Aanbieding definitieve afspraken MRA Duurzaamheid Top 2021.pdf

(5) Ontwikkelen van schaalgrootte om de pilot groene plasticfabriek van en in gemeente Almere van voldoende afzet te voorzien. De groene plasticfabriek is een initiatief van de gemeente Almere en de provincie Flevoland om wat te doen aan het probleem van de lastig recyclebare plastics binnen de MRA. Op dit moment wordt gewerkt aan opschaling van de

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Wat willen we afspreken in oktober 2021?

Wat wordt van MRA-overheden gevraagd?

huidige installatie, waarbij een goed afzetmodel van de producten noodzakelijk is. (1) Stoppen met het gebruik van single use plastics (bekers) bij evenementen en dit als voorwaarde op te nemen in het eigen evenementenbeleid (2) Bevorderen van recycling van moeilijk recyclebaar plastics door (minimaal) 1 project met gerecycled (mixed) plastic in de openbare ruimte te plaatsen. Ad 1: Zowel vanuit overheden als vanuit de evenementensector zijn binnen de MRA veel initiatieven en goede voorbeelden op welke manier single use plastics bij evenementen vermeden kunnen worden. Deze voorbeelden willen we toepassen binnen de hele regio om de hoeveelheid single use plastics verder te reduceren en zo onnodig plasticgebruik te voorkomen. Dit vraagt van overheden het toepassen van de goede voorbeelden in de lokale wet- en regelgeving en het toepassen van beleidsregels voor inkoop bij zelf georganiseerde evenementen over het stoppen van single-use plastics. Vanuit de MRA worden de overheden ondersteund door een handreiking en uitwisseling van kennis en expertise van de goede voorbeelden. Het gaat bij de single use plastics vooral om de plastic bekers en de mogelijke alternatieven voor deze single use plastic. Ad 2.

Het voorkomen en verminderen van plasticgebruik heeft op de lange termijn effect; op de korte en middellange termijn is recycling met een zo hoog mogelijk percentage van plastics belangrijk. Voor een deel van de plastics is een nuttige toepassing gevonden. Dit geldt niet voor de moeilijk recyclebare plastics, de zogenaamde mixed plastics. De MRA-overheden kunnen door toepassing van recyclaat uit mixed plastics in producten in de openbare ruimte deze recycling voor de korte en middellange termijn actief stimuleren. Gevraagd wordt in elk geval 1 project in de openbare ruimte te realiseren (straatmeubilair, verlichting, beschoeiing, steigers et cetera), om zo in communicatieve zin aan inwoners te laten zien wat MRA overheden doen om de recycling te stimuleren en zo dit als economische activiteit stimuleren. Bij voorkeur vanuit de pilot groene plasticfabriek in Almere, om zo voldoende afzet te ontwikkelen en deze pilot te doen slagen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Waarom is het belangrijk dat MRA overheden hiertoe besluiten?

Zijn er kansen om hiervoor nationale of Europese middelen?

Welke partijen (niet overheden) zijn betrokken? Waartoe verplichten zij zich?

Het gaat bij deze afspraak om de toepassing van gerecycled mixed plastic (dus niet andere soorten plastic). Ad 1: Er zijn veel goede voorbeelden, de evenementensector wil dit goede voorbeeld ook graag uitdragen en het is een eenvoudige manier om impact te maken bij evenementen. Verder zijn binnen de MRA ook veel overheden met dit vraagstuk bezig, en willen samen de vervolgstappen zetten om evenementen nog klimaatvriendelijker te maken. Ad 2: In de praktijk blijkt het lastig om producten met gerecycled plastic toe te passen in de openbare ruimte, omdat er vaak gewerkt wordt vanuit bestaande bestekken of afspraken. Daarbij is nooit gedacht om dit materiaal toe te passen. Door dit besluit te nemen, worden de mogelijkheden vergroot voor de afname van recyclaat via eisen voor circulaire inkoop van deze producten. Verder is het een discussiepunt tussen de overheden over de nut en noodzaak om gerecycled materiaal in de openbare ruimte toe te passen. Met name is het ontwikkelen van een recycle-industrie het discussiepunt, waarbij voorstanders aangeven dat er nu geen oplossing is voor moeilijk recyclebare plastics en er tussen nu en tien jaar geen zicht is op vermindering van deze hoeveelheid, en waarbij tegenstanders aangeven dat er een mogelijk lock-in effect ontstaat waardoor we vast zitten aan dit type recycle-industrie.

Er zijn verschillende mogelijkheden, die deels ook al benut worden binnen de MRA. Zo werken de gemeente Almere en de provincie Flevoland op basis van een Europese subsidie aan de lokale recycling van moeilijk recyclebaar plastics in producten voor de openbare ruimte. Verder worden kansen gezien om de MRA als proeftuin voor de Europese richtlijn ‘Single Use Plastics’ te benutten. Geen binnen de voorgestelde afspraken vanuit de MRA-overheden.

Nvt, want geen Green Deal.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Welke partijen zouden betrokken moeten zijn / worden?

De uitvoering van de afspraken over evenementen worden opgepakt samen met de branchevereniging en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Daarbij gaat het zowel om de praktische start van plasticvrije evenementen (gefaseerde invoering) als de wijze waarop dit in het evenementenbeleid verankerd moet worden.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

D2 Ontvangen reacties van overheden Vraag Ons evenementenbeleid is al verder dan de MRA-standaard. Is er binnen deze afspraak ook ruimte om te zoeken naar de vervolgstappen? Antwoord Ja, de afspraak kan bezien worden als minimumstandaard voor evenementen. Daarbij dus voor alle overheden hetzelfde minimumniveau vast te leggen. En daarna verder te kijken. Het stoppen van gebruik van single use plastics bij evenementen is één van de verschillende onderdelen naar het toewerken van klimaatvriendelijker evenementen. Het is wenselijk dat op de Duurzaamheid Top 2021 ook uitgesproken wordt waar de verschillende overheden dan aan denken: dat geeft de agenda weer voor de verdere uitvoering van deze afspraak voor de koplopers. Vraag Hoe verhoudt zich de afspraak voor plasticvrije evenementen met de landelijke Single-Use-Plastics-richtlijn, welke op 1 juli 2021 van kracht is geworden? Antwoord In deze Europese richtlijn, die landelijk van kracht is gegaan, zijn juist plastic bekers uitgezonderd. De richtlijn gaan wel in op wegwerpbestek, borden, rietjes, wattenstaafjes, roerstaafjes, ballonstokjes, maar niet op de bekers. Vraag Is het aanbestedingstechnisch toegestaan om een product in de openbare ruimte af te nemen direct bij de groene plasticfabriek in Almere? Antwoord Ja.

Deze afspraken zijn mogelijk, doordat in de aanbesteding gebruik is gemaakt van de innovatiepartnerschapsprocedure, is het mogelijk voor MRAoverheden om gebruik te maken van de producten van de Plasticfabriek in Almere, zonder opnieuw te hoeven aanbesteden. Er is dus juridisch geen beletsel.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Vraag Wat maakt de groene plasticfabriek in Almere nu anders dan andere partijen die gerecycled plastic in producten voor de openbare ruimte aanbieden? Antwoord Het gaat om het type gerecycled plastic dat toegepast wordt in de producten. Er zijn namelijk (heel) veel verschillende soorten plastics (zoals PE, PP en PET), verschillende manieren waarop deze plastics zijn geproduceerd en met verschillende kleuren. Een deel van de plastics is prima recyclebaar als monostroom, denk hierbij aan de statiegeldflessen van PET. Dat is als mono-stroom goed toepasbaar in nieuwe PET-flessen. Voor deze soorten plastic zijn dus veel mogelijke toepassingen aanwezig, ook in producten in de openbare ruimte. De groene plasticfabriek past echter zogenaamde ‘mixed plastics’ toe. Feitelijk de plastics die overblijven als alle wat makkelijker te recyclen plastics al gesorteerd zijn. In deze mixed plastics zitten dus plastics die zowel naar soort plastics, wijze van samenstelling en kleur heel divers zijn. En daarmee dus ook lastig toepasbaar in nieuwe producten doordat ze zo verschillend als product zijn. Het gaat om grofweg de helft van het totale aanbod aan plastics. De groene plasticfabriek is dus precies op het soort plastic onderscheidend en biedt een oplossing voor de moeilijk recyclebare plastics (de mixed plastics). Zodat deze niet verbrand worden, maar opnieuw toegepast worden.

Bovendien kunnen de producten uit de groene plasticfabriek zo toegepast worden dat ze weer opnieuw recyclebaar zijn. Vraag Is het verplicht om producten rechtstreeks van de groene plasticfabriek in Almere af te nemen? Antwoord Ja en nee. Gemeente Almere heeft op basis van een uitgebreide innovatiepartnerschapsprocedure een partij gekozen waarmee er in Nederland gewerkt wordt aan het toepassen van mixed plastics in producten voor de openbare ruimte. Onderdeel van de business case gaat in op de

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

startperiode van deze partij, waarbij er een extra zet in de rug nodig is om een goede start te kunnen maken. Deze extra zet in de rug bestaat concreet uit voldoende afname van producten uit de groene plasticfabriek. De MRAoverheden kunnen zo deze innovatie ondersteunen en de start van deze partij succesvol maken. Vanuit dat perspectief is er een grote voorkeur om via deze route producten af te nemen (zie ook de vraag of dit juridisch is toegestaan). Tegelijkertijd zijn er meerdere aanbieders van producten in de openbare ruimte uit gerecycled plastic en zijn er ook voorbeelden waar deze producten toegepast worden. Vanuit de MRA werkgroep plastic zijn dan ook vragen gesteld of je één ondernemer moet bevooroordelen boven anderen. Van bevooroordeling is geen sprake vanwege de gevolgde aanbestedingsprocedure, en er zijn bijna geen partijen in Nederland die mixed plastics toepassen in producten in de openbare ruimte (vaak andere plastics, zoals PP, PE en PET). Tegelijkertijd is dit wel het perspectief waarmee MRAoverheden kijken naar deze afspraak. Vanuit dat perspectief dus geen verplichting om dit bij de groene plasticfabriek af te nemen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

E1 Circulair opdrachtgeven en inkopen A. Essentie van de afspraken: Introductie In 2018 hebben alle MRA-overheden in een intentieovereenkomst afspraken vastgelegd over circulair opdrachtgeven en inkopen en zich hiermee gecommitteerd aan de volgende doelen en resultaten: 4. 10% circulair inkopen in 2022 op basis van de monitoring binnen de eigen organisatie. 5. Stappen maken voor de verdere doorgroei naar 50% circulair opdrachtgeven en inkopen in 2025. 6. In 2025 een apart besluit te nemen over het in vervolg daarop te bereiken eindbeeld van volledig circulair opdrachtgeven en inkopen in de jaren daarna, waarbij wordt bepaald of 2030 als eindjaar haalbaar en wenselijk is.

Tijdens de Duurzaamheid Top worden de volgende afspraken gemaakt: -

-

-

-

dat in 2022 wordt aangetoond dat aan de overeengekomen 10% circulair opdrachtgeven en inkopen voor de eigen organisatie is voldaan, dan wel, hoe eventuele achterstand op deze ambitie op de snelst haalbare wijze wordt ingelopen; tevens herbevestigt iedere MRA-overheid dat deze rapportage als basis dient voor de verdere doorgroei naar 50% circulair opdrachtgeven en inkopen in 2025 en dat hiertoe alle benodigde inspanningen geleverd worden; iedere MRA-overheid geeft tevens aan dat de handreikingen op de tien inkooppakketten die er eind 2022 liggen, alsmede handreikingen die op inkooppakketten opvolgend in de komende jaren worden opgeleverd, worden verspreid binnen de eigen organisatie. De opdrachtgevers binnen de eigen organisatie kunnen deze ondersteuning gebruiken bij inkoop- en aanbestedingstrajecten binnen dat inkooppakket of om samenwerking te zoeken met andere MRA-partijen die met soortgelijke trajecten bezig zijn. Iedere MRA-overheid zet zich in om op deze wijze circulaire economische activiteiten op regionale en lokale schaal te stimuleren en kansen te bieden.

B. Wat zijn de consequenties ? Deze afspraken over circulaire inkoop onder a betreffen dit jaar uitsluitend de MRA overheden en vormen daarmee ook de beslispunten voor een collegeflap. Gegeven de reacties die binnen zijn gekomen en de vragen en opmerkingen in de stuurgroep zijn de volgende consequenties te noemen:

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

i.

Kunnen aantonen dat in 2022 en verder de genoemde mijlpalen worden gehaald vraagt van organisaties om een data gedreven aanpak. Vanuit het MRA Programma Circulaire Economie worden meetmethodieken aangereikt. Deze meetmethodieken vragen om een doorontwikkeling van een meer procesgerichte meting naar een effectmeting. Deze doorontwikkeling vindt plaats in nauwe samenwerking met de Amsterdam Economic Board (AMEC). AMEC onderzoekt op dit moment op welke wijze de monitoring voor deelnemende organisaties op een zo laagdrempelige kan worden ingevuld. Dit levert maatwerk op voor de diverse MRA overheden. Een expertpool is beschikbaar ter ondersteuning van met name de meer kleinere gemeenten.

ii.

Het behalen van de genoemde mijlpalen vraagt van MRA-overheden om binnen de eigen organisatie te zorgen voor de benodigde competentieontwikkeling voor sturing, uitvoering en monitoring van circulair opdrachtgeven en inkopen. Dit vormt onderdeel van de Human Capital Agenda, specifiek wat betreft doelgroepen binnen de MRA overheden.

iii.

Om alle MRA overheden hierin te faciliteren, ook de kleinere gemeenten biedt het MRA Programma Circulaire Economie een kennisnetwerk, diverse tools en handreikingen, die binnen een MRA breed netwerk worden ontwikkeld al dan niet ondersteund met expertise van buitenaf. Denk aan (zie ook : - De Circulaire Roadmap - Per 15 oktober 2021: Handreikingen op 10 inkooppakketten; - E-Learning modules; - Intervisies en inspiratiesessies en de - Expertpool.

iv.

Het realiseren van deze mijlpalen biedt een belangrijke basis bij de MRA overheden voor een eventuele vervolgafspraak samen met bedrijfsleven, maatschappelijke partners en kennisinstellingen over circulair opdrachtgeven en inkopen. AMEC sluit zich aan bij inzet op circulair opdrachtgeven en inkopen door marktpartijen en kennisinstellingen op het vlak van bedrijfsvoering in het facilitaire domein. Op dit moment levert samenwerking met AMEC al op dat over en weer gebruik wordt gemaakt van de diverse tools en handreikingen.

v.

Een herbevestiging van de afspraken uit de intentieverklaring is belangrijk omdat ervaring leert de uitgesproken ambities consequenties hebben niet alleen voor competentieontwikkeling voor sturing, uitvoering en monitoring, meer data gedreven werken maar ook voor het anders (durven) omgaan met bestaande procedures. Deze consequenties worden herkend bij de AMEC. Samen met de AMEC wordt

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

onderzocht op welke wijze circulaire inkoop tot verankering leidt in de organisatie. C. Waarom is deze afspraak belangrijk? Circulaire opdrachtgeven en inkopen is een belangrijk instrument voor overheden om circulaire economische activiteiten aan te jagen. Door krachten te bundelen worden koplopers in verschillende marktsegmenten gestimuleerd met steeds duurzamere oplossingen te komen, worden renderende business cases mogelijk gemaakt en wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het verminderen van de milieubelasting. De bundeling van krachten is belangrijk op MRA schaal en sluit aan bij vergelijkbare ontwikkelingen landelijk, in andere regio’s en internationaal. Kennisuitwisseling en deling leidt tot versterking en versnelling in het behalen van de eigen ambities. Bundeling van krachten als MRA overheden biedt een belangrijke basis om de afspraken over ambities op termijn te delen met bedrijfsleven, maatschappelijke partners en kennisinstellingen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

E2 Intentieverklaring Circulair opdrachtgeverschap en inkopen zoals ondertekend op 20 juni 2018 (toegevoegd als aparte bijlage)

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl