06 GEANONIMISEERD Mail van NVVK inzake gemeente onderzoek NVVK.pdf

Van: Verzonden: Aan: Onderwerp:

woensdag 6 juli 2022 11:29 Ter attentie van de leden van het college van B en W en de Raad van de gemeente: onderzoek NVVK NVVK90jaar- jubileumonderzoek.pdf

Bijlagen:

Nu met bijlage…

Utrecht, 6 juli 2022 Geacht college, geachte Raad, De NVVK, de branchevereniging van financiële hulpverleners in Nederland, bestaat dit jaar 90 jaar. Sinds 1932 helpen onze leden inwoners met financiële zorgen en problemen. We zien dat anno 2022 steeds meer hulpvragers zich melden die hun huishoudboekje niet meer sluitend kunnen krijgen, en voor wie het haast onmogelijk is een schuldregeling overeen te komen. Ook als ze gewoon een inkomen hebben, hetzij uit werk, hetzij uit een uitkering. Hun bestaanszekerheid is in het geding. Daarvoor vragen we aandacht bij het Rijk. Bij u vragen we aandacht voor het belang van lokaal investeren in financiële hulpverlening. Daarvoor is het goed om te weten wat de impact van financiële hulp is op de maatschappij en op de hulpvragers zelf. In de bijlage vindt u een onderzoek dat we lieten doen naar het meetbare effect van ons werk. Op donderdag 15 september organiseren we in Utrecht een congres waar we een documentaire presenteren die inzicht geeft in het merkbare deel van ons werk. Hulpvragers, hulpverleners en andere betrokkenen vertellen in de documentaire over de impact van schuldhulpverlening. We hopen dat u kennis wilt nemen van de inhoud van ons onderzoek. Wanneer dit vragen oproept, staan we u graag te woord. Bijvoorbeeld over het nut van een lidmaatschap van uw gemeente van onze vereniging. We hopen u ook te ontmoeten op ons congres.

Daarover vindt u hier meer informatie. Met vriendelijke groeten, Namens de NVVK, voorzitter Vragen? Communicatie en perscontacten NVVK Adres: Koningin Wilhelminalaan 5 3527 LA Utrecht e. t. 1

m. tw. w.

@schuldhulp www.nvvk.nl

2

NVVK 90 jaar Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening: een nieuw perspectief Brede effecten van financiële hulpverlening voor hulpvrager, schuldeiser en maatschappij

Colofon en dankbetuiging

Samenwerken aan bestaanszekerheid Dit onderzoek naar de waarde van financiële hulpverlening is uitgevoerd door Purpose en ondersteund door de Hogeschool van Amsterdam. Opdrachtgever is de NVVK, de branchevereniging voor financiële hulpverlening. De leden van de NVVK dragen door hun werk bij aan de bestaanszekerheid van mensen met financiële vragen en problemen. De NVVK staat voor samenwerking met alle betrokken partners en partijen in de branche. De totstandkoming van dit onderzoeksrapport is exemplarisch voor de samenwerking die de NVVK met haar leden en partners voorstaat en nastreeft. De NVVK spreekt dan ook haar dank uit aan iedereen die hier met passie en inzet aan bijgedragen heeft. Publicatie: april 2022 Onderzoekersteam: • Purpose: Jonathan Fink-Jensen, Kim Jochemsen, Bente van Logtestijn, Sander Spinder en Frank van Jeveren (projectleider) • Hogeschool van Amsterdam: Roeland van Geuns (adviseur) • Living Image en EyeOpenerWorks (filmproductiehuis): Henrik Looij (procesbegeleider), Nelleke Noort (regisseur)

Dit rapport is tot stand gekomen met dank aan en de hulp van de volgende partners en schuldeisers: Uitvoeringspartners Gemeente Alphen aan den Rijn Gemeente Den Haag Gemeente Hoeksche Waard Gemeente Hollands Kroon Gemeente Roermond Gemeente Rotterdam Gemeente Tilburg Kredietbank Limburg Kredietbank Nederland Orionis Walcheren PLANgroep Pot Jonker Advocaten Schuldhulp De Schie Stadsring51 De Tussenvoorziening Utrecht Zuidweg & Partners

‘De NVVK is in het bijzonder Nationale-Nederlanden zeer erkentelijk voor de sponsoring van dit onderzoek, dat zonder de steun van het maatschappelijk programma NN Future Matters niet in deze vorm tot stand was gekomen.’ Marco Florijn, voorzitter NVVK

Partners Divosa Stimulansz Schuldeisers CAK T-Mobile Vattenfall Alle leden van de Schuldeiserscoalitie

Speciale dank voor de onderzoekers in het filmproject Onze dank gaat uit naar de hulpverleners en hulpvragers die als duo’s hebben meegedaan aan het filmproject over de merkbare waarde van financiële hulpverlening, voor hun tomeloze inzet en hun openhartigheid: • Schuldhulp De Schie: Bahattin Türkoğlu (schuldhulp­ verlener) & Urchibert Stroop (hulpvrager, niet op de foto) • Gemeente Hollands Kroon: Rianda Kelder (schuldhulp­ verlener) & Deborah Akkerman (hulpvrager) • Kredietbank Nederland: Edith van Dijk (Wsnp bewindvoerder) & Keoma van Dijk (hulpvrager) • Pot Jonker Advocaten: Martje Denayère-Pos (Wsnp bewindvoerder) & Eveline van Wouw (hulpvrager) En natuurlijk ook veel dank aan de procesbegeleider: • EyeOpenerWorks: Henrik Looij Ook de schuldeisers die een rol hebben gespeeld in het filmproject willen wij hartelijk danken voor hun bijdrage (niet op de foto): • Vattenfall: Martin Neef (Head of Payment and Collections) & Samantha Reijnier (Energieadviseur) • CAK: Remi Langenberg (Strategisch Adviseur)

3

Voorwoord 90 jaar relevant Stephanie liep het buurthuis binnen, keek even zoekend om zich heen en liep toen naar mij. Wanhopig begon ze te vertellen over haar verloren opdrachten in coronatijd, haar hoge zorgkosten en het feit dat ze een stevige huur betaalt voor een tochtig huis met een mega energierekening. Om te eindigen met de vraag: “Ken jij een gezin dat mijn kinderen kan overnemen? Ik vrees dat ik ze niet meer kan geven wat ze nodig hebben.” Daar word je stil van. Zij en vele anderen zijn de reden waarom ik me inzet in het sociaal domein. Stephanie wordt geholpen door een hulpverlener die met een warm hart en een koel hoofd een weg probeert te vinden in een oneindig complex en soms uitzichtloos woud van regelingen, goede bedoelingen, maatschappelijke verleidingen en tegenslagen. Hulpverleners zien hoe mensen het vertrouwen verloren in de overheid. Zij zien hoe de afgelopen jaren de bestaanszekerheid in Nederland achteruit ging. Maar zij zien ook mogelijkheden, nieuwe samenwerkingen en lichtpuntjes. Financiële hulpverleners zijn actief in het hart van het sociaal domein. Bijna alle mensen die daar hulp vragen hebben het financieel moeilijk. Het lukt gelukkig om jaarlijks tienduizenden mensen te helpen. Maar we moeten meer mensen beter bereiken. We zijn er nog niet. 4

90 jaar geleden ontstond de NVVK om woekerrentes tegen te gaan. Nederlanders werden bruut uitgebuit. Terwijl ze amper rond konden komen, kregen ze leningen aangeboden tegen een veel te hoge rente. Sociale kredietbanken verenigden zich en boden alternatieven. Inmiddels zit de NVVK in het hart van het sociaal domein en vieren wij 90 jaar relevantie. Met onderzoek vanuit de mensen om wie het gaat, in combinatie met cijfers en wetenschappelijke inzichten. Die treft u aan in deze bundel. Een mooi cadeau van een 90-jarige aan de samenleving. We zijn nog steeds innovatief, vitaal en strijdbaar. We doen dat niet alleen, maar samen met schuldeisers, hulpvragers, hulpverleners van allerlei pluimage en de overheid. Samen creëren we oplossingen om meer mensen beter te bereiken. Laat dit cadeau u inspireren om liefdevol mee te bouwen aan een beter Nederland. Marco Florijn, voorzitter NVVK April 2022

Inhoudsopgave Hoofdstuk

Samenvattende titel

Management samenvatting

Onderzoek toont waarde van financiële hulpverlening voor hulpvrager, schuldeiser en maatschappij

6

Inleiding en aanpak

Multi-perspectief onderzoek naar de meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening

13

1. Context van financiële hulpverlening

Bestaanszekerheid in toenemende mate onder druk voor groeiende groep mensen

19

2. De hulpvrager in beeld

Problemen op meerdere leefgebieden concentreren zich bij doelgroep met specifieke kenmerken

25

3. Effecten van financiële hulp voor de hulpvrager

Financiële hulpverlening zorgt voor optelsom van opvallende verbeteringen over meerdere leefgebieden

29

4. Effect op jongeren en ondernemers

Jongeren, ondernemers en zzp’ers wijken af van (oudere) particulieren, wat vraagt om doelgroepbenadering

41

5. Effect van bewindvoering, beheer en saneringskredieten

Bewindvoering, budgetbeheer en saneringskredieten helpen om goede resultaten te bereiken bij kwetsbare doelgroepen

53

6. Effect op de maatschappij (MKBA)

Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op

61

7. Waarde voor schuldeisers

Schuldeisers werken intensief samen met financiële hulpverlening om mensen met problematische schulden te helpen

69

8. Toekomst van financiële hulpverlening

Meer tijd voor persoonlijke aandacht en intensievere samenwerking kan maatschappelijk rendement vergroten

75

Bijlagen

83

5

Management samenvatting – de hulpvrager in beeld

Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen opop Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Groeiende Groeiende druk op druk bestaanszekerheid op bestaanszekerheid leidt tot leidt problemen tot problemen op Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden meerdere leefgebieden meerdere leefgebieden meerdere leefgebieden meerdere meerdere leefgebieden leefgebieden Eenindeel komt in zwareproblemen, financiële problemen, meerdere leefgebieden Een deel komt zware financiële Een deel komt in zware financiële problemen, Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden

Management samenvatting – de hulpvrager Management samenvatting –dedehulpvrager hulpvrager inbeeld beeld in beeld Management samenvatting – in Management samenvatting de hulpvrager in beeld Management samenvatting –op de– hulpvrager in beeld Management Management samenvatting samenvatting – de hulpvrager – de in hulpvrager beeld inleidt beeld Groeiende druk bestaanszekerheid leidt tot problemen Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Groeiende druk opbestaanszekerheid bestaanszekerheid leidttot tot problemen op op Groeiende druk op problemen op

Meer mensen kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet vindt de weg naar hulp Meer mensen in in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Een iedereen deel komt iniedereen zware financiële problemen, lang niet vindt de weg naar hulp vindt de weg naar hulp Meer mensen in kwetsbare situaties geledenlang Een niet deeliedereen komt Een in zware deel komt financiële in zware problemen, financiële problemen, Meer mensen in kwetsbare situaties dan dan tien tien jaar jaar geleden lang iedereen vindt de weg naar Een deelniet komt in zware financiële problemen, Kwetsbare Risicovolle Problematische Meer mensen in Meer kwetsbare mensen situaties in kwetsbare dan tien situaties jaar geleden danFlexibele tiengeleden jaar geleden lang niet iedereen vindt de weg naar hulphulp Kwetsbare Risicovolle Problematische Ca. 1 miljoen personen arbeidsmarkt Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar Kwetsbare Risicovolle Problematische lang niet iedereen langvindt niet iedereen de weg naar vindt hulp deschulden weg naar groepen schulden 1 miljoen personen Flexibele arbeidsmarkt Ca.Ca. 1 miljoen personen Flexibele arbeidsmarkt lang niet iedereen vindt de weg naar hulp hulp Kwetsbare Risicovolle Problematische groepen schulden schulden hebben jaarlijks te maken verhoogt risico op armoede groepen schulden schulden

Kwetsbare Risicovolle Problematische Ca. 1 miljoen personen Flexibele arbeidsmarkt hebben jaarlijks te maken verhoogt risico op armoede hebben jaarlijks te1maken verhoogt risico op armoede groepen schulden schulden Ca. miljoen personen Flexibele armoede Kwetsbaregroepen Kwetsbare Risicovolleschulden Problematische Risicovolle schulden Problematische in arbeidsmarkt specifieke groepen FINANCIËN WERK Kwetsbare Risicovolle Problematische hebbenmet jaarlijks te maken verhoogt risico op armoede armoede Ca. 1 armoede miljoen personen Ca. 1 miljoen personen in specifieke groepen Flexibele arbeidsmarkt Flexibele arbeidsmarkt metmet FINANCIËN WERK in specifieke groepen Ca.jaarlijks 1 miljoen personen hebben te maken FINANCIËN WERK Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede groepen groepen schulden schulden schulden schulden groepen schulden schulden met armoede specifiekerisico groepen hebben jaarlijks te maken hebben te maken verhoogt risico op in armoede verhoogt op armoede FINANCIËN WERK Bestaanszekerheid hebben jaarlijksjaarlijks teBestaanszekerheid maken met armoede risico op armoede inverhoogt specifieke groepen FINANCIËN WERK ~ 800.000 ~ 2.000.000 Bestaanszekerheid ~ 600.000 met armoedemet armoede met armoede in specifieke groepen FINANCIËN FINANCIËN WERK WERKgroepen in specifieke groepen ~ 800.000 ~ 2.000.000 ~ 600.000 onder drukin specifieke FINANCIËN WERK

Bestaanszekerheid ~ 800.000 ~ 2.000.000 ~ 600.000

onder druk Bestaanszekerheid onder druk

~huishoudens 2.000.000 huishoudens

huishoudens

huishoudens ~ 800.000 huishoudens

huishoudens ~ 600.000

huishoudens ~ 800.000 huishoudens ~ 2.000.000 huishoudens ~ 600.000 Bestaanszekerheid onder druk Hoge zorgkostenBestaanszekerheid leiden Inflatie Bestaanszekerheid huishoudens huishoudens Woningmarkt steeds~ 2.000.000 huishoudens Hoge zorgkosten leiden ~ 800.000 ~~800.000 ~ 2.000.000 600.000 ~ 600.000 Inflatie onder druk Hoge zorgkosten leiden Energieprijzen Inflatie ~ 800.000 ~ 2.000.000 huishoudens huishoudens ~ 600.000 huishoudens Woningmarkt steeds totzorgkosten geldproblemen onder drukonder onder druk steeds Woningmarkt ~80.000 personen per jaar Energieprijzen Hoge leiden druk minder toegankelijk Inflatie Energieprijzen tot geldproblemen huishoudens huishoudens huishoudens huishoudens huishoudens huishoudens tot geldproblemen ~80.000 personen per jaar Woningmarkt steeds GEZONDHEID WONENtoegankelijk huishoudens huishoudens Hoge zorgkosten leiden huishoudens ~80.000 personen per jaar InflatieEnergieprijzen minder minder toegankelijk melden zich voor financiële hulp Woningmarkt steeds GEZONDHEID WONEN tot Hoge geldproblemen Hoge zorgkosten leiden zorgkosten leiden GEZONDHEID WONEN Inflatie Inflatie ~80.000 personen per Energieprijzen melden voor financiële hulpper jaar jaar minder toegankelijksteeds zorgkosten leiden totHoge geldproblemen Inflatie melden zichzich voor financiële hulp Woningmarkt steeds Woningmarkt ~80.000 personen GEZONDHEID WONEN Energieprijzen

Energieprijzen Woningmarkt steeds minder toegankelijk tot geldproblemen tot geldproblemen meldenper zichjaar voorpersonen financiëleper hulp Energieprijzen GEZONDHEID WONEN ~80.000melden personen ~80.000 tot geldproblemen minder toegankelijk minder toegankelijk ~80.000 personen per jaar jaar zich voor financiële hulp GEZONDHEID GEZONDHEID WONEN WONEN minder toegankelijk GEZONDHEID WONEN meldenleefgebieden zich voor financiële melden hulp zich voor financiële Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere melden zich voor financiële hulp hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen andere leefgebieden Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen opop andere leefgebieden Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Hulpvragers hebben vaak problematiek Problematische op andere leefgebieden Kenmerken hulpvragers uit onderzoek schulden gaan vaak gepaard met problemen Hulpvragers hebben vaak problematiek Hulpvragers hebben vaak problematiek 1 Kenmerken hulpvragers onderzoek Problematische Problematische schulden gaan schulden vaak gepaard gaan met vaak problemen gepaard met op problemen andere leefgebieden op andere leefgebieden op meerdere leefgebieden Kenmerken hulpvragers uit uit onderzoek Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemenopop andere leefgebieden Hulpvragers hebben vaak

problematiek 100% 1 1 op meerdere leefgebieden meerdere leefgebieden Kenmerken hulpvragers uit onderzoek Hulpvragers hebben vaak problematiek 100% 58% man uit onderzoek 100% 1 Kenmerken hulpvragers op meerdere leefgebieden Hulpvragers Hulpvragers vaak problematiek hebben vaak problematiek 58% man 1 Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben 58% man 100% hebben Kenmerken hulpvragers Kenmerken uit onderzoek hulpvragers uit onderzoek hulpvragers Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden Particuliere in het onderzoek hebben Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 1 1 100% Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben 58% man op meerdere op leefgebieden op meerdere leefgebieden 1 meerdere leefgebieden een gemiddelde schuld van € 33.000 100% 100% 58% man 87% 24-64 jaar Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben 100% een gemiddelde schuld van € 33.000 63% 61% 87% 24-64 het onderzoek hebben 63% 58% man 58% man een Particuliere gemiddelde hulpvragers schuld van €in33.000 87% 24-64 jaarjaar58% man 61% ParticuliereParticuliere hulpvragers Particuliere in het hulpvragers onderzoek hebben het€onderzoek 63%hebben een gemiddelde schuld 33.000 61% 87% 24-64 jaar hulpvragers in hetin onderzoek hebben een gemiddelde schuld van €van 33.000 87% 24-64 jaar kinderen 63% 61% 53% met 41% 39% 63% 61% 53% kinderen een gemiddelde schuld eenen gemiddelde van schuld € 33.000

schuld € 33.000 87% 24-64 jaar 87% jaar 24-64 jaar 53% metmet kinderen een gemiddelde van € van 33.000 41%39% Ondernemers zzp’ers in het onderzoek hebben 87% 34% 39% 41% 63% 61% 63% 34% 61% 53%24-64 met kinderen Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben 63% 61% zzp’ers in het onderzoek hebben 34% 41% 39% 53% met 77%kinderen alleenstaand Ondernemers en een gemiddelde schuld van € 102.000 41% 39%20% Ondernemers en zzp’ers inonderzoek het onderzoek hebben 34% 20% 16% 77% alleenstaand 53% met kinderen 53% met kinderen 77% alleenstaand een gemiddelde schuld € het 102.000 Ondernemers en zzp’ers hebben 20% 41% 53% kinderen 34% een gemiddelde schuld vanvan € in 102.000 41% 39% 41% 16% 9% 39% 16% 77%met alleenstaand Ondernemers enOndernemers zzp’ers inenhet onderzoek en zzp’ers hebben het€ onderzoek hebben 34% 39% 34% 34% 20% 16% een gemiddelde schuld van 102.000 9%9% 77% alleenstaand 93% laag of middelbaar opleidingsniveau Ondernemers zzp’ers invan het€in onderzoek hebben 20% € een gemiddelde schuld 102.000 93% laag of middelbaar opleidingsniveau 16% 9% 77% alleenstaand 77% alleenstaand 93% laag of middelbaar opleidingsniveau € 20% 16% 20% 20% een gemiddelde schuld een gemiddelde van € 102.000 schuld van €€ 102.000 77% 9% Justitie 93%alleenstaand laag of middelbaar opleidingsniveau een gemiddelde schuld van € 102.000 Schulden Sociaal Fysieke Gezins- Verslaving16% Wonen 16% €

SociaalWerkFysiekeGGZ Gezins9% 9% 93% laag middelbaar opleidingsniveau 60%ofinkomen uit uitkering Schulden GGZ Sociaal Verslaving Wonen Justitie Netwerk gezondheid stabiliteit 9% Schulden WerkWerk GGZ Fysieke Gezins- Verslaving Wonen Justitie € 60% inkomen uit uitkering

laag ofuitmiddelbaar 93% opleidingsniveau of middelbaar opleidingsniveau 60%93% inkomen uitkering 93% oflaag middelbaar opleidingsniveau 60%laag inkomen uit uitkering 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek 60% inkomen uit uitkering 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek 1 Problematiek 60% inkomen uithulpverlening uitkering 60% inkomen uit uitkering uit dit onderzoek bij aanvang financiële van 60% inkomen uit onderzoekspopulatie uitkering 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek 2 2

1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek Problematiek bij1 aanvang1 Problematiek financiële hulpverlening bij aanvangvan financiële onderzoekspopulatie hulpverlening van uit dit onderzoekspopulatie onderzoek uit dit onderzoek 2 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek 2 1. Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek

€

2

1

6

Schulden

2

2

2

Netwerk stabiliteit Netwerk gezondheid stabiliteit € gezondheid Schulden Werk GGZ Sociaal Fysieke Gezins- Verslaving Wonen Justitie Schulden €Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- Verslaving Justitie stabiliteit Wonen NetwerkGezinsgezondheid stabiliteit Werk GGZ Sociaal Schulden Fysieke Werk GGZ Verslaving Sociaal Wonen Fysieke Justitie Gezins- Verslaving Wonen Justitie Schulden Netwerk Werk gezondheid GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- Verslaving Justitie stabiliteit stabiliteit Wonen Netwerk gezondheid stabiliteit

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde financiële hulpverlening | april Meetbare en merkbare waarde van van financiële hulpverlening | april 20222022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde Meetbare van financiële en merkbare hulpverlening waarde van|financiële april 2022hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op hulpvrager

Financiële hulpverlening blijkt mensen op meer leefgebieden te Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op hulpvrager Management samenvatting effecten financiële hulpverlening op hulpvrager helpen dan alleen–schulden Financiële hulpverlening blijkt mensen op meer leefgebieden hulpverlening blijkt mensen op meer leefgebieden teFinanciële helpen dan alleen schulden te helpen dan alleen schulden Door financiële hulpverlening krijgen mensen perspectief

Jongeren en ondernemers hebben baat bij een specifieke aanpak Jongeren en ondernemers hebben baat bij een specifieke aanpak Jongeren hebben gemiddeld een lagere schuld (ca. €22.000) en op deen meeste Jongeren hebben gemiddeld een lagere schuld (ca. €22.000) op de meeste leefgebieden en financiële kunnen ze hulpverlening weer meedoenkrijgen in de maatschappij Jongeren en ondernemers hebben baat bij een specifieke aanpak Door mensen perspectiefleefgebieden minder achterliggende problematiek dan ouderen. Jongeren minder achterliggende problematiek dan ouderen. Jongeren vallenvallen wel vaker uit tijdens een Hulpverleners lagere schuld (ca. €22.000) endeels op dekomt meeste Verbetering van groep in derdein jaar (T3) welJongeren vaker uithebben tijdens gemiddeld hulpverlening. denken dat dit omdat en kunnen zehulpvragers weer meedoen deschuldregeling maatschappij hulpverlening. Hulpverleners denken dat dit deels komt omdat jongeren moeilijk afscheid leefgebieden minder achterliggende problematiek dan ouderen. Jongeren vallen t.o.v. groep bij aanvang hulpverlening (T1) jongeren moeilijk afscheid kunnen nemen van hun levensstijl. De ervaring leert daten de inzet van kunnen nemen van hun levensstijl. De ervaring leert dat gerichte coaching Verbetering van groep hulpvragers in derde jaar schuldregeling (T3) wel vaker uit tijdens Hulpverleners denken datvoorkomen.

dit deels komt omdat gerichte coaching en dehulpverlening. inzet van saneringskredieten uitval kan 21% t.o.v. groep bij aanvang hulpverlening (T1) saneringskredieten uitval kan voorkomen. jongeren moeilijk afscheid kunnen nemen van hun levensstijl. De ervaring leert dat gerichte coaching en de inzet van saneringskredieten kan(ca. voorkomen. Ondernemers en zzp’ers hebben hogere en complexere uitval schulden €102.000). Ze 21% Ondernemers en zzp’ers hebben hogere en complexere schulden kennen minder achterliggende problematiek bij aanvang, maar tijdens de (ca. €102.000). Ze kennen Ondernemers en zzp’ers hebben hogere en complexere (ca. €102.000). Ze hulpverlening neemt het aantal ondernemers werk af.schulden Mogelijk komt dit minder achterliggende problematiekmet bij aanvang, maar tijdens de hulpverlening neemt het kennen minder achterliggende problematiek bij aanvang, maar tijdens de 15% doordat ondernemers een uitkering aanvragen om tot een schuldregeling te komen, aantal ondernemers met werk af. Mogelijk komt dit doordat ondernemers een uitkering 14% hulpverlening neemt het aantal ondernemers met werk af. Mogelijk komt dit waarna ze moeilijk een om eigen kunnen startenwaarna of in loondienst komen.

aanvragen tot onderneming een schuldregeling te om komen, ze moeilijk een eigen onderneming 15% doordat ondernemers een uitkering aanvragen tot een schuldregeling te komen, 12% 14% kunnen starten of in loondienst komen. 11% waarna ze moeilijk een eigen ondernemingworden kunnenvoor starten in loondienst komen. Met beschermingsbewind en budgetbeheer de of meest kwetsbare 10% 12% groep goede resultaten behaald 11% Met beschermingsbewind en budgetbeheer worden voorworden de meest kwetsbare Met beschermingsbewind en budgetbeheer de meest kwetsbare 10% Beschermingsbewind en budgetbeheer worden het vaakst ingezet bijvoor problematiek groep goede resultaten behaald groep goede resultaten behaald met verslaving, criminaliteit en geestelijke gezondheid. Bij bewind is de vooruitgang 6% 6% 6% budgetbeheer worden het vaakst ingezet bij problematiek vanBeschermingsbewind fysieke en geestelijkeengezondheid opvallend hoog. Bij het budgetbeheer wordt de Beschermingsbewind en budgetbeheer worden vaakst ingezet bij problematiek met met verslaving, criminaliteit en geestelijke gezondheid. Bij bewind is de vooruitgang 6% 6% 6% meeste vooruitgang geboekt bij dagbesteding, sociaal netwerk criminaliteit. verslaving, criminaliteit en geestelijke gezondheid. Bij en beschermingsbewind is de vooruitgang van fysieke en geestelijke gezondheid opvallend hoog.

Bij budgetbeheer wordt de van fysieke en geestelijke gezondheid opvallend hoog. Bij budgetbeheer wordt de meeste meeste vooruitgang geboekt bij dagbesteding, en criminaliteit. Saneringskrediet leidt tot sterkere ontwikkeling,sociaal nazorgnetwerk ontbreekt Werk DagGGZ Fysieke Wonen Gezin Sociaal Verslaving Justitie vooruitgang geboekt bij dagbesteding, sociaal netwerk en criminaliteit. besteding gezondheid netwerk Hulpvragers met saneringskredieten laten positievere ontwikkeling zien dan Saneringskrediet leidt tot sterkere ontwikkeling, nazorg ontbreekt Werk DagGGZ Fysieke Wonen Gezin Sociaal Verslaving Justitie hulpvragers met schuldbemiddeling. Vooral op de thema’s werk, dagbesteding en besteding gezondheid netwerk Toelichting grafiek Hulpvragers met saneringskredieten laten positievere ontwikkeling zienontbreekt dan Saneringskrediet leidt tot sterkere ontwikkeling, lichamelijke gezondheid zijn er opvallende uitschieters. Het aantal nazorg ingezette De grafiek toont de ontwikkeling van alle particuliere hulpvragers op het gebied van zware tot medium hulpvragers met schuldbemiddeling. Vooral op de thema’s werk, dagbesteding en hulpvragers met Hulpvragers met saneringskredieten latenbij positievere ontwikkeling zien dan saneringskredieten is verhoudingsgewijs veel hoger mensen zonder dan met problematiek leefgebied.

In groep T3 is het percentage hulpvragers dat geen werk of opleiding Toelichtingper grafiek lichamelijke gezondheid zijn er opvallende uitschieters. Het aantal ingezette Toelichting grafiek heeft bijvoorbeeld 12 procentpunt lager dan in de groep T1. Wonen en verslaving zijn lichter van kleur Vooral op de thema’s werk, dagbesteding en lichamelijke gezondheid zijn Saneringskredieten zijn mogelijkerwijs minder aantrekkelijk voor De grafiek toont de ontwikkeling van alle particuliere hulpvragers op het gebied van zware tot mediumwerk (+ 34%).schuldbemiddeling. omdat eendedeel van vooruitgang hier mogelijk verklaard door voortijdige van saneringskredieten is verhoudingsgewijs veel hoger bij mensen zonder dan met De grafiek toont ontwikkeling van alleInparticuliere op het gebied vandat zware tot medium problematiek per problematiek perde leefgebied. groep T3 ishulpvragers hetwordt percentage hulpvragers geenuitstroom werk of opleiding schuldeisers zolang er nog zicht is op verbetering van toekomstige inkomsten. er opvallende uitschieters. Het aantal ingezette saneringskredieten is verhoudingsgewijs veel hulpvragers met problematiek. T3en niet omdat stabiele heeft bijvoorbeeld 12 procentpunt lagerDeze dan ingeen de groep T1.opleiding Wonen verslaving zijn lichter van kleur lager leefgebied.

In groep T3 iszwaardere het percentage hulpvragers dathulpvragers werk bereiken of heeft bijvoorbeeld 12huisvesting procentpunt werk (+ 34%). Saneringskredieten zijn mogelijkerwijs minder aantrekkelijk voor Opvallend is dat nazorg vaak ontbreekt, vooral bij (+ saneringskredieten. en een gestabiliseerde verslaving voorwaarden zijn voor toelating tot een schuldregeling. hoger bij mensen zonder dan met werk 34%). Saneringskredieten zijn mogelijkerwijs minder omdat een deel van de vooruitgang hier mogelijk wordt verklaard door voortijdige uitstroom van dan in de groep T1. Wonen en verslaving zijn lichter van kleur omdat een deel van de vooruitgang hier mogelijk wordt schuldeisers zolang er nog zicht is op verbetering van toekomstige inkomsten. hulpvragers met zwaardere problematiek. Deze hulpvragers bereiken T3 niet omdat stabiele huisvesting nog zicht is op verbetering van toekomstige inkomsten. verklaard door voortijdige uitstroom van hulpvragers met zwaardere problematiek. Deze hulpvragers bereiken T3 niet Opvallend aantrekkelijk is dat nazorgvoor vaakschuldeisers ontbreekt,zolang vooralerbij saneringskredieten. en een gestabiliseerde verslaving voorwaarden zijn voor toelating tot een schuldregeling. omdat stabiele huisvesting en een gestabiliseerde verslaving voorwaarden zijn voor toelating tot een schuldregeling. 7

Opvallend is dat nazorg vaak ontbreekt, vooral bij saneringskredieten.

7

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

7

Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op maatschappij

Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening ophulpverlening maatschappij Elke geïnvesteerde euro in financiële levert de maatschappij tot 2 euro op Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de Management Management samenvatting samenvatting – effecten –financiële effecten financiële hulpverlening hulpverlening op maatschappij op maatschappij Elke euro voor financiële hulpverlening levert Schuldeisers zien waarde van hulpverlening voor maatschappij € 1,40 - € 2,00 op hun klanten en voor henzelflevert de Management samenvatting –2euro effecten financiële hulpverlening op maatschappij maatschappij tot euro op Elke degeïnvesteerde Elke geïnvesteerde euro financiële in financiële hulpverlening hulpverlening Management samenvatting –in effecten financiële hulpverlening op maatschappijlevert de Baten Elke geïnvesteerde financiële hulpverlening levert de maatschappij maatschappij totOpbrengst 2 euro tot 2in op euro opfinanciële Elke Kosten geïnvesteerde in hulpverlening levert de € 140mio 1 maatschappij tot 2financiële euro op maatschappij tothulpverlening 2levert euro levert op SchuldeisersSchuldeisers Elke euro voor Elke financiële euro voor hulpverlening zien1waarde zien van hulpverlening waarde van hulpverlening voor voor Zorgplicht / MVO

Inzicht voor schuldeiser

Geen / beperkte waarde

Min: € 200mio

de maatschappij € 1,40 de maatschappij € 1,40 - € 2,00 op - € 2,00 op Elke euro voor financiële hulpverlening levert Elke euro voor financiële hulpverlening levert Baten Kosten Baten Opbrengst Kosten Opbrengst de maatschappij € 1,40 € 2,00 op de maatschappij € 1,40 - € 2,00 op Baten

Max: € 285mio Min: € 200mioMin: € 200mio

Min: € 60mio Kosten € 140mio Opbrengst€ 140mio Baten Kosten Opbrengst Max: € 145mio € 140mio € 140mio

Min: € 200mio Min: € 200mio

5 henzelf hun 1klanten hun en voor klanten en voor henzelf SchuldeisersSchuldeisers zien waarde Schuldenaar van hulpverlening voor structureel helpen zien waarde van hulpverlening voor Zorgplicht / MVO Zorgplicht / MVO hun2klanten hun en voor henzelf klanten en voor henzelf Klantbehoud Inzicht voor schuldeiser Inzicht voor schuldeiser Zorgplicht / MVO 1Zorgplicht / MVO 1

15 waarde 1 Geen Inzicht / beperkte Geen / beperkte voorwaarde schuldeiser Inzicht voor schuldeiser 1 1 5/ voorkomen Achterstanden 1 verhelpen 1

5

1 Geen / beperkte waarde Schuldenaar helpen structureel helpen 1 structureel Geen / beperkte waarde Schuldenaar Klantbehoud

21

Klantbehoud

21 5

5

Schuldenaar helpen De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956 (minimaal) Schuldeisers een veelstructureel grotere rol is structureel helpen Min: € 60mio Min: € 60miozien dat de achterliggende problematiek Schuldenaar 2 tot € 14.244 (maximaal). Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen hulpvragers gaan spelen de afgelopen jaren bij het ontstaan van schulden. De waarde 2 Klantbehoud in 2020Max: bedragen de totale baten € 200-285 miljoen. van financiële hulpverlening is volgensKlantbehoud schuldeisers 5 dan ook dat5klanten hulp Min: €€De 60mio € 285mio Max:maatschappelijke € 285mio Max: 145mioMax: € 145mio Min: € 60mio totale kosten van hulpverlening bedragen € 140 miljoen, waardoor de krijgen die zij zelf niet kunnen bieden, bij het oplossen van problematische Achterstanden verhelpen Achterstanden / voorkomen verhelpen / voorkomen opbrengsten € 60-145 miljoen per jaar bedragen. Door de baten door de schulden en stress. Door hulpvragers duurzaam5te helpen worden niet Max: € 285mio Max: € 145mio 5/ voorkomen Max: € 145mio 285mio kosten te delen komen Max: we op€een social return on investment (SROI) van alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen Achterstanden verhelpen Achterstanden verhelpen / voorkomen voorkomen. 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 - € 2,00 op. Dit is in lijn met Deonderzoeken.

baten per succesvol geholpen per succesvol hulpvrager geholpen bedragen hulpvrager € 9.956 bedragen (minimaal) € 9.956 (minimaal) Schuldeisers zienSchuldeisers dat de achterliggende zien dat deproblematiek achterliggende een problematiek veel grotereeen rol is veel grotere rol is 1De baten eerdere tot € 14.244 (maximaal). tot € 14.244 Vermenigvuldigd (maximaal). Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen met 20.000 hulpvragers geholpen hulpvragers gaan spelen de afgelopen gaan spelen jaren de afgelopen bij het ontstaan jaren bij vanhet schulden. ontstaan Devan waarde schulden. De waarde in bedragen in de 2020 totale bedragen maatschappelijke de totale maatschappelijke baten € 200-285 miljoen. € 200-285 De miljoen.

van financiële De hulpverlening van is hulpverlening volgens schuldeisers is volgens dan schuldeisers ook datgrotere klanten danrol ook hulp Minimaal De2020 baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956baten (minimaal) Schuldeisers zien datfinanciële de achterliggende problematiek een veel is dat klanten hulp Maximaal 8 De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956 (minimaal) Schuldeisers zien dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is 1 Van Geuns totale kosten van totale hulpverlening kosten van bedragen hulpverlening €met 14020.000 bedragen miljoen, waardoor € 140 hulpvragers miljoen, de waardoorkrijgen de spelen die zijde zelf krijgen niet kunnen diejaren zij zelf bieden, bij het oplossen bieden, bij vanhet problematische oplossen van problematische tot € al. 14.244 (maximaal). Vermenigvuldigd geholpen gaan afgelopen bijniet het kunnen ontstaan van schulden. De waarde et (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke tot € 14.244 (maximaal). Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen gaan spelen de afgelopen jaren bij ontstaan van schulden. De waarde opbrengst van Schuldhulpverlening opbrengsten € 60-145 opbrengsten miljoen € per 60-145 jaar miljoen bedragen. Door jaar bedragen. de baten door Door de de baten hulpvragers door schulden en stress. schulden Door hulpvragers en stress.

Door duurzaam hulpvragers te het helpen duurzaam te niet helpen worden niet Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | klanten april 2022jaren in 2020 bedragen de totale maatschappelijke baten €(minimaal) 200-285 miljoen. De van de financiële hulpverlening is volgens schuldeisers dan ookworden hulp De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen €per 9.956 tot €€14.244 Schuldeisers zien dat de achterliggende problematiek dedat afgelopen een klanten veel grotere in 2020 bedragen de totale maatschappelijke baten 200-285 miljoen. De van financiële hulpverlening is volgens schuldeisers dan ook dat hulprol kosten te delen komen kosten te we delen op een komen social we return op een on social investment return (SROI) on investment van (SROI) alleen van actuele achterstanden alleen actuele opgelost achterstanden maar ook opgelost toekomstige maar ook problemen toekomstige problemen totale kosten van hulpverlening bedragen € 140 miljoen, waardoor de krijgen die zij zelf niet kunnen bieden, bij het oplossen van problematische (maximaal). Vermenigvuldigd 20.000 hulpvragers in 2020 bedragen dewaardoor totale is gaan spelen bijdie hetzijontstaan van schulden. De waarde van financiële hulpverlening is volgens totale met kosten van geholpen hulpverlening bedragen € 140 miljoen, de krijgen zelf niet kunnen bieden, bij het oplossen van problematische voorkomen. voorkomen.

1,4-2,0: elke geïnvesteerde 1,4-2,0:miljoen elkeeuro geïnvesteerde levert € 1,40 euro - € levert 2,00 op. €de1,40 Dit is- in € door 2,00 lijn met op. Dit is in lijn met en stress. opbrengsten € 60-145 per jaar bedragen. Door baten de schulden Door hulpvragers duurzaam te helpen worden niet bieden bij het oplossen maatschappelijke batenopbrengsten € 200-285 miljoen. De totale kosten van hulpverlening bedragen dan ook klanten hulp krijgen dieduurzaam zij zelf niet te kunnen € 60-145 miljoen per jaar bedragen. Door de baten door de schuldeisers schulden endat stress. Door hulpvragers helpen worden niet 1 1 eerdereteonderzoeken. eerderewe onderzoeken. kosten delen komen op een social return on investment (SROI) van alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen te delen komen wemiljoen op eenper social return onDoor investment alleen actuele achterstanden maar ookduurzaam toekomstige problemen € 140 miljoen, waardoorkosten de opbrengsten € 60-145 jaar bedragen. de baten(SROI) van van problematische schulden en stress.opgelost Door hulpvragers te helpen worden niet voorkomen. 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 - € 2,00 op. Dit is in lijn met voorkomen. 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 € 2,00 op.

Dit is in lijn met door de kosten te delen komen return on investment (SROI) van 1,4-2,0: alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen voorkomen. Minimaal Minimaal Maximaal Maximaal 1 we op een social eerdere onderzoeken. 8 8 1 1 eerdere 1 Van Geuns et al. 1 levert elke geïnvesteerde euro € onderzoeken. 1,40 € 2,00 op. Dit is in Nijmegen lijnloont!; met(2016), eerdere onderzoeken. (2011) Van Schuldhulpverlening Geuns et al.-(2011) loont!; Schuldhulpverlening Gemeente Gemeente Maatschappelijke Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening opbrengst van Schuldhulpverlening Minimaal Maximaal

8 Minimaal Maximaal 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening opbrengst van Schuldhulpverlening 8

Meetbare en merkbareMeetbare waarde van en merkbare financiële waarde hulpverlening van financiële | april 2022 hulpverlening | april 2022 8 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

9

Management samenvatting - toekomstblik

Aanbevelingen hulpvragers: investeer in effectiviteit financiële hulpverlening, van preventie tot nazorg Vergroot financiële bestaanszekerheid en financiële educatie om schulden te voorkomen Preventie

Kwetsbare doelgroepen zijn oververtegenwoordigd in de populatie met problematische schulden. Voorkom schulden door: • De bestaanszekerheid te vergroten, bijvoorbeeld door het wettelijk minimumloon en de netto bijstandsuitkering te verhogen • Financiële educatie aan te bieden aan onderbelichte kwetsbare doelgroepen, zoals jongeren en mensen met migratieachtergrond

Vergroot bereik hulpverlening door belemmerende overtuigingen en culturele verschillen bespreekbaar te maken Aanmelding

Hulpvragers ervaren verschillende drempels om zich te melden voor financiële hulp. Niet alleen schaamte, maar ook eigen belemmerende overtuigingen, onbekendheid met hulp en culturele verschillen vormen drempels. Verlaag deze drempels door: • Mentale en administratieve drempels voor aanmelding te verlagen • De bekendheid van financiële hulpverlening te vergroten • Een specifieke aanpak voor mensen met een migratieachtergrond te ontwikkelen

Vergroot de effectiviteit door rekening te houden met emoties, specifieke aanpakken en inzet van saneringskredieten

Hulpverlening

Niet alle hulpvragers bereiken een schuldregeling, waardoor de schuldsituatie onopgelost blijft. Verschillende doelgroepen hebben baat bij verschillende aanpakken. Verhoog de effectiviteit van hulpverlening verder door: • Rekening te houden met de emotionele staat van mensen in verschillende fasen (bijv. door stress-sensitieve hulpverlening) • Cultureel-sensitieve hulpverlening te bieden voor mensen met een niet-Westerse achtergrond • Te onderzoeken hoe hulpvragers met verslaving en/of een instabiele woonsituatie, die nu uitvallen, toch geholpen kunnen worden • Specifieke jongerenaanpakken in te zetten binnen gemeenten, met aandacht voor coaching en inzet van saneringskredieten • Te onderzoeken waarom ondernemers en zzp’ers moeilijker aan het werk komen en wat effectieve instrumenten zijn om toch vooruitgang te boeken op het leefgebied werk • Saneringskredieten in plaats van schuldbemiddeling in te zetten

Ontwikkel nazorg om hulpvragers een zachte landing en duurzaam perspectief in de maatschappij te geven Nazorg

10

Hulpvragers ontvangen vaak geen of beperkte nazorg, terwijl de afloop van een traject als spannend ervaren wordt. Vooral na inzet van saneringskredieten hebben hulpverleners vaak geen contact meer met hulpvragers. Ontwikkel daarom een nazorgaanpak.

Management samenvatting - toekomstblik

Management samenvatting - -toekomstblik Management Management Management Management samenvatting samenvatting samenvatting samenvatting toekomstblik - toekomstblik - -toekomstblik toekomstbliken schuldeisers: investeer in Aanbevelingen hulpverleners Aanbevelingen hulpverleners en schuldeisers: investeer in Aanbevelingen Aanbevelingen Aanbevelingen Aanbevelingen hulpverleners hulpverleners hulpverleners hulpverleners enen en schuldeisers: en schuldeisers: schuldeisers: schuldeisers: investeer investeer investeer investeer inininin maatwerk en samenwerking maatwerk en samenwerking maatwerk maatwerk maatwerk maatwerk enen en samenwerking en samenwerking samenwerking samenwerking

Perspectief hulpverleners Perspectief Perspectief Perspectief Perspectief hulpverleners hulpverleners hulpverleners hulpverleners

Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking Samenwerking

Perspectief schuldeisers Perspectief Perspectief Perspectief Perspectief schuldeisers schuldeisers schuldeisers schuldeisers

Meer tijd voor maatwerk Meer Meer Meer tijd Meer tijd voor tijd voor tijd maatwerk voor voor maatwerk maatwerk maatwerk Meer tijd voor maatwerk

Betere samenwerking en Betere Betere Betere samenwerking Betere samenwerking samenwerking samenwerking en en en en Betere samenwerking en snellere communicatie snellere snellere snellere snellere communicatie communicatie communicatie communicatie snellere communicatie

Meer onderlinge samenwerking Meer Meer Meer onderlinge Meer onderlinge onderlinge onderlinge samenwerking samenwerking samenwerking samenwerking Meer onderlinge samenwerking

Brede samenwerking tussen schuldeisers isis is is is Om hulpvragers sneller tete kunnen Hulpverleners willen meer tijd kunnen besteden Brede Brede samenwerking Brede Brede samenwerking samenwerking samenwerking tussen tussen schuldeisers tussen tussen schuldeisers schuldeisers schuldeisers Ommeer Om meer meer Om Om hulpvragers meer hulpvragers meerhulpvragers hulpvragers sneller sneller sneller sneller kunnen te kunnen tehelpen tekunnen helpen kunnen helpen helpen helpen Hulpverleners Hulpverleners Hulpverleners Hulpverleners willen willen meer willen willen meer tijd meer tijd meer kunnen kunnen tijd tijd kunnen besteden kunnen besteden besteden besteden om teklanten kan hulpverleners enenschuldeisers beter essentieel essentieel essentieel essentieel omklanten om klanten klanten om om tehelpen. klanten helpen. te helpen. teDit tehelpen. Dit helpen.

Dit kandoor: kan door: DitDitdoor: kan kandoor: door: aan en uitvraag van willen willen hulpverleners willen willen hulpverleners hulpverleners hulpverleners schuldeisers en schuldeisers enen schuldeisers beter beterbeter beter essentieel aanmaatwerk aan maatwerk aan maatwerk aan maatwerk maatwerk eneen een enbrede een brede eneneen brede een uitvraag brede brede uitvraag uitvraag van uitvraag van van van willen Brede samenwerking tussen schuldeisers is Om meer hulpvragers sneller teschuldeisers kunnen helpen Hulpverleners willen meer tijd kunnen besteden • Het gevoel van ‘het moet beter’ van de communiceren en samenwerken. Dit kan door: • Het • Het gevoel • • gevoel Het Het van gevoel gevoel van ‘het ‘het van moet van ‘het moet ‘het beter’ moet beter’ moet van beter’ beter’ van de de van van de de problemen. Dit kan door: communiceren communiceren communiceren communiceren en samenwerken. en samenwerken. en en samenwerken. samenwerken. Dit Dit kan kan door: Dit Dit door: kan kan door: door: problemen. problemen. problemen. problemen. Dit Dit kankan door: DitDitdoor: kan kandoor: door: essentieel omverder klantenuit tete helpen. Dit kan door: willen hulpverleners en schuldeisers beter aan maatwerk en een brede uitvraag van problemen.

breiden data tetekoppelen, om schuldeiserscoalitie schuldeiserscoalitie schuldeiserscoalitie schuldeiserscoalitie verder verder uit verder verder te uit breiden teuitbreiden uittetebreiden breiden • • De per hulpverlener teteverlagen Beschikbare • Beschikbare • • Beschikbare Beschikbare datadata koppelen, data tedata koppelen, tetekoppelen, koppelen, ommensen om mensen mensen om ommensen mensen schuldeiserscoalitie De • caseload caseload De • •caseload DeDecaseload per caseload per hulpverlener hulpverlener per perhulpverlener hulpverlener verlagen te verlagen teteverlagen verlagen • • Beschikbare • H  et gevoel van ‘het moet beter’ van de schuld­ communiceren en samenwerken.

Dit kan door: Dit kan door: onder schuldeisers met financiële problemen eerder in beeld te • • Hulpverleners toe te rusten in het uitvoeren onder onder schuldeisers onder onder schuldeisers schuldeisers schuldeisers financiële met financiële metfinanciële financiële problemen problemen problemen problemen eerder eerder in eerder eerder beeld in beeld inte inbeeld beeld te tete Hulpverleners • Hulpverleners • • Hulpverleners Hulpverleners toe toe te rusten te toe toe rusten tete inrusten rusten het in het uitvoeren inin uitvoeren het hetuitvoeren uitvoeren metmet eiserscoalitie verder uit te breiden onder • Beschikbare data te koppelen, om mensen met • Dvan e caseload per hulpverlener tein verlagen • • De tussen publieke enen hulp te uitvraag en stress-sensitief De • samenwerking samenwerking De • •samenwerking De Desamenwerking samenwerking tussen tussen publieke tussen tussen publieke publieke publieke krijgen krijgen krijgen krijgen hulp en hulp en tekunnen enkunnen hulp tehulp kunnen tebieden tekunnen bieden kunnen bieden bieden bieden vaneen van eenbrede een van brede vaneen brede een uitvraag brede brede uitvraag uitvraag en uitvraag in en stress-sensitief inen stress-sensitief enininstress-sensitief stress-sensitief krijgen schuldeisers financiële problemen eerderwelke in beeld te krijgen • Hulpverleners toe te rusten in het uitvoeren van schuldeisers teteverdiepen om

• • TeTe ofofenen schuldeisers schuldeisers schuldeisers schuldeisers verdiepen te verdiepen teteverdiepen verdiepen omhulpvragers om hulpvragers hulpvragers om omhulpvragers hulpvragers werken • onderzoeken onderzoeken Te • •onderzoeken TeTeonderzoeken onderzoeken ofonder onder enofonder ofenen welke onder onder welke welke welke werken werken werken werken •vanuit D vanuit e samenwerking tussen publieke schuldeisers en hulp te kunnen bieden plek gecreëerd brede uitvraag en in stress-sensitief werken dede overheid één aan voorwaarden erereen vanuit vanuit overheid de overheid dedeoverheid overheid éénbetalingsregeling één betalingsregeling één betalingsregeling éénbetalingsregeling betalingsregeling aanaan aan aan • •een Digitalisering van voorwaarden voorwaarden voorwaarden voorwaarden een ercentrale een centrale erereen centrale eencentrale plek centrale plek gecreëerd plek gecreëerd plekgecreëerd gecreëerdvanuit Digitalisering • Digitalisering • • Digitalisering Digitalisering vanadministratieve van administratieve administratieve van vanadministratieve administratieve te verdiepen om hulpvragers vanuit de overheid •  T e onderzoeken of en onder welke voorwaarden • Dhandelingen, igitalisering vanzodat administratieve handelingen, te kunnen bieden kan met een van te kunnen tetekunnen bieden kunnen bieden bieden bieden erermeer tijd voor het kanworden kan worden worden

kan kan worden met worden met eenoverzicht met een overzicht meteen overzicht eenoverzicht overzicht vanschulden van schulden schulden van vanschulden schulden te kunnen handelingen, handelingen, handelingen, handelingen, zodat zodat zodat meer zodat er meer ertijd ermeer tijd meer voorvoor tijd het tijdvoor het voorhet het één betalingsregeling aan tepublieke bieden er plek gecreëerd kan worden met zodat erechte meer tijd overblijft voor het echte gesprek overblijft • • De tussen publieke enkunnen private enenschuldeisers per hulpvrager echte gesprek De • samenwerking samenwerking De • •samenwerking De Desamenwerking samenwerking tussen tussen publieke tussen tussen publieke en publieke private en private enenprivate private schuldeisers eneen schuldeisers encentrale enschuldeisers schuldeisers per per hulpvrager hulpvrager per perhulpvrager hulpvrager echte gesprek echte echte gesprek gesprek overblijft gesprek overblijft overblijft overblijft •schuldeisers D schuldeisers everder samenwerking publieke en private een vanaanspreekpunt schulden enaanspreekpunt schuldeisers •• •Samenwerking metmet andere hulpverleners inhulpverleners het schuldeisers tete versterken één per Samenwerking hulpverleners inin in in•in• Per schuldeisers schuldeisers verder verder verder verder versterken tetussen versterken teteversterken versterken Per • hulpvrager Per hulpvrager • •overzicht

hulpvrager Per Perhulpvrager hulpvrager één één aanspreekpunt één aanspreekpunt éénaanspreekpunt perperper per per Samenwerking • Samenwerking • • Samenwerking Samenwerking metandere met andere met andere met andere hulpverleners andere hulpverleners hulpverleners schuldeisers verder te versterken hulpvrager te zetten op Collectief sociaal domein schuldeiser tetehebben voor communicatie Samen • Samen • in • in Samen Samen tein zetten teinzetten inte te op zetten zetten Collectief op Collectief opop Collectief Collectief het domein schuldeiser schuldeiser schuldeiser schuldeiser hebben te hebben tete hebben voor hebben voor communicatie voor communicatie voorcommunicatie communicatie• • Samen hetsociaal het sociaal sociaal het het domein sociaal sociaal domein domein domein Schuldregelen • S  amen in te zetten op Collectief Schuldregelen •  P er hulpvrager één aanspreekpunt per schuldeiser •• •HHulpvragers ulpvragers nazorg te verlenen door ze langere met de hulpverlener Schuldregelen Schuldregelen Schuldregelen Schuldregelen nazorg te verlenen door ze metmet de met hulpverlener demet hulpverlener dedehulpverlener hulpverlener Hulpvragers • Hulpvragers • • Hulpvragers Hulpvragers nazorg nazorg te nazorg nazorg verlenen te verlenen teteverlenen verlenen door door ze door ze doorzeze te hebben voor communicatie met de hulpverlener periodes te volgen en ondersteunen langere

periodes te volgen en ondersteunen langere langere langere periodes langere periodes periodes te periodes volgen te volgen tete en volgen volgen ondersteunen en ondersteunen enenondersteunen ondersteunen

Financiële hulpverlening van de toekomst: meer mensen nóg beter helpen Financiële Financiële Financiële Financiële hulpverlening hulpverlening hulpverlening hulpverlening van van de van van de toekomst: de toekomst: detoekomst: toekomst: meer meer meer meer mensen mensen mensen mensen nóg nóg beter nóg nóg beter beter beter helpen helpen helpen helpen Financiële hulpverlening van de toekomst: meer mensen nóg beter helpen 1010 10

1010

Meetbare enMeetbare merkbare waarde van financiële hulpverlening |hulpverlening Meetbare Meetbare en Meetbare merkbare en merkbare en en waarde merkbare merkbare waarde van waarde financiële waarde van financiële van van hulpverlening financiële financiële hulpverlening hulpverlening |april april |2022 april 2022 | 2022 april | april 2022 2022

11

12

Inleiding en aanpak Multi-perspectief onderzoek naar de meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening

13

Inleiding en aanpak

NVVK heeft Purpose en HvA gevraagd om een impactmeting uit te voeren naar de waarde van financiële hulpverlening Aanleiding van dit onderzoek

Vraag aan Purpose

De NVVK is de branchevereniging voor financiële hulpverlening: schuldhulp, sociaal krediet, budgetbeheer en beschermingsbewind. • In 2022 bestaat de NVVK 90 jaar. In het kader van dit jubileum wil de NVVK een uitgebreid onderzoek uit laten voeren naar de maatschappelijke waarde van financiële hulpverlening. • De NVVK constateert dat financiële hulpverlening nog wel eens wordt behandeld als een kostenpost, in plaats van een duurzame investering in de toekomst van mensen. • 10 jaar geleden is er ook onderzoek gedaan naar de waarde van financiële hulpverlening. In de tussentijd zijn er zowel positieve als negatieve ontwikkelingen geweest in de maatschappij. Ook de hulpverlening is veranderd. De vraag is óf en hoeveel waarde financiële hulpverlening in de huidige context oplevert.

De NVVK heeft Purpose gevraagd met ondersteuning van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) een impactmeting uit te voeren naar de waarde van financiële hulpverlening. Het onderzoek moet: • Aantonen of investeren in financiële hulpverlening loont • Meetbare en merkbare impact van financiële hulpverlening in beeld brengen • Perspectieven belichten van hulpvragers, hulpverleners en schuldeisers • Aanbevelingen bevatten voor de verdere ontwikkeling van financiële hulpverlening

De NVVK vraagt Purpose met ondersteuning van HvA een impactmeting uit te voeren die de meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening in kaart brengt 14

Inleiding en aanpak

Multi-perspectief onderzoek naar meetbare en merkbare Inleiding en aanpak Inleiding en aanpak Multi-perspectief onderzoek naar meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening Multi-perspectief onderzoek naar meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening waarde van financiële hulpverlening Onderzoek vanuit 4 perspectieven1 Onderzoek vanuit 4 perspectieven1

Onderzoek naar meetbare en merkbare impact Onderzoek naar meetbare en merkbare impact Meetbaar Meetbaar

Hulpvrager Hulpvrager

Van 803 hulpvragerdossiers zijn de startsituatie (H2), de vooruitgang en resultaten leefgebied Van 803 hulpvragerdossiers zijn deper startsituatie (H3), de situatie per doelgroep (H4) en (H2), de vooruitgang en resultaten per leefgebied de (H3), vooruitgang per instrument (H5) bepaald de situatie per doelgroep (H4) en de vooruitgang per instrument (H5) bepaald

Hulpverlener Hulpverlener

Survey onder 95 hulpverleners naar de waarde financiële hulpverlening Survey van onder 95 hulpverleners naar(H8) de waarde van financiële hulpverlening (H8)

Schuldeiser Schuldeiser

Survey onder 14 schuldeisers naar de waarde van hulpverlening (H7de enwaarde H8) van Survey financiële onder 14 schuldeisers naar financiële hulpverlening (H7 en H8)

Maatschappij Maatschappij

Contextanalyse (H1) en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (H6) Contextanalyse (H1) en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (H6)

1

Zie bijlage voor uitgebreide toelichting op de gevolgde aanpak en methodiek

13

1

Zie bijlage voor uitgebreide toelichting op de gevolgde aanpak en methodiek

13

1. Zie bijlage voor uitgebreide toelichting op de gevolgde aanpak en methodiek

Merkbaar Merkbaar

Participatieve video: film, portretten (H3-H6) en quotes in ditportretten rapport Participatieve video: film, Hulpvragers en hulpverleners onderzoeken (H3-H6) en quotes in dit rapport

samen de waarde van financiële Hulpvragers en hulpverleners onderzoeken hulpverlening middels video. Ze vertellen zelf samen de waarde van financiële over hun beleving van de schuldensituatie, hulpverlening middels video. Ze vertellen zelf de hulpverlening en de onderlinge relatie. over hun beleving van de schuldensituatie, Het resultaat is een film. In dit rapport is een de hulpverlening en de onderlinge relatie. aantal quotes en portretten opgenomen Het resultaat is een film. In dit rapport is een aantal quotes en portretten opgenomen

Portret en visie (H7) van participerende hulpvragers, Portret en visie (H7) van hulpverleners en schuldeisers participerende hulpvragers, hulpverleners en schuldeisers Nieuwsgierig naar het resultaat? Scan de QR code Nieuwsgierig naar het voor de trailer resultaat? Scanvan de de QRfilm code (de definitieve film komt voor de trailer van de filmin het najaar uit) (de definitieve film komt in het najaar uit)

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022

15

Inleiding en aanpak

Voor ‘meetbaar’ hebben 95 hulpverleners van 13 organisaties in totaal 803 hulpvragerdossiers anoniem aangeleverd Data en methode voor het onderdeel ‘meetbaar’ Fase

Definitie

Aantal dossiers

Spreiding opgevraagde hulpvragerdossiers

T1

T2

T3

Stabilisatie: min. 2 maanden na intake1, max. 6 maanden in stabilisatie

Na akkoord regeling: max. 6 maanden na akkoord schuldregeling

3e jaar schuldregeling: in 3e jaar regeling sanerings-­ krediet of schuldbemiddeling

273

288

242

Vergelijkbaarheid

Om de ontwikkeling van hulpvragers tijdens de financiële hulpverlening te meten zijn de groepen T1, T2 en T3 met elkaar vergeleken. Met de Chi-kwadraat toets is vastgesteld dat de drie groepen goed vergelijkbaar zijn op basis van achtergrondkenmerken (zoals geslacht en opleidingsniveau) en blokkerende achterliggende problematiek bij start hulpverlening (geestelijke gezondheid, justitie, niet-saneerbare schulden, nietafgewikkelde echtscheiding). Op de leefgebieden Huisvesting en Verslaving wijkt de groep T3 enigszins af van de groep T1. Deels komt dit doordat stabiele huisvesting en een gestabiliseerde verslaving voorwaarden zijn voor toelating tot een schuldregeling. Hulpvragers waarbij dit niet is opgelost bereiken T3 niet. Bij de analyse van deze leefgebieden is hier rekening mee gehouden en waar nodig is dit in de grafieken aangegeven. Doordat de groepen een ander moment van instroom hebben is niet uit te sluiten dat maatschappelijke veranderingen ook deels van invloed zijn geweest op de samenstelling en ontwikkeling van de groepen. (Zie Bijlage D)

Representativiteit

De data van de onderzoekspopulatie zijn vergeleken met die van alle hulpvragers bij financieel hulpverleners in 2020.2 Alle kenmerken zoals geslacht, inkomen, gemiddelde schuld en aantal schuldeisers komen goed overeen met de data uit het onderzoek. (Zie Bijlage C)

1.  Uit eerder onderzoek blijkt dat de eerste fase van hulpverlening het grootste risico op uitval met zich meebrengt. Om de vergelijkbaarheid van de groepen te waarborgen zijn alleen hulpvragers op T1 geselecteerd die minimaal 2 maanden na intake nog in beeld zijn. Purpose en Schouders Eronder (2019), Gemeenten zetten de Schouders Eronder 2. NVVK Jaarverslag (2020)

16

Inleiding en aanpak

Inleiding en aanpak Voor ‘merkbaar’ hebben hulpverleners, hulpvragers en Voor ‘merkbaar’ hebben hulpverleners, hulpvragers en schuldeisers zelf opgetreden als onderzoekers