Begroting 2023-2026 - versie doorzoekbaar.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2023
pagina 1
Inhoud Inhoud ............................................................................................................................................................................................................ 2 Voorwoord .................................................................................................................................................................................................... 3 Begroting in één oogopslag .................................................................................................................................................................. 4 Leeswijzer...................................................................................................................................................................................................... 5 Bestuurlijke hoofdlijn ............................................................................................................................................................................... 7 Veilig wonen, werken en leven.............................................................................................................................................................
7 Klimaatbestendig Heemstede .............................................................................................................................................................. 7 We zorgen voor elkaar ............................................................................................................................................................................. 8 Samen richten we Heemstede in ......................................................................................................................................................... 9 Uitvoeringskracht ......................................................................................................................................................................................
9 Financiële hoofdlijn.................................................................................................................................................................................10 Programma 0 Bestuur en Ondersteuning ......................................................................................................................................16 Programma 1 Veiligheid........................................................................................................................................................................29 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ..............................................................................................................................33 Programma 3 Economie ........................................................................................................................................................................39 Programma 4 Onderwijs .......................................................................................................................................................................43 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................................................47 Programma 6 Sociaal Domein
............................................................................................................................................................53 Programma 7 Volksgezondheid en milieu .....................................................................................................................................63 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing.........................................................71 Programma 9 Raad ..................................................................................................................................................................................77 Paragraaf 1 Lokale Heffingen ..............................................................................................................................................................80 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen ....................................................................................................................................................89 Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen.................................................................................................................................
100 Paragraaf 4 Financiering .................................................................................................................................................................... 106 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................................... 109 Paragraaf 6 Verbonden partijen ...................................................................................................................................................... 112 Paragraaf 7 Grondbeleid .................................................................................................................................................................... 127 Financiële begroting............................................................................................................................................................................ 129 Overzicht van incidentele baten en lasten ................................................................................................................................. 132 Investeringen ..........................................................................................................................................................................................
137 Bijlagen ..................................................................................................................................................................................................... 143 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................................................................... 149
Programmabegroting 2023
pagina 2
Voorwoord Met trots presenteren wij de programmabegroting 2023 en de meerjarenbegroting 2024-2026. De begroting is een uitwerking van de kaderbrief, aangeboden in de vergadering van 7 juli jl. en aangevuld met nieuwe ambities en investeringen voor 2023. De eerste drie begrotingsjaren worden sluitend gepresenteerd. In 2026 verandert de financieringsstructuur van de rijksoverheid, wat grote gevolgen kan hebben voor onze inkomsten. Landelijk wordt hier een brede discussie over gevoerd met VNG, lokale overheden en het ministerie van Binnenlandse Zaken. De begroting 2023 is opgesteld in een onzekere tijd. Na de coronajaren 2020 en 2021 bestond de hoop dat na het overgangsjaar 2022 de toekomst weer stabiel zou zijn. Met het uitbreken van een oorlog in Oekraïne worden we geconfronteerd met schaarste op de grondstoffenmarkt. Daarnaast leidden sancties tot het afsluiten van het Russisch gas. Deze gebeurtenissen hebben grote invloed op ons dagelijks leven. We hebben te maken met de hoogste inflatie sinds de oliecrisis in de jaren zeventig. Dit heeft gevolgen voor inwoners, ondernemers en ook voor ons als lokale overheid. Door stijgende prijzen worden investeringen en onderhoud duurder, dat verwerken we in de begroting. We zetten ons in om te voorkomen dat mensen letterlijk en figuurlijk in de kou komen te staan.
Een ander gevolg van de oorlog is de komst van de Oekraïense vluchtelingen en de versnelde opvang van statushouders. In enkele weken hebben we samen met inwoners opvang gerealiseerd voor ongeveer 150 gevluchte Oekraïners. We hebben nu meer focus op de middellange opvang, zodat we vervolgens ook een langetermijnoplossing kunnen uitwerken. De samenleving verandert en de druk op de gemeente neemt toe. De samenleving is mondiger en wil meedoen en meebeslissen. Ook nemen door verdergaande juridisering de juridische vraagstukken voor de gemeente toe. Verder zien we dat steeds meer taken vanuit het Rijk overgeheveld worden naar onze gemeente. Omdat de extra taken die we krijgen vaak groot en complex van aard zijn, kunnen we dit als gemeente niet alleen oppakken. Samenwerking met Rijk, Provincie en de regio is hiervoor noodzakelijk. Het vraagt veel afstemming en bereidheid om compromissen te sluiten om tot goede resultaten te komen. Onze uitgangspunten bij de aanpak daarvan zijn oplossingsgericht, transparant en het durven maken van keuzes, ook als dat lastig is. Dit is nodig om op alle terreinen voortgang te boeken. Als laatste hebben we te maken met een krappe arbeidsmarkt. Er is meer vraag naar personeel dan aanbod. Dit resulteert in hogere prijzen voor arbeid en veel openstaande vacatures.
Om de basis op orde te krijgen en de nieuwe ambities en opgaven waar te kunnen maken vraagt dit een creatieve inzet van mensen, uitbreiding van de formatie en een strakke prioritering. Samen streven wij naar een daadkrachtig, sociaal, verantwoordelijk, toegankelijk en veilig Heemstede. Wij zetten met lef fundamentele stappen in belangrijke vraagstukken, zoals de energietransitie, wonen, mobiliteit, natuurbehoud, jeugd en ondersteuning van (jonge) mantelzorgers. We zijn ons ervan bewust dat de toekomst onzekerheden brengt. We hebben vertrouwen dat de benodigde slag- en veerkracht aanwezig zijn om deze onzekerheden het hoofd te bieden. De stappen zetten wij samen met inwoners. In het bijzonder onze jonge inwoners, verenigingen, ondernemers en de raad. Belangrijk hierbij zijn transparante communicatie, tussentijdse evaluatie en het tonen van resultaat. Wij doen wat we zeggen en zeggen wat we doen. Namens het college van burgemeester en wethouders, Arianne de Wit - van der Linden Wethouder Financiën
Programmabegroting 2023
pagina 3
Begroting in één oogopslag
Programmabegroting 2023
pagina 4
Leeswijzer De begroting is als volgt opgebouwd:
Bestuurlijke hoofdlijn In dit hoofdstuk worden een aantal grote ontwikkelingen geschetst die invloed hebben op onze gemeentebegroting of dit mogelijk op een later moment kunnen gaan hebben.
Financiële hoofdlijn In dit hoofdstuk worden een aantal belangrijke financiële ontwikkelingen toegelicht die in deze begroting zijn verwerkt of in de nabije toekomst op ons af komen.
Programma's Elk programma bestaat uit de volgende onderdelen . •
Inhoud programma ο Wat willen we bereiken ο Wat gaan we er voor doen ο Wat mag het kosten ο Hoe gaan we dit meten
Nieuw in deze begroting is programma 9, het raadsprogramma. Hierover is een motie aangenomen bij de bespreking van de kaderbrief 2023 - 2026 en de voorjaarsnota 2022.
Wijzigingen in budgetten In elk programma worden de wijzigingen in budgetten toegelicht. Voor de wijzigingen hebben we de volgende omschrijvingen gebruikt: • • •
Gemeentefonds: Nieuw beleid / wensen: Onontkoombaar:
• •
Bestaand beleid: Prijs- en loonontwikkeling:
• •
Kapitaallasten: Uitvoeringskracht op orde:
•
Overige kleine mutaties:
betreft de inkomsten die wij ontvangen worden van het rijk betreft nieuw beleid ten opzichte van de bestaande begroting betreft wijzigingen die voortkomen uit ontwikkelingen waar gemeente geen invloed op heeft betreft wijzigingen in budgetten van bestaand beleid betreft wijzigingen in budgetten door indexering die ontstaan door prijs- en loonontwikkelingen wijzigingen die ontstaan door het activeren van investeringen betreft de verwerking van de extra basis capaciteitsaanvraag voor de organisatie zoals toegelicht in het collegebericht van 15 maart dit betreft noodzakelijke mutaties van bedragen onder de € 10.000
De onderdelen gemeentefonds, prijs- en loonontwikkeling, kapitaallasten en overige kleine mutaties worden niet toegelicht in de programma's.
Bedragen in dit document Alle bedragen in de tabellen van deze begroting zijn afgerond. Hierdoor ontstaan er tussen de totaaltellingen en de gedetailleerdere uitwerkingen soms kleine afrondingsverschillen. Alle bedragen moeten worden gelezen als maal € 1.000, tenzij anders is aangegeven. Een plus bedrag is een nadeel en een min bedrag is een voordeel. Voor de helderheid wordt het ook vermeld bij de tabellen in dit document.
Beleidsindicatoren Om de sturing binnen de begroting te verbeteren hebben we bij deze begroting een eerste stap gezet in het verder ontwikkelen van de beleidsindicatoren. Deze ontwikkeling zetten we volgend jaar door.
Programmabegroting 2023
pagina 5
Paragrafen In de paragrafen staat belangrijke informatie waarmee inzicht wordt gegeven in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's.
Boekwerk Alle begrotingsinformatie is geïntegreerd in één document. Het document is compacter gemaakt en waar mogelijk meer beperkt tot de hoofdlijn. Zo is een beter leesbaar stuk ontstaan. Vanaf dit jaar voegen we geen bijlagen boek meer toe aan de begroting.
Programmabegroting 2023
pagina 6
Bestuurlijke hoofdlijn In dit hoofdstuk presenteert het college de belangrijkste speerpunten voor de komende jaren en voor 2023 in het bijzonder. Als gemeente willen we actief in verbinding staan met ál onze inwoners, door transparante en inclusieve communicatie. We ontwikkelen nieuwe vormen van samenwerking. Ook hebben we aandacht voor de jongere generatie, zodat de toekomst van Heemstede niet alleen vóór hen, maar ook door hen wordt vormgegeven. Kortom, in Heemstede zorgen we voor elkaar en is er ruimte voor de dialoog.
Veilig wonen, werken en leven Woonopgave We staan voor een serieuze opgave in het woondossier. De woonbehoefte van inwoners verandert en de druk op de woningmarkt is groot. Gezinnen zoeken betaalbare woonruimte. Jongeren en kleinere huishoudens zoeken passende woonruimte. Daarnaast hebben wij de taak om Oekraïense vluchtelingen, statushouders en mensen die een beschermde woonomgeving nodig hebben te huisvesten. In de omgevingsvisie leggen we de bestuurlijke visie vast. Het geeft actuele kaders voor de fysieke leefomgeving, waarbinnen ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk zijn. Via de woonvisie kan de raad sturen op het woonbeleid van de gemeente. Het is de leidraad waarmee in 2023 nieuwe meerjarige prestatieafspraken met woningbouwcorporaties en huurdersverenigingen worden gemaakt. Om dit vraagstuk op te pakken is daadkracht en lef nodig om te komen met oplossingen die buiten de gebaande paden liggen.
Verkeersveiligheid Met de toename van woningbouw, evenementen en recreatiedruk neemt de verkeersintensiteit binnen de gemeente Heemstede toe. Door de ligging is Heemstede een doorstroomgemeente, waarbij veel verkeer de gemeente doorkruist. Als gemeente blijven we aan onze regionale partners aandacht vragen voor deze toenemende verkeersintensiteit. We zetten hier regionaal actief op in.
Veiligheid Heemstede behoort tot één van de veiligste gemeenten van Nederland en dat willen we zo houden. Speerpunt voor 2023 is de verdere verbinding tussen zorg en veiligheid. We willen eerder kunnen signaleren en preventief actie ondernemen. Hierbij hebben we aandacht voor woonoverlast, verward gedrag, kindermishandeling en kwetsbare ouderen. Daarnaast zetten we in op ondermijning en cybersecurity, waarbij de focus ligt op voorlichting en preventie.
Klimaatbestendig Heemstede Klimaat neutraal in 2050 Deze doelstelling wordt door de energiecrisis urgenter. We zetten sterk in op de isolatie van de gebouwde omgeving om energie te besparen. We breiden het aantal energiecoaches uit, zodat wij inwoners hierbij kunnen ondersteunen. We moedigen lokale kleinschalige initiatieven aan die de transitie in de woonomgeving mogelijk maken. In 2023 pakken we het project Zonneparking boven de parkeerplaats sportpark Groenendaal op. Daarnaast willen we dat inwoners meer klimaatadaptief bewust worden en daar naar gaan handelen. Dat doen we door de inzet van publiekscampagnes. We besteden hier extra aandacht aan bij uitvoering van gemeentelijke projecten. Alle projecten en herinrichtingen binnen Heemstede worden zoveel mogelijk klimaat adaptief uitgevoerd.
Programmabegroting 2023
pagina 7
Het college zet in op een brede en integrale aanpak van de energieopgave. In deze integrale aanpak onderzoeken we hoe we ondersteuning kunnen bieden door bestaande maatregelen te versnellen, projecten uit te breiden of extra maatregelen te treffen.
Afval en hergebruik van grondstoffen We werken toe naar afvalverwerking met een zo klein mogelijke stroom restafval. Daarnaast streven we naar zo groot mogelijke en kwalitatief hoogwaardige grondstofstromen. De wijze van afvalinzameling binnen Heemstede moet aansluiten bij de verbetering van het scheiden van de verschillende afvalstromen. Dit kan per woonsituatie verschillen. We informeren onze inwoners en ondernemers actief over het belang van scheiden en zuiver houden van afvalstromen voor optimaal hergebruik.
We zorgen voor elkaar Een stevige sociale basis voor iedereen We geven uitvoering aan het beleidsplan Sociaal domein. Daarbij leggen we de focus op verschillende doelgroepen, zoals mantelzorgers, kwetsbare jeugd/jongeren, ouderen en statushouders. De ondersteuning bieden we zoveel mogelijk op maat en dichtbij de eigen leefomgeving. Samen met onze partners van de Sociale Coalitie zetten we de deskundigheidsbevordering over kwetsbare personen en de lokale aanpak eenzaamheid voort. We willen dat iedereen in Heemstede volwaardig mee kan doen in de maatschappij. Met de werkgroep Toegankelijkheid en de klankbordgroep Wmo houden we aandacht voor de mogelijke verbeteringen ten aanzien van de toegankelijkheid in Heemstede.
Jeugdzorg Vanaf 1 januari 2023 gaan de nieuwe overeenkomsten jeugdhulp in. Samen met andere gemeenten in ZuidKennemerland zoeken we naar een nieuwe manier van samenwerking met alle betrokken professionals. Met hen ontwikkelen we een manier waarbij jeugdhulpaanbieders op één plaats alle vormen van zorg kunnen organiseren en aanbieden. Op deze manier kunnen we jeugdigen goed ondersteunen en laten we de zorg beter aansluiten bij de behoefte. We besteden veel aandacht aan preventie en werken samen met jongeren toe naar een jeugdakkoord. Zoals beschreven onder het kopje Veiligheid zetten we in 2023 in op versterking van de samenwerking tussen de domeinen Zorg en Veiligheid.
Opvang en huisvesting vluchtelingen en statushouders De gemeente Heemstede draagt bij aan de opvang en huisvesting van vluchtelingen en statushouders. Dit vraagt oplossingen voor de korte termijn en een visie en plan voor de lange termijn. Daarmee creëren we meer stabiliteit. We zorgen dat nieuwkomers goed landen in Heemstede. Dit vraagt veel van onze gemeentelijke organisatie. Zowel op het gebied van ruimte als in het sociale domein. Deze taak komt boven op de woonopgave die we als gemeente al hebben. In 2023 gaan we aan de slag met een plan voor de lange termijn.
Sport, cultuur en recreatie Sport speelt een belangrijke rol in het sociale leven van zowel jongeren als ouderen. Het maakt dat iedereen kan blijven meedoen in Heemstede. Het is een belangrijk middel om de betrokkenheid en sociale cohesie binnen de gemeente te vergroten. Daarnaast zorgt sport ervoor dat jongeren weerbaar blijven. Eind 2023 starten we de evaluatie van het huidige cultuur- en onderwijs aanbod met diverse belanghebbenden zoals podia, stichtingen en scholen.
Programmabegroting 2023
pagina 8
Zeker in de afgelopen jaren bleek hoe belangrijk openbaar groen is. Zowel de behoefte van mensen om de natuur op te zoeken, als het belang van groen in klimaatadaptatie en biodiversiteit. Er is een toenemende druk zichtbaar op het openbaar groen door bestaande en nieuwe functies. De actualisatie van het groenbeleidsplan sluit aan op deze nieuwe ontwikkelingen. De waarden van groen staan centraal in ruimtelijke ontwikkelingen.
Samen richten we Heemstede in Jeugd De jeugd is onze toekomst en we willen hen zo goed mogelijk ondersteunen in hun ontwikkeling. Daarbij is het van belang dat iedereen zijn of haar talent zo goed mogelijk kan benutten en iedereen daarbij gelijke kansen krijgt. Om dit te bereiken zetten we in 2023 in op de totstandkoming van een jeugdakkoord. Dit kan de gemeente niet alleen. We hebben jongeren nodig om te komen tot een goed en gedragen akkoord. Het Jeugdakkoord is een belangrijk instrument om te voorkomen dat kinderen moeten terugvallen op de Jeugdzorg. We zorgen ook voor schoolgebouwen met een gezonde omgeving. In 2023 zetten we verdere stappen in het Integraal Huisvestingsprogramma scholen met besluitvorming over de wissellocatie en de nieuwbouw van de Nicolaas Beets.
Lokale democratie Heemstede wil een dorp zijn waarin iedereen mee kan doen en samen invulling geeft aan de toekomst van Heemstede. De gemeente geeft ruimte aan initiatieven van inwoners en heeft hierbij een faciliterende, stimulerende en verbindende rol. In 2023 gaan we aan de slag met nieuwe vormen van lokale democratie en nemen de uitkomsten uit het traject Quick Scan Lokale Democratie mee. We gaan de wijken in om ideeën op te halen en geven structurele financiële ruimte voor initiatieven van inwoners en ook specifiek van jongeren.
Uitvoeringskracht Gemeenten in Nederland hebben een cruciale plek gekregen om bij te dragen aan de oplossing van de huidige problemen. Het versterken van de organisatie is op meerdere onderdelen urgent en noodzakelijk. We willen voldoende uitvoeringskracht behouden voor de taken die wij erbij hebben gekregen. We willen ook uitvoering kunnen geven aan de opgaven waarvoor we staan. We brengen de ambtelijke organisatie verder op orde. Zo blijven we opkomen voor de Heemsteedse belangen. We breiden de formatie verder uit om de ambities en de opgaven waar we als gemeente voor staan te kunnen realiseren.
Heemstede wil een aantrekkelijke en inclusieve gemeente zijn met voldoende uitvoeringskracht, waarin medewerkers met plezier werken en gedreven zijn om excellente dienstverlening te leveren. Een gemeente die zelfstandigheid behoudt, maar de regio opzoekt voor een goede en constructieve samenwerking.
Programmabegroting 2023
pagina 9
Financiële hoofdlijn Verloop begroting plus = nadeel, min = voordeel Bedragen x € 1.000
Begroting
Meerjarenraming
2023
2024
2025
2026
Primitieve begroting
-216
504
1.136
1.136
Raadsbesluiten voor VJN
-923
-911
-1.019
-1.023
Kaderbrief
-1.702
-2.739
-3.176
-2.002
Voorjaarsnota
1.195
1.200
1.176
916
Stand t/m voorjaarsnota
-1.646
-1.946
-1.883
-974
Mutaties begroting
1.572
1.667
1.021
3.403
Saldo van baten en lasten
-74
-279
-862
2.429
Het uitgangspunt voor de begroting 2023 is de kaderbrief 2023 - 2026. Hierop worden voor de begroting aanpassingen gedaan. Dit zijn de mutaties. De provincie is toezichthouder van de gemeente. Zij controleert de gemeente begroting en de gemeente moet er voor zorgen dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Dat wil zeggen dat het eerste jaar van de begroting sluit en structurele lasten gedekt zijn met structurele baten. De begroting van 2023 sluit met een positief saldo van € 74.000. De jaren 2024 en 2025 laten ook een positief saldo zien. Het jaar 2026 toont een negatief saldo, dit wordt hierna toegelicht bij het thema terugval in de uitkering uit het gemeentefonds.
plus = nadeel, min = voordeel Bedragen x € 1.000
Begroting
Meerjarenraming
2023
2024
2025
2026
Nieuw beleid/wensen
1.131
975
975
758
Gemeentefonds
-2.705
-3.309
-4.249
-2.067
Onontkoombaar
1.479
1.479
1.479
1.479
Bestaand beleid
-492
-558
-637
-649
Prijs- en loonontwikkeling
1.627
1.940
2.265
2.590
Kapitaallasten
-212
462
511
614
Uitvoeringskracht op orde
728
662
662
662
Overige kleine mutaties (<10.000)
17
17
17
17
1.572
1.667
1.021
3.403
Totaal mutaties begroting
De mutaties zijn ingedeeld in verschillende categorieën, deze worden toegelicht in de programma's.
Programmabegroting 2023
pagina 10
Actuele (financiële) thema's Financieel zien we grote onzekerheden op ons afkomen. Gelukkig is onze financiële basis goed en hebben we een gezond eigen vermogen. Zoals we in de bestuurlijke hoofdlijnen hebben gezien en we ook in de programma’s kunnen teruglezen komen er ook grote opgaven op ons af. We hebben ervoor gekozen om de uitvoeringskracht op orde te brengen en ruimte te geven aan onze ambities. Het is een bewuste keuze om het financiële tekort dat we op ons af zien komen in 2026 nog niet aan te pakken, maar de ontwikkelingen af te wachten. Ontwikkelingen zijn nog onzeker en te vroeg handelen kan onnodig zijn. We blijven bij het Rijk aangeven tegen welke problemen en knelpunten we aanlopen als gemeente. Hieronder worden een aantal actuele financiële thema's toegelicht die invloed hebben op de begroting.
Terugval in de uitkering uit het gemeentefonds vanaf 2026 Het Rijk hanteert op dit moment de systematiek van samen trap op, samen trap af. Dit betekent dat de inkomsten van de gemeente meebewegen met de uitgaven van het Rijk. Per 2026 laat het Rijk deze systematiek los en streven zij naar een systematiek die een betere balans brengt tussen de financiën en de bijbehorende taken. Hoe dit er uit gaat zien moet nog worden uitgewerkt. Door het stopzetten van de huidige systematiek en het vastzetten van het accres ontstaat er een terugval in de gemeentefondsuitkering in 2026. De begroting van Heemstede is in dat jaar niet sluitend, maar heeft een tekort van € 2,4 miljoen. Het is nog onhelder of dit tekort in stand blijft en daarom hebben wij gemeend dat nu actie hierop nemen te vroeg is. Bij het opstellen van deze begroting is bekend dat er in de maand september meer bekend wordt over het vervolg en dat de intentie is om een wetswijziging door te voeren in 2024. We volgen de ontwikkelingen van het Rijk op het gebied van uitkeringen aan gemeenten nauwlettend. En informeren hierover als er meer bekend is over wat dit voor gemeente Heemstede betekent. Mocht gemeente Heemstede in de toekomst structureel minder inkomsten van het rijk ontvangen, dan betekent dat dat we zullen moeten onderzoeken hoe we onze inkomsten kunnen verhogen dan wel onze uitgaven kunnen verlagen.
Inflatie en indexatie Het afgelopen jaar is de inflatie enorm hoog. Aankopen die de gemeente doet worden steeds duurder. Voorzieningen die in het verleden zijn gevormd voor onderhoud zijn niet meer voldoende. En lonen stijgen. In deze begroting hebben we deze verhoging doorgevoerd. Daarom legt de mutatie voor prijs- en loonontwikkeling flink beslag op onze beschikbare middelen. De volatiele energiekosten maken het lastig de energieprijzen voor 2023, 2024 en 2025 te begroten. Per dag verschillen de gasprijzen op de wereldmarkt. Met het geraamde budgetten kunnen prijsstijgingen voldoende worden opgevangen.
Uitvoeringsprogramma Het uitvoeringsprogramma voor de nieuwe coalitieprogramma is voor 2023 verwerkt in deze begroting en wordt u separaat toegestuurd. In het uitvoeringsprogramma zullen wij aangeven waar de nieuwe opgaven zijn verwerkt binnen de begroting.
Uitvoeringskracht op orde en uitvoeringskracht nieuwe opgaven De afgelopen jaren zijn er veel extra taken bij de gemeente belegd. Dit veroorzaakt druk op de organisatie. In het collegebericht van 15 maart van dit jaar bent u geïnformeerd over de stand van zaken ten aanzien van de extra gemeentelijke taken voor de gemeentelijke organisatie. Voor sommige taken worden middelen verstrekt via het gemeentefonds, voor andere taken niet. De onderstaande tabel 'uitvoeringskracht op orde' geeft een overzicht van hoe de extra capaciteit hiervoor in de begroting 2023 en verder is verwerkt. Het overzicht is geactualiseerd ten opzichte van 15 maart; de pm-posten zijn ingevuld.
Programmabegroting 2023
pagina 11
Opgaven uitvoeringskracht op orde
2023
2024 en verder
Verwerkt bij
Toelichting
Nadere regels rond fiscaliteit Versterken dienstverlening in sociaal domein
26.000 65.800
26.000 65.800
bestaand budget gemeentefonds
Inburgeringswet bij gemeenten Toenemende vraag jeugdhulp Duurzaamheidsopgave Dienstverlening openbare ruimte Regionale samenwerking ZKL en bereikbaarheid Waterrecreatie in Heemstede Contractmanagement gemeentelijk vastgoed Functioneel beheer digitale werkomgeving Controlfunctie en rechtmatigheid Juridisering Inhuurbudget / extra inzet Opvang vluchtelingen Totaal Uitvoeringskracht op orde
33.000 96.500 165.530 50.500 87.000
40.000 116.000 165.530 50.500 87.000
VJN raadsbeslui t begroting begroting begroting begroting begroting
39.000 72.500 153.000 18.500 12.000 pm
47.000 87.000 184.000 38.000 12.000 pm
819.330
918.830
Toegelicht in Progr
dekking reserve
begroting begroting begroting begroting begroting
2 8 0 0 0
Naast het aanpassen van de uitvoeringskracht aan de bestaande taken, is er ook uitvoeringskracht nodig voor het realiseren van de nieuwe ambities. De formatie-uitbreiding die hiervoor nodig is, is hieronder weergegeven: Formatie-uitbreiding nieuwe opgaven
Secretariële ondersteuning Ambities versnelde woningbouwopgave Jeugdakkoord en versterken lokale democratie en inclusie Toename vragen in uitvoering Sociale zaken Zorg op maat Versterken inzet handhaving Totaal formatie-uitbreiding nieuwe opgaven
2023
2024 en verder
Verwerkt bij
Toelichting in programma
35.000 84.500 42.500
42.000 91.500 51.000
begroting begroting begroting
0 8 0
11.500 126.500 41.500 341.500
14.000 152.000 41.500 392.000
begroting begroting begroting
0 4, 5, 6 en 7 1
Bij het ramen van de formatie-uitbreiding in 2023 is voor de nog niet ingevulde taken rekening gehouden met een wervingsduur van twee maanden.
Weerstandsvermogen Conform de huidige verordening is het weerstandsvermogen berekend op basis van de algemene reserve. De weerstandsratio moet tussen de 1,8 en 2,2 zijn. In deze begroting komt de ratio uit op 7,3. Conform de vraag van de provincie is de onbenutte belastingcapaciteit benoemd in de paragraaf weerstandsvermogen. Ten tijde van het opstellen van deze begroting wordt de financiële verordening geüpdatet, hierin is een aangepast voorstel opgenomen voor het bepalen van de weerstandscapaciteit en de gewenste weerstandsratio.
Programmabegroting 2023
6 6 7 0 8
pagina 12
Financiën van de opvang en huisvesting statushouders en vluchtelingen Recent zijn bestuurlijke afspraken gemaakt tussen gemeenten en de rijksoverheid met betrekking tot de opvang en huisvesting van vluchtelingen en statushouders. Het rijk heeft daarbij aangegeven dat voldoende financiële middelen beschikbaar worden zullen worden gesteld om alle taken op het gebied van opvang huisvesting en integratie uit te kunnen voeren. Daarentegen zijn de voorwaarden en uitgangspunten nog steeds onvoldoende helder. Eerder heeft de raad besloten om een bedrag van € 1 miljoen uit de algemene reserve beschikbaar te stellen voor de nood- en crisisopvang van vluchtelingen, vooruitlopend op de te ontvangen rijksmiddelen. Wij zullen voor u bij de komende planning & control producten inzichtelijk maken wat de uitgaven hierop zijn en hoe deze worden gecompenseerd door de middelen die wij ontvangen van het rijk.
Incidentele baten en lasten In de gemeentewet is opgenomen dat de begroting en het financieel meerjarenperspectief structureel en reëel in evenwicht moeten zijn. Om inzicht in de structurele baten en lasten te geven maakt onderstaand overzicht deel uit van de begroting. De incidentele lasten en baten worden in het onderdeel Financiële Begroting nader toegelicht.
plus = nadeel, min = voordeel Bedragen x € 1.000
Begroting Begroting
Meerjarenraming
2022
2023
2024
2025
2026
Baten
-67.447
-71.801
-73.838
-75.626
-73.123
Lasten
68.050
73.562
75.522
76.647
77.410
Onttrekking aan reserve
-6.951
-1.835
-2.241
-2.163
-2.113
Storting in reserve
4.716
279
280
256
Saldo van baten en lasten
-1.632
-74
-279
-862
2.429
Waarvan incidenteel
1.184
245
144
204
103
Waarvan structureel
-2.816
-319
-423
-1.066
2.326
Baten en lasten per programma Hieronder wordt een samenvatting gegeven van de begroting naar programma's. Per programma zijn de baten en lasten weergeven.
Programmabegroting 2023
pagina 13
plus = nadeel, min = voordeel Bedragen x € 1.000
2023 Lasten
Baten
Saldo
0
Bestuur en ondersteuning
19.432
-54.580
-35.148
1
Veiligheid
2.502
-6
2.496
2
Verkeer, vervoer en waterstaat
6.391
-380
6.011
3
Economie
337
-177
160
4
Onderwijs
3.336
-598
2.738
5
Sport, cultuur en recreatie
6.426
-1.462
4.964
6
Sociaal domein
23.787
-6.370
17.417
7
Volksgezondheid en milieu
9.217
-9.259
-41
8
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
2.133
-805
1.329
Totaal
73.562
-73.635
-74
Nieuwe kredieten Project voorbereidings- beschikbaar krediet reeds te stellen beschikbaar bruto krediet gesteld
reserves of voorzieningen
beschikbaar inruil/ te stellen subsidies netto krediet derden in 2023
A. KREDIETEN die bij de begroting 2023 beschikbaar worden gesteld op basis van het investeringsprogramma Aanpassing dakopbouw werf
50.000
Bronsteeweg/Pieter Aertszlaan-west
50.000
462.000
462.000
2.877.000
2.877.000
Verharding Meerlhorst (gewijzigd van 2022)
80.000
80.000
Fietsverbinding Haarlem-Aerdenhout-Heemstede (gewijzigd van 2022) Vervangen riolering omg. Slotlaan-wegen (gewijzigd van 2022) WCP Johan Wagenaarlaan en César Francklaan (NIEUW) (dekking afschr bestemmingsreserve WCP)
12.500
12.500
58.740
58.740
6.250.000
6.250.000
Renovatie openbare verlichting 2023 Beschoeiingen 2023
260.000 894.000
260.000 894.000
Bronsteeweg/Pieter Aertszlaan-west -deel groen
33.000
33.000
Renovatie Groen Waasplein
20.000
20.000
Vervangen bomen Burgemeester van Rappardlaan (NIEUW) Vervangen riolering omg. Slotlaan-groen (gewijzigd van 2022) Vervangen riolering Van Merlenlaan - Groen (GEWIJZIGD VAN 2022) Vervangen tractor wandelbos Groenendaal (GEWIJZIGD VAN 2024)
90.000
90.000
65.000
65.000
103.000
103.000
70.000
70.000
144.400
144.400
Vervangen riolering Van Merlenlaan - wegen (gewijzigd van 2022 + verhoogd)
Actieplan spelen 2023
Programmabegroting 2023
625.000
pagina 14
Project voorbereidings- beschikbaar krediet reeds te stellen beschikbaar bruto krediet gesteld
reserves of voorzieningen
beschikbaar inruil/ te stellen subsidies netto krediet derden in 2023
870.000
870.000
0
Vervanging riolering omgeving Rijnlaan (NIEUW) Vervangen riolering Van Merlenlaan - riolen (gewijzigd van 2022) Vervangen riolering Van Merlenlaan -drainage (gewijzigd van 2022) Vervangen riolering omg. Slotlaan (gewijzigd van 2022 + verhoogd) Invoering duurzaam afvalinzamelsysteem II
220.000
929.500
929.500
53.500
53.500
1.360.000
1.360.000
1.141.500
1.141.500
Vervanging cirkelgrasmaaier begraafplaats
21.000
21.000
Vervanging gesloten bestelwagen beheer vastgoed (7VJP-58) Vervangen zaaksysteem
37.000
37.000
125.000
125.000
Vervangen burgerzaken- en kassasysteem
120.000
120.000
Raadpleegtool wegens uitfaseren Corsa en Verseon
30.000
30.000
148.000
Vervangen financieel systeem (GEWIJZIGD van 2022)
225.000
Verbouwing Crayenesterschool
225.000
2.015.454
311.066
1.704.388
Verbouwing Crayenesterschool ENG/gasloos
178.650
178.650
Voorfinanciering kinderopvang Crayenesterschool
314.844
314.844
Totaal investeringen HBC tennis (gewijzigd van 2022)
327.766
56.885
270.881
Alliance hockeyveld 5 (gewijzigd van 2022)
151.250
26.250
125.000
Alliance hekwerk hockeyveld 5 (gewijzigd van 2022)
27.225
4.725
22.500
Alliance hockeyveld 6 (gewijzigd van 2022 )
302.500
52.500
250.000
Alliance hekwerk hockeyveld 6 (gewijzigd van 2022)
36.300
6.300
30.000
T.V. Merlenhove baan 1 tm 13 gravel toplaag vervangen (gewijzigd van 2022)
210.872
36.598
174.274
494.324
18.582.677
inruil/ subsidies derden
beschikbaar te stellen voorbereidingskrediet in 2023
Totaal beschikbaar gestelde kredieten
993.000
19.947.001
870.000
B. VOORBEREIDINGSKREDIETEN die bij de begroting 2023 beschikbaar worden gesteld op basis van het investeringsprogramma Project beschikbaar te stellen bruto krediet
reserves of voorzieningen
WCP: Lanckhorstlaan (dekking afschrijving bestemmingsreserve WCP) Vervangen Blauwe Brug, voorbereidingskrediet
215.000
215.000
100.000
100.000
Vervangen Amstelbrug, voorbereidingskrediet
60.000
60.000
Beschoeiingen 2024, voorbereidingskrediet
13.000
13.000
Vervangen riolering omgeving Berkenlaan, voorbereidingskrediet Vervangen riolering omgeving Linge, voorbereidingskrediet
240.000
240.000
0
40.000
40.000
0
668.000
495.000
Totaal beschikbaar gestelde voorbereidingskredieten
Programmabegroting 2023
0
0
0
173.000
pagina 15
Programma 0 Bestuur en Ondersteuning Inhoud programma Nederland staat voor grote veranderingen rond duurzaamheid en energievoorziening, de aanpak van de woningnood, de gezondheidszorg, het tegengaan van polarisatie en nieuwe vormen van democratie. Het speelveld van gemeenten is dan ook divers en complex. Ingewikkelde maatschappelijke vraagstukken vragen om strategische en integrale afwegingen en om een overheid die in samenwerking problemen aanpakt. Het vertrouwen staat onder druk en daarom is goede en transparante dienstverlening die voor iedereen toegankelijk is cruciaal. En zijn nieuwe democratische vormen nodig, met veel ruimte voor deelname door inwoners en overige belanghebbenden. De digitalisering van de samenleving biedt daarvoor kansen en mogelijkheden. Onze organisatie moet dan wel mee in die digitale transformatie. De uitdagingen, vraagstukken en mogelijkheden vragen om een wendbare organisatie met uitvoeringskracht om opgaven te realiseren, met weerbare professionals en een stevige bedrijfsvoering. In dit programma schetsen we hoe de gemeente hier in 2023 invulling aan geeft.
Dienstverlening Wat willen we bereiken We willen onze dienstverlening dichtbij inwoners aanbieden. Overheidsdienstverlening moet voor iedereen betrouwbaar, toegankelijk, begrijpelijk, duidelijk, dichtbij, rechtvaardig én persoonlijk zijn. Daarom sturen we mensen niet van het kastje naar de muur en stimuleren we medewerkers om in begrijpelijke taal te communiceren. We zorgen voor een goede telefonische bereikbaarheid en tijdige beantwoording van vragen met klantvriendelijke responstijden. In het onderzoek Waarstaatjegemeente.nl (meting najaar 2021) krijgt de dienstverlening van de gemeente een goede waardering. De directe dienstverlening aan inwoners krijgt een 7,5 (6,8 voor gemeenten van vergelijkbare omvang) en de digitale dienstverlening via de website een 7,4 (7,0 vergelijkbare gemeenten). De dienstverlening aan de publieksbalie wordt met een 8,8 hoog gewaardeerd. Toch zijn er altijd verbeterpunten. We blijven de dienstverlening aanpassen aan nieuwe inzichten en wensen.
Wat gaan we daarvoor doen Vernieuwen dienstverleningsconcept: van goed naar (nog) beter Er zal een start worden gemaakt met de vernieuwing van het dienstverleningsconcept. Met de input van onze inwoners en doelgroepen toetsen we de uitgangspunten van onze dienstverlening. Waar nodig passen we onze werkwijze aan. Ook de inzichten die we tijdens de coronapandemie hebben opgedaan, nemen we mee. We volgen daarbij de aanbevelingen uit het onderzoek ‘Relatie burger overheid 2030’ van de Nationale ombudsman. Dat onderzoek laat zien dat mensen het contact met de overheid vaak ingewikkeld, ver weg en complex vinden. Dat is aanleiding om de normen van onze dienstverlening te herzien. We maken heldere afspraken over responstijden aan de telefoon, terugbelverzoeken, het afhandelen van meldingen in de openbare ruimte en het beantwoorden van vragen en informatieverzoeken (servicecode). Voor de Programmabegroting 2023
pagina 16
belangrijkste producten brengen we de ervaring van de inwoners in beeld. Hoe beleven zij onze dienstverlening van begin tot eind? We passen onze dienstverlening aan op die ervaring.
Verkiezingen In 2023 zijn er twee verkiezingen, voor de Provinciale Staten en waterschappen, tegelijkertijd op één dag. In 2024 zijn de Europese verkiezingen. We zorgen voor een professionele organisatie van de verkiezingen. In samenwerking met de Werkgroep Toegankelijkheid Heemstede zorgen we ervoor dat deze voor iedereen goed toegankelijk zijn. Daarnaast geven we voorlichting via de website en andere (sociale) kanalen zodat inwoners zich goed kunnen informeren over standpunten van de verschillende partijen.
Nieuwe Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 januari 2023 in werking. Die wet heeft consequenties voor onze dienstverlening. In het programma. Zowel voor de initiatieffase als de fase van vergunningverlening, zijn het werkproces en de samenwerking tussen teams in beeld gebracht en afgestemd op de eisen van de nieuwe wet. Deze uitwerking is ook de basis voor een gebruiksvriendelijke inrichting van het digitale loket op de website, waar vergunningen aangevraagd worden (denk aan verbouwingen om het huis, dakkapel, kappen, e.d.). Vanaf de start van de nieuwe wet monitoren we de gebruikerservaringen en voeren we waar nodig aanpassingen door.
Digitalisering producten We bieden steeds meer van de veel gevraagde (burgerzaken-)producten digitaal aan via de website. Het is onder meer mogelijk om online (via DigiD) reisdocumenten en rijbewijzen aan te vragen, geboorteaangifte te doen, emigraties door te geven, uitvaartondernemers kunnen overlijdensaangifte online doen en ook huwelijken en partnerschapsregistraties zijn online te regelen. Het online aanbod groeit en dat loopt door in 2023 waarbij we op basis van gebruikerservaringen onze online dienstverlening verder verbeteren.
Digitale toegankelijkheid Een kwart van de Nederlandse bevolking heeft één of meerdere fysieke of mentale beperkingen die het gebruik van het internet moeilijker maken. Steeds meer zaken worden online geregeld en de overheid mag niemand buitensluiten. Daarom geldt er een wettelijke verplichting voor de toegankelijkheid van overheidswebsites en -apps. Deze opgave is omvangrijk en vraagt om een organisatiebrede bewustwording en aanpak. De gemeente heeft al verschillende stappen gezet om te zorgen dat haar digitale voorzieningen digitaal toegankelijk zijn. Er is een plan van aanpak opgesteld waarin op basis van gestelde prioriteiten in 2023 stapsgewijs verder gewerkt wordt naar het vereiste niveau. De Werkgroep Toegankelijkheid Heemstede is en wordt hier nauw bij betrokken.
Onderzoek inrichting publiekshal We onderzoeken in hoeverre de huidige inrichting van de publieksruimte en raadzaal nog voldoet aan de huidige en toekomstige eisen. Daarbij betrekken we: • • •
de uitkomsten van de QuickScan lokale democratie en de vernieuwing lokale democratie en contact die daarmee samenhangen; het nieuwe werk-/kantoorconcept dat is opgesteld op basis van nieuwe inzichten door de coronacrisis (met meer hybride werken); de voortschrijdende digitalisering en de keuzes voor dienstverleningskanalen die daaruit voortvloeien.
Hoe meten we dit? Dienstverlening
2019
2021
Landelijk
Oordeel dienstverlening door inwoner (totaalbeleving)
7,4
7,5
6,8
Oordeel dienstverlening aan de balie
8,5
8,8
Geen onderdeel benchmark
Bron: Onderzoek Waarstaatjegemeente.nl (meting najaar 2021)
Programmabegroting 2023
pagina 17
Regionale samenwerking Om de regionale samenwerking te verbeteren en de betrokkenheid van de gemeenteraad te vergroten, is voor de regio Zuid-Kennemerland een nieuwe governance uitgewerkt in een samenwerkingsconvenant. Deze regionale samenwerking tussen de gemeenteraden en besturen wordt ondersteund door een regisseur regionale samenwerking. De kosten worden verdeeld onder de vier gemeenten, zoals besloten door de gemeenteraden. Voorgesteld wordt om niet eind 2022 de governance te evalueren maar eind 2023 in verband met de start van de nieuwe raden. Als de uitkomst van de evaluatie is dat de inzet van de regisseur en ondersteuning structureel wordt, dan wordt via de kadernota 2024 structureel middelen aangevraagd. Om uitvoering te kunnen geven aan de acties uit de Zuid-Kennemer Agenda en de samenwerking met provincie en de Metropoolregio Amsterdam (MRA), is extra inzet vanuit Heemstede nodig. Het gaat hier namelijk deels om nieuwe activiteiten. In overeenstemming met de afspraken voor de samenwerking in de MRA zal de ambtelijke ondersteuning, die nu door de MRA wordt betaald, voortaan door de deelnemende gemeenten zelf beschikbaar worden gesteld. Voor de regio Zuid-Kennemerland gaat het om ongeveer 1,3 fte. De kosten daarvan worden naar rato verdeeld over de regiogemeenten.
Programmabegroting 2023
pagina 18
Lokale democratie en jeugd Wat willen we bereiken Heemstede wil een dorp zijn waarin iedereen kan meedoen en waarin we samen invulling geven aan de toekomst van Heemstede. Er is specifiek aandacht en ruimte voor de stem van jongeren in de lokale democratie. De gemeente geeft ruimte aan initiatieven en inbreng van inwoners en heeft hierbij een faciliterende, stimulerende en verbindende rol.
Inwoners denken en doen mee bij plannen van de gemeente Inwoners, ondernemers, organisaties en gemeente; samen geven wij vorm aan Heemstede. We zorgen dat zoveel mogelijk Heemstedenaren kunnen meepraten en meebeslissen waar het kan. We zijn vooraf duidelijk over het proces en de ruimte waarbinnen samenwerking mogelijk is. Ook bij opgaven die zich niet lenen voor een samenwerkingstraject met inwoners -bijvoorbeeld vanwege de complexiteit, het technische karakter van het vraagstuk of vanwege het stadium van besluitvorming- zorgen we ervoor dat we hier vanaf de start helder over communiceren. Zo scheppen we geen valse verwachtingen.
We faciliteren bewonersinitiatieven in de wijken De afgelopen jaren hebben veel inwoners mooie initiatieven ontwikkeld voor in hun buurt, wijk of voor de gehele gemeente. Als gemeente stimuleren wij inwoners om dit te blijven doen. We faciliteren en ondersteunen waar daar behoefte aan is, maar geven inwoners vooral ook de ruimte om zelf regie te nemen. Daarnaast zorgen we er als gemeente voor dat we weten wat er speelt in de wijken, zodat wij daar op aan kunnen sluiten bij gemeentelijke plannen.
Jongeren verrijken de lokale democratie met hun talenten en ideeën Plannen in de gemeente gaan vaak over de toekomst van de huidige generatie jongeren. Het is dan ook belangrijk dat juist zij nu al mee kunnen praten over de invulling van hún toekomst. We willen dat jongeren in Heemstede de ruimte voelen om mee te praten over beslissingen die voor hun toekomst van belang zijn, dat zij zelf vorm kunnen geven aan hun eigen leefomgeving, dat de lokale democratie ook over hen gaat.
Er is ruimte voor nieuwe vormen van democratie De samenleving is continu in verandering. Ook de samenwerking tussen gemeente en inwoners verandert. In Heemstede willen we daarom ruimte bieden aan nieuwe vormen van democratie, passend bij de behoeftes van de Heemsteedse samenleving. We ondersteunen ideeën van inwoners op dit vlak, benaderen opgaven van de gemeente met een frisse blik, geven ruimte aan experimenten en experimenteren zelf ook.
Wat gaan we daarvoor doen Inwoners denken en doen mee bij plannen van de gemeente •
• • •
We zorgen ervoor dat inwoners structureel betrokken worden bij plannen van de gemeente. Bij elke opgave denken we vooraf goed na over of en zo ja, hoe we inwoners goed kunnen betrekken. We hernieuwen het huidig participatiebeleid naar 'Versterken lokale democratie'. Ambtenaren worden ondersteund bij het vormgeven van processen om inwoners te betrekken. Er worden trainingen georganiseerd en ambtenaren krijgen ondersteuning bij projecten. We zetten verschillende middelen in. Per project bepalen we aan de hand van de doelgroepen welke middelen passend zijn. We benutten vaker (naast fysieke bijeenkomsten) digitale middelen. We zijn transparant en delen waar we mee bezig zijn. Op de website www.wijmakenheemstede.nl laten we duidelijk zien over welke projecten mensen kunnen meepraten. We zorgen voor actuele informatie zodat iedereen duidelijk kan zien wat er speelt.
Programmabegroting 2023
pagina 19
We faciliteren bewonersinitiatieven in de wijken •
•
•
We stellen budget beschikbaar om initiatieven van inwoners financieel te ondersteunen. De twee bestaande initiatievenbudgetten vormen hiervoor het uitgangspunt. Op basis van de evaluatie van februari 2022 worden deze aangescherpt en geïntegreerd in één regeling. We gaan de wijken in om ideeën en wensen op te halen. We organiseren regelmatig bezoeken aan de wijken. Samen met inwoners bespreken we welke wensen en ideeën er leven en hoe we daar gezamenlijk mee aan de slag kunnen gaan. We verbinden inwoners onderling en met andere organisaties. Waar we mogelijkheden zien om krachten te bundelen leggen we als gemeente de verbinding. We stimuleren dit ook door bijeenkomsten te organiseren waar initiatiefnemers elkaar kunnen ontmoeten en ervaringen kunnen delen.
Jongeren verrijken de lokale democratie met hun talenten en ideeën • •
•
•
Bij projecten waarbij we jongeren willen betrekken gebruiken we kanalen en locaties waar zij actief zijn We stellen samen met jongeren een jeugdakkoord op. We voeren op allerlei plekken en manieren gesprekken met jongeren over hun behoeften. Samen met jongeren en partners (zoals scholen en sportverenigingen) werken we aan een 'Jeugdakkoord' dat in 2024 klaar moet zijn. Dit akkoord vormt de basis voor toekomstig beleid. Eind 2022 is voor dit proces een stappenplan opgesteld wat we in 2023 uitvoeren. In 2022 is een aantal jongerenpartijen, ondersteund door de gemeente, gestart met een budget waarmee jongeren zelf initiatieven kunnen uitvoeren. In de eerste helft van 2023 wordt dit geëvalueerd. In 2022 is een aantal jongerenpartijen, ondersteund door de gemeente, gestart met een website voor jongeren(activiteiten). In de eerste helft van 2023 evalueren wordt de website geëvalueerd.
Er is ruimte voor nieuwe vormen van democratie • •
We bieden ruimte om ook bij projecten te experimenteren met nieuwe vormen van democratie We stellen jaarlijks een budget beschikbaar waarmee we experimenten vanuit de gemeente of inwoners op kunnen starten
Programmabegroting 2023
pagina 20
Organisatie en overhead Wat willen we bereiken Gemeente Heemstede wil een aantrekkelijke en inclusieve gemeente zijn met voldoende uitvoeringskracht, waar medewerkers met plezier werken en gedreven zijn om excellente dienstverlening te realiseren. En een gemeente die zelfstandigheid behoudt door regionaal samen te werken. Het versterken van de organisatie is op meerdere onderdelen urgent en noodzakelijk om de huidige en nieuwe ambities waar te kunnen maken. In de begroting 2022 is al aangegeven dat de druk op het gemeentelijk takenpakket groot is. Uit de A&O monitor personeel blijkt ook dat gemeenten van gelijke omvang in Nederland in het jaar 2021 gemiddeld genomen een grotere formatie hebben (6,7 fte per 1000 inwoners, Heemstede 6,4 fte per 1000). Daarnaast is er in Nederland een structureel tekort aan personeel. Er is een grote krapte op de arbeidsmarkt. De gemeente Heemstede heeft op het gebied van personeel dus een driedubbele opgave om voldoende uitvoeringskracht te behouden: • • •
Personele basisbezetting op orde Extra inzet om opgaven waar we voor staan te kunnen uit voeren Een aantrekkelijk werkgever zijn om voldoende personeel aan te trekken en te behouden waarbij een hanteerbare werkdruk een belangrijke randvoorwaarde is.
Wat gaan we daarvoor doen Uitvoeringskracht op orde In een collegebericht van 15 maart 2022 heeft de raad een stand van zaken ontvangen met betrekking tot de druk op de organisatie en welke taken structureel nodig zijn. In de begroting 2023 zijn deze geactualiseerde middelen nu structureel opgenomen om de basisbezetting op orde te houden. Het betreft (uitgebreide toelichting zie collegebericht 15 maart 2022): Samenleving Duurzaamheid Ruimte
Bedrijfsvoering
Toenemende vraag Jeugdhulp en Inburgeringswet bij gemeenten Inzet op duurzaamheidsopgave, programma duurzaamheid • Dienstverlening openbare ruimte • Regionale samenwerking ZKL en bereikbaarheid • Waterrecreatie • Beheer Vastgoed Control en rechtmatigheid, functioneel beheer digitale werkomgeving en informatiebeveiliging, juridische capaciteit
Uitvoeringskracht nieuwe ontwikkelingen Om nieuwe opgaven en beleid te realiseren is extra uitvoeringskracht nodig, dit past niet in de bestaande formatie. Het betreft de volgende terreinen: Samenleving
Duurzaamheid
Programmabegroting 2023
• Voor de toegenomen opgave op het gebied van (versnelde)instroom statushouders en vluchtelingen en wijziging bijstand. • Voor de ambitie om zorg op maat aan inwoners en specifiek (jonge) mantelzorgers zo dichtbij mogelijk te kunnen leveren. Het vereist een sterkere regie op regionale en lokale contracten richting zorgpartijen, welzijn en jeugdhulp. Het genoemde bedrag in de begroting is echt om de basis op orde te krijgen en mensen die nu al ingezet worden op de ambitie, structureel aan te nemen/in te regelen. Met de vergrote opgave nu in het najaar en de winter
pagina 21
Ruimte
Lokale democratie Veiligheid
extra inspanningen waarschijnlijk nodig zijn, is te verwachten dat al in 2023 meer capaciteit nodig is. Dit vooruitlopend op de structurele uitbreiding met van in totaal €452.000 aan aanvullende, noodzakelijke capaciteit. In afwachting van de klimaatenvelop vanuit het Rijk verwachten we dit in de begroting van 2024 te verwerken. De druk op de woningmarkt is groot en vraagt om een maximale weloverwogen verkenning naar bouw mogelijkheden en de woningbouwopgave in Heemstede. Voor het realiseren van een jeugdakkoord en het versterken lokale democratie. Voor het opvangen van verminderde capaciteit bij de politie wordt er meer gevraagd van de handhaving.
We gaan begin 2023 starten met de werving en gaan ervan uit dat we na twee maanden de vacatures kunnen invullen. De opvang van Oekraïners en versnelde huisvesting van statushouders vragen extra personele inzet. De rijksoverheid heeft aangegeven gemeenten ruimhartig te compenseren. In de P&C producten wordt de raad hierover geïnformeerd.
Strategische inzet op steeds krapper wordende arbeidsmarkt Om een aantrekkelijke werkgever te blijven op de arbeidsmarkt zet Heemstede in op het verstevigen van de arbeidsvoorwaarden en het aantrekken van jongeren. Onderscheiden op arbeidsmarkt: verstevigen arbeidsvoorwaarden Om het werken bij de gemeente Heemstede nog aantrekkelijker te maken zetten we in op het versterken van aanvullende arbeidsvoorwaarden. Een van de belangrijke pijlers daarin zijn opleidingen: medewerkers ruime (individuele) ontwikkelmogelijkheden bieden. We zien bij de zittende medewerkers al een toenemende vraag naar mogelijkheden om zich individueel te ontwikkelen. Gemeenten van onze omvang kennen gemiddeld een opleidingsbudget van 1,5% van de loonsom. Los van de toenemende vraag naar (individuele) opleidingen binnen onze organisatie en ook de noodzaak om opleidingen te volgen met alle opgaven waarmee we worden geconfronteerd, is het in onze arbeidsmarktstrategie van grote waarde om ons met een substantieel ruimer opleidingsbudget op de arbeidsmarkt te kunnen onderscheiden: 2,0% van de loonsom. Trainee traject & Learning-on-the-job trajecten aanbieden In 2023 (en verder) zetten we in op het aantrekken van starters op MBO, HBO en WO niveau. Vanaf 2025 stijgt de uitstroom in verband met AOW en waarschijnlijk al eerder omdat velen al voor de AOW-gerechtigde leeftijd stoppen met werken.
Dit betekent dat we, zeker gezien de arbeidsmarkt, nu moeten investeren in starters. We gaan dat via twee sporen doen: • •
3 jaar lang wordt hiervoor een traineepool opgezet in samenwerking met andere gemeenten. Aankomende vacatures vanwege pensionering willen wij ruimschoots van te voren vervullen, zodat de instromende starter (versneld) het vak kan leren van de vertrekkende ‘senior’.
Via deze trajecten zoeken we ook de aansluiting met de inclusieve organisatie. De mutaties met betrekking tot programma 0 zijn verwerkt bij het hoofdstuk wat mag het kosten. Het gaat hierbij om mutaties op de beleidsvelden op het gebied van bestuur en ondersteuning en om organisatiebrede financiële mutaties zoals dividend- en reservemutaties. De hierboven beschreven personele mutaties zijn verwerkt in programma 0 voor het deel Overhead.
Programmabegroting 2023
pagina 22
Onder overhead verstaan we alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Overhead is noodzakelijk om de beleidsdoelen in de begrotingsprogramma's op een effectieve en efficiënte manier te realiseren. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn gemeenten sinds 2017 verplicht om een apart overzicht van de kosten van de overhead op te nemen in het programmaplan. Deze begroting is ingedeeld volgens de taakvelden die door het BBV beschreven wordt. Overhead is een onderdeel van het taakveld 0 Bestuur en ondersteuning. De overheadkosten zijn indirecte kosten. Deze zijn grofweg in te delen in: •
ondersteunende afdelingen zoals: HRM en Facilitaire Zaken inclusief huisvesting; Financiën; Digitale Informatievoorziening en ICT; Communicatie; en Bestuurs- en Juridische zaken.
•
ondersteunende personen zoals leidinggevenden en secretariaat.
Hoe gaan we dit meten? Verplichte beleidsindicatoren fte % Landelijk 2017 2018 2019 2020 2021 G4 15,4 15,7 16,5 16,9 17,5 > 100.000 inwoners 7,7 7,8 7,9 8,0 8,1 50.000 tot 100.000 inwoners 7,1 7,6 7,5 7,7 7,9 20.000 tot 50.000 inwoners 6,3 6,1 6,4 6,8 6,7 < 20.000 inwoners 8,5 8,4 10,5 6,9 6,6 Alle gemeenten 8,3 8,3 8,6 8,7 8,9 In deze tabel wordt uitgedrukt hoeveel formatieve bezetting per 1.000 inwoners is ingezet. Heemstede. Deze A&O-tabel geeft een indicatie van het landelijk gemiddelde.
Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead
Meeteenheid fte per 1.000 inwoners fte per 1.000 inwoners kosten per 1.000 inwoners % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten
Jaar meting 2021 2021 2021 2021 2021
Waarde 6,4 6,3 € 590 10,4% 12%
2022 Beoordeling financiële positie door provincie Noord-Holland
repressief toezicht
Bron: Bij de brief van 27 december 2021 heeft de provincie Noord-Holland aangegeven dat voor 2022 het repressieve toezicht geldt. De provincie Noord-Holland beoordeelt -als toezichthouder- jaarlijks de financiële positie van de gemeente Heemstede. Naar aanleiding hiervan bepaalt de provincie of er sprake moet zijn van preventief- dan wel repressief toezicht.
Programmabegroting 2023
pagina 23
Wat mag het kosten plus = nadeel, min = voordeel Bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
16.431
16.874
19.432
20.393
21.486
22.156
Baten
-49.518
-51.022
-54.265
-56.152
-57.655
-54.990
Saldo van baten en lasten
-33.087
-34.147
-34.833
-35.759
-36.169
-32.834
4.039
2.648
0
0
0
0
Onttrekking aan reserve
-16.051
-4.448
-315
-597
-523
-499
Mutatie reserves
-12.012
-1.800
-315
-597
-523
-499
Saldo
-45.099
-35.947
-35.148
-36.355
-36.692
-33.333
2023
2024
2025
2026
544
548
663
487
Gemeentefonds
-2.758
-3.647
-4.450
-2.184
Onontkoombaar
939
939
939
939
Bestaand beleid
49
-111
-6
18
-381
-82
247
572
-9
-7
-7
16
Uitvoeringskracht op orde
234
285
285
285
Overige kleine mutaties (<10.000)
13
13
13
13
-1.370
-2.062
-2.316
147
2023
2024
2025
2026
Nieuw beleid/wensen
544
548
663
487
Jeugdakkoord en versterken lokale democratie.
43
51
0
0
Storting in reserve
plus = nadeel, min = voordeel
Nieuw beleid/wensen
Prijs- en loonontwikkeling Kapitaallasten
Totaal plus = nadeel, min = voordeel
Voor de ambitie om een jeugdakkoord te realiseren zodat kinderen en jongeren van 0-23 jaar een stem krijgen door hen te betrekken bij de lokale democratie en te laten meedoen, is er extra capaciteit nodig voor een projectleider die ervoor zorgt dat het jeugdakkoord gerealiseerd wordt.
Meerjarig vervangingsplan bedrijfsapplicaties
151
168
260
474
Bedrijfsapplicaties waarvan het leverancierscontract voor gebruik en onderhoud aflopen dienen opnieuw rechtmatig aanbesteed en ingekocht te worden. Via het meerjarig vervangingsplan wordt de uitvoering georganiseerd en bewaakt. In 2023 staan de financiële bedrijfsapplicaties, HR bedrijfsapplicaties en het zaaksysteem voor dienstverlening geagendeerd voor vernieuwing. De implementatie van deze pakketten zijn € 1.052.500 over een periode van 2023 tot en met 2026. Hiervan belasten we op basis van inwoneraantal € 484.150 door aan Bloemendaal.
Programmabegroting 2023
pagina 24
Back-up kosten ICT
70
70
70
70
De gemeenten moeten snel en eenvoudig de ICT infrastructuur kunnen herstellen als er sprake is van dataverlies door verstoringen of cyberinbraken. De huidige back-up strategie is niet afdoende en dient uitgebreid en gemoderniseerd te worden. Dit leidt tot structurele meerkosten voor de back-up van € 130.000 waarvan € 59.800 verrekenbaar is met Bloemendaal
Opzetten trainee-traject
200
200
200
0
Vanwege de krapte in de arbeidsmarkt gaan Heemstede en Bloemendaal gezamenlijk een trainee-traject inrichten om jonge werknemers aan de gemeenten te binden. Hiervoor is in 2023, 2024 en 2025 incidenteel budget nodig.
Ontwikkelen en digitaliseren financiële administratie
40
40
40
0
De administratie is niet meer eigentijds. De nieuwere mogelijkheden om processen te optimaliseren en digitaliseren is hier niet toegepast. Hiervoor is extra budget noodzakelijk.