Begroting 2024.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
pagina 1
Inhoud Inhoud ............................................................................................................................................................................................................ 2 Voorwoord .................................................................................................................................................................................................... 3 Begroting in één oogopslag .................................................................................................................................................................. 4 Leeswijzer...................................................................................................................................................................................................... 5 Bestuurlijke hoofdlijn ...............................................................................................................................................................................
6 Financiële hoofdlijn.................................................................................................................................................................................10 Financieel meerjarenperspectief .......................................................................................................................................................18 Programma 0 Bestuur en Ondersteuning ......................................................................................................................................25 Programma 1 Veiligheid........................................................................................................................................................................34 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ..............................................................................................................................38 Programma 3 Economie ........................................................................................................................................................................47 Programma 4 Onderwijs .......................................................................................................................................................................51 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie
.......................................................................................................................................56 Programma 6 Sociaal Domein ............................................................................................................................................................64 Programma 7 Volksgezondheid en milieu .....................................................................................................................................75 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing.........................................................82 Programma 9 Raad ..................................................................................................................................................................................89 Paragraaf 1 Lokale Heffingen ..............................................................................................................................................................95 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen ................................................................................................................................................. 103 Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen .................................................................................................................................
116 Paragraaf 4 Financiering .................................................................................................................................................................... 123 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................................... 126 Paragraaf 6 Verbonden partijen ...................................................................................................................................................... 130 Paragraaf 7 Grondbeleid .................................................................................................................................................................... 142 Paragraaf 8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid................................................................................................... 144 Financiële begroting............................................................................................................................................................................ 145 Bijlagen ..................................................................................................................................................................................................... 159
Programmabegroting 2024
pagina 2
Voorwoord Voor u ligt de programmabegroting 2024 en de meerjarenbegroting 2025-2027. De begroting is een uitwerking van de kadernota, aangeboden in de raadsvergadering van 14 juli jl., aangevuld met de meest recente ontwikkelingen. De begroting biedt een vooruitblik, maar we willen ook kort terugblikken op het afgelopen jaar. We hebben flinke stappen gezet in de realisatie van onze ambities. Denk daarbij aan het vaststellen van de woonvisie. Hiermee hebben we kaders om met woningbouwcorporaties en initiatiefnemers in gesprek te gaan om de woningvoorraad in Heemstede te vergroten en passender te maken voor de aanwezige vraag. Door het vaststellen van het energiepact kunnen we inwoners, ondernemers en verenigingen van eigenaren ondersteunen bij de energietransitie. We hebben ook het economisch actieprogramma vastgesteld, zodat we het gunstige ondernemersklimaat kunnen vasthouden en uitbouwen. En we hebben een groot besluit genomen door de aankoop van een pand voor de opvang van jonge asielzoekers. Bij de kadernota heeft de raad de kaders meegegeven en deze kaders zijn de basis voor de begroting 2024. Zo hebben we een verhoging van de onroerend zaak belasting voorgesteld en zijn onder andere de budgetten en kredieten voor groen, informatiebeveiliging en onderzoek transformatie vastgoed verhoogd.
Ook hebben we de voorgestelde bezuinigingen, met uitzondering van de subsidie voor de vogelopvang, verwerkt. Na het vaststellen van deze kaders heeft zich een aantal nieuwe ontwikkelingen voorgedaan met financiële impact. Deze zijn verwerkt in de begroting en we vragen de raad hiermee in te stemmen. Denk bouwleges en structurele formatie voor de opvang van aandachtsgroepen. Een gezonde financiële meerjarenbegroting is voor Heemstede essentieel om zelfstandig te blijven, ons goede voorzieningenniveau te behouden en te kunnen blijven investeren in onze gemeente. Vanaf 2026 laat de meerjarenbegroting 2024-2027 een toenemend structureel tekort zien. Vanaf 2026 treedt een grote taken verdwijnen maar er juist taken bijkomen. Daarnaast wordt de gemeente geconfronteerd met oplopende rentelasten voor reeds eerder vastgestelde investeringen. Landelijk wordt hierover nog steeds een brede discussie gevoerd met de VNG, lokale overheden en het ministerie van Binnenlandse Zaken. Door de val van het kabinet, wordt het vervolg van deze discussie voorgezet na de Tweede Kamer verkiezingen en mogelijk zelfs nadat het nieuwe kabinet geïnstalleerd is. Tot slot merken we op dat het in het financieel meerjarenperspectief nog geen rekening is gehouden met het controversieel verklaren van dossiers en de uitkomst van Prinsjesdag.
Tijdens het schrijven van de begroting was de septembercirculaire nog niet beschikbaar. In een separaat raadsinformatiebericht presenteren we de uitkomsten van de septembercirculaire en de financiële effecten hiervan op de gemeentelijke begroting. We willen blijven investeren in de toekomst. Op diverse onderwerpen staan we voor grote uitdagingen, zoals klimaat, jeugd en onderwijs en ruimtelijke opgaven. Om te kunnen blijven investeren in de toekomst, moeten we keuzes maken. We durven deze keuzes te maken en leggen ze voor aan de raad. Het college kiest voor een duurzaam en verantwoord beleid en gaat voor een structureel financieel evenwicht. Het college van burgemeester en wethouders.
Programmabegroting 2024
pagina 3
Begroting in één oogopslag
Programmabegroting 2024
pagina 4
Leeswijzer De begroting is als volgt opgebouwd: Bestuurlijke hoofdlijn In dit hoofdstuk worden een aantal grote ontwikkelingen geschetst die invloed hebben op onze gemeentebegroting of dit mogelijk op een later moment kunnen gaan hebben. Financiële hoofdlijn Hierin wordt in hoofdlijnen aangegeven welke baten en lasten in de begroting zijn opgenomen en hoe het begrotingsresultaat tot stand is gekomen. Daarnaast worden enkele financiële ontwikkelingen en thema's toegelicht en worden de uitgangspunten voor de begroting beschreven. Programma's Elk programma bestaat uit de volgende onderdelen . • • • • •
Inhoud programma Wat willen we bereiken Wat gaan we er voor doen Hoe gaan we dit meten Wat mag het kosten
Wijzigingen in budgetten De programma's zijn onderverdeeld in taakvelden. Per taakveld voor baten en lasten afzonderlijk vindt een 25.000 of meer bedraagt. Bedragen in dit document Alle bedragen in de tabellen van deze begroting zijn afgerond. Hierdoor ontstaan er tussen de totaaltellingen en de gedetailleerdere uitwerkingen soms kleine afrondingsverschillen. Alle bedragen nadeel en een min bedrag is een voordeel. Voor de helderheid wordt het ook vermeld bij de tabellen in dit document. In het hoofdstuk "Financiële hoofdlijn" onder de paragraaf actuele (financiële) thema's wordt verder toegelicht hoe omgegaan wordt met de motie van de raad "maak de begroting controleerbaar". Paragrafen De paragrafen bevatten op een aantal in het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten voorgeschreven thema's een doorsnede van de begroting. Hiermee wordt informatie weergegeven die veelal programma-overstijgend is.
Programmabegroting 2024
pagina 5
Bestuurlijke hoofdlijn De gemeente Heemstede streeft naar een realistisch en structureel financieel evenwicht. Daarbij houden we ruimte voor investeringen in de gemeente en het welzijn van inwoners. Zo kunnen ook toekomstige generaties in een duurzaam en gezond Heemstede leven. Om dit te bereiken maken we scherpe keuzes en zoeken we een balans tussen investeringen, bezuinigingen en belastingverhogingen. We staan de komende jaren voor uitdagingen. Er is sprake van een toenemend structureel tekort in de als gemeente extra taken krijgen en er geen taken verdwijnen. Tevens wordt de gemeente geconfronteerd met rentelasten voor de uitvoering van het investeringsprogramma. Bij de kadernota heeft de raad de kaders meegegeven en deze kaders zijn de basis voor de begroting 2024. Zo hebben we een verhoging van de onroerende zaakbelasting (ozb) verwerkt en zijn onder andere de budgetten en kredieten voor onderhoud groen, informatiebeveiliging en onderzoek transformatie vastgoed verhoogd. In de kadernota zijn enerzijds bezuinigingen verwerkt en is tegelijkertijd gekeken naar mogelijkheden om de opbrengsten te verhogen. Dit is een proces dat niet stopt bij vaststellen van de begroting. We blijven bij alle voorstellen kritisch kijken wat noodzakelijk is en wat weggelaten kan worden.
Naast de verhoging van de ozb kijken we ook naar de mogelijkheden voor verhogingen van andere inkomsten, zoals belastingen en leges. Met de invoering van de Omgevingswet kijken we ook naar het verhalen van kosten gemaakt voor ruimtelijke projecten. Na instemming van de raad met de kadernota zijn er nieuwe ontwikkelingen met financiële impact. Deze zaken zijn verwerkt in de begroting en we vragen de raad hiermee in te stemmen. Wij hebben een prachtig dorp en zetten ons in om dat zo te houden. Dit doen wij samen met onze inwoners, de ondernemers, vrijwilligers en met jong en oud. Onze gemeente is een gemeente met veel groen, dichtbij zee, met goed onderwijs, betrokken inwoners, unieke ondernemingen, een rijk verenigingsleven en waardevol erfgoed. We willen blijven investeren in woningbouw, verkeersveiligheid, duurzaamheid, groen, jeugd en sport. Daarnaast blijven we ons inzetten om de opdracht die we hebben in het opvangdossier uit te voeren. We krijgen waardering voor onze dienstverlening. Deze kwaliteit willen we vasthouden en uitbouwen. In 2024 gaan we aan de slag met de herijking van ons dienstverleningsconcept. Hieronder presenteert het college de belangrijkste speerpunten voor de komende jaren en voor 2024 in het bijzonder.
1. Veilig wonen, werken en leven Heemstede is een gemeente waar we prettig met elkaar samenleven. We focussen ons op de woonopgaven in Heemstede en het huisvesten van urgent woningzoekenden. We richten ons op verdere verbinding tussen zorg en veiligheid en vastgoed. We hebben oog voor het groene karakter van onze gemeente. Veiligheid heeft ook betrekking op het verkeer. Bij de herinrichting van wegen houden we de kwetsbare verkeersdeelnemers in het oog. Woonopgave We geven uitvoering aan de woonvisie 2023. We actualiseren de Huisvestingsverordening en verkennen de (on)mogelijkheden van een anti-speculatiebeding en een zelfbewoningsplicht. Ook herijken we de prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties om in de urgente woonbehoefte te voorzien (inwoners, vluchtelingen, statushouders en andere doelgroepen). Voor het opvangdossier werken we samen binnen de regio Kennemerland. Om met de woonopgave stappen te maken en voldoende woonruimte te realiseren, nemen we, waar mogelijk, regie in eigen hand. We pakken de ontwikkeling van twee gebieden actief op, ook al hebben we hier geen grondpositie. Het gaat om het Manpadslaangebied en het Havenkwartier
Programmabegroting 2024
pagina 6
Per 1 januari treedt de Omgevingswet in werking. Het doel is dat voor initiatiefnemers de procedures sneller en goedkoper worden. Met de invoering van de Omgevingswet, hebben we ook een Omgevingsvisie nodig. Hierin geven we specifiek richting aan onze gemeentelijke ambities voor de fysieke leefomgeving tot 2040. De planning is dat de Omgevingsvisie in 2024 wordt vastgesteld. Openbare orde en veiligheid Ondermijning is een van de prioriteiten binnen Openbare orde en veiligheid, zowel landelijk als lokaal. Om hierop goed te kunnen inspelen, is gericht onderzoek nodig door de gemeente en haar externe partners. We zetten in op een systeem voor analyse van openbare bronnen voor onderzoek op ondermijning. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid De mobiliteit neemt al jaren toe en de verwachting is dat deze trend zich in de regio Zuid-Kennemerland voortzet. Dit wordt onder andere veroorzaakt door woningbouw in de regio in de nabijheid van Heemstede, een toenemend aantal evenementen en recreatiedruk in de kuststreek en een vergrijzende bevolking die langer mobiel blijft. Door de centrale ligging van Heemstede, heeft dit gevolgen voor de bereikbaarheid en verkeersveiligheid. In de regio werken we samen op dit thema. De belangrijkste speerpunten voor het komend jaar zijn het project Bereikbaarheid Kust en de ontwikkeling rond de OV-hub in Haarlem.
Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid voor het opwaarderen van lijn 80 naar een HOV-verbinding. De komende jaren verlagen we efficiënt en effectief op een groot deel van de doorgaande wegen de snelheid naar 30 km/u. Doel van deze afwaardering is het vergroten van de verkeersveiligheid. Er komen geen aanpassingen die de kansrijkheid van het krijgen van een concessie op OV-verbindingen verlagen en die direct invloed hebben op de regionale bereikbaarheid via de N201 en het traject tussen de nieuwe OVhub en het NS station Heemstede-Aerdenhout. Daarmee wachten we tot er volledige duidelijkheid is over de regionale mobiliteitswensen en -eisen voor auto, vrachtverkeer, fiets en openbaar vervoer. We blijven aandacht houden voor kwetsbare weggebruikers. We hebben verkeersonderzoeken laten doen voor de Raadhuisstraat en Binnenweg. Op basis van de onderzoekresultaten gaan we oplossingsrichtingen voorstellen en verwerken in een uitvoeringsplan. Verder herijken we de Nota parkeerbeleid. Om de parkeerdruk te monitoren gaan we structurele parkeerdrukmetingen uitvoeren om het effect van betaald parkeren in het Haarlemmerhoutkwartier op aangrenzende wijken in Heemstede te meten. Groenbeheer Door klimaatverandering is hittestress een groot probleem voor het welzijn en de gezondheid van mens, dier, plant en bodem.
Nieuwe investeringen zijn jaarlijks noodzakelijk voor de vervanging van het groene arsenaal en het behoud van de beoogde levensduur. Deze combineren we met (her)inrichtingsprojecten van de openbare ruimte. Het beleid brengen we in lijn met de uitvoering van het onderhoud op niveau B. Verder zetten we in op biodiversiteit en het renoveren van plantsoenen. Door heftige weersomstandigheden zien we dat dit grote gevolgen kan hebben voor de natuur, met name op de bomen. Om hier adequaat op in te spelen en gevaarlijke situaties zo snel mogelijk aan te pakken vragen we hier aanvullend budget voor. Samen met inwoners werken we aan groen in de wijk en gaan we de slag met het groenbeleidsplan. Cultuur en erfgoed We hechten aan cultuur en erfgoed. In 2024 evalueren we met inwoners en partners het huidige cultuuraanbod en -onderwijs. Daarnaast evalueren we de erfgoedwaarde en komen met een erfgoedvisie.
2. Klimaatbestendig Heemstede Een klimaat neutrale gemeente is een urgente opdracht. De energietransitie en klimaatadaptatie zijn belangrijke pijlers de komende jaren. Samen met de inwoners, organisaties en ondernemers werken we aan een klimaatneutraal Heemstede. Dit doen we enerzijds door energie te besparen en energie op te wekken en anderzijds door gebieden en wijken groener te maken. Met de middelen uit het energiepact gaan we versnellen om ons doel van een aardgasvrij Heemstede in 2050 te halen. Speerpunten in 2024 zijn de
Programmabegroting 2024
pagina 7
gebiedsuitvoeringsplannen voor de warmtetransitie, opwek van duurzame zonne-energie en regionaal energiebesparingsprogramma wonen. We streven naar een doelmatige en milieuverantwoorde inzameling en afvoer van regen- en afvalwater. Als gemeente leveren we hieraan onze bijdrage door te investeren in goed functionerende regen- en afvalwatersystemen. Daarnaast willen we dat inwoners meer klimaatadaptief bewust worden en daarnaar gaan handelen. Dat doen we door klimaatadaptatie integraal mee te nemen in onze projecten en de inzet van publiekscampagnes. Daarnaast streven we naar zo groot mogelijke en kwalitatief hoogwaardige grondstofstromen. De wijze van afvalinzameling binnen Heemstede moet aansluiten bij de verbetering van het scheiden van de verschillende afvalstromen. Dit kan per woonsituatie verschillen. In 2024 wordt het nieuwe duurzame afvalbeleid vastgesteld. Dit beleid stellen we op met de adviezen die voortkomen uit het burgerberaad.
3. We zorgen voor elkaar In Heemstede zorgen we voor elkaar, we doen dit zoveel mogelijk op maat en dicht bij de eigen leefomgeving van hen die daar behoefte aan hebben. We hebben extra aandacht voor energiearmoede. We zien vooral bij jongeren de rol van sport in het sociale leven en hechten waarde aan het faciliteren daarvan. Onderwijs Elk kind heeft recht op goed onderwijs. De schoolgebouwen moeten in goede staat zijn en een goed binnenklimaat bieden voor leerlingen en docenten om optimaal te leren, ontwikkelen en werken. In 2024 starten we met de sloop en nieuwbouw van de Nicolaas Beetsschool. De leerlingen krijgen tijdens de bouw onderwijs op een tijdelijke locatie op het Sportpark. In de begroting is een globale doorrekening gemaakt van de kostenstijging vooruitlopend op de actualisatie van het IHP. Structurele inzet opvang aandachtsgroepen De druk op het opvangdossier is het afgelopen jaar flink toegenomen. Deze uitdaging pakken we samen met onze inwoners en de regio op. De oorspronkelijke opgave voor vluchtelingen is uitgebreid met de opvang van asielzoekers en andere aandachtsgroepen en is structureel van aard. We integreren deze taak in de reguliere werkzaamheden en de staande organisatie. Om dit meer kracht bij te zetten, werken we aan een duidelijk proces waarin we opnemen hoe we met vraagstukken, zowel intern als extern ingezet, omgaan.
De incidentele middelen van het Rijk zijn niet toereikend om die inzet te bekostigen. Daarom wordt in de begroting aanvullend budget gevraagd. Een stevige basis voor iedereen In Heemstede moeten inwoners zich veilig en thuis kunnen voelen. We ontmoeten elkaar en zijn samen verantwoordelijk voor onze gemeenschap. In de arbeidsregio Zuid-Kennemerland en IJmond willen we de toegang tot de verschillende loketten in de arbeidsregio verbeteren. We willen de dienstverlening verbeteren op het gebied van leren, werken en loopbaan, zodat werkzoekenden op termijn makkelijker een baan vinden. Om dit te bereiken zetten we stappen in de richting van een Regionaal Werkcentrum. Elkaar veilig kunnen ontmoeten, een zinvolle bijdrage kunnen leveren of een dagbesteding hebben zijn belangrijke randvoorwaarden. Om dit te kunnen bereiken is een stevige sociale basis nodig waarin organisaties, inwoners en ondernemers prettig samenwerken. Deze voorzieningen moeten voor iedereen toegankelijk zijn. Plein1 is een plek waar dit allemaal samenkomt, waar jongeren en ouderen elkaar ontmoeten. In 2024 gaan we Plein1 door ontwikkelen. Daarnaast evalueren we de Meerjarenstrategie Stichting WIJ, zodat de inzet ook de komende jaren weer aansluit op de behoefte binnen de gemeente. Kinderen en jongeren een stem geven In 2024 sluit het college een Jeugdakkoord met jeugdorganisaties en scholen.
Het Jeugdakkoord bevat een plan van aanpak voor het versterken van de zeggenschap en de weerbaarheid van de jeugd in Heemstede. Het jeugdakkoord is het resultaat van een uitgebreid proces waarin gesprekken zijn gevoerd, enquêtes zijn
Programmabegroting 2024
pagina 8
gehouden en bijeenkomsten zijn geweest met de jeugd, organisaties en scholen. Het Jeugdakkoord bestaat uit concrete acties voor gemeente, organisaties én de jeugd zelf. We zetten ons samen in voor het welzijn en de structurele rol van jongeren in onze lokale democratie. Sport Sport speelt een belangrijke rol in het sociale leven van zowel jongeren als ouderen. Het maakt dat iedereen kan blijven meedoen in Heemstede. En het vergroot de weerbaarheid van inwoners. Het is een belangrijk middel om de betrokkenheid en sociale cohesie binnen de gemeente te vergroten. Om iedereen de kans te geven te sporten naar wens, ambitie en vermogen, zijn kwalitatief goede sportvoorzieningen een voorwaarde. In juli 2024 start de nieuwe concessieperiode voor het beheer en de exploitatie van het sportcentrum Groenendaal (zwembad en sporthal). Inclusieve samenleving Onze ambitie is een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet en meetelt. In 2024 stellen we een inclusieakkoord op, in samenwerking met inwoners, partners en de werkgroep toegankelijkheid. Daarnaast werken we aan een nieuwe routekaart Heemstede Regenbooggemeente. Hierin verwerken we de uitkomsten van de evaluatie die we in 2023 uitvoeren.
4. Samen richten we Heemstede in In de gemeente Heemstede sluiten we niemand uit. We hebben oog voor toegankelijkheid, werken waar mogelijk samen met inwoners in wijken en aan plannen. We zetten in op regionale samenwerking en behouden ons goede lokale ondernemersklimaat. We herijken ons dienstverleningsconcept. Lokale democratie De samenleving is continu in ontwikkeling. Dit vraagt om ruimte voor creatieve oplossingen die passen bij de actuele behoeftes. Veel gemeenten experimenteren daarom met nieuwe participatiemiddelen en nieuwe vormen van democratie. Ook in Heemstede hebben we dit gedaan. Zo zijn er initiatievenbudgetten en verder werken we met Open Stad voor digitale participatie. De raad heeft rondetafelgesprekken gevoerd en heeft besloten om in 2024 (start eind 2023) een burgerberaad over afvalinzameling te organiseren. Ook in de toekomst willen we ons als gemeente blijven inzetten voor dit soort nieuwe ontwikkelingen en experimenten. We willen de jeugd een nadrukkelijke stem geven in deze ontwikkeling. Zij zijn de toekomst. Het Jeugdakkoord is één van de instrumenten die we inzetten om de jeugd in positie te brengen en te houden. Regionale samenwerking De regionale samenwerking tussen de gemeenteraden en besturen in Zuid-Kennemerland krijgt steeds meer vorm. We blijven hier de komende jaren in investeren.
De regisseur regionale samenwerking ondersteunt deze samenwerking. Op basis van de evaluatie, eind 2023, bepalen we op welke wijze de samenwerking wordt voortgezet. Rond deze periode is de Agenda Zuid-Kennemerland ook herijkt en hier gaan we in 2024 mee aan de slag.
Programmabegroting 2024
pagina 9
Financiële hoofdlijn In dit hoofdstuk wordt op hoofdlijnen financieel inzicht geboden in de begroting 2024 en de jaren 20252027. Als eerste wordt het financieel verloop gepresenteerd aan de hand van de documenten uit de P&C cyclus. Daarna wordt ingegaan op de mutaties die leiden tot het begrotingsresultaat. Vervolgens wordt nog ingegaan op ontwikkelingen en relevante moties en de gehanteerde uitgangspunten bij de opstelling van deze begroting. Afgesloten wordt met een tabel nieuwe kredieten 2024 die de raad autoriseert bij vaststelling van de begroting 2024. Overeenkomstig de in Heemstede geldende financiële verordening worden deze kredieten pas vrijgegeven nadat hier ook een collegebesluit van is genomen gedurende het begrotingsjaar. De begroting van het jaar 2024 wordt vastgesteld in de raad van 3 november 2023. De jaren erna, 2025 tot en met 2027, worden de raad ter kennisname voorgelegd. De vastgestelde begroting 2024 dient uiterlijk op 15 november 2023 ingediend te worden bij de provincie om de provinciale wettelijke taak, het houden van financieel toezicht, mogelijk te maken. Afhankelijk van de uitkomsten van de begroting kan de provincie besluiten tot preventief of repressief toezicht.
Begrotingsresultaat Wij bieden u ook dit jaar weer een sluitende begroting aan. Dat oogt mooi maar de werkelijkheid is toch wat weerbarstiger. De begroting is opgesteld op basis van de geamendeerde kadernota 2024-2027. Zoals al is gemeld en toegelicht in de kadernota is het financieel meerjarenperspectief van de gemeente niet positief. Vanaf 2026 treedt een grote omslag op: gemeenten krijgen dan ongeveer vanuit het Rijk terwijl er geen taken verdwijnen voor gemeenten maar juist taken bij komen. De gemeente wordt daarvoor niet (volledig) gecompenseerd. Tevens wordt de gemeente geconfronteerd met rentelasten. De uitvoering van het investeringsprogramma leidt er toe dat de gemeente middelen moet aantrekken waarover rente moet worden betaald. Onder het hoofdstuk paragrafen vindt u paragraaf 4 Financiering, hier wordt verder op de rentelasten ingegaan. Begrotingsresultaat 2024 - 2027 In de volgende tabel staat het begrotingsresultaat per jaar. De jaren 2024 en 2025 sluiten voordelig terwijl vanaf 2026 een nadelig saldo ontstaat. Bij de genoemde begrotingsresultaten geldt het volgende voorbehoud: in 2023 worden nog besluiten genomen met een doorwerking naar 2024 en verder. Deze zijn nog niet in de begroting verwerkt zoals bijvoorbeeld het duurzaam meerjaren onderhoudsplan (DMJOP) sportcentrum en sportpark, permanente flexwoningen en de besluiten in de najaarsnota 2023.
De septembercirculaire 2023 (gemeentefonds) is op het moment van opstellen van de begroting nog niet bekend en zal afhangen van de besluiten die op Prinsjesdag bekend worden. De septembercirculaire wordt de raad apart voorgelegd. De gevolgen voor 2024 worden dan verwerkt in de eerste begrotingswijziging 2024. Deze begrotingswijziging wordt tegelijk met de begroting 2024 aan de raad voorgelegd. Het hier getoonde resultaat kan dus nog worden bijgesteld, ook op basis van besluiten na de kadernota 2024-2027.
plus = nadeel, min = voordeel 00
Begrotingssaldo
Begroting
Meerjarenraming
2024
2025
2026
2027
-762
-1.481
1.967
1.153
Structureel begrotingsresultaat 2024-2027 De provincie laat de mate van toezicht afhangen van het structureel begrotingssaldo. Een structureel nietsluitende begroting 2024 gecombineerd met een structureel niet-sluitend laatste begrotingsjaar 2027 leidt tot preventief toezicht. Indien 2024 structureel sluitend is wordt voldaan een eis voor repressief toezicht.
Programmabegroting 2024
pagina 10
Hierbij toetst de provincie achteraf op basis van de wettelijke toezichtstaak. Dit is de gewenste mate van toezicht. Er zijn geen andere vormen van financieel toezicht door de provincie mogelijk. In de volgende tabel wordt het structureel begrotingssaldo gepresenteerd. Dit is het begrotingssaldo gecorrigeerd met de incidentele baten en lasten. Voor 2024 komt dat neer op een structureel 678.000 voordelig. Een overzicht van de incidentele baten en lasten staat onder het hoofdstuk Financiële begroting, incidentele baten en lasten. Voor zowel 2024 als 2025 is de begroting structureel sluitend. Vanaf 2026 slaat dit saldo om naar een structureel tekort. Als 2024 structureel sluitend is vormt dat geen probleem voor het in aanmerking komen van repressief toezicht.
plus = nadeel, min = voordeel Begroting
Begrotingssaldo Waarvan incidenteel Totaal structureel
Meerjarenraming
2024
2025
2026
2027
-762
-1.481
1.967
1.153
-85
-11
-387
-1.033
-678
-1.470
2.354
2.187
Realistisch begroten richting 2027 In de kadernota hebben wij aangegeven dat we kiezen voor een realistisch en structureel financieel evenwicht. We willen blijven investeren in ons dorp en verschil kunnen maken voor inwoners. We moeten scherpere keuzes maken om een structureel evenwicht te behouden. Hierin zoeken we de balans. Naar aanleiding van de kadernota heeft het college stappen gezet om een nadelig resultaat in 2024 te voorkomen. Daarbij is het investeringsprogramma beoordeeld op een realistische planning, zijn bezuinigingen voorgesteld en is gekeken naar mogelijke inkomstenverhoging. De voorliggende begroting 2024-2027 is overeenkomstig de kadernota opgesteld. Uit voorgaande tabel blijkt dat het structurele begrotingsresultaat vanaf 2026 nadelig is. Dit is in lijn met de oproep van de VNG om voor 2026 en 2027 een reële begroting te maken op basis van het huidige takenpakket en de noodzakelijke investeringen waarbij een tekort duidelijk zichtbaar is. Hiermee wordt de onderhandelingspositie van de VNG sterker en wordt voorkomen dat bezuinigingen moeten worden gerealiseerd of de OZB extra moet worden verhoogd waarbij in de loop van 2024 blijkt dat dit (gedeeltelijk) kan worden gecorrigeerd. Overeenkomstig de kadernota 2024-2027 en de oproep van de VNG is de begroting realistisch opgesteld op basis van het huidige takenpakket en de noodzakelijke investeringen.
De overeenkomstig de kadernota 2024-2027 opgenomen OZB verhoging sluit aan bij de cumulatieve ontwikkeling van de rentelasten uit het investeringsprogramma. De rentelasten volgen de kapitaalmarktontwikkelingen en zijn daarmee niet direct beïnvloedbaar zonder ingrijpen in het investeringsprogramma. De raad stelt alleen de jaarschijf 2024 vast. De jaarschijven 2025-2027 zijn ter kennisname. Verloop begroting De volgende tabel presenteert het verloop van de begroting voor de jaren 2024 tot en met 2027 op basis van de documenten uit de P&C cyclus. Onderscheid wordt gemaakt in de stand tot en met de raad van juli en de mutaties daarna (begrotingsmutaties). Met de mutaties tot en met de raad van juli heeft de raad al ingestemd. Uitzondering zijn de mutaties in de kadernota die overeenkomstig in deze begroting 2024 zijn verwerkt en waar de raad mee instemt wanneer ingestemd wordt met de begroting 2024.
Programmabegroting 2024
pagina 11
plus = nadeel, min = voordeel Begroting
Meerjarenraming
2024
2025
2026
2027
Primitieve begroting '23
-439
-939
1.321
813
Doorwerking voorgaand jaar
108
108
108
108
Besluiten voor voorjaarsnota
373
346
371
367
Kadernota
796
855
740
647
Kadernota moties en amendementen
-191
-191
4
579
Voorjaarsnota
210
272
1.457
1.438
Stand tot Raad Juli
857
451
4.001
3.951
Mutaties begroting
-1.620
-1.932
-2.034
-2.798
Saldo van baten en lasten
-762
-1.481
1.967
1.153
Het begrotingssaldo 2024-2027 wijkt af van het geprognosticeerde saldo in de kadernota. Dit komt omdat de programmabegroting 2024 - 2027 rekening houdt met een aantal autonome mutaties die bij de kadernota nog niet voorzien waren en nieuwe voorstellen (mutaties begroting). Naar deze nieuwe voorstellen wordt
Hierna wordt een overzicht gegeven van de mutaties tot en met de raad van juli. Vervolgens wordt ingegaan op de begrotingsmutaties. Mutaties tot en met de raad juli 2023 De mutaties die onderdeel zijn van het saldo tot en met de raad van juli worden in de tabel hieronder gepresenteerd en toegelicht waar nodig. Met uitzondering van de mutaties in de kadernota heeft de raad hier al over besloten.
Programmabegroting 2024
pagina 12
Programmabegroting 2024
pagina 13
Begrotingsmutaties 2024 De begrotingsmutaties (de mutaties na de kadernota) presenteren wij hierna in een tabel die overeenkomt met de indeling in de kadernota (gemeentefonds, speerpunten en prioriteiten en autonome mutaties). Het totaal aan 1.620.000 voordelig in 2024. Bij instemming met de begroting 2024 stemt de raad in met deze mutaties en met de mutaties die in de begroting zijn opgenomen overeenkomstig de geamendeerde kadernota 2024-2027.
plus = nadeel, min = voordeel Begroting
Meerjarenraming
2024
2025
2026
2027
66
-44
90
-79
Speerpunten en prioriteiten
-1.361
-1.361
-1.556
-2.131
Autonome ontwikkelingen
-325
-527
-568
-588
-1.620
-1.932
-2.034
-2.798
Gemeentefonds
Totaal mutaties begroting
Detailoverzicht mutaties begroting 2024 De volgende tabel geeft de mutaties weer die in de begroting 2024 worden verwerkt. Behoudens de OZB verhoging en de ontwikkeling Havenkwartier zijn deze mutaties de raad niet eerder voorgelegd.
Programmabegroting 2024
pagina 14
Speerpunten en prioriteiten De speerpunten en prioriteiten die nog in de begrotingsmutaties 2024 zijn opgenomen zijn voorstellen waarover de raad bij de begroting een besluit moet nemen (keuzemogelijkheid). De inkomstenposten die hierin zijn opgenomen beïnvloeden in hoge mate het begrotingsresultaat en het zijn geen posten die voortvloeien uit eerder genomen besluiten of lopende contracten. Structurele inzet opvang aandachtsgroepen Gemeenten in Nederland hebben een taak in het bieden van opvangplekken. Van over de wereld blijven mensen op de vlucht voor oorlog en onderdrukking. In Heemstede en omgeving neemt het aantal mensen dat om andere redenen met spoed een dak boven het hoofd zoekt ook toe. De gemeente Heemstede moet en wil bijdragen aan deze opgaven. Het is duidelijk dat structurele personele inzet nodig is, naast de projectmatige activiteiten. De personele inzet voor opvang kan niet langer alleen door inhuur/tijdelijke contracten en door de bestaande interne capaciteit worden ingevuld. De opvanglocaties vragen structurele inzet van de gemeente. De rijksoverheid geeft hiervoor geen structurele dekking. In de kadernota 2024-2027 is dit ook beschreven in programma 0. 1.000,- vrij te maken.
Dit wordt dan ingezet voor onder andere: regievoering/opdrachtgeverschap naar partners in de opvangketen (COA, RIBW); het verbinden van welzijn/onderwijs met opvang in Heemstede, ruimtelijke beheer taken voor de opvanglocaties, onderzoek en advies m.b.t. ruimtelijke procedures en communicatie. In de begroting 2024 ten aanzien van de opvang.
251.000 opgenomen voor de inzet van personeel
Ontwikkeling havenkwartier (amendement kadernota) In de kadernota zijn de kosten en opbrengsten van de ontwikkeling Havenkwartier in een amendement uit de kadernota geschrapt. Daarnaast is aangegeven dit op te nemen in de begroting 2024 nadat het college van de raad een projectopdracht tot het ontwikkelen van een gebiedsvisie heeft ontvangen, te agenderen in het najaar van 2023. In oktober 2023 wordt aan de raad advies gevraagd over een projectvoorstel (B-stuk) voor de van de afvalwaterzuiveringsinstallatie). In de conceptbegroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 is 2024 en 2025 (fase 1 en 2). Voor 2026 (fase 3) is nog geen bedrag opgenomen in de begroting, omdat dit afhankelijk is van de Go-No Go-besluiten in fase 1 en 2. 575.000 is opgenomen in de begroting, jaarschijf 2027. Onroerende zaakbelasting (OZB) Overeenkomstig de kadernota wordt in de begroting 2024-2027 uitgegaan van een structurele verhoging van de 1.000.000. In de paragraaf "lokale heffingen" is hiervan de uitwerking te vinden. Ook na de verhoging van de OZB heeft Heemstede nog een ruime onbenutte belastingcapaciteit. Bij het bepalen van de onbenutte belastingcapaciteit wordt uitgegaan van het tarief dat hoort bij een artikel 12 gemeente (gemeenten die financiële hulp ontvangen van het rijk in verband met grote financiële tekorten).
Een dergelijke gemeente krijgt de verplichting bij de OZB uit te gaan van een redelijk tarief (tarief artikel 12 gemeente). Indien de OZB over 2024 berekend wordt op basis van het redelijk tarief bedraagt de opbrengst 8,5 miljoen aan OZB. Het verschil hiertussen bedraagt 6,6 miljoen. Dit is het bedrag van de onbenutte belastingcapaciteit oftewel het bedrag dat Heemstede 2,2 miljoen volledig worden afgedekt. Voor een uitgebreid overzicht van de onbenutte belastingcapaciteit wordt verwezen naar paragraaf 2 weerstandsvermogen. Kostendekkendheid bouwleges Er is gekeken naar de kostendekkendheid van de bouwleges. De kostendekkendheid bedroeg 38%. Hiermee 100.000 aan extra leges te Programmabegroting 2024
pagina 15
genereren en daarmee uit te komen op een kostendekkendheid van 51%. De daadwerkelijke tarievenophoging wordt gedaan via de legesverordening 2024 die in december 2023 aan de raad wordt voorgelegd. Tegelijkertijd zien wij deze ophoging als vertrekpunt om de komende jaren kritisch te blijven kijken of de tarieven verder realistisch opgehoogd kunnen worden. Het gaat hier dus om een extra ophoging van leges naast de indexatie. Inzet loon/prijscompensatie gemeentefonds (LPO 2024) Vanwege het feit dat het financiële begrotingsperspectief in de begroting 2024-2027 ongunstig is wordt voorgesteld het resterende deel van de loon/prijscompensatie eenmalig structureel in te zetten in de 700.000 structureel. Hiermee is in deze begroting 2024-2027 het begrotingsresultaat dus voordelig beïnvloed (de uitgavenbudgetten zijn immers niet verhoogd). De keerzijde is dat negatieve ontwikkelingen in de budgetten veroorzaakt door loon/prijsstijgingen moeten worden opgevangen in de lopende begroting en zullen worden verwerkt tijdens de P&C cyclus (voor- en najaarsnota). Normaliter "parkeerde" de gemeente een deel van de loon/prijscompensatie in de begroting op een stelpost (namelijk het resterende deel dat overblijft nadat de indexatie heeft plaatsgevonden). Dit resterende deel werd dan in de loop van het begrotingsjaar vrijgegeven afhankelijk van de werkelijke loon/prijsontwikkeling op de budgetten.
Autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen vloeien voort uit contractafspraken, eerder vastgesteld beleid (bijvoorbeeld bijdrage Gemeenschappelijke Regelingen) of ontwikkelingen die niet direct beïnvloedbaar zijn voor de gemeente (bijvoorbeeld loon- en prijsindexatie). GR-DIT De kosten van GR DIT stijgen per saldo door door indexatie van salarislasten en gestegen contractlasten. Hierbij is rekening gehouden met de bijdrage van Bloemendaal. Dividenden Het dividend van Meerlanden is aangepast aan de dividendverwachting die Meerlanden heeft opgenomen in zijn meerjarenraming. Voor Stedin wordt op dit moment geen extra dividend ingeschat (uitsluitend het dividend op de preferente aandelen is opgenomen). Indien de ontwikkelingen bij Stedin daar aanleiding toe geven wordt dit in de P&C cyclus via een begrotingswijziging aangepast. Op dit moment hanteren we het voorzichtigheidsprincipe in verband met de ontwikkelingen bij de netbeheerders. Hier zijn grote investeringen nodig die invloed zullen hebben op de dividenduitkeringen. Begraafplaats Voor de begraafplaats geldt het uitgangspunt van kostendekkendheid m.a.w. de inkomsten moeten voldoende zijn om de uitgaven te dekken. In de meerjarenraming is daarom uitgegaan van een verhoging van de tarieven om de kostendekkendheid in de begroting te handhaven.
Meerlanden (DVO 2) De dienstverleningsovereenkomst 2 (DVO2) met Meerlanden betreft het onderhoud in de openbare ruimte en gladheidsbestrijding. Voornamelijk de kosten van gladheidsbestrijding worden hoger ingeschat op basis van de inzet van de afgelopen periode. Hier vindt wel een nacalculatie op plaats na afloop van het boekjaar. op basis van werkelijke inzet. Realistisch ramen bouwleges Een inventarisatie van de verwachte vergunningaanvragen en een analyse op het verleden heeft aangetoond dat de inkomsten de laatste jaren behoudend begroot waren. In de begroting 2024 is dit
Huuropbrengsten Esso tankstation Vooruitlopend op het nieuwe contract is de meeropbrengst structureel opgenomen in de begroting. Programmabegroting 2024
pagina 16
Uitvoeringsorganisatie belastingoplegging De doorberekende lasten van stijgen als gevolg van ICT uitgaven en personeelslasten. In de begroting 2024 wordt hier structureel rekening mee gehouden. APPA Voor de pensioenen van bestuurders is een voorziening gevormd op basis van toereikendheid voor meerdere jaren. De jaarlijkse dotatie kan daarmee vervallen.
Programmabegroting 2024
pagina 17
Financieel meerjarenperspectief Onder de paragraaf "verloop begroting" is een beeld gegeven van de mutaties die leiden tot het huidige begrotingssaldo. De raad autoriseert de begroting op basis van door de raad vastgestelde programma's. In deze paragraaf wordt in de volgende tabel een samenvatting van de begroting per programma (baten en lasten apart) gepresenteerd. In het hoofdstuk "Programma's" vindt hierop een uitgebreide toelichting plaats met afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023. plus = nadeel, min = voordeel
Begroting
Meerjarenraming
2023
2024
2025
2026
2027
-35.624
-40.113
-40.282
-37.088
-37.150
0
Bestuur en ondersteuning
1
Veiligheid
2.707
2.815
2.814
2.773
2.772
2
Verkeer, vervoer en waterstaat
5.786
6.533
6.550
6.672
6.629
3
Economie
167
215
215
210
210
4
Onderwijs
2.689
3.292
3.253
4.059
4.079
5
Sport, cultuur en recreatie
4.998
5.324
5.436
5.693
5.698
6
Sociaal domein
17.260
19.298
18.766
18.095
18.037
7
Volksgezondheid en milieu
-637
-612
-621
-643
-729
8
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Raad
1.709
1.651
1.556
1.365
782
901
834
831
831
826
-44
-762
-1.481
1.967
1.153
9 Totaal
Financiële ontwikkelingen die effect hebben op het begrotingsresultaat De begroting 2024 is opgesteld met verwerking van alle raadsbesluiten tot en met de kadernota 2024-2027. Er zijn nog ontwikkelingen die op ons af komen waarover nog geen besluitvorming heeft plaats gevonden of waar nog uitwerking van moet plaats vinden in 2023/2024. Duurzaam meerjarenonderhoudsplan sportcentrum en sportpark Het meerjarenonderhoudsplan van het sportpark dient opnieuw te worden vastgesteld. Daarnaast wordt daarin ook het onderdeel duurzaamheid verwerkt. Omdat hier nog in 2023 besluitvorming over plaats vindt is in de begroting nog geen rekening gehouden met de verhoging van de dotatie aan de voorziening eigenarenonderhoud sportpark. De verhoging is afhankelijk van de variant die de raad kiest. Permanente flexwoningen Op 24 november 2022 heeft de raad ingestemd met het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek om de gemeentelijke panden aan de Kerklaan 61, Glipperweg 55-57 en Kerklaan 24 in te zetten als huisvesting voor doelgroepen met een urgente woonbehoefte. Dit haalbaarheidsonderzoek naar de realisatie van permanente flexwoningen wordt eind 2023 afgerond. Daarna zal de raad een besluit moeten nemen over de benodigde investeringen en bijkomende exploitatielasten.
In de begroting 2024-2027 en in het investeringsprogramma 2024-2027 is nog geen rekening gehouden met de realisatie van permanente flexwoningen. Motie "Laat de toeristen meebetalen" De raad heeft bij de behandeling van de kadernota een motie ingediend om toeristenbelasting in te voeren. Deze belasting kan niet meer ingevoerd worden voor 2024. Er wordt onderzoek gedaan naar een realistische
Programmabegroting 2024
pagina 18
raming van de opbrengst en de perceptiekosten. Daarna wordt dit structureel meegenomen in de begroting vanaf 2025. Moties "wegcategoriseringsplan (WCP)" In de raad zijn verschillende moties aangenomen met betrekking tot het wegcategoriseringsplan (30
WCP 30 plan integraal te toetsen op praktische, juridische en technische mogelijkheden om tot een De onderdelen van het WCP worden per deelproject getoetst op de praktische, juridische en technische mogelijkheden en op welke wijze de herinrichting van een weg efficiënt en effectief uitgevoerd kan worden. Pas bij de daadwerkelijke voorbereiding kunnen de ramingen worden gemaakt en in beeld worden gebracht welke kosten kunnen worden verlaagd. Het herinrichten van een weg is maatwerk, voor ieder deelproject wordt een separate toetsing gedaan. Iedere keer, na het vaststellen van een definitief ontwerp van een betreffend WCP deelproject, zal de (mogelijke) verlaging(en) van de investering(en), worden verwerkt in de financiële P&C documenten voor het betreffende jaar. En dus ook de mogelijkheid om de bestemmingsreserve WCP te verlagen. Op deze wijze wordt het besluitvormend voorgelegd aan de raad. Door het toepassen van bovengenoemde is de verwachting dat er een aanzienlijke kostenbesparing gemaakt worden bij het deelproject Johan Wagenaarlaan en Cé Momenteel bevindt het project zich in de fase van het openstellen van het voorlopig ontwerp voor inspraak. Na de inspraakmogelijkheden voor de omwonenden gaan we door naar het ontwikkelen van het concept definitief ontwerp(cDO).
Bij het vaststellen van het cDO zal uitgebreid ingegaan worden op de kosten en met name de kostenbesparende keuzes die zijn gemaakt. Na de vaststelling van het cDO door het college zal om een zienswijze van de commissie Ruimte worden gevraagd. Na de vaststelling van het definitief ontwerp worden de definitieve besparingen verwerkt in de reguliere P&C producten. In de begroting 2024 bedraagt de stand van de reserve WCP afgerond 12,6 miljoen euro per 31 december 2024. Een vrijval van naar schatting 2,5 miljoen euro extra in 2024 betekent dat die stand dan zou wijzigen naar 10,1 miljoen euro. Motie "parkeer de verhoging" 100.000 structureel. Dit komt voort uit een eerder genomen begrotingsbesluit de parkeertarieven te indexeren. Deze tarieven zijn sinds 2012 niet meer geïndexeerd. De opbrengstverhoging als gevolg van de inhaalindexering van de parkeertarieven was structureel opgenomen vanaf de begroting 2022. In de jaren 2022 en 2023 is de verhoging incidenteel geschrapt, maar vanaf 2024 gehandhaafd. De Verordening parkeerbelasting waarin de tarieven worden vastgesteld, wordt de raad in december 2023 voorgelegd. Onzekerheden Naast de financiële ontwikkelingen die hiervoor zijn genoemd is in deze begroting nog geen rekening gehouden met de septembercirculaire 2023.
Deze was ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet bekend maar wordt de raad voorgelegd in een apart raadsbesluit en verwerkt in de 1e begrotingswijziging 2024 die de raad tegelijk met de primaire begroting 2024 vast stelt. De septembercirculaire kan het begrotingsresultaat structureel beïnvloeden. Daarnaast leidt het aftreden van het kabinet tot onzekerheid rond rijksbijdragen zowel bij het gemeentefonds als de specifieke uitkeringen. De VNG behartigt de belangen van de gemeenten hierbij. Voor de begroting relevante motie zonder financieel effect Motie "maak de begroting controleerbaar" De motie "maak de begroting controleerbaar" riep op tot het schrappen van min-tekens in de presentatie, op 25.000 toe te lichten. Daarnaast werd verzocht relevante beleids- en besluitvormingsdocumenten via hyperlinks beschikbaar te stellen.
Programmabegroting 2024
pagina 19
Hoewel wij de wens om geen min-tekens meer te gebruiken begrijpen, is het technisch zeer lastig en daarmee bijzonder foutgevoelig om min tekens te onderdrukken vanuit de ondersteunende software. De presentatie met min-tekens passen wij om deze redenen niet aan. De begroting 2024 is overeenkomstig de motie op taakveld gepresenteerd waarbij afwijkingen vanaf 25.000 per taakveld en op baten en lasten afzonderlijk worden toegelicht. De bedragen per taakveld worden gepresenteerd voor de rekening 2022, de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025 tot en met 2027. Er is geen digitale ontsluiting tussen de documenten uit de P&C cyclus en het zaaksysteem waarin documenten met informatie rond beleid en besluitvorming zijn opgenomen. Daardoor kan er op dit moment niet gewerkt worden met hyperlinks in de begroting. Wel worden de relevante beleidsdocumenten vermeld
Uitgangspunten begroting In deze paragraaf worden de technische uitgangspunten toegelicht die zijn gebruikt bij de opstelling van de begroting 2024. Loon/prijsontwikkeling 2024 Voor 2024 sluiten we, conform het bestaande beleid, bij onze loon/prijsontwikkeling aan bij de meest recente informatie van het Centraal Planbureau (CPB) van eind maart 2023. Dit betekent 3,1 % prijsontwikkeling op onze materiële budgetten (=consumentenprijsindex (CPI)) en 5,2 % loonontwikkeling (=loonvoet sector overheid). De budgetten met een gemengd karakter (met zowel een prijs- als looncomponent) worden met het gemiddelde van CPI en loonvoet overheid geïndexeerd. Dit komt neer op een indexeringspercentage van 4,15%. Onroerendezaakbelastingen De onroerendezaakbelastingen (OZB) worden geheven over de waarde van de onroerende zaken in de gemeente, de WOZ-waarde. Gemeente en Belastingen Kennemerland Zuid (GBKZ) geeft voor de begroting 2024 een prognose af van de WOZ waardeontwikkeling, gecorrigeerd met een geschatte waardevermindering als gevolg van bezwaar en beroep. Op basis van de kadernota 2024-2027 is rekening gehouden met een verhoging van de OZB-opbrengst van 1 miljoen euro naast de verhoging op basis van de inflatie van 4,15%.
Belastingtarieven overige inkomsten De belastingtarieven en leges worden, in overeenstemming met de bestaande beleidslijn, verhoogd met het gemiddelde van de loonkostenontwikkeling en de prijsontwikkeling, samen is dit 4,15%.
Programmabegroting 2024
pagina 20
Nieuwe investeringen 2024 In de volgende tabel zijn de kredieten opgenomen die de raad autoriseert bij de vaststelling van de begroting 2024. In Heemstede is het niet gebruikelijk dat de budgetten direct worden vrijgegeven. Hiervoor is nog een collegebesluit nodig op het moment dat de vakafdeling met de uitvoering aan de slag gaat. De raad autoriseert het bruto krediet alsmede de eventueel benodigde onttrekking aan een reserve of voorziening van de jaarschijf 2024 bij de vaststelling van de begroting 2024. Hiervan wordt echter uitgezonderd de investering "invoering duurzaam afvalsysteem II". Deze investering zal de raad in een apart raadsbesluit worden voorgelegd ter autorisatie. Project
Reeds beschikbaar Beschikbaar Reserves/ Bruto Netto krediet gesteld te stellen voorzieningen/ krediet 2024 voorbereidings krediet 2024 subsidies krediet
A. KREDIETEN die bij de begroting 2024 beschikbaar worden gesteld op basis van het investeringsprogramma Hellingbanen fietsers Cruquiusbrug (GEWIJZIGD VAN 2022 NAAR 2024)
75.000
75.000
75.000
Brug Joh. Rosenkrantzlaan (GEWIJZIGD VAN 2022 NAAR 2024)
73.000
73.000
73.000
Brug Anna Teding van Berkhoutpad (GEWIJZIGD VAN 2022 NAAR 2024)
35.000
35.000
35.000
Renovatie plantsoenen 2024 (NIEUW VJN 2023) 317.000 WCP Lanckhorstlaan - dekking afschr bestemmingsreserve 2.150.000
317.000 2.150.000
317.000 2.150.000
Groot onderhoud Herenweg tussen Koediefslaan en Kerklaan
300.000
Uitbreiding project Berkenlaan - wegen
137.500
Vervangen Amstelbrug Renovatie openbare verlichting 2024
600.000 260.000
VRI Lanckhorstlaan-Bronsteeweg Beschoeiingen 2024 Vervanging riolering Berkenlaan e.o. ~ groen Actieplan spelen 2024
300.000
300.000
0
137.500
137.500
540.000 260.000
540.000 260.000
192.000 118.000
192.000 118.000
192.000 118.000
243.000 178.900
243.000 178.900
243.000 178.900
2.350.000 370.000
2.350.000 370.000
Invoering duurzaam afvalinzamelsysteem II 1.027.500 Alliance hockeyveld 5 (VERPLAATST VAN 2023 NAAR 2024) 151.250
1.027.500 151.250
1.027.500 151.250
Vervanging riolering Berkenlaan e.o Vervanging riolering omgeving Linge
60.000
2.350.000 370.000
0 0
Alliance hekwerk hockeyveld 5 (VERPLAATST VAN 2023 NAAR 2024)
27.225
27.225
27.225
Alliance hockeyveld 6 (VERPLAATST VAN 2023 NAAR 2024 + VERHOOGD VAN 250.000 NAAR 326.000)
378.500
378.500
378.500
Alliance hekwerk hockeyveld 6 (VERPLAATST VAN 2023 NAAR 2024)
36.300
36.300
36.300
Renovatie honk- en softbalveld RCH Pinguïns (NIEUW)
800.000
800.000
800.000
Totaal beschikbaar gestelde kredieten
Programmabegroting 2024
9.820.175
60.000
9.760.175
3.020.000
pagina 21
6.740.175
B. VOORBEREIDINGSKREDIETEN die bij de begroting 2024 beschikbaar worden gesteld op basis van het investeringsprogramma Project
Reeds beschikbaar Beschikbaar Reserves/ Netto krediet gesteld te stellen voorzieningen/ 2024 voorbereidings krediet 2024 subsidies krediet
WCP: Glipperweg
145.000
Vervangen riolering Asterkade
22.000
22.000
0
167.000
22.000
145.000
Totaal beschikbaar gestelde voorbereidingskredieten
0
145.000
Opbouw programma's Inleiding De begroting dient op basis van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) te bestaan uit programma's en paragrafen. Hierbij worden ook de rekeningcijfers 2022 en de begrotingscijfers 2023 gepresenteerd alsmede de meerjarenraming 2025-20278. In de gemeente Heemstede wordt gewerkt voorgeschreven Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid. Elk programma is ingedeeld in de volgende onderdelen: Wat willen we bereiken? In deze paragraaf wordt de kern van de ambities/doelen beschreven: wat wil de gemeente bereiken voor de inwoners van Heemstede. Hierbij is de basis het uitvoeringsprogramma. Het college wil het basisniveau in stand houden en investeren in de toekomst. Wat gaan we ervoor doen? In deze paragraaf wordt concreet aangegeven welke acties (op hoofdlijnen) worden ingezet in 2024 om bovenstaand resultaat te bereiken. Het gaat hierbij niet om reguliere/ going concern activiteiten. De focus ligt op concrete resultaten die in het 2024 gerealiseerd moeten worden. Hier worden bijvoorbeeld de speerpunten/prioriteiten die ook in de kadernota waren genoemd opgenomen. Het gaat om ambities (geen regulier beleid!) die specifiek activiteiten opleveren in komend begrotingsjaar.. Hoe gaan we dit meten? Onder dit onderdeel worden de beleidsindicatoren benoemd.
Dit betreft zowel de door de gemeente zelfbenoemde beleidsindicatoren als de wettelijk verplichte beleidsindicatoren. Deze laatste zijn vastgelegd in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten. De verplichte indicatoren komen van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/ Wat mag het kosten? De lasten en baten per programma worden weer ingedeeld op taakniveau. Dit is overeenkomstig de wens van de raad. De financ taakveldniveau worden toegelicht. Aandachtspunt: De (algemene) overheadkosten staan, conform de BBV-wetgeving, centraal verantwoord in de begroting en het jaarverslag (programma 0). Onder (algemene) overheadkosten wordt verstaan: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (lasten ondersteunende afdelingen zoals financiën, P&O, facilitair, hiërarchisch leidinggevenden primair proces, huisvesting en ICT). De overheadkosten primair proces (personeelskosten afdelingen primair proces) Programmabegroting 2024
pagina 22
worden, conform wetgeving, wel toegerekend aan de taakvelden. In de paragrafen wordt via dwarsdoorsneden ingegaan op belangrijke beheersmatige aspecten die niet onder één programma vallen. Programma-overzicht met specificatie dekkingsmiddelen, overhead en onvoorzien Onder financiële begroting, overzicht baten en lasten inclusief algemene dekkingsmiddelen is een programma-overzicht gegeven met uitsplitsing naar algemene dekkingsmiddelen, overhead en onvoorzien. De gemeente Heemstede valt niet onder de vennootschapsbelasting (VPB).
Programmabegroting 2024
pagina 23
Recapitulatie: overzicht baten en lasten plus = nadeel, min = voordeel Rekening 2022
Begroting
Meerjarenraming
2023
2025
2024
2026
2027
Baten en Lasten 0
Bestuur en ondersteuning
1
Veiligheid
2.373
2.707
2.815
2.814
2.773
2.772
2
Verkeer, vervoer en waterstaat
5.881
6.033
6.989
7.077
7.248
7.313
3
Economie
180
167
215
215
210
210
4
Onderwijs
2.516
3.175
3.628
3.498
4.206
4.139
5
Sport, cultuur en recreatie
5.492
5.186
5.613
5.686
5.743
5.736
6
Sociaal domein
17.506
16.354
19.298
18.766
18.095
18.037
7
Volksgezondheid en milieu
367
-254
-548
-621
-643
-729
8
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Raad
900
1.754
1.827
1.758
1.441
858
697
901
834
831
831
826
-2.801
185
1.232
407
3.457
2.644
-6.690
214
-675
-665
-641
-632
9
Saldo van baten en lasten
-38.711 -35.838 -39.438 -39.617 -36.446 -36.518
Reserves 0
Bestuur en ondersteuning
1
Veiligheid
-130
0
0
0
0
0
2
Verkeer, vervoer en waterstaat
-91
-247
-455
-527
-575
-683
4
Onderwijs
0
-486
-336
-244
-148
-61
5
Sport, cultuur en recreatie
-300
-188
-289
-250
-50
-38
6
Sociaal domein
655
906
0
0
0
0
7
Volksgezondheid en milieu
4.347
-383
-63
0
0
0
8
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
1.252
-45
-176
-202
-76
-76
Mutatie reserves
-957
-229
-1.994
-1.888
-1.490
-1.490
Totaal
-3.758
-44
-762
-1.481
1.967
1.153
Programmabegroting 2024
pagina 24
Programma 0 Bestuur en Ondersteuning Inhoud programma Nederland staat voor grote veranderingen rond duurzaamheid en de energievoorziening, de aanpak van de woningnood, het opvangen van kwetsbaren, het tegengaan van polarisatie en nieuwe vormen van democratie. Het speelveld van gemeenten is dan ook divers en complex. Ingewikkelde maatschappelijke vraagstukken vragen om strategische en integrale afwegingen en om een overheid die in samenwerking problemen aanpakt. In een samenleving waarbij het vertrouwen in de overheid onder druk staat, vraagt een goede samenwerking op sommige vlakken om extra inspanning. Zo is het belangrijk dat de gemeentelijke dienstverlening transparant en toegankelijk is, moet de gemeente duidelijk zijn over wanneer er wel of geen ruimte is voor samenwerking en moet de gemeente aansluiten op kansen en mogelijkheden van digitalisering. Onze organisatie moet dan wel mee in die digitale transformatie. De uitdagingen, vraagstukken en mogelijkheden vragen om een wendbare organisatie met uitvoeringskracht om opgaven te realiseren, met weerbare professionals.. In dit programma schetsen we hoe de gemeente hier in 2024 invulling aan geeft. Hierbij gaan wij in op de dienstverlening, participatie en regionale samenwerking. De toelichting op de bedrijfsvoering is terug te vinden in paragraaf 5.
Dienstverlening Wat willen we bereiken Wij vinden het belangrijk dat onze dienstverlening betrouwbaar, helder, toegankelijk en professioneel is. Dat wij op de goede weg zijn blijkt uit de resultaten van het onderzoek naar de dienstverlening van Waarstaatjegemeente.nl. Met gepaste trots kijken wij terug op die resultaten en tegelijkertijd blijven wij zoeken naar verbeterpunten. Onze omgeving is immers continu in ontwikkeling en dit vraagt van ons om daar met onze dienstverlening bij aan te sluiten. Hierbij kijken wij niet enkel naar onze publieksbalie, maar naar ieder contact, fysiek en digitaal, die onze inwoners hebben met onze organisatie.
Relevante beleidsnota's Geen specifieke beleidsnota's.
Wat gaan we daarvoor doen Vernieuwen dienstverleningsconcept: van goed naar (nog) beter? In 2024 wordt ons dienstverleningsconcept vastgesteld en gaan wij aan de slag met de organisatiebrede implementatie. Hierbij staat de ervaring van onze inwoner centraal en zorgen wij voor een goed samenspel tussen de verschillende kanalen (omnichannel), denk hierbij aan de verschillende contactmogelijkheden bijvoorbeeld digitaal, via sociale media en ook fysiek aan de balie of telefonisch, die zij kunnen gebruiken. Hiervoor is het van belang dat de organisatie (front- en backoffice), de informatie (data) en strategie goed op elkaar zijn afgestemd. Dit vraagt ook om andere kwaliteiten van onze medewerkers en hier worden zij voor opgeleid.
Programmabegroting 2024
pagina 25
Aan de slag met autonome ontwikkelingen bij Publiekszaken In 2024 geven wij uitvoering aan een aantal ontwikkelingen die wij op ons af zien komen. Het gaat hierbij om een reisdocumentenpiek, doordat de geldigheidsduur van reisdocumenten in 2014 is verlengd van 5 jaar naar 10 jaar. Ook treedt op 1 januari 2024 de wet in die het mogelijk maakt om kinderen geboren op of na 1 januari 2024 een dubbele achternaam te geven. Daarnaast is het mogelijk om onder bepaalde voorwaarden alsnog een dubbel achternaam aan te vragen voor kinderen die op of na 1 januari 2016 zijn geboren. Juist deze mogelijkheid kan voor extra werk gaan zorgen, maar is tegelijkertijd ontzettend lastig in te schatten wat de daadwerkelijke impact gaat zijn. Verder verbeteren digitalisering Publiekszaken Veel van onze (burgerzaken-)producten bieden wij aan via de website. Ook in 2024 blijven wij dit doen en onderzoeken wij waar wij ons online aanbod kunnen vergroten. Uiteraard monitoren wij de gebruikerservaringen om daarmee onze online dienstverlening verder te verbeteren. Wij hebben hierbij ook aandacht voor de digitale toegankelijkheid van onze website zodat het voor al onze inwoners mogelijk is hun zaken online te regelen. Organiseren van de verkiezingen In 2024 zijn de verkiezingen voor het Europees Parlement. Wij zorgen voor een professionele organisatie van de verkiezingen.