18. Begroting 2025 & begrotingswijziging 2024 ODIJ.pdf
Tekst van het document
Aan: Leden van de gemeenteraden en Provinciale Staten Cc: Leden van het college /Gedeputeerde Staten Ambtelijke contactpersonen
Datum:
29 juli 2024
Kenmerk:
ODIJ-Z-24-1929
Betreft:
Reactie zienswijzen concept begrotingswijziging 2024 en conceptbegroting 2025 Omgevingsdienst IJmond
Geachte leden van de gemeenteraad en Provinciale Staten, In april van dit jaar informeerde wij u over onze concept begrotingswijziging 2024 en de conceptbegroting 2025. Beide documenten lagen ter inzage en u was in de gelegenheid om hierop een zienswijze in te dienen. Al onze deelnemers agendeerden de concept begroting en concept begrotingswijziging. Wij ontvingen van 14 van de 15 deelnemers een positieve zienswijze, 1 deelnemer heeft geen zienswijze gegeven. In de vergadering van 17 juli 2024 heeft ons Algemeen Bestuur de begrotingswijziging 2024 en begroting 2025 vastgesteld. Graag informeren wij u op welke manier wij met alle zienswijzen aan de slag gaan. Via onderstaande reactie reageren wij gebundeld op alle zienswijzen. Onderaan onze reactie leest u een overzicht van alle ingediende zienswijzen. Waar dat nodig is, reageren wij per gemeente aanvullend op de ingediende zienswijze.
Reactie op zienswijze Financiële positie deelnemers De ingediende zienswijzen van de individuele deelnemers gaan grotendeels in op de zorgen rondom de financiële positie van de gemeenten. De financiële positie van gemeenten staat niet alleen in ons werkgebied, maar ook landelijk zwaar onder druk waarbij nu al wordt doorgekeken naar 2026. Een stijging van de lasten vanuit de Gemeenschappelijke Regeling ODIJmond verhoudt zich lastig tot deze situatie. Uiteraard is er binnen de organisatie begrip en aandacht voor de positie van de deelnemers en worden de zorgen gedeeld. Aan de andere kant stelde ons bestuur dit jaar vast dat er op korte termijn noodzakelijke stappen te zetten zijn, om de continuïteit van de organisatie en de kwaliteit die zij levert, blijvend te kunnen borgen. Stappen om te kunnen voldoen aan toekomstige opdracht Het speelveld van omgevingsdiensten verandert. Zo krijgen omgevingsdiensten te maken met nieuwe taken en nieuwe thema’s. Tegelijkertijd worden omgevingsdiensten geconfronteerd met BEZOEKADRES BEZOEKADRES POSTADRES
Stationsplein 48b, 1948 LC Beverwijk Koetserstraat 2a, 1531 NX Wormer Postbus 325, 1940 AH Beverwijk
0251-263 863 info@odijmond.nl
www.odijmond.nl
een verzwaring van de opgaven in de leefomgeving. Door het aanscherpen van de landelijke kwaliteits- en robuustheidscriteria is een duidelijker kader aan het ontstaan waaraan omgevingsdiensten dienen te voldoen. Het voldoen aan deze vereiste is geen vrijwillige keuze, maar gaat om het borgen van kwaliteit en continuïteit van wettelijke en primaire taken. Om de kwaliteit en continuïteit op langere termijn te kunnen borgen is een aantal analyses uitgevoerd naar de staat van onze organisatie en de uitvoering van de opdracht. Hieruit kwam naar voren dat er over meerdere jaren een onbalans is ontstaan in de opdracht van de deelnemers en de beschikbaar gestelde middelen. Daarnaast is in beeld gekomen dat de dienst te sterk is gaan steunen op incidentele middelen. Deze signalen benadrukken de noodzaak om voor onze organisatie een aantal stappen te zetten om aan de huidige én toekomstige opdracht te kunnen en blijven voldoen. Van inzicht naar bestuurlijke keuzes De belangrijkste eerste stap is inzicht. Door de gemeenschappelijke regeling, dienstverleningsovereenkomsten en de financieringsstructuur te actualiseren o.b.v. de huidige taken, het huidige ambitieniveau en de aangescherpte landelijke kwaliteitscriteria, ontstaat inzicht en een volledig, actueel en gezamenlijk beeld van waar de GR ODIJmond staat.
Verder werken wij aan inzicht in de uitvoering van de huidige opdracht, wat dit daadwerkelijk kost, inzicht in de bijdrage per deelnemer maar ook inzicht in wat opdrachtgever en opdrachtnemer van elkaar mogen verwachten. Gelijktijdig ontwikkelt een extern bureau toekomstscenario's. Dit inzicht, samen met deze scenario's moeten het bestuur en de deelnemers in staat stellen om voor de langere termijn toekomstgerichte keuzes te maken. Keuzes gericht op het besparen van kosten om de financiële positie van de GR ODIJmond en haar deelnemers gezond te houden. Evenwichtige aanpak De zorgen die leven bij onze deelnemers nemen wij serieus. We blijven daarom in nauw overleg met onze deelnemers om tot een evenwichtige aanpak te komen die recht doet aan zowel de financiële realiteit van de gemeenten als de noodzaak om onze taken adequaat uit te voeren. Daarbij zetten wij in op; •
Regelmatige updates: We zullen regelmatige updates verstrekken over onze financiële situatie, de voortgang in het voldoen aan de nieuwe, landelijke eisen en de uitdagingen die we hierbij tegenkomen. We streven naar een voor u zo transparant mogelijk proces.
•
Inzicht in externe factoren: We informeren u over externe factoren die onze kosten beïnvloeden, zoals nieuwe wetgeving of veranderende eisen, om zo een volledig beeld te geven van onze financiële uitdagingen.
•
Transparantie in besluitvorming: We zullen onze besluitvormingsprocessen inzichtelijk maken, zodat u kunt begrijpen hoe en waarom bepaalde keuzes worden gemaakt met betrekking tot onze taken en middelen.
Eerste stap op korte termijn Om op korte termijn tot het gewenste inzicht te komen, doen wij via een begrotingswijziging 2025 een beroep op onze deelnemers voor eenmalige, incidentele investering voor 2025. In dit traject informeren wij onze deelnemers over de hierboven geschreven signalen en de noodzakelijke
2/9
stappen die wij op korte termijn zullen moeten zetten. De aanbiedingsbrief met onze concept begrotingswijziging 2025 heeft u inmiddels ontvangen. We richten ons daarmee op het eerste kwartaal van 2025 wanneer het totaalbeeld beschikbaar is en we voor de lange termijn een proces kunnen inrichten met ruimte voor onze deelnemers om de opgave in evenwicht te brengen met de beschikbare financiële ruimte. Wij realiseren ons dat hier bestuurlijke keuzes zullen moeten worden gemaakt, echter wel vanuit een situatie dat het bestuur en de deelnemers een goed zicht hebben op de consequenties van deze keuzes. In dit proces zal participatie ambtelijk, bestuurlijk en met raden en staten worden ingebed. Een overzicht van alle, volledige zienswijzen vindt u op www.odijmond.nl/overons/bestuur/algemeen-bestuur. Wij gaan ervan uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Met vriendelijke groet, namens het Dagelijks Bestuur van Omgevingsdienst IJmond,
Just Zandhuis Directeur
3/9
Bloemendaal Zienswijze
Reactie
De gemeenteraad heeft een positieve zienswijze
Zie bovenstaande reactie op de
ingediend op de concept eerste begrotingswijziging
zienswijzen.
2024 en de concept begroting 2025 van Omgevingsdienst IJmond. De wethouder heeft de gemeenteraad toegezegd om via een beeldvormende avond in oktober nadere informatie te verstrekken over de in de begroting beschreven ontwikkelingen. Edam-Volendam Zienswijze
Reactie
De gemeentelijke begroting voor de komende
Zie bovenstaande reactie op de zienswijzen.
jaren staat onder druk. Alle gemeenten
Aanvullen daarop benadrukken wij dat wij uw
moeten bezuinigen. Wij verwachten van u, als
zorg erkennen. We blijven daarom in nauw
GR, dat ook binnen uw begroting wordt
overleg met u om tot een evenwichtige aanpak
gekeken naar bezuinigingsmogelijkheden en
te komen die recht doet aan zowel de
dat u ervoor waakt dat de kosten de komende
financiële realiteit van uw gemeenten als de
jaren niet verder oplopen.
noodzaak om een aantal stappen te zetten om de kwaliteit en continuïteit van onze organisatie op lange termijn te borgen. Haarlem
Zienswijze
Reactie
De raad gaat akkoord met de concept begroting 2025
Zie bovenstaande reactie op de
met de volgende kanttekening: Het is positief dat er
zienswijzen.
onderzoek plaatsvindt naar de financiering en robuustheid van de organisatie. Gemeente Haarlem wacht de uitkomst van het onderzoek naar de bedrijfsvoering en de aangekondigde (definitieve) ontwerpbegroting 2025 in het najaar af. De raad brengt dit als zienswijze bij het Algemeen Bestuur van ODIJ. Heemskerk Zienswijze
Reactie
a.
Zie bovenstaande reactie op de zienswijzen.
De raad moedigt ODIJ aan om ook na te denken over de eigen besparingsopgave. Hierin kan een goede verdeling van
Aanvullende reactie:
structurele en incidentele bedragen worden
a.
meegenomen; zeker als daarmee een
Het is belangrijk te vermelden dat uit recente analyses naar de staat van onze
4/9
b.
besparing te behalen valt. Ook kan
organisatie en onze opgave naar voren
kritisch gekeken worden naar de taken die
kwam dat er weinig tot geen ruimte zit in
uitgevoerd worden, aangezien in de
verdere efficiencyverbeteringen. Dit maakt
stukken ook wordt opgemerkt dat
eerder zichtbaar dat de organisatie in de
sommige oude taken door nieuwe worden
huidige vorm te efficiënt is georganiseerd,
verdrongen. Wat betreft de financiering
eventueel vervolgstappen kunnen alleen
moedigt de commissie de ODIJ ook aan
gezet worden door bestuurlijk richting te
om gebruik te maken van beschikbare
bepalen. Wij bereiden een proces voor
subsidies.
waarbij onze deelnemers eind Q1 2025 het
De raad ziet de volgende keer graag meer
inzicht hebben om hier met elkaar het
informatie over de incidentele en structurele
gesprek over aan te gaan.
bedragen in de stukken van de ODIJ. c.
b.
De raad adviseert een gezamenlijk onderzoek
informatie over incidentele en structurele
naar het functioneren van ODIJ op te nemen
bedragen in onze stukken. We zullen ernaar
in de zienswijze, dat eventueel door de
streven om in toekomstige rapportages een
rekenkamers uitgevoerd zou kunnen
duidelijker onderscheid en meer details hierover op te nemen.
worden. d.
Wij begrijpen uw behoefte aan meer
De raad verzoekt in de begroting een
c.
Wij nemen kennis van uw advies om een
overzicht te laten opnemen van de
gezamenlijk onderzoek naar het
wettelijke en bovenwettelijke taken die aan
functioneren van ODIJ op te nemen in de
ODIJ zijn toebedeeld zodat de raad de
zienswijze. Via een bestuursopdracht is door
mogelijkheid heeft bovenwettelijke taken
een externe partij een verdiepende analyse
aan te wijzen die niet uitgevoerd gaan
uitgevoerd. Meer informatie daarover bieden
worden, om te bezuinigen op de
wij u via onze concept begrotingswijziging
uitvoeringskosten van ODIJ.
2025. Wij vragen u hiervan, evenals van de geplande vervolgstappen kennis van te nemen. Mogelijk dat u op basis hiervan heroverweegt een rekenkameronderzoek als instrument in te zetten. Dit om te voorkomen dat zaken dubbel worden uitgevoerd. d.
In de tweede helft van dit jaar starten wij met de actualisatie van onze GR, DVO en financieringsstructuur. Daarmee ontstaat het door u gevraagde inzicht in taken. Op basis van dit herijkte inzicht is de verwachting dat er keuzes gemaakt kunnen worden in bovenwettelijke taken, echter dient een groot deel van deze taken wel te moeten worden uitgevoerd; door ODIJ, de gemeente of een derde partij. Op basis van dit inzicht zullen we vanaf Q2 2025 met de deelnemers in gesprek gaan over scenario's en keuzes.
5/9
Heemstede Zienswijze
Reactie
Gemeente Heemstede onderstreept het belang van het
Zie bovenstaande reactie op de
uitgangspunt en het voornemen van het maken van
zienswijzen.
afspraken ter verbetering van de dienstverlening en de samenwerking met de individuele gemeenten. Dit om de samenwerking inhoudelijk te herijken en om meer transparantie te krijgen in de samenwerking en de bijbehorende financiële afspraken in de GR. Landsmeer Zienswijze
Reactie
Zoals bekend staat de financiële positie van
Zie bovenstaande reactie op de zienswijzen.
gemeenten al enige tijd onder druk. In 2026 worden gemeenten geconfronteerd met het
Aanvullende reactie:
inmiddels bekende ‘ravijn’. Desondanks
We erkennen dat de stijgende bijdrage aan de
proberen wij onze financiële positie gezond en
GR en de kosten voor de DVO's in 2024 en
duurzaam te houden. De stijgende bijdrage
2025 een financiële uitdaging vormen. We zijn
aan en kosten voor de gemeenschappelijke
ons bewust van de extra impact die de nieuwe
regeling en de
DVO voor bouwgerelateerde taken per 1
dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) in
januari 2024 heeft op de gemeente
2024 en 2025 – hoe verklaarbaar ook – stellen
Landsmeer. Uw zorgen over de aangekondigde
ons voor een financiële uitdaging; te meer
gewijzigde begroting 2025 nemen we serieus.
omdat de gemeente Landsmeer per 1 januari
We begrijpen dat dit onzekerheid met zich
2024 een nieuwe DVO voor bouwgerelateerde
meebrengt voor uw financiële planning.
taken van aanzienlijke financiële omvang heeft
We blijven in nauw overleg met alle
gesloten met ODIJ.
deelnemende gemeenten om tot een
Wat de gemeenteraad echter vooral zorgen
evenwichtige aanpak te komen die recht doet
baart, is dat u in de aanbiedingsbrief net als bij
aan zowel de financiële realiteit van de
de aanbieding van de kadernota aangeeft dat
gemeenten als de noodzaak om onze taken
er later dit jaar nog een gewijzigde begroting
adequaat uit te voeren. Het proces dat wij
2025 volgt en dat inmiddels bekend is dat deze
hiervoor voorstellen, voorziet in ruimte voor de
wijziging € 73.000,- bedraagt.
deelnemers om bestuurlijke keuzes te kunnen
De raad verwacht dat ODIJ zich verhoudt tot
maken om eventuele kostenstijging (deels) te
de financiële uitdagingen waarvoor de
mitigeren, maar dan wel vanuit een
(deelnemende) gemeenten zich gesteld zien en
gezamenlijk inzicht van waar we staan en wat
dat er voor de gemeentelijke bijdrage een
de consequenties van deze keuzes zijn.
bezuinigingstaakstelling wordt overwogen.
6/9
Purmerend Zienswijze
Reactie
De raad neemt een voorbehoud op de meerjarenraming
Zie bovenstaande reactie op de
i.v.m. mogelijke keuzes die de gemeente moet maken
zienswijzen.
om de tekorten op de gemeentelijke begrotingen op te heffen. Uitgeest Zienswijze
Reactie
Een positieve zienswijze met inachtneming dat
Zie bovenstaande reactie op de
tegenvallers binnen de eigen begroting moeten worden
zienswijzen.
opgevangen. Velsen Zienswijze
Reactie
De raad heeft bij de ontwerpbegroting 2025 wel
Zie bovenstaande reactie op de
een aantal kanttekeningen geplaatst. De
zienswijzen.
kanttekeningen hebben een relatie met het plan van aanpak ten behoeve van het Interbestuurlijk
Aanvullende reactie:
programma VTH-milieu (IBP) en de recente
We realiseren ons de financiële situatie
bestuursopdracht aan de directeur van de ODIJ.
van onze deelnemers, we waarderen uw inspanning om de gevraagde dekking te
a. De gevraagde bijdrage van Velsen voor 2025 is
realiseren.
hoger dan de reservering op onze begroting. We constateren daarbij dat ODIJ met een hogere
Zoals in de algemene reactie beschreven
inflatiecorrectie rekent en dat het uurtarief in 3 jaar
en conform uw verwachting zullen wij met
met meer dan 15% is gestegen. We gaan proberen
elkaar in gesprek moeten om het
om de gevraagde dekking via een
evenwicht tussen ambitie, opdracht en
begrotingswijziging te reserveren. Op voorhand
(financiële) capaciteit te herstellen binnen
geven we daarbij aan dat daarvoor heel beperkt
de financiële mogelijkheden die de
ruimte is.
deelnemers aan de GR hebben. In dit proces zal participatie ambtelijk,
b. De resultaten van de (nog lopende)
bestuurlijk en met raden en staten worden
bestuursopdracht zijn nog niet in de ontwerp-
ingebed. Wij zullen daartoe een
begroting verwerkt
gedetailleerd voorstel ontwikkelen voor
Er is aangegeven dat er nog voor de zomer een
raadsbetrokkenheid. Wij hebben dit
voorstel voor wijziging van de begroting 2025
beschreven in bovenstaande algemene
wordt opgesteld. Gezien het financieel zware weer
reactie op de zienswijzen.
dat op onze gemeente afkomt, geven we nu vast aan dat er in onze begroting geen middelen zullen zijn om extra kosten te dekken. We zullen met elkaar in gesprek moeten om het evenwicht tussen
7/9
ambitie, opdracht en (financiële) capaciteit te herstellen binnen de financiële mogelijkheden die de deelnemers aan de GR hebben. Deze herijking van de GR vraagt om een actieve rol van de gemeenteraden. Onze raad heeft de wens om nauw betrokken te worden bij de voorbereiding van de nieuwe GR en de keuzes die gemaakt worden in het kader van de toekomst van de ODIJ, zowel gezien het belang dat onze raad hecht aan een gezonde leefomgeving als de financiële problematiek van de gemeente. Onze raad verzoekt uw bestuur daarom de directeur van de ODIJ opdracht te geven met een voorstel te komen voor betrokkenheid van de raad dat zich niet alleen richt op informeren, maar ook op mogelijkheden om te reflecteren en input te geven.
Wormerland Zienswijze
Reactie
In de vergadering van 11 juni 2024 heeft de
Zie bovenstaande reactie op de
gemeenteraad in overeenstemming met voorstel
zienswijzen.
besloten kennis te nemen van het conceptjaarverslag 2023 en de concept- Jaarrekening 2023 van de ODIJ en als zienswijze kenbaar te maken dat de raad kan instemmen met de eerste Begrotingswijziging 2024 en de conceptbegroting 2025 van de ODIJ, ook als zienswijzen aan de ODIJ kenbaar te maken dat naar aanleiding van de financieel zware tijd bij de gemeenten de raad ook een bijdrage verwacht van de Omgevingsdienst IJmond. Zandvoort Zienswijze
Reactie
De raad maakt zich zorgen over het niet
Zie bovenstaande reactie op de zienswijzen.
structureel in evenwicht zijn van de begroting van ODIJmond en ziet dat het percentage
Aanvullende reactie:
waarmee beoordeeld kan worden welke
8/9
structurele ruimte de ODIJ heeft om de eigen
Zoals in de algemene reactie beschreven
lasten te dragen, met ingang van 2025
werken wij aan een verbeterslag van onze
negatiever wordt.
planning & control cyclus, zodat voor u inzicht
De gemeenteraad heeft grote zorgen over de
ontstaat in de uitvoering en realisatie van onze
uitvoerbaarheid van de kerntaak van
opdracht en daarmee de uitvoering van de
vergunningverlening, toezicht- en
wettelijke taak. Tegelijkertijd zullen wij met
handhavingstaken omdat deze kwetsbaar zijn
elkaar in gesprek moeten om het evenwicht
geworden.
tussen ambitie, opdracht en (financiële)
De gemeenteraad heeft grote zorgen over de
capaciteit te herstellen binnen de financiële
mate waarin de ODIJ in control is, omdat ODIJ
mogelijkheden van uw gemeente. In dit proces
achterblijft op de gemaakte afspraken voor
zal participatie ambtelijk, bestuurlijk en met
(met name) de uitvoering van de wettelijke
uw raad worden ingebed. Wij zullen daartoe
taken van de gemeente.
een gedetailleerd voorstel ontwikkelen voor
De raad wil graag inzicht krijgen in het aantal
raadsbetrokkenheid. Wij hebben dit
meldingen, klachten, bezwaar- en
beschreven in bovenstaande algemene reactie
beroepszaken en handhavingsverzoeken dat
op de zienswijzen.
wordt ingediend en afgehandeld bij ODIJmond door dit op te nemen in het jaarverslag van ODIJmond. Hiervoor vindt de raad dat er stappen moeten worden ondernomen en de raad op de hoogte wordt gebracht van de stappen die ODIJmond gaat nemen om de zorgen op bovenstaande drie punten weg te nemen.
9/9
Begroting 2025 Omgevingsdienst IJmond
Inhoud 1
Inleiding ...................................................................................................................... 1
2
Ontwikkelingen en financiële uitgangspunten ............................................................. 4 2.1 De opgaven waar de deelnemers van ODIJmond voor staan .......................................... 5 2.2 Plan van aanpak Interbestuurlijk Programma-VTH ....................................................... 6 2.1 Financiële uitgangspunten uit de ODIJmond Kadernota 2025 ......................................... 7 2.2 Begrotingswijziging 2024 .......................................................................................... 8
3
Hoofddoelstelling......................................................................................................... 9 3.1 Achtergrond .......................................................................................................... 10 3.2 Maatschappelijke meerwaarde ................................................................................. 10 3.3 Ondersteunen bij beleidsontwikkeling ....................................................................... 10 3.4 Breed takenpakket ................................................................................................. 10
4
Financieel kader ........................................................................................................ 11 4.1 Wijze van financiering ............................................................................................ 12 4.1.1 Gedifferentieerde tarieven ............................................................................. 14 4.1.2 Wijze van kostennormering ........................................................................... 14 4.1.3 Financieel beleid .......................................................................................... 14
5
Verplichte paragrafen ................................................................................................ 16 5.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................. 17 5.2 Financiële kengetallen ............................................................................................ 22 5.3 Onderhoud kapitaalgoederen................................................................................... 23 5.4 Treasury/financiering ............................................................................................. 23 5.5 Bedrijfsvoering en personeel ................................................................................... 25 5.6 Verbonden partijen ................................................................................................ 25 5.7 Wet open overheid (Woo) ....................................................................................... 26
6
Financiële begroting (inclusief overhead) ................................................................. 28 6.1 Overzicht baten en lasten ....................................................................................... 29 6.1.1 Baten (incl. overhead) .................................................................................. 29 6.1.2 Lasten (incl. overhead) ................................................................................. 30 6.2 Totalen ................................................................................................................. 31 6.3 Incidentele baten en lasten ..................................................................................... 31 6.4 Specificatie naar taakvelden .................................................................................... 31
7
Toelichting op de baten en lasten .............................................................................. 32 7.1 Algemene toelichting op baten en lasten ................................................................... 33 7.1.1 Regio IJmond .............................................................................................. 33 7.1.2 Regio Kennemerland .................................................................................... 33 7.1.3 Regio Zaanstreek-Waterland ......................................................................... 34 7.2 Toelichting op de lasten .......................................................................................... 34 7.2.1 Personele lasten........................................................................................... 34
7.2.2 Overhead .................................................................................................... 34 7.2.3 Overige (materiële)kosten ............................................................................. 36 7.2.4 Kapitaallasten en afschrijvingslasten .............................................................. 36 7.2.5 Externe projectlasten.................................................................................... 37 7.3 Bestemmingsreserves ............................................................................................ 37 7.4 Overige kosten ...................................................................................................... 37 8
Financiële positie ....................................................................................................... 38 8.1 Geprognotiseerde balans ........................................................................................ 39 8.1.1 Investeringen .............................................................................................. 39 8.1.2 Reserves ..................................................................................................... 40 8.2 EMU-saldo ............................................................................................................ 41
9
Risico’s en onzekerheden .......................................................................................... 42 9.1 Omgevingswet ...................................................................................................... 43 9.2 Interbestuurlijk Programma VHT (IBP-VTH) .............................................................. 44 9.3 Afhankelijkheid van incidentele middelen .................................................................. 44 9.4 Personele lasten .................................................................................................... 44 9.5 Invloed op overige bedrijfslasten ............................................................................. 45
10 Meerjaren raming ...................................................................................................... 46 11 Dienstverlenings-overeenkomsten, (subsidie)projecten en overige bijdragen ......... 51
1 Begroting 2025
Inleiding
1/59
Proces Ontwerpbegroting 2025 van Omgevingsdienst IJmond −
De Ontwerpbegroting 2025 wordt in april 2024 aangeboden aan de raden van onze gemeenten en de Provinciale Staten. Hiermee stellen wij hen in de gelegenheid zienswijzen in te dienen.
−
Half juli 2024 stelt het algemeen bestuur (AB) de eerste begroting 2025 vast, zodat wij deze voor 1 augustus 2024 aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) kunnen toezenden.
Kadernota 2025 In de vergadering d.d. 8 februari 2023 van het Dagelijks Bestuur is de Kadernota 2025 vastgesteld. In deze Kadernota geeft het Dagelijks Bestuur het signaal af dat de organisatie te sterk steunt op incidentele middelen. Daarbij moet de aansluiting tussen de opdracht en beschikbare middelen de komende jaren beter. Deze signalen komen onder andere naar voren vanuit een in 2023 uitgevoerde externe visitatie en het landelijke interbestuurlijk programma VTH, waar omgevingsdiensten getoetst worden op robuustheid. De signalen waren aanleiding voor verder extern onderzoek naar de staat van de financieringsstructuur en het functioneren van de huidige organisatievorm. Uit deze eerste onderzoeken komen meerdere constateringen naar voren, waarvan enkele belangrijke zijn: •
De financieringsstructuur is de laatste 10 jaar niet geactualiseerd, terwijl de organisatie een sterke groei heeft doorgemaakt, zowel in deelnemers als verbreding van de opdracht.
•
Het inhoudelijke werkveld van omgevingsdiensten is de afgelopen jaren sterk doorontwikkeld. Nieuwe dienstverlening en inhoudelijke ontwikkelingen zijn grotendeels geïmplementeerd binnen de bestaande middelen. Hierdoor is een verdringingseffect ontstaan waarbij nieuwe taken ten koste gaan van oude taken.
•
Het over meerdere jaren niet meer aansluiten van de gecontracteerde opdracht in de gemeenschappelijke regeling en dienstverleningsovereenkomsten, en de beschikbare middelen maakt de kerntaak van vergunningverleningen, toezicht- en handhavingstaken kwetsbaar.
•
Op basis van de benchmark heeft onze dienst een zeer lage kostprijs; het tarief van € 97,25 (2024- voor wijziging begroting) in een bandbreedte van € 96,00 - € 121,00. Daarnaast hebben wij een van de laagste overheadpercentage van alle omgevingsdiensten in Nederland.
Begroting 2025
2/59
Wij zijn ons ervan bewust dat voor alle deelnemers financieel lastige tijden aankomen. In de bestuursopdracht wordt daarom ook nadrukkelijk gevraagd om duidelijk onderscheid aan te brengen tussen taaksoorten zodat bestuurders inzicht hebben waar eventueel keuzes gemaakt kunnen worden. Ook vragen we nadrukkelijk te kijken naar de toegevoegde waarde van samenwerking met andere omgevingsdiensten. Tegelijkertijd is de constatering dat ODIJmond in de huidige vorm zeer kostenefficiënt is. Behoud van kostenefficiëntie is een belangrijk doel. Maar het is wel cruciaal dat zij haar wettelijke taken goed kan uitvoeren. Proces In de maanden maart en april zijn regionale raadsinformatieavonden georganiseerd. Tijdens deze avonden heeft de directeur de raad over het visitatierapport, het interbestuurlijk programma, de Kadernota 2025 en de aan de directeur gegeven bestuursopdracht geïnformeerd. Deze begroting is uitgewerkt op basis van de Kadernota 2025. Gelijktijdig wordt gewerkt aan de uitwerking van de analyse en oplossingsrichtingen. Door middel van een gewijzigde begroting gaan we deze analyse en oplossingsrichtingen gedurende dit jaar nog wel in lijn brengen met deze discussie en haar uitkomst. Dit leidt mogelijk later dit jaar ook tot een gewijzigde begroting 2025. In het licht van de gesprekken in de raden over de begroting willen wij u vragen dit in beeld te houden.
Verantwoording over wat we hebben gedaan en hoeveel geld dit heeft gekost. Het bestuur en het managementteam worden periodiek geïnformeerd over de voortgang van de realisatie in overeenstemming met de Planning & Controle (P&C) kalender. Rapportages Gedurende het jaar stellen we per vier maanden (twee keer per jaar) een rapportage op, inclusief prognose. Hiermee geven we het bestuur gelegenheid tot monitoren van onze uitvoering inclusief financiën. Hierin rapporteren wij over de voortgang van ons werk en de afwijkingen ten opzichte van onze begroting en uitvoeringsprogramma van dat jaar. Daarnaast ontvangt het bestuur een keer per jaar de jaarrekening inclusief verklaring van de accountant van het vorige jaar. Jaarrekening De jaarrekening wordt opgesteld in het eerste kwartaal volgend op het begrotingsjaar, in overeenstemming met de bepalingen van het Besluit begroting en verantwoording (BBV)1. Deze jaarrekening wordt door de accountant gecontroleerd. Deze jaarrekening wordt, samen met de begroting voor het daaropvolgende jaar én de begrotingswijziging van het huidige jaar aan de deelnemende gemeenten en provincie Noord-Holland toegezonden. Daarna kan zij definitief worden vastgesteld door het algemeen bestuur.
1 https://vng.nl/artikelen/wettelijke-regels-begroting-bbv
Begroting 2025
3/59
2 Begroting 2025
Ontwikkelingen en financiële uitgangspunten
4/59
2.1 De opgaven waar de deelnemers van ODIJmond voor staan Het werkveld van onze dienst is sterk in ontwikkeling. Er zijn grote complexe maatschappelijke en inhoudelijke vraagstukken waar de dienst een actieve en belangrijke rol vervult of nog moet gaan vervullen. Thema’s als stikstof, duurzaamheid en energie vragen veel kennis van zaken en hebben een beleidsmatige en uitvoerende kant, in projecten of in vergunningverlening en toezicht. Daarnaast zijn er aanpalende thema’s waar de dienst een rol in speelt. Vooral ondermijning en gebiedsontwikkeling vragen kennis, betrokkenheid en inzet van de medewerkers van de ODIJmond. Daarnaast ligt er een grote opgave om de Omgevingswet te implementeren en uit te voeren. De wet heeft een grote impact op de uitvoerende taken van de dienst, maar leidt ook tot allerlei advies en ondersteunende vragen vanuit gemeenten en provincie. Bijvoorbeeld bij het uitwerken van omgevingsplannen. Daarnaast staat er in de wet dat bevoegde gezagen actief moeten rapporteren over de (milieu)normstellingen die zij opnemen in omgevingsplannen, wat betekent dat er informatie en monitoring moet plaatsvinden op deze normen. Iets wat gemeenten naar verwachting beleggen bij de Omgevingsdienst. Dit alles in een toch al toenemend complicerend werkveld, waarbij steeds meer technische en juridische kennis en ervaring wordt gevraagd van medewerkers.
Het aantrekken van deze kennis en ervaring is daarbij echter een grote uitdaging, omdat de pool van deskundige professionals klein is en er ook stevig geïnvesteerd moet worden in opleiding en begeleiding. Iets waar wij al gericht mee bezig zijn door jonge mensen en zijinstromers aan te trekken en intern op te leiden en ervaring op te laten doen. Daarnaast zijn er binnen het huidige werkveld ook innovatieve ontwikkelingen nodig zoals het werken met nieuwe vormen van toezicht en de inzet van nieuwe technieken, zoals drones. Al deze ontwikkelingen vragen veel van de dienst maar ook van de deelnemers. Deelnemers zijn betrokken en zijn helder in hun gezamenlijke en individuele ambities en het bestuurlijk opdrachtgeverschap richting de dienst. Daarnaast kost ontwikkeling ook geld. De financiën zijn voor vele gemeenten echter een zorg en dat zal de komende jaren naar verwachting zo blijven. Er moet dus slim en gericht worden gekeken hoe en waar financiële middelen worden ingezet. Het gaat dan om een strategie van ontwikkelen en vooral om de juiste dingen te doen in die ontwikkeling.
Belangrijkste ontwikkelingen op een rij Inhoudelijk en maatschappelijk
Energie, duurzaamheid, stikstof en onder andere ondermijning
Implementatie Omgevingswet
Veranderingen in bestaande werk en nieuwe rol en taken van de dienst: adviserend en monitoring van data
Toenemende complexiteit werkveld
Ontwikkelingen in juridische en technische zin
Innovatie in het werk
Nieuwe vormen van toezicht, nieuwe technieken en instrumenten (zoals drones) en inzet data-analisten
Kennis en ervaring binnen de dienst
Vergrijzing en ontwikkeling, vaardigheden en nieuwe taken
Begroting 2025
5/59
2.2 Plan van aanpak Interbestuurlijk Programma-VTH Wij voldoen wij op dit moment niet aan het robuustheidscriterium vanuit het landelijke Interbestuurlijk Programma-VTH. Het Algemeen Bestuur (AB) heeft in opdracht van de staatsecretaris van I&W een plan van aanpak opgesteld met daarin de stappen beschreven hoe ODIJmond in de toekomst aan de criteria denkt te gaan voldoen. Het zelfstandig toekomstbestendig worden van ODIJmond gaat gepaard met een ontwikkelagenda met daarop een vijftal ontwikkellijnen. De bestuurlijk vastgestelde ontwikkellijnen zijn: 1. Het herijken van de bestaande taken en formatie 2. Het onderzoeken van een verbreding van het huidige takenpakket 3. Het vereenvoudigen van de GR 4. Het vormgeven van een structurele provincie-brede samenwerking 5. De doorontwikkeling van de interne organisatie De financiële effecten van de uitwerkingen van deze vijf ontwikkellijnen zijn nog niet gekwantificeerd en zijn daarom niet verwerkt in de deze Ontwerpbegroting en de meerjarenraming. Wij zijn ons ervan bewust dat voor alle deelnemers financieel lastige tijden aankomen. De bestuurlijke opdracht wordt uitgewerkt volgens de volgende uitgangspunten. (Bestuursopdracht van het AB2 ): −
Maak in de analyse duidelijk onderscheid tussen het karakter van de taken; o.a. wettelijke, basis, plus en andere soorten taken.
−
Zorg in de aanpak voor bestuurlijke keuzes op de punten: takenpakket, ambitieniveau, tempo van herstel. Geeft waar mogelijk een wegingsfactor aan de bestuurlijke keuzes, zodat prioriteit en impact duidelijk wordt.
−
Onderzoek welke organisatievorm past bij de organisatie. Waaronder zelforganisatie ten opzichte van traditionele organisatievormen. In eerste instantie wordt dit uitgewerkt op hoofdlijnen, inclusief inschatting van de implementatiekosten.
−
Geef aan welke elementen vanuit het interbestuurlijk programma (rapport commissie van Aartsen) (toekomstige opgaven) voor Omgevingsdienst IJmond relevant zijn om rekening mee te houden.
−
Geef advies over waar de GR en de financieringsstructuur geactualiseerd moet worden moet worden vanuit het uitgangspunt wettelijke, basis, plus en structurele taken in de GR
−
Geef een hoofdlijnenschets van de aanpak inclusief een inschatting voor de benodigde tijd voor implementatie- en de transitieperiode.
Tegelijkertijd is de constatering dat ODIJmond in de huidige vorm zeer kostenefficiënt is. Behoud van kostenefficiëntie is een belangrijk doel. Maar het is wel cruciaal dat zij haar (wettelijke) taken goed kan uitvoeren.
2 Zie agendabundel d.d. 27 maart 2024, agendapunt 05 ‘Bestuurlijke opdracht aan directeur’
Begroting 2025
6/59
2.1 Financiële uitgangspunten uit de ODIJmond Kadernota 2025 Indexering Deze begroting is geraamd op basis van de geactualiseerde kerngegevens tabel raming februari (CEP3 2024). Deze ramingen zijn ten opzichte van de ODIJmond Kadernota 2025 naar beneden toe bijgesteld. Personele lasten Omdat voor 2025 nog geen CAO-afspraken zijn, is de indexatie van personele lasten een raming. Wanneer de werkelijke indexatie uit de cao te veel afwijkt van deze raming verwerken wij deze in een begrotingswijziging. De personele lasten zijn geïndexeerd met 4,4% Materiële kosten Voor materiële kosten hanteren we de overheidsconsumptie uit dezelfde kerngegevens-tabel van het CEP. Deze bedraagt voor 2025 2,2%. Gezien de actuele ontwikkelingen in de economie, de aanhoudende oorlog in Oekraïne en de buitengewone inflatie is het lastig om te beoordelen of dit percentage over anderhalf jaar valide is. Berekening indexatie van ons tarief Bron
Indexatie
% lasten
Indexatie2
Loonvoet voor de overheidssector
4,4
85%
3,74
Prijs materiële overheidsconsumptie (imoc) 4 Stijging als gevolg van onvermijdbare lasten
2,2
15%
0,33 1,36
Indexatie tarief 2025
5,43
Bron: Kerngegevenstabel raming februari 2024 (CEP 2024)
Aanpassing in de kostprijs als gevolg van onvermijdbare personele en bedrijfslasten zoals beschreven in de ODIJmond Kadernota 2025 Onvermijdbare lastenverhogingen in de overhead die wij hebben verwerkt in deze begroting in overeenstemming met onze Kadernota: -
Onze laptops zijn in 2025 toe aan vervanging, vanwege de inflatie worden de kapitaallasten verhoogd met minimaal € 25.000;
-
De lease van ons wagenpark is in 2025 afgelopen. Dan maken we een keuze op welke manier wij ons wagenpark vervangen. De bestemmingsreserve voor het wagenpark is in 2025 uitgeput en de inflatie zorgt voor hogere prijzen. Daarom verhogen wij lasten voor het wagenpark met € 10.000. Hierin is nog geen rekening gehouden met een eventuele uitbreiding van ons wagenpark.
-
De landelijke vereniging van omgevingsdiensten, ODNL, heeft haar contributie verhoogd met € 25.000, waarvoor wij onze begroting 2024 wijzigen. De contributie is deels afhankelijk van de omvang van de dienst.De verwachting is dat de bijdrage in 2025 nog eens met € 5.000 stijgt;
3 Centraal economisch plan
4 De prijsindex van de materiele overheidsconsumptie (IMOC)
Begroting 2025
7/59
Niet met een vast percentage geïndexeerd: -
Inhuur derden is in deze begroting op een minimale omvang geraamd op €200.000.
Tarief 2025 Het basistarief van onze diensten bedraagt voor 2025 € 104,50 (2024 : €97,25 oorspronkelijke begroting 2024? en € 99,12 gewijzigde begroting 2024?.) 2.2
Begrotingswijziging 2024
Zoals aangekondigd in onze Kadernota 2025 doen wij voor de onvermijdbare stijging in onze lasten een begrotingswijziging: deze gewijzigde begroting is de basis voor de indexatie voor de begroting van 2025. De begrotingswijziging 2024 bieden wij gelijktijdig aan met de begroting van 2025.
Begroting 2025
8/59
3 Begroting 2025
Hoofddoelstelling
9/59
3.1
Achtergrond
Op 1 januari 1999 zijn wij gestart met de uitvoering van alle wettelijke milieutaken voor de IJmondgemeenten, te weten: Beverwijk, Heemskerk en Velsen. De gemeente Uitgeest is in dat jaar ook toegetreden tot de Gemeenschappelijke Regeling (GR). Op 1 januari 2014 en 1 januari 2015 gevolgd door de gemeente Haarlem en provincie Noord-Holland, respectievelijk de gemeenten Purmerend en Beemster. In 2017 zijn de gemeenten Bloemendaal, Heemstede, Zandvoort, Landsmeer, Oostzaan, Waterland, Wormerland en Edam-Volendam toegetreden tot de GR met het basistakenpakket. Per 1 januari 2016 voeren wij eveneens de plustaken vergunningverlening bodem voor provincie Noord-Holland uit. Naast de taken die in de GR zijn ingebracht, voeren wij takenpakketten uit op basis van langlopende dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) voor de gemeenten Bloemendaal, Heemstede, Zandvoort, Landsmeer, Oostzaan, Waterland, Wormerland, Uitgeest en Heemskerk.
3.2
Maatschappelijke meerwaarde
Wij zijn een uitvoeringsorganisatie van overheidstaken op het gebied van de fysieke leefomgeving. In de afgelopen jaren is gebleken dat door het bundelen van kennis een maximale synergie kan worden gerealiseerd. De samenwerking wordt gezocht waar het een meerwaarde heeft. De meerwaarde ligt verder in de verbetering en de vereenvoudiging van de dienstverlening naar burgers en bedrijven en verdergaande kwaliteitsverbetering van de uitvoering. Daarnaast wordt, gelet op de grote bandbreedte op verschillende vakgebieden, de kwetsbaarheid voor gemeenten verminderd. Wij willen een landelijk vooruitstrevende en toekomstbestendige voorbeeldorganisatie zijn, waar partners met vertrouwen mee samenwerken.
3.3
Ondersteunen bij beleidsontwikkeling
Het ondersteunen van gemeenten en provincie bij beleidsontwikkeling is onlosmakelijk verbonden met de praktijk van de uitvoering. Vanuit de eigen deskundigheid dragen wij zorg voor een adequate afstemming met onze gemeenten en provincie. Een goede en kostenbewuste uitvoering is niet mogelijk zonder heldere beleidskaders van onze opdrachtgevers. Tegelijkertijd doen wij ook voorstellen voor het uitvoeringsbeleid vanuit onze eigen expertise, zoals de handhavingsstrategie.
3.4
Breed takenpakket
Onze activiteiten beperken zich al jaren niet meer tot alleen ‘klassieke’ milieutaken. In een aantal gemeenten wordt het toezicht ook integraal uitgevoerd op bovenwettelijke (milieu)taken, zoals brandveiligheid, bouw- en woningtoezicht, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), Algemene Plaatselijke Verordeningen (APV), Digitaal opkoping register (DOR) en Alcoholwet. Wij investeren in het opleiden van onze medewerkers om hen breed en sector overstijgend in te kunnen zetten. Wij zien op termijn voordelen in het verbreden van ons takenpakket waar deze inhoudelijk en/of procesmatig vergelijkbare voordelen biedt aan de verschillende opdrachtgevers, zoals dit het geval is bij de bundeling van milieutaken. De vernieuwing van het toezicht door de integrale aanpak sluit goed aan bij deze landelijke trend. Wij willen deze taken efficiënt en effectief uitvoeren.
Begroting 2025
10/59
4 Begroting 2025
Financieel kader
11/59
4.1
Wijze van financiering
De financiële exploitatie van ODIJmond is gebaseerd op de bijdragen van haar deelnemers. Die kent op dit moment de vorm van inputfinanciering: per deelnemer worden de uren afgestemd op de verwachte uit te voeren taken, er wordt vooraf één vast uurtarief afgesproken en daarmee is de bijdrage van elke gemeente bekend, evenals bijna alle inkomsten voor onze begroting. Jaarlijks wordt een begroting opgesteld op basis van de gegarandeerde, gecontracteerde uren die voor onbepaalde tijd, per gemeente, zijn vastgelegd in de GR. Een aantal gemeenten participeert in de verdeelsleutel. Daarnaast hebben deelnemers aanvullende dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) met ons afgesloten. De formatie en vaste kosten zijn hierop afgestemd. De begroting is zo tenminste budgettair neutraal. Onze begroting is structureel niet in evenwicht maar wordt in de meerjarenraming hersteld. Uitbreiding van het basistakenpakket door in werking treden van de Omgevingswet In deze Ontwerbegroting van 2025 gaan wij ervan uit dat alle basistaken door onze deelnemers zijn ingebracht. Aangezien voor sommige deelnemers de inschatting van de afname van de uitbreiding taken nog niet goed is te kwantificeren, moet er rekening mee gehouden worden dat de bijdrage nog kan veranderen. Looptijd van huidige verdeelsleutel fixeren tot aan herijking De looptijd van de huidige, vastgestelde verdeelsleutel is 2019-2023.
Op dit moment wordt door de directeur in opdracht van het AB een analyse uitgevoerd naar de staat van de financieringsstructuur. In afwachting daarvan is deze begroting opgesteld op basis van de huidige verdeelsleutel. De Omgevingswet heeft een grote impact op de verdeelsleutel Dit komt mede door het gedeeltelijk uittreden van een van de deelnemers, te weten provincie Noord-Holland. Voor 2025 is daarom nog geen verdeelsleutel. In deze Ontwerpbegroting is rekening gehouden met de bijdrage voor bodem op basis van een uren inzet. Deze is gebaseerd ervaringscijfers. In deze Ontwerpbegroting is gerekend met een voorlopige verdeelsleutel zonder de bodemtaken. In het jaar 2024 moeten wij in samenwerking met de onze deelnemers in de verdeelsleutel nieuwe afspraken maken. Dit proces loopt gelijktijdig aan de herijking van de financieringsstructuur. Dit betekent dat er een begrotingswijziging kan komen als gevolg van de wijzigingen in de verdeelsleutel. Deelnemer
Percentage
Velsen
36,28%
Heemskerk
11,58%
Beverwijk
19,87%
Haarlem
27,54%
Uitgeest
4,73%
Begroting 2025
12/59
De bijdragen van gemeenten Bloemendaal, Edam-Volendam, Heemstede, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Wormerland, Waterland en Zandvoort, zijn gebaseerd op de basistakenpakketten, inclusief de Wabo-bijdragen, waarvoor de gemeenten zijn toegetreden tot de GR (?). Deze taken zijn berekend tegen de kostprijs voor 2025. Voor alle deelnemers zijn de Wabo-bijdragen berekend in overeenstemming met de aantallen uit het rapport nulmeting Wabo-decentralisatie en tegen de kostprijs voor 2025. Het VTH-plustakenpakket voor provincie Noord Holland is in de begroting opgenomen voor één formatieplaats. De bodemtaken zijn opgenomen voor de overgangslocaties. Deze laatste is begroot op basis van de ureninzet berekend voor de begroting van 2024. In deze Ontwerpbegroting 2025 is voor bodemdecentralisatie in de bijdrage van onze deelnemers een aanpassing berekend. Voor de uitvoering van de bodemtaken hebben wij acht formatieplaatsen (10.720 uur). De verdeling van deze formatieplaatsen is berekend op ervaringscijfers van 2019-2022. 1. De taakuitvoering voor de overgangslocaties blijft nog door provincie Noord Holland gefinancierd. 2. Voor al onze deelnemende gemeenten is een vaste taakuitvoering nodig voor coördinatie en beleidsondersteuning, informatieverstrekking archivering, dossierbeheer en administratieve ondersteuning (zijnde geen overhead). Deze taakuitvoering is gesteld op 2,5 formatieplaats.
En verdelen wel over onze 13 deelnemende gemeentes evenredig. 3. De Wbb5-meldingen zijn de indicator voor het uitvoeren van administratief of fysiek toezicht. Per gemeente hebben wij een gemiddelde berekend van de meldingen over de jaren 20192022 uit ons Bodem Informatie Systeem. Het aantal meldingen per gemeente ten opzichte van het totaal aantal meldingen, is de verdeelsleutel. Hierbij is rekening gehouden met korte procedures – snelle procedures en lange procedures. Omdat de taakinzet voor deze procedures verschillend is, hebben we het aantal meldingen berekend, maal het kengetal voor de uitvoering van de meldingen. Andere mogelijke financiële effecten van de Omgevingswet zijn moeilijk te kwantificeren Uit één van de eerdere landelijke analyses naar de financiële impact van de invoering van de Omgevingswet op begrotingen van omgevingsdiensten, kwam naar voren dat dit mogelijk een 1012% kosten opdrijvend effect heeft. In gesprekken met andere omgevingsdiensten komt steeds naar voren dat het heel lastig is de financiële effecten in te schatten. De werkelijke impact moeten natuurlijk nog blijken, maar verwacht wordt dat de invoering van de Omgevingswet voor omgevingsdiensten een (tijdelijk) kosten opdrijvend effect zal hebben. De Omgevingswet zal leiden tot minimale frictie, in welke mate is onzeker.
Het kwantitatief bepalen van de specifieke financiële effecten van de Omgevingswet op korte en (middel)lange termijn is moeilijk en tijdrovend, voor ons en onze deelnemers. Op landelijk niveau wordt samengewerkt met de andere omgevingsdiensten, IPO en VNG om een goed beeld van de financiële impact te krijgen en af
5 https://iplo.nl/thema/bodem/regelgeving/wbb/
Begroting 2025
13/59
te stemmen hoe een kostenstijging moet worden verwerkt. Wegens gebrek aan inzicht en duidelijkheid vanuit de wetgever, gaan we er vooralsnog vanuit dit op te kunnen vangen binnen de huidige kaders. 4.1.1 Gedifferentieerde tarieven Naast de GR-bijdragen, is het gebruikelijk dat in het lopende jaar de gemeente of andere opdrachtgevers aanvullende tijdelijke taken afnemen; deze diensten zijn incidenteel. Om te kunnen blijven voldoen aan deze vraag is soms inhuur of tijdelijke uitbreiding van formatie nodig. Voor deze tijdelijke werkzaamheden op contractbasis hanteren wij een opslag op ons basistarief van 10-25%. Het basistarief van onze diensten bedraagt voor 2025 € 104,50 (2024: € 97,25 oorspronkelijke begroting en € 99,12 gewijzigde begroting). 4.1.2 Wijze van kostennormering Het financieel kader is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: −
Als productiviteitsnorm wordt uitgegaan van 1.340 uur, een percentage van 72,9% van de totale beschikbare uren per fte (1.836). Dit betreft de ‘declarabele’ uren, de uren die direct gerelateerd zijn aan productie voor deelnemers.
4.1.3 Financieel beleid De Ontwerpbegroting 2025 is niet structureel in evenwicht, de totale begroting is wel in evenwicht door de dekking van incidentele baten. Dit betekent dat wij structurele lasten dekken uit incidentele baten. De oorzaak hiervan is de toenemende trend van financiering voor projecten korter dan vijf jaar en de binnen vijf jaar aflopende DVO’s. In 2024 gaan wij met al onze deelnemers hierover in gesprek. Wij hebben het streven om dit in 2024 beter in balans te brengen. Wanneer onder andere de structurele begroting in evenwicht is, is het laagste niveau van financieel toezicht van het ministerie van Binnenlandse Zaken van toepassing. Wanneer dit evenwicht niet hersteld kan worden in de meerjarenraming is een aanscherping van dit financiële toezicht door het ministerie van Binnenlandse Zaken mogelijk. Op het uurtarief hebben de volgende vier factoren een mogelijk effect a.
Loon- en prijsontwikkelingen (index opgave CPB): hierop heeft ODIJmond geen invloed;
b.
DVO-uren omvang: wanneer het aantal door gemeenten gegarandeerde/vaste uren daalt, stijgt het uurtarief (en vice versa);
c.
Besparingen: het driesporentraject voor de kostenbesparingen. Deze worden in principe ‘ingeboekt’ bij realisatie;
d.
Wet- en regelgeving.
Vernieuwingen BBV De Ontwerpbegroting 2025 wordt ingedeeld naar de laatste inzichten in het BBV 6, de ervaringen met de jaarcijfers 2023 en de begroting 2024. De afgelopen periode zijn er geen grote wijzigingen geweest in het BBV, waardoor de opzet van de begroting 2025 op dezelfde wijze kan plaatsvinden als die van 2024.
6 Besluit begroting en verantwoording
Begroting 2025
14/59
Dagelijks Bestuur aan zet De beoogde wijziging om per 2023 een recht-matigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen, blijft ook voor 2025 relevant. Vanaf het begrotingsjaar 2023 heeft een verandering plaatsgevonden in de verantwoordelijkheden met betrekking tot de rechtmatigheid van de jaarrekening van gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Niet langer is het de accountant die vaststelt dat in lijn met wet- en regelgeving wordt gehandeld, maar is het DB aan zet. Het DB dient namelijk te kunnen steunen op een adequaat functionerend systeem van interne beheersing en controle, om (primair) te waarborgen dat wij bij alle (financiële) beheers handelingen en - transacties, de wet- en regelgeving naleeft. Als gevolg hiervan hebben wij per 2023 het interne controleplan aangescherpt, om als basis te dienen voor de rechtmatigheidsparagraaf. In overeenstemming met de vereisten van het BBV wordt de begroting 2025 ingedeeld naar de voorgeschreven taakvelden. Voor ODIJmond zijn dat: −
Volksgezondheid & Milieu (V&M); hieronder vallen alle taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving die betrekking hebben op milieu- en de adviestaken;
−
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV); hieronder vallen alle bouwtaken en advisering op het gebied van Ruimtelijke Ontwikkeling;
−
Onderwijs; hieronder vallen de taken op het gebied van Natuur- en Milieueducatie (NME);
−
Overhead; hieronder vallen de werkzaamheden en lasten m.b.t. de overhead.
−
Bestemmingsreserves; hieronder vallen de dotatie en onttrekkingen aan onze reserves.
Belastingen De taakvelden worden als zodanig in de Ontwerpbegroting 2025 onderscheiden zodat gemeenten de bijbehorende taken met baten en lasten kunnen aggregeren in hun eigen begroting. Alle bedragen in de begroting zijn exclusief btw. ODIJmond is door de Belastingdienst aangemerkt als ondernemer in de zin van de Wet op de Omzetbelasting. Hierdoor worden alle facturen die ODIJmond voor haar dienstverlening verzendt, verzwaard met het vigerende tarief voor de omzetbelasting. ODIJmond kan zelf geen beroep doen op het btw-compensatiefonds. In 2021 heeft de Belastingdienst het standpunt ingenomen dat ODIJmond beperkt vennootschapsbelastingplichtig is. Dit is bepaald op basis van de activiteiten zoals toen en nu verricht. Dit betreft alleen de activiteit bodemrapportages. De verwachting is dat dit van tijdelijke aard is. Het beleid is om de vrijstelling weer te realiseren nadat er geen resultaten meer behaald worden op deze activiteit. De omvang van deze belasting is zeer beperkt.
Begroting 2025
15/59
5 Begroting 2025
Verplichte paragrafen
16/59
5.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De weerstandsparagraaf (WP) biedt een overzicht van die risico's waarvoor geen dekking is gegeven via een verzekering of een voorziening. Reguliere, veel voorkomende, geringe risico's worden niet opgenomen. Van de niet gedekte risico's wordt via kans en geschatte schade de benodigde weerstandscapaciteit gepresenteerd. Deze Ontwerpbegroting (?) biedt ons inzichten om deze paragraaf te actualiseren in onze jaarrekening en begroting zoals ook de wetgeving in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) voorschrijft om eens in de vier jaar te doen. Dit betekent dat we dit in 2024 of 2025 willen herijken In 2020 hebben wij de laatste risico-inventarisatie laten uitvoeren. Door middel van een zogenaamde Monte Carlo-simulatie7 is vervolgens het weerstandvermogen berekend. Wanneer ODIJmond een weerstandsvermogen aanhoudt van € 467.000 ontstaat een zekerheid van 90% dat zij in staat is haar risico’s in voldoende mate af te dekken. Het kiezen voor de 90% norm is binnen de publieke sector algemeen geaccepteerd en wordt breed toegepast binnen het lokaal en midden bestuur. Het huidige weerstandsvermogen is momenteel voldoende. Uitgangspunten en aanpak benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit is de financiële waardering van alle voor het weerstandvermogen relevante risico’s.
Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen wordt een risico-inventarisatie uitgevoerd. Risico’s zijn mogelijke gebeurtenissen die kunnen leiden tot financiële tegenvallers, die niet goed te voorzien zijn of waarvoor geen andere maatregelen zijn getroffen. Of risico’s waarvan na het treffen van beheersmaatregelen nog restrisico’s overblijven van materiële betekenis in relatie tot de financiële positie. Van reguliere risico’s (risico’s die zich regelmatig voordoen, die veelal vrij goed meetbaar zijn en die beperkte financiële gevolgen hebben) worden verondersteld dat deze met continuering van bestaand beleid ondervangen kunnen worden in de vastgestelde begroting. Deze maken daarom geen onderdeel uit van de inventarisatie. I In de eerste plaats wordt van alle niet-reguliere risico’s afzonderlijk een inschatting gemaakt wat de kans van optreden is en welke financiële gevolgen het risico met zich meebrengt, bij optreden. Vervolgens zijn door middel van een statische analyse (Monte Carlo-simulatie) alle risico’s doorgerekend en is op basis van de P90-waarde de benodigde weerstandscapaciteit bepaald. Wij hebben de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit in 2020 laten uitvoeren. Deze is opgenomen in het rapport weerstandsvermogen8.
Uitgangspunten beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit wordt door het BBV gedefinieerd als de middelen waarover een organisatie beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Algemene reserve Het vrij besteedbare deel van de algemene reserve kan voor de berekening van de incidentele weerstandscapaciteit worden ingezet. De huidige omvang van de algemene reserve voor resultaat bestemming 2023 bedraagt € 467.000.
7 De Monte Carlo simulatie is een computergestuurde techniek waarbij een fysiek proces niet één keer, maar vele malen
wordt gesimuleerd.
8 Op 16 december 2020 door het Algemeen Bestuur vastgesteld.
Begroting 2025
17/59
Bestemmingsreserves Dit zijn reserves met een bestedingsfunctie waarbij geld is weggezet voor toekomstige uitgaven of investeringen. Ondanks deze bestedingsfuncties zou besloten kunnen worden, indien noodzakelijk, de bestemmingsreserve bestedingsvrij te maken om ’financiële risico’s op te vangen. Omdat dit ten koste zou gaan van bestaand beleid, hebben wij ervoor gekozen om de besloten bestemmingsreserves niet tot de beschikbare weerstandscapaciteit te rekenen. Begrotingsruimte en stille reserves Onze begroting is sluitend, daarnaast zijn stille reserves niet aanwezig. De eventuele begrotingsruimte worden niet als bestanddeel van de weerstandscapaciteit gerekend. Voorzieningen In 2021 bestonden de voorzieningen uit een voorziening voor de onderhoudskosten van het kantoorpand en een voorziening voor financiële verplichtingen van specifieke medewerkers. De voorziening voor het onderhoud van ons pand is ontstaan vóór 2021. De personele voorziening is gevormd in 2021. Omdat naast deze specifieke medewerkers, dit risico aanwezig blijft ten aanzien van andere medewerkers, wordt het risico en de weging in de benodigde weerstandscapaciteit gehandhaafd. De voorzieningen worden niet meegerekend in de beschikbare weerstandscapaciteit.
Het uitgangspunt is dat alleen de algemene reserve en eventueel gerealiseerd resultaat in een boekjaar van ODIJmond tot de beschikbare weerstandscapaciteit wordt gerekend.
Indicatie beschikbare weerstandscapaciteit
Bedrag
Algemene reserve
€ 467.000
Totaal
€ 467.000
Beschikbare weerstandscapaciteit (per 31 december 2023, vóór resultaatbestemming 2023)
Benodigde weerstandscapaciteit Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Deze heeft tot de onderstaande lijst geleid. Deze tabel is ontleend aan het rapport weerstandsvermogen9.
9 Dit rapport is op 16 december 2020 door het Algemeen Bestuur van ODIJmond vastgesteld.
Begroting 2025
18/59
Op basis van gekwantificeerde risico’s is een Monte Carlo-simulatie uitgevoerd. Het resultaat daarvan is in figuur 1 t/m 3 weergegeven.
Figuur 1 Kansverdeling
Begroting 2025
19/59
Figuur 2 Berekening benodigde weerstandscapaciteit
Figuur 3 Tabel weerstandscapaciteit
Uit Figuur 1 valt af te lezen dat bij een zekerheidspercentage van 90% het risicoprofiel € 467.360 bedraagt. Met andere woorden, in 90% van alle uitgevoerde simulaties is het bedrag dat uitgegeven dient te worden aan optredende risico’s niet hoger dan € 467.360. Risico’s die ontstaan zijn na de laatst uitgevoerde risico-inventarisatie In 2024 is een nieuwe risico-inventarisatie gepland. Een aantal risico’s is toegenomen in kans of omvang. De impact van deze risico’s op het benodigde weerstandsvermogen is nog niet berekend en niet opgenomen in deze begroting.
Begroting 2025
20/59
Uitbreiding risicoanalyse
Beoordeling weerstandsvermogen Op basis van het in de vorige paragrafen geformuleerd beschikbare en benodigde weerstandsvermogen, kan voor ODIJmond de ratio van het weerstandsvermogen worden berekend. De laatste herijking van het weerstandsvermogen vond plaats in 2020. Het huidige weerstandsvermogen is gebaseerd op dat (herijking)rapport en wordt verantwoord in deze jaarrekening, met een ratio van 1.0. Echter, voor 2024 staat een nieuwe risico-inventarisatie gepland waarbij sommige risico's in kans of omvang zijn toegenomen en er ook nieuwe risico's zijn geïdentificeerd. De impact van deze ontwikkelingen op het benodigde weerstandsvermogen zijn nog niet berekend en daarom niet opgenomen in deze jaarrekening.
Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio > 2,0 1,4 -2,0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6