige situatie,
nieuwe afvalinzamelingsysteem van Heemstede verder
de opdracht van het Burgerberaad en de kaders die
wordt uitgewerkt.
zijn meegegeven door de raad. In hoofdstuk drie gaan we dieper in op het advies ‘omgekeerd inzamelen’. Welke maatwerkopties zijn er en wat is de impact op de openbare ruimte. Vervolgens bespreken we het advies ‘diftar’ in hoofdstuk vier. Hierin behandelen we de verschillende vormen van diftar en welke vorm het beste aansluit op het advies van het Burgerberaad in combinatie met de huidige situatie. In hoofdstuk vijf gaan we in op de volgorde eerst omgekeerd inzamelen en daarna diftar en andersom.
3
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Inhoud 1. Aanleiding
6
2. Opdracht
8
2.1
Inleiding
8
2.2
Huidige situatie
9
2.3
Afvaldriehoek
10
2.4
Kaders
10
3. Uitwerking advies omgekeerd inzamelen
11
3.1
Inleiding
11
3.2
Omgekeerd inzamelen
12
3.3.1
Restafval
13
3.3.2
PBD
13
3.3.3
GFTe
13
3.4
Het advies van het burgerberaad
14
3.5
Afwegingen ruimtelijke inpassing
14
4. Uitwerking advies financiële prikkel - diftar
20
4.1
Inleiding
20
4.2
Huidige situatie
21
4.3
Welke vormen van diftar zijn mogelijk?
22
4.4
Effect van diftar (op restafval en grondstoffen)
24
4.5
Conclusie diftar
24
5. Welke opties in volgordelijkheid diftar en omgekeerd inzamelen zijn er?
25
5.1
Inleiding
25
5.2
Uitgangspunt
26
5.2.1
Aandachtspunten laagbouw
26
5.2.2
Aandachtspunten hoogbouw
27
5.2.3
Varianten
28
5.3
Conclusie
6. Financiële uitwerking
29 30
3.5.1
Loopafstand
14
6.1
Inleiding
30
3.5.2
Aansluitingen per ondergrondse container
15
6.2
Structurele kosten
31
3.5.3
Lintbebouwing
15
6.2.1
Opties ruimtelijke inpassing (OC)
31
16
6.2.3
Structurele kosten diftar
31
3.6
Maatwerkopties
3.6.1
Ruim opgezette wijken
16
6.3
3.6.2
Compacte wijken
16
6.3.1
3.6.3
Nascheiding van PBD bij hoogbouw
16
6.4
4
Eenmalige projectkosten omgekeerd inzamelen Eenmalige kosten diftar
3.7
Welke opties liggen nu voor?
17
6.4.1
3.8
Conclusie omgekeerd inzamelen
19
6.5
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Investering afvalinzamelingsysteem Ontwikkelkosten diftar
Overige kosten
32 32 32 32 32
6.5.1
Communicatie
32
6.5.2
Desinvesteringskosten volgorde eerst diftar introduceren 32
6.6
Kosten overige grondstofstromen
33
6.7
Capaciteitsbehoefte overige grondstofstromen
33
6.7.1
PBD inzameling
33
6.7.2
OPK inzameling
33
Effect afvalstoffenheffing
34
6.8
6.8.1
Effect afvalstoffenheffing zonder diftar
34
6.8.2
Effect afvalstoffenheffing met diftar
34
6.8.3
Effect verbrandingsbelasting
34
6.9
Voorziening afval
34
6.10
Financieel effect per optie
35
6.10.1
Volgorde eerst diftar
35
6.10.2
Volgorde eerst omgekeerd inzamelen
35
6.11
Conclusie financiële haalbaarheid
36
7. Communicatieplan
37
7.1
Inleiding
37
7.2
Het advies van het Burgerberaad
38
Bijlage 1:
Tabel diftarvormen en gevolgen
39
Bijlage 2:
Begrippenlijst
40
5
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Hoofdstuk 1
Aanleiding
In 2014 is het huidige afvalbeleid vastgesteld door de raad. Sindsdien zijn er landelijk aangescherpte doelen gesteld op het gebied van afvalinzameling. Deze doelen staan beschreven in het VANG (Van Afval naar Grondstof ) Huishoudelijk Afval (HHA) programma1 en beslaat de periode van 2015 tot 2025. Met de inrichting van ons huidige afvalinzamelingsysteem hebben we de doelstelling 100 kilo restafval per inwoner per jaar en 75% afvalscheiding in 2020 niet behaald. In 2022 is een herijking geweest van de VANG-doelen voor de periode tot en met 2025. De focus ligt nu meer op het percentage recyclebaar materiaal en dus de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen (wat kan er na inzameling van de grondstof daadwerkelijk worden gerecycled).
1
6
Beleidsnotitie Afvalinzameling
https://vang-hha.nl/programma/
Hiermee is het oude doel niet losgelaten, want de
Omdat er in Heemstede nog geen nieuw afval-
doelstelling om 100 kilo restafval per inwoner per jaar
inzamelingsbeleid was vastgesteld, is het onderwerp
te bereiken bestaat nog steeds. In 2030 moet 60% van
afvalinzameling gekozen als één van de mogelijke
ons afval recyclebaar zijn en in 2035 65%, de 100 kilo
onderwerpen voor het Burgerberaad in Heemste-
restafval per inwoner per jaar is ook nog steeds het doel.
de. Op 8 juni 2023 heeft de raad besloten om een
Op dit moment zijn we nog heel ver van de doelstellingen verwijderd, er moet een flinke stap
Burgerberaad over het onderwerp afvalinzameling te organiseren.
gezet worden om het aantal kilo’s restafval omlaag te
Op 15 juni 2024 heeft het Burgerberaad het advies
brengen. Bij ongewijzigd beleid zullen we zowel de
overhandigd aan de raad. De raad heeft het college op
recycledoelstelling als de doelstelling in kilo’s voor 2030
28 november 2024 opdracht gegeven om de adviezen
niet behalen. Nieuw afvalbeleid is van belang om in
1, 2 en 4 uit te werken in beleid.
beweging te komen.
7
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Hoofdstuk 2
Opdracht
2.1 Inleiding Op 28 november 2024 heeft de raad opdracht gegeven om: “De praktische en financiële uitwerking van de adviezen 1, 2 en 4 van het Burgerberaad (met varianten in de volgordelijkheid van 1 en 2) en daaropvolgende raadsvoorstellen in Q3 2025 in te dienen zodat mogelijke uitvoering per 2026 kan worden gestart.” ■ Advies 1: Omgekeerd inzamelen ■ Advies 2: De financiële prikkel (diftar) ■ Advies 4: Van onwetendheid naar duurzaamheid (communicatie)
8
Beleidsnotitie Afvalinzameling
2.2 Huidige situatie Onderstaande beleidsmonitoring laat de ontwikkeling van Heemstede zien op het gebied van afvalscheiding en de hoeveelheid afval aan de hand van de VANG-doelen.
Restafval restafval (kg/inw/jr) Heemstede
300
250 61%
60%
60%
61%
63%
241
220
63%
60%
fijn restafval (kg/inw/jr) Heemstede
250
650 628
611
totaal hha (kg/inw/jr) Heemstede
600 200
207 196
200
191 174
196
561
183 162
156
550 155
533
527
528
2024
70%
250
Totaal huishoudelijk afval
2023
bronscheiding Heemstede
80%
Fijn restafval
2022
Bronscheiding
150
2021
2020
450
2019
2034
2023
2022
2021
2020
100
2019
2024
2023
2022
2021
2020
500
2019
2024
2023
2022
100
2021
40%
2020
150
2019
50%
Vanaf 2019 is het percentage
De totale hoeveelheid kg restafval
Van de 196 kg restafval in totaal is 155
De totale hoeveelheid huishoudelijk
bronscheiding (afvalscheiding door
(grof en fijn) per inwoner per jaar is
kg fijn restafval (per inwoner per jaar).
afval is, na de coronaperiode, iets
de inwoner) licht gestegen tot 63%.
gestabiliseerd op 196 kg per inwoner
gedaald tot 528 kg per inwoner, per
De beoogde doelstelling van 75% is
per jaar. Echter wordt de VANG
jaar. De VANG-doelstelling van 400 kg
daarmee nog niet in zicht.
doelstelling van 100 kg restafval
per inwoner per jaar wordt daarmee
(grof en fijn) per inwoner per jaar niet
niet gehaald.
gehaald.
9
Beleidsnotitie Afvalinzameling
2.3 Afvaldriehoek
2.4 Kaders
De afvaldriehoek bestaat uit de ‘drie beïnvloedbare
De raad heeft het Burgerberaad onderstaande kaders meegegeven:
aspecten’ binnen het afvalbeleid, namelijk milieu, kosten en service. Het advies moet bijdragen aan een
De tarieven van het nieuwe afvalinzamelbeleid (per huishouden) zijn in beginsel niet hoger dan de huidige
balans tussen deze aspecten. De opdracht van de
tarieven. Eventuele hogere tarieven en/of lager serviceniveau voor inwoners dienen overtuigend gemotiveerd te
raad aan het Burgerberaad is om te streven naar een
worden ten opzichte van de hogere milieuwinst. Hierbij worden de huidige waarden van tarieven, serviceniveau en
optimum binnen de afvaldriehoek.
inzamelcijfers als benchmark gebruikt. Voor de incidentele kosten die gepaard gaan met de wijzigingen in het inzamelbeleid, is in de meerjarenbegroting een krediet opgenomen van afgerond 1,1 miljoen euro. Beleid Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen, Landelijk Afvalbeheerplan 2017-2029 + Uitvoeringsprogramma VANG, Ketenovereenkomst 2020-2029 en de gemeentelijke nota Duurzaamheid 2020-2024.
Milieu
Concrete doelen
Afval beleid Kosten
Service
■
Minder afval: maximaal 400 kg per inwoner
■
Een huishoudelijk afvalscheidingspercentage 75% in 2020 (en van 100% in 2050) (gemeten in gewicht)
■
Hoeveelheid restafval: maximaal 100 kg per inwoner in 2020 en 30 kg in 2025 (met uiteinde-lijk 0 in 2050)
■
De vervuiling van de zogenoemde PBD-fractie: maximaal 15% in 2020 en 10% in 2025 (ge-meten in gewicht)
■
Vanaf 2024 wordt ook de recycledoelstelling gehanteerd, 60% in 2030 en 65% in 2035
Het streven is om een optimum in de afvaldriehoek te bereiken.
10
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Hoofdstuk 3
Uitwerking advies omgekeerd inzamelen
3.1 Inleiding In dit hoofdstuk werken we het advies ‘omgekeerd inzamelen’ verder uit. Hierbij gaan we uit van het omgekeerd inzamelen van restafval met verzamelcontainers, bij voorkeur met ondergrondse containers (OC). De keuze voor OC legt een claim op de openbare ruimte. Omdat de containers zowel bovengronds als ondergronds (rondom kabels en leidingen) ruimte nodig hebben en de beschikbare openbare ruimte schaars is. Het advies van het Burgerberaad heeft ruimte gelaten om maatwerk toe te passen indien de inrichting van een wijk daarom vraagt. In dit hoofdstuk gaan we daarom dus ook dieper in op de verschillende vormen van maatwerk en welke effecten deze vormen hebben op het aantal benodigde OC.
11
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Wat is omgekeerd inzamelen?
3.2 Omgekeerd inzamelen Het huishoudelijk afval bestaat voor een deel uit
Omgekeerd inzamelen betekent dat de herbruikbare stromen groente, fruit, tuinafval en etensres-ten (GFTe), plastic, blik en drinkverpakkingen (PBD) en OPK (oud papier en karton) aan huis worden opgehaald en dat inwoners het overblijvende restafval naar OC in de wijk wegbrengen. Door een lagere service op restafval en een hogere service op de grondstofstromen stuur je op een lagere hoeveelheid ingezameld restafval.
herbruikbare grondstofstromen. Met omgekeerd inzamelen worden deze grondstoffen gescheiden van het restafval. Al het restafval verdwijnt in de verbrandingsoven, zonder scheiding gaan er dus waardevolle grondstoffen verloren. Met omgekeerd inzamelen wordt een betere afvalscheiding gestimuleerd. Het is een prikkel om zo min mogelijk restafval te krijgen.
3.3 Huidige situatie inzamelmiddelen Inzamelfractie
Type bebouwing
Inzamelmiddel
Restafval
Hoogbouw
1100 liter container verzamelcontainer (OC)
Restafval
Laagbouw
Rolcontainer 140/240 liter verzamelcontainer (OC)
Restafval
Winkelgebieden
Gele huisvuilzakken
PBD
Hoogbouw
Verzamelcontainer (OC) en bovengrondse container
PBD
Laagbouw
Verzamelcontainer (OC) en bovengrondse container Rolcontainer 140/240 liter
GFTe
Hoogbouw
Rolcontainer 140/240 liter of verzamelcontainer (OC)
GFTe
Laagbouw
Rolcontainer/ verzamelcontainer (OC)
OPK
Hoogbouw/laagbouw
Verzamelcontainer (OC)
12
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Rest
PBD
3.3.1 Restafval ■ Laagbouw: in Heemstede zijn inwoners eigenaar
GFTe
3.3.2 PBD ■ Laagbouw: het overgrote deel van de inwoners
3.3.3 GFTe ■ Laagbouw: bij laagbouw zijn de voorzieningen voor
van de rolcontainer voor restafval. Dit heeft als
zamelt PBD afval in bij de brengparken in
de inzameling van GFTe afval op orde. Hier vindt de
gevolg dat we de rolcontainers niet kunnen
Heemstede. Daar staan zowel OC als bovengrondse
inzameling plaats met rolcontainers.
omwisselen zonder dat daar consequenties aan
containers. De pilot groep (wijk Merlenhoven) die
verbonden zijn. In de wijk Merlenhoven hebben
omgekeerd inzamelt heeft hun grijze rolcontainer
inwoners destijds de rolcontainer voor restafval
voor restafval ingezet voor PBD afval.
ingezet voor PBD afval en zamelen zij restafval in via de OC op afstand volgens het principe van omgekeerd inzamelen. ■ Hoogbouw: bij hoogbouw wordt het restafval op dit moment ingezameld met 1100 liter rolcontainers en OC.
PBD afval naar de brengparken in Heemstede. ■ Winkelgebied: ook de inwoners van gestapelde bouw zamelen het PBD afval bij de brengparken in.
de inzameling van GFTe en voor het grootste deel wordt GFTe ingezameld met een rolcontainer bij hoogbouw. We ervaren nu voornamelijk afkeur van het GFTe afval uit de OC. ■ Winkelgebied: bij winkelgebieden wordt er helemaal geen GFTe afval ingezameld.
Het advies van het Burgerberaad heeft dus effect op de inzameling van restafval, PBD en GFTe. Officieel hoort de
■ Winkelgebied: in de winkelgebieden wordt het restafval ongescheiden ingezameld (met gele huisvuilzakken). Omdat de inwoners in winkelgebieden (gestapelde bouw) net als bij hoogbouw geen plek hebben voor een rolcontainer beschouwen we het winkelgebied hetzelfde als hoogbouw.
13
■ Hoogbouw: inwoners van hoogbouw brengen hun
■ Hoogbouw: op een aantal locaties staan OC voor
Beleidsnotitie Afvalinzameling
inzameling van OPK (oud papier en karton) bij omgekeerd inzamelen ook aan huis. Deze overweging zal in hoofdstuk 3.8 verder aan bod komen, maar behoort niet bij het advies van het Burgerberaad.
3.4 Het advies van het burgerberaad
3.5 Afwegingen ruimtelijke inpassing
Het burgerberaad adviseert de volgende uitgangs-
3.5.1 Loopafstand
punten voor afvalinzameling in de gemeente Heemstede:
■ Loopafstand 250 meter hemelsbreed Naar aanleiding van de globale toets ten behoeve
■ Hoogbouw
van de bestuurlijke reactie zijn we in deze analyse Alle afvalstromen (papier, glas, PBD,
in eerste instantie uitgegaan van een afstand van
GFTe en restafval) naar een brengbak.
250 meter hemelsbreed (zoals ook benoemd in het Uitvoeringsbesluit Afvalstoffenverordening Heemstede
■ Laagbouw ●
Papier:
Brengbak
●
Glas:
Brengbak
●
PBD:
Ophalen aan huis
●
GFTe:
Ophalen aan huis
●
Restafval:
Brengbak
2021) en hebben we rekening gehouden met het aantal bestaande OC. Op basis van deze analyse
om de omliggende woningen ook optimaal aan te sluiten op deze containers vanwege de gewenste loopafstand. Daarnaast is er per wijk gekeken naar het aantal huishoudens en aan de hand daarvan hebben we de hoeveelheid benodigde containers berekend. Hierbij is nog geen rekening gehouden met drukke wegen en andere obstakels. Daarom zijn we verdergegaan met een verfijnslag op deze punten en hebben we onderstaande afwegingen gemaakt in de verdere uitwerking.
verwachtten we tussen de 70 en de 90 OC nodig te
■ Loopafstand maximaal 250 meter
hebben. Bij deze benadering werd nog niet gekeken
Gebruikelijk hanteren gemeenten in Nederland een
naar de geografische spreiding van de bestaande OC.
maximale loopafstand van 250 meter, maar er zijn ook
Daarbij is rekening gehouden met het feit dat de 250
gemeenten die 300 meter aanhouden of helemaal
Het burgerberaad ziet een aantal aandachtspunten in
meter hemelsbreed voor iedereen tot een andere
geen loopafstand. Het aanhouden van 250 meter als
de uitvoering (bij zowel laag- als hoogbouw):
loopastand leidt, de loopafstand varieert hierbij van
maximale loopafstand heeft een aantal voordelen:
1. De afstand tot het brengpark zou zo klein mogelijk moeten zijn. 2. Toegankelijkheid voor minder validen en ouderen. 3. Geen volle verzamelcontainers: de gemeente moet dit monitoren en zorgen dat er ten alle tijden voldoende ruimte is in de brengparken. Het Burgerberaad adviseert het bovenstaande als uitgangspunt voor gemeente Heemstede. Waar nodig heeft de gemeente Heemstede ruimte om hiervan af te wijken, als de inrichting van een wijk daarom vraagt.
14
Beleidsnotitie Afvalinzameling
100 tot 450 meter. We stellen voor om de 250 meter hemelsbreed niet mee te nemen omdat dit zorgt voor een te groot verschil in de loopafstand. In de verdere uitwerking zijn we daarom uitgegaan van een andere benadering en hanteren we in plaats van hemelsbreed een loopafstand. Omdat de bestaande OC voor restafval dichtbij de woningen zijn neergezet, is het voor die woningen qua loopafstand optimaal. Alleen is het niet altijd mogelijk
■ Toegankelijkheid: door rekening te houden met een maximale loopafstand wordt ook rekening gehouden met mindervalide inwoners en ouderen. ■ Motivatie: uit onderzoek bij andere gemeenten blijkt dat dit de juiste afstand is, omdat de drempel voor restafval bij deze afstand (250 meter) precies groot genoeg is om dit effect te bereiken.
3.5.2 Aansluitingen per ondergrondse container Meerlanden houdt bij omgekeerd inzamelen 100 huisaansluitingen (woningen) per ondergrondse container aan, op basis hiervan stemmen zij de inzameling en het aantal ledigingen af. Dit uitgangspunt is ook voor de wijk Merlenhoven gehanteerd. Er zijn ook gemeenten die bijvoorbeeld 100 tot 150 huisaansluitingen per ondergrondse container hanteren. Als we ervoor kiezen om het aantal woningen op één ondergrondse container te verhogen heeft dit effect op de structurele kosten, omdat het aantal ledigingen, en dus het aantal gereden routes, dan ook omhoog zal gaan. 3.5.3 Lintbebouwing Lintbebouwing is een vorm van bebouwing langs wegen, in Heemstede beschouwen we de Leidsevaartweg als een voorbeeldlocatie van lintbebouwing. Omdat een efficiënte inzameling met OC op deze locatie(s) niet mogelijk is, vanwege het lage aantal huishoudens op één locatie (lager dan 100) adviseren we om deze locaties uit te sluiten van omgekeerde inzameling. We noemen deze gebieden: ‘uitgezonderde gebieden’ en op deze locatie(s) wordt het restafval ingezameld met rolcontainers of zakken.
15
Beleidsnotitie Afvalinzameling
■ Bestaande OC voor restafval
■ Rolcontainers voor restafval
In de wijk Slottuinen en Merlenhoven geldt al
Bij de keuze voor maatwerk worden rolcontainers
omgekeerd inzamelen met OC. Op nog een aantal
gebruikt voor de inzameling van restafval. Net als
andere locaties buiten deze wijken om staan ook
bij de uitgezonderde gebieden adviseren we een
OC voor restafval bijvoorbeeld bij hoogbouw
inzameling met rolcontainers. Om hetzelfde effect
(Provinciënwijk). We houden hier rekening mee bij
te bereiken als met omgekeerd inzamelen met OC,
het berekenen van het benodigde aantal OC.
adviseren we om de rolcontainer één keer per vier weken te laten legen. Het principe van omgekeerd inzamelen blijft hierdoor gelijk, want de service op restafval gaat hierdoor omlaag. Er komt een rolcontainer bij voor PBD afval, deze wordt elke twee weken geleegd. Hierdoor gaat de service op de grondstofstromen omhoog. Daarnaast stellen we voor om de inwoners bij maatwerk in de gelegenheid te stellen om gebruik te maken van de dichtstbijzijnde ondergrondse container voor restafval in plaats van de rolcontainer.
3.6 Maatwerkopties 3.6.1 Ruim opgezette wijken
3.6.2 Compacte wijken
3.6.3 Nascheiding van PBD bij hoogbouw
Er is sprake van een ruim opgezette wijk als de
Heemstede kent ook een aantal wijken met een hoge
Bij nascheiding wordt PBD samen met het restafval ingeza-
bebouwingsdichtheid laag is en de afstand tussen
bebouwingsdichtheid, een voorbeeld hiervan is de
meld en er achteraf uitgehaald. Deze methode is wettelijk
de woningen groter. Het aantal huishoudens in deze
Indische Buurt. De openbare ruimte is hier schaars,
alleen toegestaan voor PBD, omdat andere afvalstromen te
wijken ligt lager en daarom kan de afvalinzameling
zowel bovengronds als ondergronds is er weinig ruimte
vervuild raken om hoogwaardig te worden gerecycled. We
minder efficiënt worden uitgevoerd. Inwoners moeten
beschikbaar voor een ondergrondse container. Daarom
hebben als college deze optie wel onderzocht omdat we
een grotere afstand afleggen tot een ondergrondse
hebben we in het begin de aanname gedaan dat
weten dat blijkt dat dit in hoogbouw gebieden effectief
container waardoor er in deze gevallen (bijvoorbeeld
we hierdoor mogelijk geen ruimte hebben voor het
kan zijn (in zijn algemeenheid) echter we stellen dit niet
de Heemsteedse Dreef, Schildersbuurt en omgeving)
plaatsen van OC in de openbare ruimte.
voor omdat de kwaliteit van het ingezamelde PBD afval in
gekozen wordt voor inzameling met rolcontainers of zakken. Daarnaast hebben inwoners over het algemeen meer ruimte voor een extra rolcontainer in hun tuin.
In het Groenbeleidsplan 2024-2034 hebben we de 3-30-300 regel opgenomen en daarnaast zijn we op dit moment bezig met het aanleggen van laadpalen.
Heemstede hier geen aanleiding toe geeft. In Heemstede hebben we nagenoeg geen afkeur. Daarnaast bestaat Heemstede voor een derde uit hoogbouw en levert het combineren van bron- en nascheiding binnen één ge-
In het advies van het Burgerberaad is ruimte gelaten om
Hoewel we de laadpalenkaart en de 3-30-300 kaart
maatwerk toe te passen als de inrichting van een wijk
hebben gebruikt en een klic-melding hebben gedaan
daarom vraagt. Om te bepalen of een buurt in aanmer-
voor de hele gemeente, kan dit in de praktijk anders
king komt voor deze maatwerkoptie hebben we onder
blijken. Op basis van deze informatie is er op dit
andere gekeken naar de adressen-
moment geen aanleiding om maatwerk toe te passen
dichtheid per km2. Daarnaast hebben we rekening
in de compacte wijken. Mocht dit in de praktijk anders
De maatwerkoptie om PBD alleen bij hoogbouw via naschei-
gehouden met het type woningen en de afstand tussen
blijken stellen we bij onvoldoende ruimte in de
ding te verwerken, botst met het principe van omgekeerd
de woningen. Vanuit deze technische benadering is het
openbare ruimte maatwerk voor.
inzamelen en het diftar-systeem. Diftar is namelijk gericht op
meente communicatieve problemen op. Het risico bestaat dat inwoners in de war raken over of ze PBD nu wel of niet apart moeten houden. Die verwarring maakt het lastig om het gewenste scheidingsgedrag te stimuleren.
een logische keuze om maatwerk toe te passen voor de
optimale bronscheiding en het verminderen van restafval.
Heemsteedse Dreef, Schildersbuurt en omgeving. In ver-
Daarvoor is het belangrijk dat grote verpakkingen, zoals PBD,
houding tot andere buurten zijn hier minder rijtjeswonin-
apart worden ingezameld en niet bij het restafval
gen aanwezig en de Heemsteedse Dreef leent zich goed
belanden, wat bij nascheiding juist wél gebeurt.
16
voor de inzameling met rolcontainers vanwege de
Daarnaast is het invoeren van een ‘eerlijk’ diftartarief
karakteristieke eigenschap van de Heemsteedse
complex omdat het plastic niet van het restafval
Dreef die overeenkomt met lintbebouwing.
wordt gescheiden en het afval wordt niet gewogen.
Beleidsnotitie Afvalinzameling
3.7
Welke opties liggen nu voor?
In de deze paragraaf worden drie opties voor de ruimtelijke inpassing van OC verder uitgewerkt, deze komen voort uit de hiervoor besproken afwegingen. Hierbij hanteren we de standaard buurtindeling die ook gebruikt wordt bij het CBS.
Optie 1 Bij optie 1 houden we maximaal 250 meter loopafstand aan en 100 huisaansluitingen per ondergrondse container, deze optie komt het meest in de buurt van het advies van het Burgerberaad. Hoewel deze benadering het meest ideaal is vanuit het advies van het Burgerberaad gezien, is het niet mogelijk om binnen het budget te blijven. Aantal
Milieu
Kosten
17
+
+ -
In verhouding met de huidige situatie gaat de service voor restafval iets omlaag, daarentegen gaat de service voor PBD bij laagbouw omhoog. Uit onderzoek blijkt dat dit een goede afstand is om men te motiveren om grondstoffen aan te bieden en de drempel blijft groot genoeg om restafval te verminderen. Door een maximale loopafstand te hanteren zijn er meer OC nodig dan vooraf gepland. Het gereserveerde investeringsbudget is niet toereikend. Uitvoering is wel mogelijk met inzet van de beschikbare voorziening.
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Optie 3
Bij optie 2 hanteren we maximaal 300 meter Bij optie 3 hanteren we geen maximale loopafstand loopafstand, 100 huisaansluitingen per ondergrondse maar hanteren we 150 huisaansluitingen per container en passen we de maatwerkoptie ‘ruim ondergrondse container. opgezette wijken’ toe (voor de Heemsteedse Dreef, Schildersbuurt en omgeving), omdat de inrichting van de buurt hierom vraagt. Daarnaast sluit de 300 meter ook aan op de 3-30-300 regel die in het Groenbeleidsplan is vastgesteld.
+/- 100-110
OC Service
Optie 2
+/- 80-90
+/-
+ +
Het serviceniveau kan per wijk verschillen.
De rolcontainers bij maatwerk worden eens per vier weken opgehaald, hiermee wordt nog steeds voldaan aan het principe van omgekeerd inzamelen. Maatwerk biedt technische voordelen (efficiënte inzameling) dit heeft een kostenbesparend effect
+/- 70-80
-
+ -
De service is in verhouding tot optie 1 en 2 minder. Dit kan problemen veroorzaken bij diftar wanneer er geacht wordt een volle (zware) zak aan te bieden. Het wordt aantrekkelijker om afval te scheiden omdat de drempel voor aanbieden van restafval verder wordt verhoogd. De loopafstand en aantal huisaansluitingen verhogen betekent vaker ledigen en dus meer routes rijden. Dit leidt tot een verhoging van de structurele kosten per jaar. Dit is inzichtelijk gemaakt in de financiële paragraaf.
Ruimtelijke inpassing (aantal OC) optie 1
250 meter loopafstand (max.)
100
aansluitingen per OC
geen maatwerk
Uitgezonderde gebieden bestaan uit lintbebouwing en/of zijn vanwege het geringe aantal huisaansluitingen uitgezonderd van inzameling met OC.
Ruimtelijke inpassing (aantal OC) optie 2
300 meter loopafstand (max.)
100
aansluitingen per OC
wel maatwerk
Uitgezonderde gebieden bestaan uit lintbebouwing en/of zijn vanwege het geringe aantal huisaansluitingen uitgezonderd van inzameling met OC. Maatwerk in één ruim opgezette buurt (Heemsteedse Dreef, Schildersbuurt en omgeving). De haven valt hier ook onder, maar hier staan OC. Het maatwerk geldt alleen voor de woningen waar nog geen OC staan.
18
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Ruimtelijke inpassing (aantal OC) optie 3
geen
maximum loopafstand
150
aansluitingen per OC
geen maatwerk
Uitgezonderde gebieden bestaan uit lintbebouwing en/of zijn vanwege het geringe aantal huisaansluitingen uitgezonderd van inzameling met OC.
3.8 Conclusie omgekeerd inzamelen We hebben besproken wat omgekeerd inzamelen is
hierdoor is de afstand tussen de woningen ook groter.
Optie 1 leidt tot de meeste ondergrondse containers.
en hoe de huidige situatie in Heemstede is. Daarna zijn
Deze woningen beschikken over het algemeen over
De beschikbare ruimte in de openbare ruimte is schaars
we ingegaan op het advies van het burgerberaad. Aan
een grotere tuin met ruimte voor een extra rolcontainer
en vanwege mogelijke toekomstige opgaven in de
de hand van de ruimtelijke afwegingen die gemaakt
voor restafval.
openbare ruimte gaat de voorkeur uit naar de optie met
kunnen worden en de mogelijke maatwerkopties zijn we tot drie mogelijke opties gekomen.
Bij optie 2 passen we daarom maatwerk toe omdat de inrichting van deze buurt hierom vraagt en omdat
Het Burgerberaad geeft in het advies aan dat maatwerk
het advies van het Burgerberaad ruimte heeft gelaten
mogelijk is als een inrichting van een buurt daarom
om waar nodig maatwerk toe te passen. We houden
vraagt. We hebben hoogover een analyse gemaakt
daarnaast een maximale loopafstand van 300 meter
van de buurten, aan de hand van de standaard
aan. De 300 meter sluit ook aan op 3-30-30 regel die in
buurtindeling die wordt gebruikt door het CBS. De
het Groenbeleidsplan is vastgesteld.
2
Heemsteedse Dreef, Schildersbuurt en omgeving scoort hoog op lage dichtheid, relatief grote tuinen, technisch makkelijker om daar te werken met rolcontainers (denk aan Heemsteedse Dreef ). Die combinatie van factoren
3 bomen
30% bladerdek
300 meter
heeft geleid tot de keuze om voor de Heemsteedse Dreef, Schildersbuurt en omgeving maatwerk voor te
Aan optie 3 geven we de minste voorkeur omdat het
stellen. Het karakter van de Heemsteedse Dreef vraagt
vanuit het service-aspect van de afvaldriehoek wenselijk
vanuit technisch oogpunt om maatwerk omdat het
is om een maximale loopafstand te hanteren. Omdat bij
overeenkomsten vertoont met lintbebouwing. De
optie 3 geen maximale loopafstand wordt gehanteerd
Schildersbuurt en omgeving is minder compact dan
betekent dit een structurele verhoging van de
andere buurten en heeft in verhouding tot andere
inzamelingskosten, meer rijbewegingen en een grotere
buurten ook minder rijtjeswoningen. De woningen zijn
loopafstand. Het advies van het Burgerberaad geeft
ruimer opgezet (gemiddelde perceelgrootte 377 m2) en
aan dat de afstand tot een brengpark zo dicht mogelijk moet zijn.
2
Groenbeleidsplan 2024-2034
19
Beleidsnotitie Afvalinzameling
minder ondergrondse containers. Bij optie 1 daalt de afvalstoffenheffing minder als gevolg van een stijging van de structurele kosten, voor de inwoners is deze optie dan ook duurder. Daarom stellen we optie 2 voor.
Hoofdstuk 4
Uitwerking advies Financiële prikkel - diftar
4.1 Inleiding In dit hoofdstuk werken we het advies van het Burgerberaad uit om naast omgekeerd inzamelen ook een ‘financiële prikkel’ in te voeren. “Het principe van deze financiële prikkel is eenvoudig: wanneer je als inwoner goed je afval scheidt, en zodoende minder restafval aanbiedt, betaal je minder afvalstoffenheffing. Wanneer je grondstoffen niet gescheiden aanbiedt, heb je meer restaf-val, en wordt een hogere heffing in rekening gebracht. Goed afval scheiden wordt hiermee dus financieel beloond, en bovendien worden bewoners zich meer bewust van hun gedrag met betrekking tot het scheiden van afval- en grondstoffen.”3
3
Handreiking diftar afval scheiden loont 27 oktober 2020
20
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Wat is diftar? De financiële prikkel wordt ook wel diftar genoemd en staat voor ‘gedifferentieerd tarief afvalstoffenheffing’. Diftar houdt in dat huishoudens een vast- en een variabel tarief betalen. De hoogte van het vaste tarief wordt door de gemeente bepaald. De hoogte van het variabele deel wordt bepaald door het gedrag van de inwoner.
4.2 Huidige situatie De huidige afvalstoffenheffing van Heemstede is gebaseerd op de hoeveelheid afval, dit is gekoppeld aan de grootte van de rolcontainer voor restafval (volume diftar). Het hoge tarief is gebaseerd op een rolcontainer van 240 liter, en het lage tarief staat gelijk aan een rolcontainer van 140 liter. Waar geen rolcontainer mogelijk is, wordt gebruik gemaakt van OC of gele huisvuilzakken. Ook deze vorm is herleidbaar naar de hoeveelheid afval waarbij er de keuze is tussen 200 of 100 tikken of 100 gele huisvuilzakken per jaar (met optie om zakken bij te kopen per 20). Een tik staat gelijk aan één inworp in een ondergrondse container (60 liter zak). Dit wordt geregistreerd met een paslezer op de ondergrondse container en dit wordt bijgehouden op de afvalpas van het huishouden.
Inzamelmiddel
Afvalstoffenheffing vast tarief
Rolcontainer 140 of 240 liter
Laag of hoog tarief
Ondergrondse container
100 tikken of 200 tikken
Gele huisvuilzakken
100 zakken
Wat is het advies van het burgerberaad?
Wat kan de gemeente hiervoor doen?
■ Door financiële prikkels (DIFTAR) verandert het
■ De gemeente moet DIFTAR invoeren;
gedrag van burgers waardoor ze restafval en
■ De gemeente moet zich op korte termijn over het
'grondstoffen' beter gaan scheiden en afzonderlijk
hoe (inclusief fasering) en ‘best practices’ door het
inleveren.
NVRD-kenniscentrum laten voorlichten;
■ De DIFTAR prikkel dient te gelden voor alle burgers
■ Uit die voorlichting zal blijken welke conclusies
(ongeacht het inzamelsysteem in hun wijk), zodat
men kan trekken over de DIFTAR maatregelen die
iedereen hetzelfde betaalt per afvaleenheid;
het beste werken in combinatie met het te kiezen
■ De concrete DIFTAR maatregelen die worden
inzamelsysteem (eventueel per wijk);
toegepast moeten worden gekozen op basis
■ Die conclusies dient de gemeente te volgen en
van 'best practices', zoals die door het NVRD
de monitorgroep van het burgerberaad zal dit
kenniscentrum kunnen worden aangeleverd.
opvolgen;
■ Het burgerberaad heeft positieve verhalen gehoord over een DIFTAR-systeem met tikken toegepast bij
■ Het invoeren van DIFTAR moet met een goed communicatieplan gebeuren.
het wegbrengen van restafval. (een x aantal tikken per jaar, elke inworp kost één tik.) Rest
21
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Rest
4.3 Welke vormen van diftar zijn mogelijk? Er zijn verschillende vormen van diftar. In deze paragraaf gaan we alleen in op de meest voorkomende vormen van diftar. We maken inzichtelijk welke vormen van diftar kunnen worden toegepast in Heemstede en wat de voor- en nadelen zijn. Een uitgebreid overzicht van de diftarvormen en de gevolgen is opgenomen in de bijlage.
Diftar op basis van volume
Diftar op basis van frequentie
Dit systeem passen we nu al toe in Heemstede. Inwoners kunnen kiezen uit een grote of een kleine rolcontainer voor restafval. De hoogte van de afvalstoffenheffing wordt bepaald door het formaat van de rolcontainer of de keuze in het aantal tikken voor de OC. Het is mogelijk om bij deze vorm het verschil groter te maken. Hierdoor wordt een grote rolcontainer duurder en een kleine rolcontainer goedkoper, hetzelfde geldt voor het aantal tikken.
Bij diftar op basis van frequentie is het volume een vast gegeven en dient het volume voor heel de gemeente hetzelfde te zijn. Voor elke keer dat een rolcontainer met restafval wordt aangeboden of een inworp wordt gedaan in een ondergrondse container wordt een tarief in rekening gebracht.
Voordelen: We passen dit systeem al toe in Heemstede waardoor er geen extra investering nodig is voor rolcontainers met chips. Daarnaast hoeven we niet te investeren in de ontwikkelkosten voor Gemeen-tebelastingen Kennemerland Zuid (GBKZ) en besparen we op de kosten die nodig zijn ten behoeve van de registratie van het aantal ledigingen (via het Container Management System).
22
Nadelen: Uit de landelijke resultaten is gebleken dat deze vorm van diftar (volume-diftar) minimaal effect heeft op de vermindering van de hoeveelheid restafval. Daarnaast hoort bij deze vorm enkel een vast tarief, waardoor er weinig sprake is van een financiële prikkel. Het systeem sluit goed aan op inzameling met rolcontainers omdat het gekoppeld is aan het volume en minder goed op een systeem met tikken omdat het dan gaat om de frequentie.
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Voordelen:
Nadelen:
Deze vorm sluit goed aan bij omgekeerd inzamelen omdat per inwoner een variabel tarief in rekening wordt gebracht per inworp in een ondergrondse container. Bij deze vorm is er sprake van een financiële prikkel en dit heeft een positief effect op de vermindering van restafval.
Bij deze vorm moet er rekening worden gehouden met ontwikkelkosten bij GBKZ, administratiekos-ten en afhankelijk van de volgordelijkheid kan er sprake zijn van een desinvestering in rolcontainers met chips. Daarnaast moeten alle inzamelmiddelen uit hetzelfde volume bestaan, omdat het tarief alleen wordt bepaald aan de hand van de frequentie. Bij de volgorde eerst diftar moeten de rol-containers van hetzelfde formaat aangeschaft worden met chips, deze zijn bij de overgang naar om-gekeerd inzamelen niet meer nodig. Hierdoor is er sprake van een desinvestering.
Diftar op basis van volume en frequentie Het variabele deel van de afvalstoffenheffing is met deze vorm gebaseerd op het aantal ledigingen en het volume van de aangeboden rolcontainer voor restafval, de grootte van de afvalzak, of de grootte van de inwerpopening van de ondergrondse container. De vorm volume-frequentie is de meest voorkomende vorm onder de Nederlandse diftar-gemeenten. Het tarief is afhankelijk van het volume, maar de frequentie (het aantal ledigingen) bepaalt de uiteindelijke hoogte van de afvalstoffenheffing. Heb je een grote rolcontainer dan betaal je een hoger variabel tarief. Alleen wanneer je de rolcontainer daadwerkelijk aan de weg zet of de zak inwerpt in de ondergrondse container betaal je het variabele tarief. Voordelen: Het is bewezen dat deze vorm van diftar goed werkt. Bij deze vorm van diftar kan naast de rolcontainer met chip ook de vorm ‘betaalde zak’ worden toegepast. Hierbij schaft het huishouden een rol zakken aan volgens het vastgestelde tarief per aangeboden afvalzak. In het geval van de betaalde zak hoeft de gemeente geen desinvesteringskosten te maken bij de volgorde eerst diftar daarna omgekeerd inzamelen in verband met de aanschaf van rolcontainers met chips die zijn dan niet nodig voor de tussenliggende periode.
Omdat bij de overgang naar omgekeerd inzamelen inwoners het restafval vervolgens wegbrengen naar een ondergrondse container in de wijk. 4
Nadelen: Een logische keuze voor deze vorm van diftar bij laagbouw is het aanbieden van rolcontainers in verschillende formaten (volume). Hiervoor moeten de containers gechipt zijn om de aanbiedregistratie bij te kunnen houden. Bij deze keuze is er sprake van een desinvestering als ervoor gekozen wordt om eerst diftar in te voeren. Zowel bij de rolcontainers als bij de betaalde zak geldt dat er ontwikkelkosten gemaakt moeten worden bij GBKZ, administratiekosten voor het CMS systeem en bij de betaalde zak moet er ook rekening worden gehouden met locaties waar inwoners de zakken kunnen afnemen.
Diftar als beleidsinstrument bij huishoudelijk afvalbeheer d.d. 25 januari 2021
23
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Diftar op basis van gewicht en frequentie Bij deze vorm van diftar speelt het gewicht mee in berekening van het tarief, samen met de frequentie. Samen bepalen deze factoren de hoogte van de afvalstoffenheffing.
Voordelen: “Diftar op gewicht wordt ervaren als het meest eerlijke systeem in de invoering omdat het huishouden precies voor de hoeveelheid restafval betaalt wat zij aanbieden.“4
Nadelen: De investeringskosten in een weegsysteem zijn hoog aangezien de inzamelwagens voorzien moeten zijn van een weegmodule om de rolcontainers te wegen. Voor OC wordt deze techniek op dit moment ontwikkelt, maar het heeft veel haken en ogen omdat elke rolcontainer voorzien moet zijn van een weegmodule die ook eens in de zoveel tijd geijkt moet worden. Dit brengt aanzienlijke investeringskosten met zich mee. Daarnaast moeten er ook nog ontwikkelkosten gemaakt worden voor GBKZ en dienen we rekening te houden met desinvesteringskosten bij de volgordelijkheid diftar en daarna omgekeerd inzamelen. In vergelijking tot de andere diftar vormen leidt het niet tot een grotere vermindering van het aantal kilo’s restafval. Deze vorm zou voor Heemstede heel erg duur uitpakken, zonder extra resultaat in de vermindering van restafval en is daarom geen reële optie.
4.4 Effect van diftar (op restafval en grondstoffen)
4.5 Conclusie diftar
In onderstaande tabel is een inschatting gemaakt wat
situatie in Heemstede is en wat het advies van het
het verwachte effect van diftar is op de verschillende
Burgerberaad is. Vervolgens zijn we ingegaan op de
grondstofstromen. Onderstaand effect is niet van
meest voorkomende vormen van diftar en de voor- en
toepassing op volume-diftar.
nadelen van deze vormen. In dit hoofdstuk is nog geen
We hebben besproken wat diftar is, wat de huidige
conclusie getrokken over de beste vorm van diftar Fractie
Minimale Maximale afname/toename afname/toename
voor de gemeente Heemstede. Hiervoor moet eerst de
Restafval
-20%
-50%
volgende hoofdstuk.
GFTe
+25%
+50%
PBD
+15%
+40%
OPK
+10%
+25%
Glas
+5%
+30%
* Deze inschatting is gebaseerd op landelijke cijfers. Het geeft richting aan de te verwachten ontwikkelingen maar geeft verder geen garanties. De inschattingen zijn dan ook voornamelijk bedoeld als referentiekaders.
24
Beleidsnotitie Afvalinzameling
volgordelijkheid besproken worden. Dit doen we in het
Hoofdstuk 5
Welke opties in volgordelijkheid diftar en omgekeerd inzamelen zijn er?
5.1 Inleiding De raad heeft het college gevraagd om de verschillende varianten in volgorde van diftar en omgekeerd inzamelen in kaart te brengen.
25
Beleidsnotitie Afvalinzameling
5.2 Uitgangspunt
5.2.1
De huidige inrichting van ons inzamelsysteem is niet overal hetzelfde. We maken onderscheid in laagbouw en hoogbouw en nemen het advies van het Burgerberaad als uitgangspunt: 5
Aandachtspunten laagbouw
In de wijken Merlenhoven en Slottuinen wordt al omgekeerd ingezameld. Daarom hoeven er voor deze woningen geen rolcontainers voor restafval te
korte periode diftar met rolcontainers (voorzien van chips) is er in dat geval sprake van een desinvestering. Betaalde zak
inzamelen kan de huidige rolcontainer voor restafval (in
Een andere mogelijkheid is om te kiezen voor diftar
Alle afvalstromen (papier, glas, PBD,
eigendom van de inwoner) worden gebruikt voor PBD
met een betaalde zak. De huidige restafvalcontainer zal
GFTe en restafval) naar een brengbak.
afval. Hierdoor hoeven er geen nieuwe rolcontainers te
dan (met een nieuwe deksel/ sticker) kunnen worden
worden aangeschaft.
gebruikt als PBD-rolcontainer. Het restafval wordt
■ Laagbouw ●
Papier:
Brengbak
Effect volgorde EERST OMGEKEERD INZAMELEN
●
Glas:
Brengbak
OC voor restafval
●
PBD:
Ophalen aan huis
Bij de volgorde eerst omgekeerd inzamelen moeten er
●
GFTe:
Ophalen aan huis
OC voor restafval worden geplaatst. De rolcontainers die
●
Restafval:
Brengbak
eigendom zijn van de inwoners kunnen bij de overgang worden omgewisseld voor PBD afval.
In Heemstede hebben we nu een zeer beperkte vorm van diftar ‘volume-diftar’. De afvalstoffenheffing bestaat uit een vast tarief gekoppeld aan het formaat rolcontainer. We hanteren een hoog en een laag tarief. Voor het huidige systeem worden er op dit moment beperkte kosten gemaakt voor het CMS-systeem en worden er geen extra kosten (gerelateerd aan diftar) in rekening gebracht door het GBKZ.
Effect volgorde EERST DIFTAR Registratie rolcontainers Zoals eerder beschreven is het bij (volume-)frequentie diftar noodzakelijk om de rolcontainers voor restafval te voorzien van chips voor de administratie van het aantal aanbiedingen. Bij de overgang naar omgekeerd inzamelen zal het overgrote deel van de laagbouwhuishoudens de rolcontainer niet meer mogen gebruiken aangezien zij over zullen gaan op OC. Op dit moment zijn de rolcontai-ners voor restafval in
Eindrapport Burgerberaad Heemstede 2024
26
zullen deze niet ingenomen mogen worden. Voor een
worden aangeschaft. Bij de overgang naar omgekeerd
■ Hoogbouw
5
eigendom van de inwoners van Heemstede, daarom
Beleidsnotitie Afvalinzameling
dan dus per betaalde zak aan de straat gezet op de aangegeven inzameldagen. Er moeten verkooppunten komen waar inwoners de zakken kunnen aanschaffen. Bij de betaalde zak is het niet nodig om chips aan te schaffen voor de registratie. Hierdoor is er ook geen sprake van een desinvestering. Er is wel een aantal nadelen te benoemen bij de inzameling met zakken. 1. De zakken worden los op straat aangeboden zonder inzamelmiddel. 2. Door de geur van restafval worden zakken vaak opengemaakt door dieren zoals vogels, katten en ongedierte. Dit leidt tot meer zwerfafval en de kans op ongedierte neemt toe. In Heemstede maken we op dit moment gebruik van de ‘betaalde zak’ (gele huisvuilzakken) in winkelgebieden; hierover ontvangen we nu al veel klachten.
3. Deze oplossing is voor grotere huishoudens onhandig bij het verzamelen van restafval. Er zullen dan op een locatie in of rondom de woning losse restafval zakken opgeslagen moeten worden tot de eerstvolgende inzamelronde. 4. Tot slot leidt deze vorm tot bijplaatsingen. Vaak ontstaat er daarnaast onduidelijkheid over wat er onder een ‘betaalde’ zak valt. Omdat de zakken niet herleidbaar zijn naar een adres is dit moeilijk te controleren. Verder kan deze keuze bij de overgang naar omgekeerd inzamelen opnieuw leiden tot problemen van bijplaatsingen aangezien men 'gewend’ is om losse zakken op straat te zetten. Inzameling PBD Als gekozen wordt voor de huidige vorm van diftar (volume diftar) dan is het een optie om eerst te kiezen voor inzameling met plastic zakken en daarna bij de overgang naar omgekeerd inzamelen weer over te stappen op rolcontainers. De rolcontainers die nu eigendom zijn van de inwoners worden gebruikt voor restafval totdat alle OC zijn geplaatst en de inwoners overgaan op omgekeerd inzamelen. In die tussenliggende periode wordt de inzameling van PBD gefaciliteerd met plastic zakken. Vervolgens bij de overgang naar omgekeerd inzamelen worden de rolcontainers (die eigendom zijn van de inwoners) ingezet voor de inzameling van PBD afval.
27
Beleidsnotitie Afvalinzameling
5.2.2
Aandachtspunten hoogbouw
Heemstede maakt gebruik van 1100 liter containers en ondergrondse containers voor restafval bij hoogbouw. Wanneer diftar wordt ingevoerd is een
De overige grondstofstromen OPK en PBD zijn bij hoogbouw op orde. Ongeacht de keuze en de volgorde hoeven we bij hoogbouw geen extra maatregelen te nemen.
registratiesysteem op de container nodig om bij te
Effect volgorde EERST OMGEKEERD INZAMELEN
houden hoe vaak een huishouden restafval aanbiedt.
Restafval
De combinatie van een registratiesysteem met een
Voor de inzameling van restafval dienen er OC te
1100 liter container is niet haalbaar. Hiervoor zal
worden geplaatst.
een alternatief moeten komen zoals ondergrondse containers of bovengrondse verzamelcontainers met paslezer. Dit vergt een investering voor deze locaties. In Heemstede gaat het om ongeveer 15 benodigde OC.
Effect volgorde EERST DIFTAR Bij hoogbouw is het noodzakelijk om meteen over te gaan naar omgekeerd inzamelen met OC. Hierdoor verdwijnen ook de gele huisvuilzakken uit
Het Burgerberaad heeft voor hoogbouw geadviseerd
de winkelgebieden en wordt er overal op dezelfde
om voorzieningen voor GFTe ook op afstand aan te
manier ingezameld bij hoogbouw en gestapelde bouw
bieden (naar een brengpark). Op dit moment hebben
(winkelgebied).
we bij hoogbouw rolcontainers staan voor GFTe afval en op een aantal locaties ook OC voor GFTe afval. In de winkelgebieden zijn er op dit moment nog geen voorzieningen voor GFTe afval. Bij de invoering van zowel omgekeerd inzamelen als diftar is het van belang dat deze voorzieningen aanwezig zijn om het gebruik ervan te stimuleren. In de verdere uitwerking (in het uitvoeringsplan) nemen we de ontbrekende inzamelvoorzieningen mee.
5.2.3
1
Varianten
VOORKEURSVARIANT
Op basis van het voorgaande blijven er drie varianten over. Variant
Diftar vorm
VOORKEURSVARIANT
Volume-frequente diftar Vast en variabel tarief
1
Omgekeerd
Inzameling restafval
Inzameling PBD
Ondergrondse container, rolcontainer en eens per 4 weken legen
Rolcontainers omwisselen rest voor PBD vanwege kostenbesparing
inzamelen
Diftar Volume-frequentie diftar
2
Diftar
Vast en variabel tarief
Rolcontainers met chips (desinvestering) Ondergrondse inzameling bij hoogbouw
Rolcontainers omwisselen voor PBD (kostenbesparing)
Omgekeerd inzamelen Volume-frequentie diftar
3
Diftar
Vast en variabel tarief
Omgekeerd inzamelen
28
Beleidsnotitie Afvalinzameling
‘Betaalde zak’ bij laagbouw ondergrondse inzameling bij hoogbouw
Omgekeerd inzamelen → Diftar
Rolcontainers omwisselen rest voor PBD (kostenbesparing)
Opmerking
Bij deze variant gaan de inwoners eerst over op omgekeerd inzamelen. Voor restafval komen er OC en
Inwoners worden gedwongen om hun afval beter te scheiden omdat ze het weg moeten brengen naar een ondergrondse container. Hogere service op grondstof PBD aangezien dit in een container kan worden ingezameld. Kan effect hebben op de kwaliteit.
voor de uitgezonderde gebieden en het maatwerk
Beste volgorde voor investeringen en kosten.
beter te scheiden door het omgekeerd inzamelen. Na
Alle rolcontainers voor restafval zijn eigendom van de inwoners. Deze kan daarom niet ingeleverd worden.
vorm volume-frequentie diftar past het beste bij het
Volgorde levert een desinvestering op omdat restafval eerst geregistreerd wordt via gechipte containers en naderhand via OC.
Inwoners hebben alvast kunnen wennen aan het betalen van een zak, bij de overgang naar omgekeerd inzamelen gaan inwoners betalen per inworp. Mogelijkheid dat overgang naar ondergrondse container lastig is aangezien men gewend is om zakken langs de weg te zetten.
in de ruim opgezette buurt komen rolcontainers. De grijze rolcontainers die nu eigendom zijn van de inwoners worden gebruikt voor de inzameling van PBD afval. Inwoners worden gemotiveerd om hun afval een gewenningsperiode wordt diftar ingevoerd. De omgekeerd inzamelen met OC. Voor elke inworp of aanbieding van de rolcontainer wordt een variabel deel in rekening gebracht. Omdat inwoners al hebben kunnen wennen aan het verminderen van restafval is de stap naar diftar minder groot. Deze variant sluit het beste aan op ons huidige inzamelingssysteem.
2
Diftar met rolcontainers → Omgekeerd inzamelen
3
Diftar met 'betaalde zak' → Omgekeerd inzamelen
5.3 Conclusie Er blijven in totaal drie varianten in de volgorde diftar
Voor de invoering van diftar volume-frequentie met
Het is ook een optie om eerst diftar in te voeren met
rolcontainers is een registratiesysteem benodigd.
een ‘betaalde zak’. Dit systeem kennen we al in de
De rolcontainers dienen voorzien te zijn van chips.
winkelgebieden. Voor de invoering van diftar volume-
Omdat dit een tijdelijke periode is, totdat we overgaan
frequentie met zakken is geen (des)investering
naar omgekeerd inzamelen leidt de investering in
benodigd in rolcontainers met chips. Daarnaast wennen
rolcontainers met chips tot een desinvestering. Bij
inwoners al aan het idee dat elke zak geld kost en bij
hoogbouw adviseren we om wel meteen over te gaan
de overgang naar omgekeerd inzamelen wordt er een
We zien daarnaast twee varianten om eerst diftar in
op omgekeerd inzamelen omdat de registratie van het
tarief per inworp in rekening gebracht. Deze variant
te voeren, deze hebben niet de voorkeur. Een andere
restafval in 1100 liter containers niet mogelijk is. Het
kent veel nadelen en heeft ook een grote impact op
mogelijkheid is eerst omgekeerd inzamelen invoeren
ligt voor de hand om in deze situatie bij laagbouw de
de ambtelijke organisatie. We ervaren nu al bij de
voor de gemeente en vervolgens overgaan op diftar. Dit
rolcontainers die eigendom zijn van de inwoners in te
gele huisvuilzakken veel klachten van inwoners en
heeft als voordeel dat inwoners de grijze rolcontainer in
zetten voor de inzameling van PBD afval.
onwenselijke situaties. Bij hoogbouw adviseren we om
kunnen zetten voor PBD afval en alvast kunnen wennen
wel meteen over te gaan op omgekeerd inzamelen
aan een betere afvalscheiding door het omgekeerd
omdat de registratie van het restafval in 1100 liter
inzamelen.
containers niet mogelijk is. Het ligt voor de hand om ook in deze situatie de rolcontainers die eigendom zijn van de inwoners in te zetten voor de inzameling van PBD afval.
en daarna omgekeerd inzamelen en vice versa. In alle gevallen stellen we voor om te kiezen voor de vorm volume-frequentie diftar omdat dit het meeste effect heeft op de vermindering van restafval en daarmee het meest recht doet aan het advies van het Burgerberaad.
Daarom zien we de variant eerst omgekeerd inzamelen en daarna diftar als beste variant voor de gemeente Heemstede. Inwoners worden gedwongen om hun afval beter te scheiden, omdat ze het weg moeten brengen naar een ondergrondse container. In deze volgorde is er geen desinvestering nodig.
29
Beleidsnotitie Afvalinzameling
Hoofdstuk 6
Financiële uitwerking
6.1 Inleiding De raad heeft gevraagd een financiële uitwerking gevraagd van de adviezen 1, 2 en 4 van het Burgereraad. De eenmalige projectkosten die gepaard gaan met de uitvoering van de adviezen kunnen gefinancierd worden uit het restant van de nog beschikbare kredieten ‘Invoering duurzaam afvalinzamelsysteem II’ van €1.096.500 (€ 69.000 investeringsprogramma 2023 en € 1.027.500 investeringsprogramma 2024). Voor de structurele kosten geldt dat deze in beginsel niet hoger mogen zijn dan de huidige kosten voor het afvalinzamelingsbeleid. In dit hoofdstuk hebben we alle kosten geraamd.
30
Beleidsnotitie Afvalinzameling
6.2
Structurele kosten
Praktisch gezien bestaat de wijziging in de inzamelsystematiek er dus uit dat er meer OC voor rest-afval komen en de verzamelcontainers (1.100 liter) voor restafval verdwijnen. Voor de uitgezonder-de gebieden en de Heemsteedse Dreef, Schildersbuurt en omgeving komt er één extra rolcontainer bij voor restafval. 6.2.1 Opties ruimtelijke inpassing (OC)
6.2.2 Effect verwerkingskosten
6.2.3
De jaarlijkse structurele kosten voor de inzameling van
Het structurele effect op verwerkingskosten van
In het geval er wordt gekozen voor een systeem met
restafval zijn op dit moment ca € 221.200 per jaar en
restafval, PBD en GFTe moet zich nog uitwijzen. Om een
diftar bestaande uit een vast en een variabel deel,
voor PBD afval zijn de kosten nu ca € 63.000 per jaar.
inschatting te kunnen maken wat het effect is op de
komen er jaarlijks kosten bij voor het CMS-systeem.
Deze kosten zijn gebaseerd op het aantal ledigingen
afvalstoffenheffing hebben we rekening gehouden met
Deze bedragen € 7,96 per huishouden per jaar.
(van de huidige inzamelmiddelen). De kosten voor de
een prognose van de afvalscheiding en de hoeveelheid
Uitgaande van ca. 12.300 huishoudens, bedragen de
inzameling van restafval stijgen omdat de inzameling
restafval die gebaseerd is op de cijfers en resultaten van
jaarlasten ongeveer € 98.000. De invoering van diftar
met OC duurder is dan de inzameling met rolcontainers.
de omliggende gemeenten Hillegom en Lisse.
heeft naar verwachting wel een aanvullend effect op de
De hoeveelheid OC en het aantal ledigingen per week hebben invloed op de structurele inzamelingskosten voor restafval. Aan de andere kant dalen de kosten voor de inzameling van PBD afval. Bij de inzameling van PBD aan huis komen een aantal OC en bovengrondse containers te vervallen waardoor de inzamelingskosten
Omgekeerd inzamelen zonder diftar ■ Hillegom: 70% afvalscheiding / 139 kilo restafval per inwoner per jaar (waarvan 102 kilo fijn restafval). ■ Lisse: 72% afvalscheiding / 121 kilo restafval per inwoner per jaar (waarvan 104 kilo fijn restafval).
voor PBD zullen dalen. Voor elke optie voor de
Omgekeerd inzamelen met diftar
ruimtelijke inpassing (aantal OC) zijn de structurele
■ Lisse tot 2020: 84% en 75 kilo restafval per inwoner per jaar (waarvan 55 kilo fijn restafval).
inzamelingskosten in kaart gebracht. Optie
■ Heemstede: 78% en 100 kilo restafval per inwoner
Restafval
PBD afval
1 (107 OC)
wordt €479.000,-
wordt €7.000
2 (81 OC)
wordt €460.000,-
wordt €7.000
In paragraaf 7.7 bespreken we het effect op de afvalstof-
3 (71 OC)
wordt €455.000,-
wordt €7.000
fenheffing, hierbij hebben we rekening gehouden met
31
Beleidsnotitie Afvalinzameling
per jaar (waarvan 70 kilo fijn restafval).
bovenstaand effect op de verwerkingskosten.
Structurele kosten diftar
scheidingsresultaten (naast het omgekeerd inzamelen) waardoor de verwerkingskosten van het restafval naar verwachting nog verder zullen dalen.
6.3 Eenmalige projectkosten omgekeerd inzamelen
6.4
Per optie zijn de eenmalige projectkosten geraamd, dit
Deze eenmalige kosten gelden alleen voor een systeem
Naast de eenmalige investering in OC om over te gaan
zijn alle kosten voor het plaatsen van de OC om over te
van diftar bestaande uit een vast en een variabel tarief
op omgekeerd inzamelen moet er ook rekening worden
gaan op omgekeerd inzamelen.
(volume-frequentie diftar).
gehouden met de kosten voor het advies diftar en het
6.3.1
6.4.1
Investering afvalinzamelingsysteem
■ Optie 1:
Eenmalige kosten diftar
Ontwikkelkosten diftar
Onze belastinguitvoeringsorganisatie het GBKZ werkt
6.5
Overige kosten
advies communicatie. 6.5.1
Communicatie
De eenmalige investering (prijspeil 2025) bij 107 OC
op dit moment nog niet met diftar gemeenten. De
Omdat het advies van het Burgerberaad voor een
bedraagt € 1.256.330.
systemen moeten aangepast worden aan het diftar-
belangrijk deel bestaat uit communicatie hebben we
systeem zodat de heffing voortaan bestaat uit een
opdracht gegeven aan een extern bureau om voor ons
vast deel en een variabel deel. Daarom houden we
een uitvoeringsplan te schrijven. De kosten voor de
rekening met eenmalige ontwikkelkosten van ongeveer
uitvoering van dit plan bedragen circa € 70.000.
■ Optie 2: De eenmalige investering (prijspeil 2025) bij 81 OC bedraagt € 951.053. ■ Optie 3:
€20.000.
6.5.2
diftar introduceren
De eenmalige investering (prijspeil 2025) bij 71 OC bedraagt € 833.639.
Desinvesteringskosten volgorde eerst
Meerlanden heeft aangegeven dat het niet mogelijk is om in bestaande rolcontainers (die eigendom zijn van de inwoners) chips te plaatsen, daarom zullen er nieuwe rolcontainers met chips aangeschaft moeten worden. De totale kosten zijn geraamd op € 222.500 (prijspeil 2025).
32
Beleidsnotitie Afvalinzameling
6.6
Kosten overige grondstofstromen
6.7
Capaciteitsbehoefte overige grondstofstromen
6.7.1
PBD inzameling
Omdat we bij laagbouw overgaan op inzameling aan Grondstof
Optie
Hoogbouw/ laagbouw
Effect
huis komen de bovengrondse PBD containers in eerste
PBD
Huidige capaciteit herverdelen
Hoogbouw
bestaande PBD OC worden gebruikt voor restafval
instantie te vervallen. We zullen moeten inventariseren
Inzameling met rolcontainers
Laagbouw, 3e rolcontainer
bestaande OPK OC worden gebruikt voor restafval
blijven voorzien van voldoende inzamelmiddelen voor
Hoogbouw
Bestaande GFTe OC worden gebruikt voor restafval
is voldoende om hoogbouw te voorzien. Of er
OPK GFTe
Inzameling met rolcontainers
In de nieuwe situatie willen we zorgen dat er voldoende
Bij de invoering van zowel omgekeerd inzamelen als
capaciteit beschikbaar is om het afval goed te kunnen
diftar is het van belang dat er voldoende capaciteit aan-
scheiden. Daarom houden we nu alvast rekening
wezig is voor het scheiden van de grondstofstromen.
met een budget voor het optimaliseren van de GFTe
Daarnaast zegt het advies van het Burgerberaad het vol-
voorzieningen bij de winkelgebieden (hoogbouw).
gende: “Geen volle verzamelcontainers: de gemeente moet
In het uitvoeringsplan werken we het afvalbeleid
dit monitoren en zorgen dat er ten alle tijden voldoende
verder uit, in deze fase kunnen we nog geen concrete
ruimte is in de brengparken.”
uitspraken doen over de te nemen maatregelen. Daarom nemen we een bedrag op van € 50.000 voor eenmalige investeringen die nodig zijn voor het op orde brengen van de overige grondstofstromen (OPK, PBD en GFTe). In de volgende paragraaf ‘capaciteitsbehoefte overige grondstofstromen’ gaan we hier dieper op in.
33
Beleidsnotitie Afvalinzameling
hoeveel capaciteit er nodig is om hoogbouw te de inzameling van PBD afval. De huidige capaciteit inzamelmiddelen kunnen worden omgewisseld zullen we meenemen in het uitvoeringsplan omdat we dan weten welke locaties blijven en welke komen te vervallen. 6.7.2
OPK inzameling
We hebben regelmatig te maken met overvolle papiercontainers, op dit moment hebben we onvoldoende capaciteit voor OPK. Het advies van
Het is in de uitvoeringsfase mogelijk om aanvullende
het Burgerberaad geeft voor zowel laagbouw als
keuzes te maken voor de inzameling van de grondstof-
hoogbouw de inzameling van OPK bij een brengpark
stromen OPK (oud papier en karton), PBD en GFTe afval
aan. Dit is conform de huidige situatie. In sommige
die invloed kunnen hebben op het aantal benodigde
gevallen hebben we de containers omgewisseld
OC. Dit heeft effect op de financiën. Over het algemeen
voor een perscontainer waardoor de capaciteit iets is
geldt; dat OC duurder zijn dan rolcontainers en hoe be-
toegenomen. Als de keuze bij laagbouw wordt gemaakt
ter de overige grondstromen gefaciliteerd worden des
om in te zamelen met rolcontainers voor OPK neemt
te gemakkelijker het is voor de inwoners om hun afval
de druk op de brengparkjes af. Daarnaast komt er dan
goed te scheiden.
tegelijkertijd ruimte vrij om de inzameling van restafval
met OC verder te optimaliseren. Aan de andere kant
6.8
Effect afvalstoffenheffing
6.8.2
moeten we hierbij wel rekening houden met een extra
Als uitgangspunt voor de vergelijking is de
inzamelingsroute (rolcontainers OPK). We werken dit
afvalstoffenheffing uit de begroting 2025 gebruikt. In
verder uit in het uitvoeringsplan, daarin brengen we
deze basis is destijds ook rekening gehouden met de
ook de eventuele financiële consequenties in kaart.
kapitaallasten voor het investeringskrediet.
6.7.3
6.8.1
GFTe inzameling
Effect afvalstoffenheffing zonder diftar
Hieronder is per optie aangegeven wat het effect is op
de capaciteit om GFTe afval gescheiden in te za-
de afvalstoffenheffing zonder de invoering van volume-
melen. Inwoners mogen zowel restafval als GFTe
frequentie diftar. Dit effect is van toepassing bij de
afval gezamenlijk aanbieden in een gele huisvuilzak. Om ervoor te zorgen dat ook inwoners van aan kunnen bieden, zullen er inzamelmiddelen voor GFTe op een aantal locaties bij worden ge-plaatst. Een