Aanbieding definitieve afspraken MRA Duurzaamheid Top 2021.pdf

Afsprakenset MRA Duurzaamheid Top 2021 15 oktober 10.00 – 13.00 uur WTC, Almere (onder voorbehoud) Inhoud Oplegbrief gedeputeerde Smelik, voorzitter PHO Duurzaamheid Beslispunten voor MRA overheden en toelichting op voorliggende Green Deals en afspraken (bijlage 1) Afspraken MRA Duurzaamheid Top 2021 (bijlage 2) o Green Deal Houtbouw (A1: convenantstekst met bijlagen, A2: overzicht ontvangen reacties en A3: MRA Katern ‘De houtbouw revolutie’) o Green Deal Circulair Textiel (B1: tabel met toelichting op Green Deal en B2: overzicht ontvangen reacties) o Green Deal Fiets MRA (C1: convenantstekst met bijlagen, C2: overzicht van ontvangen reacties, C3: hoe verder na 9 juli?) o Plastic (D1: tabel met toelichting op afspraak en D2: overzicht ontvangen reacties) o Circulair opdrachtgeven en inkopen (E1: notitie met informatie over de afspraken en E2: intentieverklaring Circulair opdrachtgeverschap en inkopen zoals ondertekend op 20 juni 2018) NB: de onderstreepte documenten maken geen onderdeel van dit pakket, maar zijn als afzonderlijke bijlagen toegevoegd.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Retouradres: Strawinskylaan 1779, 1077 XX Amsterdam

De colleges van B&W van de MRA-gemeenten De colleges van GS van de provincies Flevoland en Noord-Holland Het DB van de Vervoerregio Amsterdam Afschrift aan bestuurders duurzaamheid van provincies en gemeenten

Datum

9 juli 2021

Kenmerk Behandeld door

Edwin Oskam, 06 13546510, e.oskam@amsterdam.nl Lex Hendriksen, 06 46215266, ahendriksen@haarlem.nl Sibel Kurt, 06 82636070, skurt@amsterdam.nl

Onderwerp

Afspraken voor de MRA Duurzaamheid Top van 15 oktober 2021

Geacht college, In mijn brief van 6 mei jl. heb ik u de vijf voorlopige afspraken voor de MRA Duurzaamheid Top – die op de ochtend van 15 oktober 2021 zal worden gehouden in het WTC Almere – voorgelegd. Namens de Stuurgroep Green Deals MRA en het PHO Duurzaamheid van de MRA verzocht ik u hierop een eerste reactie te geven. Van die mogelijkheid hebben bijna vijfentwintig MRA overheden (70%) gebruik gemaakt. De ontvangen reacties zijn besproken in de Stuurgroep Duurzaamheid Top van 23 juni jl. en deze heeft op basis van deze reacties geconcludeerd dat er voor alle vijf de afspraken voldoende draagvlak is om deze tijdens de Duurzaamheid Top ter ondertekening voor te leggen. Door diverse MRA overheden zijn in hun reacties inhoudelijke

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

aandachtspunten naar voren gebracht. Soms zijn deze van algemene aard, soms specifiek per afspraak. Met name is gevraagd om maximale duidelijkheid te geven over de financiële consequenties en de consequenties in termen van capaciteitsinzet die aan instemming met de afspraak verbonden zijn. Daarnaast bleek uit de reacties een behoefte aan meer aandacht voor de human capital kant van de afspraken (wat betekenen deze voor onderwijs en arbeidsmarkt?) en voor de te verwachten impact van de afspraken. In de bijgevoegde versies van de afspraken (bijlage 2) zijn deze aandachtspunten meegenomen. Ik ga ervan uit dat daarmee voldoende antwoord wordt gegeven op de vragen die hierover zijn gesteld. De inhoudelijke kern van de afspraken is daarbij overigens niet fundamenteel veranderd. Voor een aantal afspraken is wel de vorm aangepast. Zo zijn de Green Deal Houtbouw en de Green Deal Fiets MRA inmiddels uitgewerkt in een uitvoeringsconvenant. Drie van de afspraken (circulaire houtbouw, circulair textiel en de MRA als fietsmetropool) zijn zogenoemde Green Deals. Kern daarvan is dat daarbij ook het bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere stakeholders zijn betrokken. Deze Green Deals komen voort uit een op 15 juni 2020 gehouden MRA-breed bestuurlijk overleg dat als reactie op de coronacrisis werd georganiseerd.

Daarin spraken bestuurders de wens uit om samen met bedrijfsleven en kennisinstellingen initiatieven op te pakken die een impus gaven voor een duurzaam economisch herstel uit de coronacrisis. Deze Green Deals zijn ook besproken tijdens het State of the Region event van 2 december 2020. Behalve deze Green Deals zijn voor de Duurzaamheid Top 2021 ook twee afspraken uitgewerkt vanuit het MRA programma circulaire economie. De eerste richt zich op een MRA-brede inzet op de toepassing van circulaire plastics, de tweede op de concretisering van in 2018 gemaakte afspraken rond circulair inkopen. Met nadruk wijs ik u erop dat een succesvolle uitvoering van deze afspraken

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

soms vraagt om nieuwe werkwijzen en procedures binnen overheidsorganisaties. De afspraken hebben immers steeds betrekking op thema’s die op het snijvlak liggen van duurzaamheid en onderwerpen als mobiliteit, economie, bouwen en wonen. Om het proces van afstemming hierover in uw organisatie te faciliteren bevat bijlage 1 een opzet voor een bestuurlijk behandelvoorstel met daarin opgenomen de beslispunten die nu aan u worden voorgelegd. U kunt dit mogelijk benutten voor uw eigen college format. Ik verzoek u om de vijf afspraken in uw college te agenderen en voor de Duurzaamheid Top van 15 oktober een beslissing te nemen over de ondertekening daarvan tijdens de Top (waarbij u uiteraard per afspraak uw afweging kunt maken). Dit creëert de ruimte voor de bestuurder die namens uw organisatie de Top gaat bijwonen om de afspraken te tekenen met het mandaat van het college. Om de voorbereiding van de Top zo soepel mogelijk te laten verlopen verzoek ik u ook om uiterlijk op 1 oktober te laten weten welke van de 5 afspraken uw organisatie gaat ondertekenen. Uiteraard hoop ik op brede steun voor elk van de afspraken. Dat geeft immers naar onze partners het meest duidelijke signaal dat het ons als overheden ernst is.

Het is echter niet ondenkbaar dat sommige afspraken in eerste instantie worden ondertekend door een beperkt aantal MRA-overheden (coalitions of the willing), die daarmee wellicht de weg bereiden voor andere MRA-overleden om in een later stadium alsnog aan te sluiten. Parallel aan het traject van de positiebepaling door MRA-overheden loopt het traject waarbij de vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en de kennisinstellingen die bij de diverse Green Deals betrokken zijn ook hun positie bepalen. Ook zij nemen voorafgaand aan de Top hun besluit, zodat ook zij gemandateerd zijn om namens hun organisatie te tekenen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Ik hoop u via deze brief voor dit moment voldoende te hebben geïnformeerd. Indien u vragen heeft of aandachtspunten wilt meegeven kunt u contact opnemen met Lex Hendriksen of Edwin Oskam, beiden verbonden aan de MRA- programma’s Duurzaamheid. Hun contactgegevens treft u in de aanhef van deze brief. Met vriendelijke groet,

Cora Smelik, mede namens het PHO Duurzaamheid MRA, de stuurgroep Green Deals MRA en de stuurgroep MRA Duurzaamheid Top

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Bijlage 1: Beslispunten voor MRA overheden en toelichting op voorliggende Green Deals en afspraken Toelichting: Deze bijlage is opgesteld op verzoek van ambtenaren van MRAoverheden en is bedoeld als input voor een collegebesluit over de standpuntbepaling m.b.t. de afspraken voor de MRA Duurzaamheid Top van 15 oktober. De bijlage bevat de beslispunten waarvan u in de collegebesluiten uit zou kunnen gaan en achtergrondinformatie over o.a. de financiële consequenties van ondertekening van de afspraken en de consequenties in termen van gevraagde personeelsinzet, impact van de afspraken, alsmede de argumenten voor en risico’s van de afspraken. Het is uiteraard geheel aan u/uw college om te bepalen op welke wijze u de afspraken agendeert.

De beslispunten op een rij 1. Het college onderschrijft de ambitie om op de Duurzaamheid Top van 15 oktober samen met MRA overheden, bedrijven en andere relevante stakeholders op de vijf voorgelegde onderwerpen tot zo concreet mogelijke afspraken te komen om op die manier een impuls te geven aan een duurzaam herstel uit de coronacrisis. 2. Het college mandateert de bestuurder die de gemeente / provincie vertegenwoordigt tijdens de Duurzaamheid Top om die afspraken namens de gemeente / provincie te ondertekenen waarmee het college formeel heeft ingestemd. Green deal houtbouw 3.1. Het college stemt in met de ondertekening in oktober van het jaarlijks te actualiseren convenant (‘Green Deal’) Houtbouw MRA 2021-2025. Daarin wordt het uitgangspunt om vanaf 2025 voor alle nieuwbouw in de MRA een schaalsprong te maken door minimaal 20% uit te voeren in houtbouw/ biobased bouw. Deze doelstelling wordt vertaald in afspraken over aan te wijzen locaties, het ontwikkelen en delen van kennis, verbetering van de

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

bouwregelgeving, kosten en businesscase afstemmen. Het college stemt er daarnaast mee in dat het stimuleren van houtbouw/biobased bouw wordt opgenomen in de (komende) omgevingsvisie en de omgevingsplannen. Het college stelt de eigen organisatie in staat de intenties van het convenant te realiseren en geeft jaarlijks aan hoe de organisatie op dit punt vorderingen maakt. Het convenant Houtbouw MRA betreft een uitdaging waar publieke en private partijen alsook kennisinstellingen (triple helix) gezamenlijk hun schouders onder willen zetten. Green deal circulair textiel 3.2. Het college stemt er mee in: toe te werken naar meer hoogwaardige inzameling van textiel met minimaal 7 kilogram per inwoner per jaar in 2025 en/of inzet op inzameling van specifieke textielstromen; zich bij toekomstige inkoop van kleding en textiel te commiteren aan de handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding; de contracten voor textielsortering en verwerking af te stemmen op een model van lokale sortering en regionale verwerking. Green deal MRA als fietsmetropool 3.3. Het college onderschrijft dat het actief betrokken en (mede)verantwoordelijk wil zijn voor het aanjagen van en het meebouwen aan de software en orgware van de fietsinfrastructuur en daarmee voor het verder stimuleren van het fietsgebruik.

Het college stemt in met: de ondertekening in oktober van het daarop gerichte overkoepelende convenant (onder het voorbehoud dat er op dat moment een afspraak is over de benodigde basisfinanciering voor de uitvoering daarvan)

deelname aan de Green Deal Fiets MRA in de rol van: o lid peloton of lid kopgroep o sprinter-klimmer bij het thema fietsservicepunten/fietsvriendelijke arbeidsvoorwaarden/kenniscluster/kind en fiets/nieuw thema: het actief verkennen van de raakvlakken tussen de eigen

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

beleidsprioriteiten en de onder dat convenant in uitwerking zijnde specifieke afspraken (gericht op resp. het openen van fietsservicepunten, op het stimuleren van werknemers om de fiets te gebruiken, op de vorming van een regionaal fiets kenniscluster en op het stimuleren van het fietsgebruik van kinderen) en en van de mogelijkheden om daarop aan te sluiten. Niet herbruikbaar plastic 3.4. Het college stemt in met het ondertekenen van de afspraak die betrekking heeft op: het opnemen van een stop op het gebruik van single use plastics bij evenementen als voorwaarde in het eigen evenementenbeleid; het bevorderen van recycling van moeilijk recyclebaar plastics door vanaf 2025 ten minste voor 1 project in de openbare ruimte als eis te hanteren dat het straatmeubilair dat wordt toegepast is samengesteld uit niet direct recyclebaar plastic; Afspraak over circulair inkopen 3.5. Het college stemt in met het schriftelijk herbevestigen van de eerder in 2018 vastgelegde intentie om tot circulair opdrachtgeven en inkopen in de MRA te komen (collegebesluit xxxx) door aan te geven dat in 2022 over de voortgang op de klimaatneutrale circulaire inkoop aan de MRA wordt gerapporteerd en door te bevestigen dat met actieve inzet wordt bereikt dat in 2025 50% van alle inkoop door de eigen organisatie klimaatneutraal en circulair plaats heeft zoals in 2018 al is voorgenomen.

Het college stemt er daarnaast mee in dat de handreikingen op de tien inkooppakketten die er eind 2022 liggen, alsmede handreikingen die op inkooppakketten die in de komende jaren worden opgeleverd, worden verspreid binnen de eigen organisatie, zodat de opdrachtgevers binnen de eigen organisatie deze kunnen gebruiken bij inkoop- en aanbestedingstrajecten binnen dat inkooppakket of om samenwerking te zoeken met andere MRA-partijen die met soortgelijke trajecten bezig zijn.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Achtergrondinformatie: nadere toelichting op de afspraken De Duurzaamheid Top van 15 oktober wordt op een andere manier voorbereid dan de Duurzaamheid Top-pen die in 2019 en 2020 werden gehouden. Op de voorgaande bijeenkomsten werden MRA- breed intenties uitgesproken, die daarna nog moesten worden geformaliseerd door individuele MRA overheden. Voor de komende Duurzaamheid Top is het de bedoeling om op de dag van de Duurzaamheid Top zelf, tot concrete besluiten te komen op de vijf voorbereidde afspraken. Daarmee wordt de kans op een succesvolle follow up vergroot. Dat vraagt er uiteraard om dat colleges hierover vooraf een expliciet standpunt innemen, zodat de bestuurders die aan de Top deelnemen, namens hun college een standpunt kunnen innemen. De afspraken die op de Duurzaamheid Top worden voorgelegd zijn het afgelopen half jaar voorbereid. Drie van deze afspraken zijn Green Deals en deze zijn een direct gevolg van een op 15 juni 2020 gehouden MRA-breed bestuurlijk overleg. Daarin spraken de bestuurders de wens uit om samen met het bedrijfsleven en kennisinstellingen te komen tot Green Deals met als doel om op die manier gezamenlijk een impuls te geven aan een duurzaam economisch herstel uit de coronacrisis.

De Green Deals Houtbouw, Circulair Textiel en Fiets MRA die vanuit dit overleg zijn geconcretiseerd vormen nu onderdeel van de besluitvorming van de Duurzaamheid Top op 15 oktober as. (zie de beslispunten 3.1 -3.3). Behalve deze Green Deals zijn er voor de Duurzaamheid Top 2021 ook twee afspraken uitgewerkt vanuit het programma circulaire economie. De eerste richt zich op de MRA-brede inzet op de toepassing van circulaire plastics, de tweede op de concretisering van de in 2018 MRA-breed uitgesproken intenties rond circulair inkopen (zie de beslispunten 3.4 en 3.5).

De essentie van de afspraken De Green Deal Houtbouw Met het convenant houtbouw MRA spreken overheden, private vastgoedpartijen en partijen als woningcorporaties, ingenieursbureaus en

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

banken af op welke wijze zij in een nauwe publiek-private samenwerking de schaalsprong in houtbouw in de MRA (20% van de woningproductie vanaf 2025) tot stand willen brengen. Dat doen zij door afspraken te maken over aan te wijzen locaties, over het ontwikkelen en delen van kennis (in samenhang met de City Deals en de innovatieprogramma’s van bijvoorbeeld de NEPROM), over verbetering van de bestaande bouwregelgeving en over kosten en haalbare business cases. De Green Deal Circulair Textiel De drie afspraken die voorliggen tijdens de Duurzaamheid Top 2021 vormen de bijdrage van de overheden aan de Green Deal Circulair Textiel en zijn er op gericht om via een gezamenlijke overheidsinzet te komen tot meer hoogwaardige inzameling van textiel in de MRA en/of inzet op inzameling van specifieke textielstromen, tot het gebruik van de Handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding bij de inkoop van bedrijfskleding en textiel en tot de uitwerking samenwerking sorteren en verwerken MRA-overheden via contractering. Deze afspraken maken deel uit van een bredere set van afspraken met kennisinstellingen en bedrijven over Circulair Textiel. De Green Deal Fiets MRA De Green Deal Fiets MRA beoogt de potentie van de fiets in de regio te versterken en het goed ontwikkelde netwerk van (snel)fietspaden optimaal te benutten.

Hiertoe werken private en publieke partijen intensief samen om ideeën om te zetten in concrete projecten die het gebruik van de fiets in de metropoolregio stimuleert. Het accent ligt daarbij niet op de fietsinfrastructuur zelf, maar juist op andere aspecten van het fietsecosysteem (de ‘software’ en ‘orgware’) waarmee het maatschappelijk rendement op de investeringen in die fietsinfrastructuur (in de vorm van een intensiever gebruik daarvan) kan worden verhoogd. Plastic In het Programma Circulaire Economie is de ambitie neergelegd om in de MRA in 2025 te komen tot een 25% hoogwaardiger gebruik en verwerking van plastic kunststoffen t.o.v. 2020. De afspraken die voorliggen tijdens de Duurzaamheid Top zijn bedoeld om aan deze ambitie invulling te geven.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Circulair opdrachtgeven en inkopen In 2018 hebben alle MRA-overheden in een intentieovereenkomst afspraken vastgelegd over circulair opdrachtgeven en inkopen en zich hiermee gecommitteerd aan de volgende doelen en resultaten: 1. 10% circulair inkopen in 2022. 2. Stappen maken voor de verdere doorgroei naar 50% circulair opdrachtgeven en inkopen in 2025. 3. In 2025 een apart besluit te nemen over het in vervolg daarop te bereiken eindbeeld van volledig circulair opdrachtgeven en inkopen in de jaren daarna, waarbij wordt bepaald of 2030 als eindjaar haalbaar en wenselijk is. Tijdens de Duurzaamheid Top 2021 worden afspraken gemaakt die hierop voortborduren en de eerder geformuleerde ambities helpen realiseren.

Consequenties van ondertekening voor MRA-overheden (incl. financiële consequenties en benodigde capaciteitsinzet) De Green Deal Houtbouw De gemeenten gaan door ondertekening akkoord met een inspanningsverplichting om houtbouw hoog op de woningbouwagenda te zetten: Zij wijzen geschikte locaties voor houtbouw aan, voor korte en langere termijn. Vanaf 2022 wijzen gemeenten jaarlijks minimaal 1 locatie aan voor houtbouw en zorgen ervoor dat deze locatie op de markt komt, Zij nemen het stimuleren van houtbouw op in hun op te stellen omgevingsvisies, Bij uitgifte van eigen grond zorgen zij dat de uitgiftevoorwaarden ondersteunend zijn aan dit convenant houtbouw MRA, Zij werken aan het vroegtijdig vergroten van de interne expertise rond houtbouw door middel van het voor relevante ambtenaren bijwonen van informatie- en expertsessies en het delen van kennis tussen de relevante interne onderdelen en ervaring binnen de MRA met andere gemeenten,

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Zij stellen de eigen organisatie in staat om de intenties van dit convenant te realiseren. Directies woningbouw en duurzaamheid geven ieder jaar binnen de MRA aan hoe de organisatie op dit punt vorderingen maakt, Projectvoorstellen vanuit de markt richting houtbouw zullen zij positief waarderen en ondersteunen bij de uitwerking, Zij vragen aan ontwikkelende partijen een milieu-impact berekening op basis van LCA (Levens Cyclus Analyse, bijvoorbeeld bij MPG) waarbij nadrukkelijk biogeen CO2 opgeslagen in hout en biobased materialen wordt meegerekend. Deze inspanning zal per gemeente enige extra capaciteit vergen, zoals bij elke transitie en nieuwe werksoort. In de kennisagenda opgenomen in het MRA convenant zijn handreikingen gedaan om daaraan tegemoet te komen met actief onderling kennisdelen en inzet van de flexibele schil in de MRA. Gemeenten zoals Amsterdam hebben inmiddels de nodige ervaring met houtbouwprojecten en hebben toegezegd hun kennis met andere MRAgemeenten te zullen delen. Ambtenaren zullen gerichte trainingen moeten volgen, mede aangeboden via de MRA en de City Deals (ministerie BZK). Wat betreft mogelijke extra kosten van houtbouw: door integraal met alle stappen in de ontwikkel- en bouwketen te rekenen is de verwachting dat de (life time) investeringskosten van projecten tot 10 lagen niet tot nauwelijks duurder zullen zijn dan bij traditionele bouw.

In afspraken tussen gemeenten en private partijen rond de kosten van projecten zullen partijen deze integrale kostenopstelling gaandeweg onder de knie krijgen. De reductie van emissies van CO2 en stikstof is daarentegen zeer fors in deze vergelijking. Voor provincies zijn de volgende afspraken opgenomen: Wanneer de houtbouwdoelstelling wordt overgenomen door de gemeenten, zullen de gezamenlijke gemeenten in regionaal verband met de provincies het woonakkoord daarop met een wijzigingsovereenkomst actualiseren; Zij maken ruimte in regionale plannen voor de realisatie van nieuwe gebieden met multifunctioneel bos. In de loop van 2022 rapporteren de provincies over vorderingen op dit terrein.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

De Green Deal Circulair Textiel Ondertekening van de afspraak over Circulair Textiel tijdens de Duurzaamheid Top betekent voor MRA-overheden dat: zij zich door het gebruik van de Handreiking hoogwaardige inzameling inzetten om meer hoogwaardig textiel in te zamelen en zo toe te werken naar minder hoogwaardig textiel in het restafval. zij toezeggen om bij toekomstige inkooptrajecten van bedrijfskleding en textiel de Handreiking Inkoop circulair textiel te gaan gebruiken. Daardoor wordt én de markt voor circulair textiel gestimuleerd én een concrete bijdrage geleverd aan de reductie van de negatieve effecten van textiel èn d.m.v. van inkoop aan het bereiken van de doelstellingen op circulaire inkoop. zij een actieve bijdrage gaan leveren aan de verkenning naar het afstemmen van een model van lokale sortering van al het ingezamelde textiel (per gemeente of per groep van gemeenten) op herdraagbaar en niet-herdraagbaar, en regionale verwerking van het niet-herdraagbare textiel. Ondertekening van de Green Deal Circulair Textiel heeft in beginsel geen financiële consequenties voor MRA-overheden omdat het reguliere werkzaamheden betreft op afvalbeleid, op inkoop en aanbesteding en contractvorming. Voor het afvalbeleid hebben verschillende overheden laten weten dat zij de afspraken gaan opnemen in hun afvalbeleid.

Voor inkoopaanbesteding geldt dat overheden ook op deze manier werken en de handreiking een extra impuls geeft zonder financiële consequenties. Voor contractvorming bij sortering-verwerking betreft het een richtinggevende uitspraak om samenwerking te onderzoeken. De afspraken vragen om incidentele inzet van de beleidsmedewerker afval voor de verkenning naar sorteren en verwerken en inzet voor het vertalen van de doelstelling voor 7 kg naar maatregelen in de gemeente. De Green Deal Fiets MRA Artikel 8 van het convenant dat betrekking heeft op de financiën en bekostiging van de Green Deal Fiets is nog niet uitgewerkt. Voor een succesvolle uitrol van activiteiten na de ondertekening daarvan is jaarlijks naar

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

schatting een bedrag van 75.000 euro nodig. Deze basisfinanciering is nodig om de inzet van een trekker van die uitrol te kunnen financieren en voor bijv. communicatie en events. Daarnaast zullen er ook budgetten noodzakelijk zijn voor financiering van de te ontwikkelen activiteiten op de concrete thema’s (projectfinanciering), maar de omvang daarvan is afhankelijk van nadere keuzes en maken geen deel uit van de basisfinanciering. De inzet is om de benodigde basisfinanciering van naar verwachting 75.000 euro in de periode tot eind 2022 deels te dekken uit bestaande budgetten van de MRA en de Vervoerregio en deels te dekken uit bijdragen van nietoverheden. Van de gemeenten en de provincies zal in principe geen financiële bijdrage worden gevraagd voor het jaar 2022. Met de leden van het MRA Platform Mobiliteit (Vervoerregio, provincies N-Holland, Flevoland en gemeenten Amsterdam en Almere) zal worden gesproken over de mogelijkheid van een financiële bijdrage. In de periode tot 15 oktober zal in nadere gesprekken met alle betrokken stakeholders moeten blijken of dergelijke afspraken kunnen worden gemaakt op een wijze die voor alle betrokken stakeholders acceptabel is. Dit is een noodzakelijke voorwaarde voor het kunnen afsluiten van de Green Deal Fiets MRA. Voor de periode na 2022 zal opnieuw worden bezien wat een logisch financieringsvoorstel is.

Over de benodigde projectfinanciering kunnen in het convenant op dit moment nog geen concrete uitspraken worden gedaan en bindende financiële afspraken worden gemaakt. Per thema zal worden bezien welke ambities worden geformuleerd, welke concrete activiteiten daarvoor nodig zijn en welke financieringsmogelijkheden daarvoor beschikbaar zijn. De benodigde projectfinanciering zal door de partijen die betrokken zijn bij het betreffende thema gezamenlijk moeten worden gevonden. De consequenties van ondertekening van het convenant voor de personeelsinzet zijn afhankelijk van de wijze waarop overheden daarop aansluiten. Deze inzet is minimaal indien gekozen wordt voor een rol in het ‘peloton’, maar is substantiëler indien gekozen wordt voor een rol in de ‘kopgroep’ of een rol als ‘sprinter’ of ‘klimmer’ op een specifiek thema (waarbij deze keuze uiteraard mede bepaald zal worden door de mate waarin deze thema’s aansluiten op de eigen beleidsfocus).

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Plastic Zowel vanuit overheden als vanuit de evenementensector zijn binnen de MRA veel initiatieven en goede voorbeelden op welke manier single use plastics bij evenementen vermeden kunnen worden. Denk daarbij bijv. aan de toepassing van statiegeldsystemen voor bekers. Deze voorbeelden willen we gaan uitrollen binnen de hele regio. Dit vraagt van overheden het toepassen van de goede voorbeelden in de lokale wet- en regelgeving en het toepassen van beleidsregels voor inkoop bij zelf georganiseerde evenementen over het stoppen van single-use plastics. Vanuit de MRA worden de overheden daarbij ondersteund door een handreiking en uitwisseling van kennis en expertise van de goede voorbeelden. De MRA-overheden kunnen door toepassing van recyclaat uit mixed plastics in producten in de openbare ruimte het hergebruik van deze moeilijk recyclebare plastics actief stimuleren. Gevraagd wordt in elk geval 1 project in de openbare ruimte te realiseren, om zo aan inwoners te laten zien wat MRA overheden doen om de recycling te stimuleren en dit als economische activiteit stimuleren. Ondertekening van deze afspraak heeft in principe geen financiële consequenties omdat het reguliere werkzaamheden betreft op het evenementenbeleid en op de productencatalogus/leidraad openbare ruimte.

Voor het evenementenbeleid geldt dat overheden dit periodiek een update geven, waarbij zij dan gebruik kunnen maken van de goede voorbeelden van andere MRA-overheden. En voor de producten in de openbare ruimte geldt dat de optie voor gerecycled plastic toegevoegd moet worden in de productencatalogus of leidraad openbare ruimte (of soortgelijk document). De afspraken vragen om enige extra personele inzet bij de herijking van het huidige evenementenbeleid en om inzet vanuit de vakafdelingen openbare ruimte om producten in de openbare ruimte te realiseren. Circulair opdrachtgeven en inkopen Het instemmen met de voorgestelde afspraken op dit thema heeft consequenties voor MRA-overheden. Zo vraagt het kunnen aantonen dat in 2022 en verder de eerder afgesproken mijlpalen worden gehaald om een datagedreven aanpak, waarbij zowel vanuit het MRA Programma Circulaire Economie als de Amsterdam Economic Board ondersteuning wordt geboden bij het monitoren van circulaire inkoop.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Het behalen van de genoemde mijlpalen vraagt van MRA-overheden daarnaast om binnen de eigen organisatie te zorgen voor de benodigde competentieontwikkeling voor sturing, uitvoering en monitoring van circulair opdrachtgeven en inkopen, maar ook om het anders (durven) omgaan met bestaande procedures. Om alle MRA overheden hierin te faciliteren biedt het MRA Programma Circulaire Economie een kennisnetwerk, een expertpool, diverse tools en handreikingen, die binnen een MRA breed netwerk worden ontwikkeld al dan niet ondersteund met expertise van buitenaf. Het instemmen met deze afspraken heeft geen financiële conseqenties.

Impact van de afspraken De Green Deal Houtbouw Belangrijkste punt van overweging is het bijdragen aan forse reductie van de uitstoot van CO2 en stikstof. Momenteel is de bouwsector als geheel verantwoordelijk voor 40% van de totale CO2 uitstoot. Onderstaand schema laat zien hoe hout (CLT) opgenomen CO2 vasthoudt. Door remontabel ontworpen woningbouw wordt circulariteit flink bevorderd. Door industriële modulaire houtbouw zal bovendien de woningproductie op korte termijn kunnen versnellen. Tenslotte is de bij dit convenant ingezette publiek-private (triple helix) samenwerking als zeer waardevol en essentieel voor de transitie naar een snellere en betere woningbouw bevonden.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

De Green Deal Circulair Textiel De textielsector is een economisch belangrijke en groeiende activiteit: een kwart van de Nederlandse textielindustrie zit binnen de MRA, het gaat om ca. 2.200 vestigingen, 10.000 werknemers, € 4,5 miljard omzet/jaar. Via de afspraken in het kader van deze Green Deal kan dan ook niet alleen een impuls worden gegeven aan de verduurzaming van deze belangijke sector (textiel is één van de meest schadelijke afvalstromen in termen van CO2uitstoot, watergebruik en recycling), maar ook aan de versterking van de economische kracht van de MRA op het gebied van circulair textiel. Momenteel wordt ongeveer 8,5 Kton textiel jaarlijks ingezameld, door het volgen van deze afspraak zal deze hoeveelheid bijna worden verdubbeld (16,9 Kton textiel). De Green Deal Fiets MRA In het convenant zijn de volgende doelen van de Green Deal Fiets MRA opgenomen:

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

1. De potentie van de fiets in de regio te versterken en het goed ontwikkelde netwerk van (snel)fietspaden optimaal te benutten. Hiertoe werken private en publieke partijen intensief samen om ideeen om te zetten in concrete projecten die het gebruik van de fiets in de metropoolregio stimuleert; 2. Bij te dragen aan de CO2-doelstelling, die is afgeleid van het Regionaal Mobiliteitsplan voor zover het betrekking heeft op de MRA en voor zover het gaat om het onderdeel ‘stimuleren actieve mobiliteit’. De potentiële CO2-reductie (t.o.v. 1990) voor dit onderdeel in de MRA voor de duur van dit convenant (2025) wordt geschat tussen 4-11 kiloton CO2. 3. Het bevorderen van de onderlinge samenwerking tussen overheden, bedrijven en kennisinstellingen op het gebied van fiets; 4. Het (inter)nationaal uitdragen van het belang van fietsgebruik voor een slimme, gezonde, goed bereikbare, leefbare samenleving. Over de impact van fietsstimulerende maatregelen is al enige informatie beschikbaar. Zo is op basis van ervaringen met fietspilots bij grote bedrijven in onze regio bijvoorbeeld bekend wat een effectief fietsplan bij een organisatie gemiddeld per werknemer jaarlijks kan opleveren in termen van groei van het fietsgebruik, reiskostenbesparing, arbeidsproductiviteit, uitstoot en gezondheidskostenbesparing.

Overigens moet de samenwerking tussen overheden, bedrijven en kennisinstellingen op de Green Deal Fiets in de MRA ook tot nieuwe / extra economische activiteiten en de creatie van nieuwe werkgelegenheid leiden en tot een nog sterker gewaardeerde positie als voorbeeldregio voor cultuur, kennis en innovatie rond fietsen. M.b.v. de beschikbare kengetallen om de impact van de fietsstimulerende maatregelen te registreren, zal in 2022 een dashboard worden ingericht, waarin de impact wordt gerelateerd aan de doelen. Plastic De afspraken voor de Duurzaamheid Top moeten zowel leiden tot een beperking van het gebruik van plastics (en daarmee aan de belasting van ons leefmilieu) en een impuls geven aan het hergebruik van moeilijk recyclebare mixed plastics.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

De toepassing van mixed plastics in producten in de openbare ruimte kan daarnaast zorgen voor een bijdrage aan de werkgelegenheid in het productieproces. De groene plasticfabriek in Almere is daar een goed voorbeeld van. Omdat er veel plastic (verpakkingen) producerende bedrijven in de MRA gevestigd zijn, is de aanverwante werkgelegenheid groot. En daarbij is het van belang om deze industrie te bewegen om een bijdrage te leveren aan het verminderen van het plasticprobleem en op de lange termijn de werkgelegenheid te behouden. De impact van de afspraken valt op dit moment lastig te kwantificeren. Circulair opdrachtgeven en inkopen Circulaire opdrachtgeven en inkopen is een belangrijk instrument voor overheden om de milieuvoetafdruk van hun organisatie direct te verkleinen. Minstens zo belangrijk is dat het circulaire economische activiteiten aanjaagt. Door krachten te bundelen en op een voorspelbare en vergelijkbare manier de markt te bevragen, worden koplopers in verschillende marktsegmenten gestimuleerd met steeds duurzamere oplossingen te komen en worden renderende business cases mogelijk gemaakt. Met deze uitwerking zetten we de bundeling van krachten op MRA schaal voort en zorgen we voor aansluiting bij vergelijkbare ontwikkelingen landelijk, in andere regio’s en internationaal.

Kennisuitwisseling en -deling leidt tot versterking en versnelling in het behalen van de eigen ambities. De bundeling van krachten door MRA overheden biedt een belangrijke basis om met het bedrijfsleven, maatschappelijke partners en kennisinstellingen gezamenlijke ambities te formuleren.

Onderbouwing gevraagde beslissingen Met het uitspreken van steun voor de voorgelegde afspraken wordt bereikt dat op vijf thema’s een forse impuls aan de duurzaamheidsambities kan worden gerealiseerd. Via deze afspraken wordt een concrete bijdrage geleverd aan de ambities m.b.t. verduurzaming en innovatie door niet te blijven steken in intenties, maar gezamenlijk concrete richtinggevende besluiten te nemen. Het college laat de MRA weten op de genoemde onderdelen gezamenlijk met mede-overheden tot de genoemde uitwerkingsbesluiten te willen komen.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Argumenten Een bundeling van krachten vanuit de overheden is een voorwaarde om te komen tot innovaties en nieuwe economische proposities Om tot werkbare proposities te komen is het van belang dat overheden op MRA-schaal gelijke voorwaarden aan het bedrijfsleven stellen of via samenwerking een markt creëren met een omvang waarop bedrijven met een zekere schaalgrootte rendabel kunnen opereren. Kansen kunnen niet of vooralsnog niet worden benut als alle overheden op de vijf onderwerpen steeds de eigen (inkoop)voorwaarden blijven hanteren. Overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven versterken elkaar in de transitie naar een duurzame economie De voorliggende afspraken op de vijf onderwerpen zijn in samenwerking met het bedrijfsleven en andere stakeholders uitgewerkt. Bijvoorbeeld bij houtbouw met ontwikkelaars, institutionele beleggers, woningcorporaties, de bouwsector en kennisinstellingen. Bij textiel met inzamelaars, sorteerders, technologische bedrijven, onderwijsinstellingen, retailers en consumentenorganisaties. En in het geval van de inzet van circulaire plastics ten behoeve van straatmeubilair met het innovatieve plasticbedrijf dat in Almere is gevestigd. De inzet van de voorgelegde afspraken is dat overheden en bedrijfsleven elkaar aanvullen en versterken.

Bijvoorbeeld doordat, zoals bij circulair textiel wordt voorgesteld, overheden via de eigen circulaire inkoop het bedrijfsleven helpen bij het toepassen van gerecycled materiaal. Door die verbreding en innovaties kunnen door het bedrijfsleven vervolgens nieuwe afzetmarkten worden gegenereerd, kan marktexpansie plaatsvinden en ontstaan nieuwe vormen van (circulaire) werkgelegenheid. Op deze manier versterken overheid en bedrijfsleven elkaar en wordt direct bijgedragen aan de beoogde duurzame verbetering als antwoord op de coronacrisis. De afspraken dragen bij aan innovaties en de omslag naar een duurzame en circulaire economie De voorgelegde afspraken sluiten aan op de MRA-Agenda 2020-204 waarin de

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

omslag naar vormen van nieuwe duurzame en circulaire economie en nieuwe vormen van duurzame werkgelegenheid doorsnijdend uitgangspunt is. De gemeente heeft in 2020 met de MRA Agenda ingestemd (besluit nr. xxxx). De afspraken sluiten ook aan op het voorstel van de transitiecommissie voor de versterking van de samenwerking in de MRA. In dat advies wordt gepleit voor een intensivering van deze samenwerking om met elkaar te werken aan een nieuwe ambitie: een metropool van grote klasse die o.a. gekenmerkt wordt door zijn duurzame innovatiekracht en zijn duurzame verbindingen. De transitie naar een duurzame economie schept kansen op de arbeidsmarkt en vraagt om nieuwe afspraken en arrangementen op de arbeidsmarkt De wens om te komen tot MRA Green Deals tussen overheden, bedrijfsleven en andere stakeholders werd in het voorjaar 2020 in sterke mate ingegeven door de coronacrisis. Enerzijds was er de angst dat de coronacrisis – na het afloop van de steunpakketten van de rijksoverheid – zou leiden tot een forse toename van de werkloosheid. Anderzijds was er de gedachte dat de transitie naar een duurzame economie nieuwe economische kansen en daarmee als banenmotor zou kunnen fungeren. Op dit moment is nog onduidelijk hoe de werkloosheid zich de komende tijd zal gaan ontwikkelen.

Het zicht op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt wordt immers nog altijd versluierd door het effect van de steunpakketten waarmee de economie en het bedrijfsleven worden ondersteund en doordat veel mensen (waaronder veel jongeren) zich voor kortere of langere tijd van de arbeidsmarkt lijken te hebben teruggetrokken. Wel is dat duidelijk dat een aantal sectoren (m.n. de sectoren die ook voor de coronacrisis al te maken hadden met tekorten) nog steeds te maken heeft met toenemende krapte. Tegelijkertijd is duidelijk dat er kansen liggen om banen te creëren via de transitie naar een duurzame economie. De groei van allerlei duurzame economische activiteiten is fors en nu reeds zitten bijv. netbeheerders, bouwen installatiebedrijven, logistieke bedrijven, adviesbureaus te springen om mensen met de juiste skills en competenties (daarbij gaat het voor een deel om mensen met een technische achtergrond, maar zeker niet alleen). Hierbij past wel het voorbehoud dat dergelijke activiteiten deels in de plaats komen van niet duurzame activiteiten, waardoor het netto effect op de werkgelegenheid (fors) kleiner is dan het bruto effect. Zo blijkt uit een rapport

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

van SEO uit 2020 dat er met de uitvoering van de aan de verduurzaming gekoppelde investeringsagenda in Noord-Holland jaarlijks ca 16.000 en in Flevoland ca 1800 fte gemoeid zijn, maar dat dit werk in belangrijke mate uitgevoerd zal (moeten) worden door mensen die daarvoor andere werkzaamheden verrichtten1. Er is derhalve vooral een wendbare, inclusieve onderwijs- en arbeidsmarkt nodig om de transitie naar een duurzame MRA-economie te realiseren. Hoe actueel dit vraagstuk is, zagen we de afgelopen periode. In maart 2020 vielen per direct sectoren stil en moesten mensen op zoek naar ander werk, veelal in een andere sector. Dit gaat echter niet vanzelf en vraagt om een gecoördineerde aanpak. Voor Techniek en Bouw krijgt die vorm via de loopbaanpaden Techniek en Bouw die zorgen voor een ketenaanpak van gemeenten, onderwijs en werkgevers waar mensen van uitkering naar werk en van werk naar werk kunnen bewegen. Die ervaringen kunnen we goed gebruiken bij het verder vormgeven van de human capitalopgave van de Green Deals. Er waren voor de coronacrisis al tekorten in de techniek en de bouw, maar door de verduurzamingsambities (en de vergrijzing) zullen deze tekorten en tekorten in andere sectoren groeien. Dat betekent dat mensen die nu werkzaam zijn in krimpberoepen omgeschoold moeten worden naar werken in de techniek of andere sectoren. B.v.

van directiesecretaressen naar installatie- en onderhoudsmonteur of naar planner of logistiek medewerkers. Of dat huidig technisch personeel bijgeschoold moet worden om met nieuwe technieken zoals waterstof te kunnen werken. House of Skills en haar partners2 dragen bij aan het realiseren van een meer wendbare arbeidsmarkt door in te zetten op het versterken van leven lang ontwikkelen, intersectorale mobiliteit en het vergroten van duurzame inzetbaarheid, De skillsaanpak en het ontwikelen van skillsinstrumenten staan daarbij centraal. Voor de Green Deals wordt gewerkt aan het omzetten van relevante functies in skillsprofielen. Er wordt een skillsbased en modulair mbo en hbo-aanbod ontwikkeld en voor de relevante functies komen 1

SEO, Duurzaamheid en energietransitie in Noord-Holland en Flevoland: Gevolgen voor de arbeidsmarkt, augustus 2020. 2 22 AWVN, Board, CNV Vakcentrale, FNV, gemeente Amsterdam, HAN, HvA, ManpowerGroup, MRA, NOVA, OBA, ROCvA/F, Saxion, TNO, UvA, VNO-NCW West, VU.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

skillspaspoorten beschikbaar die ingezet gaan worden bij om- en opscholingstrajecten. Het arbeidsmarktbeleid van zowel de provincie Noord-Holland als Flevoland heeft inmiddels volledig de focus op de klimaatopgave. Dit wordt gecombineerd met de al bestaande focus op de tekorten in techniek en technologie. Voor en met de gehele provincie Noord-Holland is (november 2020-maart 2021) met ruim 160 stakeholders (onderwijsinstellingen, bedrijven, brancheverenigingen, House of Skills, overheden en andere partijen) het Manifest Werken en Ontwikkelen 2030 ontwikkeld, een visie op het samenwerken aan een veerkrachtige technische en technologische arbeidsmarkt voor een duurzaam en groen Noord-Holland. Hieruit komt voort: het vormen en aanjagen van coalities met die stakeholders die noodzakelijk zijn voor het realiseren van oplossingen voor de klimaat en arbeidsmarkt vraagstukken. Beide provincies werken nauw samen binnen de Human Capital Agenda Klimaatopgave MRA. Gecombineerde ontwikkelcoalities van beide provincies gaan allereerst aan de slag met de onderwerpen: voldoende techniek instroom en de intensivering van de samenwerking onderwijs en arbeidsmarkt. Met name verbinden wat er al is, aanjagen samenwerking en vervolgens openstaande knelpunten benoemen en agenderen is het instrument om het beleid te realiseren.

De afspraken voor de Duurzaamheid Top sluiten inhoudelijk aan op het duurzaamheidsprogramma van de gemeente / provincie Dit is per MRA overheid verschillend en kan in de nota voor de eigen situatie op maat ingevuld worden. Risico’s en kanttekeningen Aan het uitgangspunt dat afspraken moeten passen binnen financiële kaders wordt na toepassing toch niet voldaan De afspraken hebben betrekking op nieuwe vormen van inkoop (textiel, plastic, circulair opdrachtgeven), nieuwe vormen van verwerkingscontracten (textiel, plastics), nieuwe vormen van kaders en contracten bij woningbouwprojecten (houtbouw) en op nieuwe vormen van samenwerking (circulair textiel, fiets). Juist doordat nog geen ervaringsgegevens bekend zijn, is het mogelijk dat in de praktijk op onderdelen toch een kostenverhoging

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

voor de gemeente /provincie gaat optreden als gevolg van de nieuwe contracten en inkoopafspraken /overeenkomsten. Mocht hiervan sprake zijn, dan zal de betreffende afspraak in de uitvoering moeten worden gestopt of moeten overheden en bedrijfsleven opnieuw met elkaar in gesprek om te bezien hoe deze toename in kosten alsnog opgevangen kan worden. In algemene zin is het hierbij van belang op te merken dat het bij circulaire cases het niet alleen gaat over de aanvangskosten, maar over de kosten over de gehele gebruiksperiode. Daarbij is de inzet om de levensduur van producten te verlengen en de restwaarde zo hoog mogelijk te houden, door producten zo te ontwerpen dat zij opnieuw hoog in de cyclus kunnen worden gebracht. Dit vraagt waarschijnlijk om het bijeenbrengen van deelbudgetten (en deelverantwoordelijkheden) in de organisatie. Mogelijk is een langere termijn perspectief alsmede een meer integrale aanpak in het terugverdienen van aanvangskosten en het redeneren vanuit waarde(behoud) daarvoor nodig. Soms kan via een analyse van de kosten over de gehele gebruiksperiode worden aangetoond dat hogere aanvangskosten niet leiden tot hogere kosten overall.

Eigen gemeente / provincie staat buiten ontwikkelingen Met de MRA overheden die de MRA-brede afspraken onderschrijven, kan gezamenlijk een gunstige uitgangspositie bij het aangaan van contracten met leveranciers of afvalverwerkende instanties worden gecreëerd. Ook profiteren zij direct van de innovaties en leereffecten die optreden. Hoe meer MRA overheden meedoen, hoe gunstiger beide effecten. Vandaar het belang om te bereiken dat zoveel mogelijk MRA overheden tot overeenstemming komen tijdens de Duurzaamheid Top. Uitvoering Op basis van besluitvorming door de colleges zullen de afspraken op de Duurzaamheid Top van 15 oktober door alle afzonderlijke MRA-overheden die dat willen en de vertegenwoordigers van de betrokken bedrijven en andere stakeholders worden ondertekend

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Na de Duurzaamheid Top zullen vervolgens de afspraken verder worden uitgewerkt en heeft voorbereiding plaats om op de aangegeven data de implementatie te starten. Hierover wordt op dat moment voor zover nodig en indien gewenst per afzonderlijke afspraak en per afzonderlijk onderwerp een implementatieplan aan de colleges voorgelegd.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Bijlage 2 Afspraken MRA Duurzaamheid Top 2021 A: Green Deal Houtbouw B: Green Deal Circulair Textiel C: Green Deal Fiets MRA D: Plastic E: Circulair opdrachtgeven en inkopen

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

A1 Green Deal Houtbouw (toegevoegd als aparte bijlage)

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

A2 Ontvangen reacties van overheden Op 2 juni 2021 is het concept-convenant (Green Deal) houtbouw MRA 2021-2025 besproken in het MRA Portefeuillehouders Overleg Bouwen en Wonen. Afgesproken is dat dit bestuurlijk platform de besluiten neemt over het voor te leggen convenant houtbouw. Hun commentaar betrof vooral de mogelijk hogere kosten van houtbouw en de vraag naar onderbouwing van de keuze voor houtbouw om de CO2 uitstoot te kunnen reduceren. In de bestuurlijke stuurgroep houtbouw MRA met Thijs Kroese (Gemeente Purmerend) als voorzitter en Jan de Reus (Provincie Flevoland) als 2 deelnemers namens PHO Bouwen en Wonen, waarin verder deelnemen de wethouders Maaike Veeningen (gemeente Almere), Jack Schoone (gemeente Lelystad), Marieke van Doorninck (gemeente Amsterdam) alsmede namens de vastgoedpartijen Desirée Uitzetter (BPD), Gertjan van der Baan (Vesteda), Ronald Huikeshoven (AM), Hans Meurs (VORM), Jan van Barneveld (De Alliantie) en namens de kennisinstellingen Arjan van Timmeren (TU Delft) is op 17 juni j.l. grotendeels over dezelfde onderwerpen gesproken. Daarnaast is benadrukt dat het convenant houtbouw MRA geen verplichtend karakter moet krijgen maar vooral ervaren moet worden als een gedeelde inspanning waar publieke en private partijen hun schouders onder willen zetten.

Verder heeft de bestuurlijke stuurgroep houtbouw aangegeven dat de uitdagingen om het gestelde doel van 20% houtbouw vanaf 2025 te halen beter in de tekst zouden moeten worden opgenomen. Dus niet alleen een optimistisch verhaal, ook aandacht voor de zaken die we samen moeten overwinnen. Deze opmerkingen zijn verwerkt in het definitieve convenant houtbouw MRA.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Ook de opmerkingen van de private partijen en de kennisinstellingen zijn voor het grootste deel verwerkt. Zowel in de begeleidende kernwerkgroep als in de brede projectgroep (beide triple helix georganiseerd) is men tevreden over het resultaat. Commentaar MRA-overheden op de ‘voorloper’ De ‘voorloper’ van het convenant op 6 mei 2021 is ter commentaar aan alle MRA-gemeenten en de twee provincies gestuurd. Ook dat commentaar is zoveel als mogelijk verwerkt. Hieronder een schets daarvan. Op genoemde voorloper zijn van 16 MRA-gemeenten en van de Provincie Noord-Holland inhoudelijke reacties ontvangen. Het gaat om de gemeenten Almere, Amstelveen, Amsterdam, Bloemendaal, Diemen, regio Gooi en Vechtstreek, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemstede, Velsen, Ouder-Amstel, Waterland, Zaanstad en Zandvoort. Vrijwel alle gemeenten (met uitzondering van de regio Gooi en Vechtstreek) hebben aangegeven met een positieve grondhouding naar het convenant te kijken. Per aspect hieronder de belangrijkste bemerkingen en de wijze waarop daarmee in deze definitieve versie is omgegaan. Kennis en expertise Van enkele kleinere gemeenten kwam de reactie of zij wel genoeg capaciteit en kennis in huis hebben om uitvoering te kunnen geven aan het convenant houtbouw.

Actief kennis delen en nauwe samenwerking tussen gemeenten en met private partijen en kennisinstellingen zijn mede daarom extra benadrukt in het convenant, vooral wat betreft zaken als kosten, risico’s van houtbouwprojecten, tenders en leren van gerealiseerde projecten. De ontwikkeling van kennis en ervaring rond houtbouw is een belangrijk onderdeel van de kennisagenda die onderdeel is van dit convenant. De mogelijkheid om daarvoor via de MRA externe capaciteit (flexibele schil) in te zetten wordt daarvoor bekeken. Kosten van houtbouw Veel gemeenten hebben zorgen over mogelijke hogere kosten van houtbouw ten opzichte van traditionele bouw en willen weten hoe deze kosten verdeeld

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

worden over de verschillende betrokken partijen. Daarbij is de mogelijke invloed op de grondprijs onzeker. De partijen die het convenant ondertekenen zullen zich inspannen de kostendragers zo goed mogelijk en vooral integraal in beeld te brengen. Daarmee zullen zij meer greep hebben op de knoppen waaraan gedraaid kan worden. Met de geplande schaalsprong en de snelle toename van de kennis rond houtbouw is de verwachting dat de huidige investeringskosten van houtbouw binnen een afzienbare periode verbeterd zullen worden. Daartoe is een wezenlijke andere aanpak van de ontwikkel- en bouwketen van belang. Zie daarvoor ook de bijlage over kosten en business cases in dit convenant. Inspanningsverplichting Voor enkele gemeenten had de ‘voorloper’ nog teveel het karakter van een resultaatverplichting. Een strikte afspraak om iedere gemeente te laten voldoen aan de 20% houtbouw doelstelling is niet voor iedere gemeente realistisch en zou bovendien teveel leiden tot een ongewenste onderlinge afrekencultuur. Naar aanleiding van deze signalen is besloten om de 20% doelstelling te betrekken op de gehele jaarlijkse woningproductie in de MRA, dus als een inspanningsverplichting. Sommige projecten kunnen wellicht in hout worden uitgevoerd, terwijl dat op andere locaties minder goed mogelijk is. Een uitdaging voor de onderlinge afstemming van de woningproductie binnen de MRA.

Zie ook de voorgestelde concrete afspraken onder E.3 in het convenant. Locaties Voor de meeste gemeenten is het nog te vroeg om in dit stadium voldoende concrete locaties voor houtbouw aan te wijzen. De intentie is zeker aanwezig maar de komende maanden zullen diverse gemeenten intern moeten afstemmen welke locaties specifiek voor houtbouw geschikt kunnen zijn. De regelgeving (zoals de MPG en de BENG2) is feitelijk niet sturend, maar gemeenten denken in afspraken met private partijen en in tenders hieraan toch invulling te kunnen geven.

Snelheid van bouwen Versnelling van de MRA woningbouwproductie een belangrijk gezamenlijk doel. Bij veel gemeenten bestaat de zorg of de ambitie om 20% in hout te bouwen (vanaf 2025) niet vertragend kan werken op de

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

woningbouwproductie. Op redelijke termijn, als houtbouw goed is ingeregeld in de Nederlandse context van de ontwikkel- en bouwsector, zal houtbouw door industrialisatie en modulaire bouw én snellere assemblage zeker voor versnelling zorgen. In de komende jaren zal moeten blijken of een effectieve publiek-private samenwerking kan zorgen voor een versnelling, ook in de houtbouw. Transitie naar een bouwsector met veel lagere emissies is nu leidend. Werkgelegenheid In de stuurgroep Duurzaamheid Top is gevraagd naar de effecten van houtbouw op de werkgelegenheid (human capital). In het convenant is beschreven dat economisch haalbare houtbouw een hoge mate kent van prefabricatie, van industrieel en modulair ontwerpen, ontwikkelen en bouwen. Zo veranderen in de uitvoering de bouwplaatsen in montageplaatsen en verschuift de fysieke bouw naar fabrieken en machines. Met de schaalsprong naar 20% van de woningproductie in hout ontstaan kansen voor modernisering van de werkgelegenheid in de bouw in de MRA. Deze nieuwe werkgelegenheid betekent niet dat het aantal bouwvakkers zal toenemen. Het type werk bij houtbouw wordt schoner, veiliger en vindt plaats in een beschermde omgeving.

Bovendien zal deze vorm van industrialisatie compenseren dat er in de komende jaren veel te weinig werkers in de bouw zullen zijn om de doelstelling van 1.000.000 woningen tot 2030 in Nederland te halen (bron: Planbureau voor de Leefomgeving 2021). Parallel zal gewerkt moeten worden aan een nieuwe impuls voor de houtindustrie in de MRA. De strategische ligging van de MRA en de gunstige ligging qua vaar- en verkeerswegen bieden verschillende opties voor geëigende locaties voor een dergelijke industrie. Zowel productie als assemblage kunnen een plek krijgen. Daarmee kan meer expertise over de technische en procesmatige aspecten van houtbouw binnen de MRA ontwikkeld worden, voor alle niveaus van vaardigheden.

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

A3 MRA Katern Tomorrow’s Timber (toegevoegd als aparte bijlage

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

B1 Green Deal Circulair Textiel Thema Wat is de ambitie (voor de komende jaren?)

Waarom is die belangrijk?

Circulair Textiel De afspraken richten zich op verschillende ambities van de MRA: (1) Geen textiel meer in het huishoudelijk restafval in 2025 (Visie Circulair Textiel) (2) 25% circulaire inkoop in 2025 en 50% in 2030 (Intentieverklaring circulaire inkoop) (3) 25% hoogwaardiger gebruik en verwerking van textiel in 2025 in de MRA ten opzichte van 2020 (MRA-programma circulaire economie) Met het oog op covid-19 en de behoefte aan nieuwe economische bedrijvigheid zal het versneld toewerken naar een circulaire textielindustrie zowel banen creëren, de uitstoot van CO2 in de regio versneld verminderen als de reputatie van de MRA op het gebied van circulair textiel versterken. Dit is uitgewerkt in de volgende punten: (1) In het kader van duurzaam herstel is de inzet op circulair textiel als kansrijk aangemerkt en daarom wordt dit thema op dit moment uitgewerkt in 10 afspraken die tezamen de Green Deal Circulair Textiel vormen. Daarbij gaat het om 3 ‘overheids’afspraken die op de Duurzaamheid Top 2021 voorliggen en om 7 afspraken met bedrijven, startups, onderwijsinstellingen en andere partners in de MRA. De afspraken op de Duurzaamheid Top 2021 vormen dus een onderdeel van een breder kader aan afspraken die de hele breedte van de textielketen omvatten.

(2) Circulair textiel is een economisch belangrijke activiteit: een kwart van de Nederlandse textielindustrie zit binnen de MRA, het gaat om ca. 2.200 vestigingen, 10.000 werknemers, € 4,5 miljard omzet/jaar. En het is een groeiende sector: 7% groei aantal vestigingen, 15% groei banen sinds 2014 (onderzoek MODINT). In combinatie met het Innovatie Centrum Circulair Textiel in Zaanstad wordt bovendien gewerkt aan industriële en digitale innovaties om van afgedankt textiel, circulaire

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Wat willen we afspreken in oktober 2021?

Wat wordt van MRAoverheden gevraagd?

grondstoffen te maken. Het inzamel- en sorteerproces hangt samen met deze innovaties. (3) Textiel is één van de meest schadelijke afvalstromen in termen van CO2- uitstoot, watergebruik en recycling. Er wordt steeds meer textiel gebruikt, voor kortere tijd (fast fashion), terwijl ook duidelijk is dat de productie gepaard gaat met slechte arbeidsomstandigheden (kinderarbeid, onveilige werkvloeren en lage lonen). Tegelijkertijd wordt slechts een derde van alle textitel apart ingezameld en dus het meeste verbrand. Er is dus werk aan de winkel. (4) De gemeenten hebben door hun wettelijke zorgplicht voor huishoudelijk afval een verplichting om te werken aan het scheiden van afval. Zij hebben daarmee dus ook invloed op het totale textielsysteem en kunnen een verschil maken. Door de inzet van de overheden af te stemmen met de inzet van bedrijven, onderwijs en andere instellingen in de MRA, ontstaat een vliegwiel voor verdere duurzame innovatie en ontwikkeling van economische activiteit vanuit samenwerking. Drie afspraken als gezamenlijke overheidsinzet voor de Green Deal Circulair Textiel in te brengen in het najaar 2021: (1) Meer hoogwaardige inzameling van textiel in de MRA, minimaal 7 kilogram textiel per inwoner per jaar in 2025 en/of inzet op inzameling van specifieke textielstromen, door gebruik te maken van de handreiking.

(2) MRA overheden commiteren zich aan de handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding bij inkoop van bedrijfskleding en textiel. (3) Uitwerking samenwerking sorteren en verwerken MRAoverheden via contractering Ad 1: In de handreiking meer hoogwaardige inzameling van textiel worden de landelijk bekende strategieën om meer textiel in te zamelen toegelicht. Door deze toe te passen in het bestaande beleid op gebied van afvalscheiding/ afvalinzameling, werken de MRAoverheden gezamenlijk toe naar meer gescheiden textiel en minder textiel in het restafval. Op dit moment wordt ongeveer 8,5 Kton textiel jaarlijks ingezameld, door het volgen van deze afspraak wordt jaarlijks 16,9 Kton textiel apart ingezameld (bijna een

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)

info@metropoolregioamsterdam.nl

1077 XX Amsterdam

www.metropoolregioamsterdam.nl

Waarom is het belangrijk dat MRA overheden hiertoe besluiten?

verdubbeling). Anderzijds kan ook ingezet worden op hoogwaardige inzameling door specifieke grondstoffen in te zamelen (katoen, wol, linnen) of door juist de kwaliteit van de inzameling te verbeteren. Ook daar geeft de handreiking ondersteuning bij. Ad 2: Bij toekomstige inkooptrajecten van bedrijfskleding en textiel de handreiking circulair textiel te gebruiken. Daardoor wordt én de markt voor circulair textiel gestimuleerd én een concrete bijdrage geleverd aan de reductie van de negatieve effecten van textiel èn d.m.v. van inkoop aan het bereiken van de doelstellingen op circulaire inkoop. Ad 3: Een actieve bijdrage aan de verkenning naar het afstemmen van een model van lokale sortering van al het ingezamelde textiel (per gemeente of per groep van gemeenten) op herdraagbaar en niet-herdraagbaar, en regionale verwerking van het niethedraagbare textiel. De afzonderlijke MRA-gemeenten hebben contracten voor de inzameling, sortering en verwerking van het huishoudelijk textiel. Met een andere inrichting van deze contracten kunnen de MRA-overheden actief bijdragen aan het ontwikkelen van schaalgrootte voor de rendabele verwerking van niet hedraagbaar textiel. Waar knelpunten ontstaan wordt samenwerking met de provincies gezocht om deze op te lossen.