Bijlage 1. Perspectiefnota 2027-2030

Perspectiefnota 2027-2030 Gemeente Heemskerk juni 2026

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

Inhoudsopgave 1. 1.1

Boodschap college aan raad Leeswijzer 4

3

2. 2.1 2.2 2.3 2.4

Trends en ontwikkelingen Programma 1 Bestuurlijk domein Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Fysiek domein Paragraaf bedrijfsvoering

5 6 7 12 17

3. 3.1 3.2 3.3

Financieel meerjarenbeeld Toelichting eerdere raadsbesluiten Begrotingsbijstelling Perspectiefnota 2027-2030 Autonome en noodzakelijke begrotingsbijstellingen 3.3.1 Programma Bestuurlijk domein 3.3.2 Programma Sociaal domein 3.3.3 Programma Fysiek domein 3.3.4 Ontwikkelingen Bedrijfsvoering 3.4 Budgetneutrale bijstellingen van de begroting 3.4.1 Programma Bestuurlijk domein 3.4.2 Programma Sociaal domein 3.4.3 Programma Fysiek domein 3.4.4 Ontwikkelingen Bedrijfsvoering 3.5 Meerjarenbegroting op programmaniveau

20 23 25 26 27 27 28 30 31 32 32 33 34 35

4.

Meerjaren Investeringsprogramma (MJIP)

36

5.

Uitgangspunten Begroting 2027

39

Bijlage 1

2

Ombuigingen

42

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

1. Boodschap college aan raad Hierbij bieden wij u de Perspectiefnota 2027-2030 aan. Op het moment van schrijven wordt er onderhandeld over een nieuw coalitieakkoord, als gevolg van de uitkomsten van de gemeenteraadsverkiezingen van maart jl. Hierdoor is het nu niet aan het demissionaire college om te komen met nieuwe beleidsvoorstellen. Voor u ligt dan ook een beleidsarme perspectiefnota. De politieke wensen uit het nieuwe coalitieakkoord zullen dan ook deel uitmaken van de nog op te stellen programmabegroting 2027-2030, welke naar verwachting aan u zal worden aangeboden in het najaar van 2026. Toch zal de behandeling van deze perspectiefnota u als raadsleden de mogelijkheid geven om evengoed een ‘politieke beschouwing’ af te geven die recht doet aan hetgeen u verwacht te gaan aantreffen in de nog op te stellen programmabegroting 2027-2030. De financieel technische stand van de perspectiefnota geeft daar helaas zeer zeker aanleiding toe. Uiteindelijk zal het, in meer of mindere mate rekening houdend met de hoeveelheid beschikbaar te krijgen middelen, vooral gaan over politieke voorkeuren en prioriteitsstelling. En natuurlijk in deze tijd ook aan de beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel om e.e.a. werkelijkheid te laten worden. Daarmee is de mogelijke inhoud van deze perspectiefnota deels bepaald.

Het college beschrijft in het hoofdstuk Trends en ontwikkelingen (hoofdstuk 2) een aantal bepalende landelijke trends en ontwikkelingen waar onze gemeente mee te maken heeft of gaat krijgen. Anderzijds geven we in het hoofdstuk Financieel Meerjarenbeeld (hoofdstuk 3) vertrekkend vanuit de Meerjarenbegroting 2026-2029 een bijstelling van deze ramingen op basis van gebeurtenissen die zich na vaststelling van deze begroting hebben voorgedaan. Dat zijn bijvoorbeeld bijstellingen geweest vanuit Den Haag, autonome en noodzakelijke ontwikkelingen vanuit onze eigen exploitatie en ook de besluitvorming en voortgang van noodzakelijk gebleken ombuigingen in de achter ons liggende raadsperiode. Dit geheel leidt tot de nu actuele financiële stand van de voorliggende perspectiefnota 2027-2030. Nadat we in de vorige raadsperiode starten met een niet heel positief beeld en grofweg zo’n €7 mln. moesten ombuigen, lijkt dat na verwerking van de laatste gegevens aan de start van deze raadsperiode we opnieuw voor een, zij het iets lagere, ombuiging staan om ons hoofd boven water te kunnen houden. Anders dan in de vorige periode is dat nu ook het eerste jaar van de meerjarenraming niet positief start. Duidelijk mag zijn dat dit de eerste prioriteit van het nieuwe college en uw raad zal moeten zijn. Aan uw raad wordt allereerst gevraagd te reflecteren op de geconstateerde trends en ontwikkelingen.

Daarna wordt uw akkoord gevraagd voor de financieel technische uitgangspunten in deze perspectiefnota, zoals bijvoorbeeld indexatie percentages en de vaststelling van de interne rekenrente. En tenslotte de door u gewenste politieke gevolgtrekkingen gezien de totale inhoud van deze nota. Zodat een nieuw college goed in staat is een door u gedragen programmabegroting voor de jaren 2027-2030 op te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heemskerk

3

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

1.1 Leeswijzer De Perspectiefnota 2027-2030 is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1: Boodschap college aan raad Dit hoofdstuk bevat het voorwoord van het college en een leeswijzer waarin uitleg wordt gegeven over de opbouw van de Perspectiefnota 2027-2030. Hoofdstuk 2: Trends en ontwikkelingen In dit hoofdstuk worden per programma de belangrijkste trends en ontwikkelingen beschreven waarmee de gemeente nu en in de komende jaren wordt geconfronteerd. Tevens wordt aangegeven hoe de gemeente Heemskerk hiermee wil omgaan en welke impact dit heeft op onze opgaven en prioriteiten.

Hoofdstuk 5: Uitgangspunten Begroting 2027 In dit hoofdstuk worden de financieel-technische uitgangspunten vastgelegd die als basis dienen voor het opstellen van de Begroting 2027-2030. Bijlage ombuigingen In de bijlage is een onderbouwing opgenomen van de stand van zaken rondom de ombuigingen per maart 2026. De bijlage geeft per onzekere ombuiging een toelichting op de actuele stand, gebaseerd op de ombuigingen zoals vastgesteld door de Raad op 27 maart 2025.

Hoofdstuk 3: Financieel meerjarenbeeld Dit hoofdstuk geeft het actuele beeld van de meerjarenbegroting. De ramingen zijn geactualiseerd op basis van ontwikkelingen die zich na vaststelling van de Begroting 2026-2029 hebben voorgedaan. Dit resulteert in een bijgewerkte financieel meerjarenbeeld. In dit hoofdstuk worden alle financiële ontwikkelingen per programma weergegeven. Gezien de start van een nieuwe raadsperiode en de huidige financiële positie van de gemeente zijn uitsluitend autonome en noodzakelijke ontwikkelingen opgenomen. Daarnaast zijn enkele budget neutrale wijzigingen toegelicht. Iedere ontwikkeling is beleidsmatig en financieel onderbouwd. Hoofdstuk 4: Meerjaren Investeringsprogramma (MJIP) Het hoofdstuk MJIP bevat de investeringsvoorstellen die door middel van kredieten worden gefinancierd. Het merendeel van deze voorstellen is eerder aan de raad voorgelegd in voorgaande MJIP’s. De daarmee samenhangende kapitaallasten zijn verwerkt in de meerjarenraming.

4

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

2. Trends en ontwikkelingen Dit hoofdstuk beschrijft de belangrijkste trends en ontwikkelingen waarmee de gemeente Heemskerk momenteel wordt geconfronteerd en die naar verwachting ook de komende jaren van invloed zullen zijn. Op hoofdlijnen wordt ingegaan op de gevolgen en impact van deze ontwikkelingen voor de gemeente. De analyse is uitgewerkt per programma van de gemeentebegroting en maakt onderscheid tussen het bestuurlijk domein, het sociaal domein en het fysiek domein. Daarnaast worden de relevante ontwikkelingen beschreven die van belang zijn voor de bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisatie.

5

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

2.1 Programma 1 Bestuurlijk domein Dienstverlening De groeiende digitalisering en de toenemende behoefte aan integrale, toegankelijke en klantgerichte processen maken duidelijk dat een meer structurele en samenhangende aanpak van onze dienstverlening steeds belangrijker wordt. Eerdere ‘losse’ verbeterinitiatieven zijn vooral pragmatisch uitgevoerd, waarbij deze onder druk van de dagelijkse praktijk niet altijd beklijfden. Tevens leidt dit tot versnippering waarbij samenhang tussen dienstverlening, informatievoorziening en procesinrichting onvoldoende wordt geborgd.

Handhaving Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2027-2031 De huidige Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (U&H-strategie) eindigt in 2027. Een actueel en juridisch houdbaar kader voor de uitvoering en handhaving van de taken op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH-taken) is een van de eisen van de Omgevingswet en het Interbestuurlijk Toezicht (IBT) van de provincie Noord-Holland. Daarom wordt in 2027 een nieuwe U&H-strategie voor 20272031 opgesteld. Zodoende wordt het risico op negatieve beoordeling binnen het IBT voorkomen.

Daarnaast wordt zichtbaar dat er behoefte is aan duidelijk eigenaarschap en sturing op dienstverlening, zowel intern als extern. De organisatie kenmerkt zich door een sterke doecultuur, maar deze vraagt om richting en prioritering om duurzaam resultaat te kunnen blijven leveren. De huidige fase vraagt daarom om een stap naar meer beleidsmatige verankering én regie op het geheel. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken is geen aanvullende beleidscapaciteit nodig, maar wel duidelijke regie op dienstverlening. Het gaat hierbij om het beleggen van een rol die overzicht houdt op alle ontwikkelingen binnen de dienstverlening, zorgt voor een heldere koers op basis van een gedragen visie en deze vertaalt naar concrete verbeteracties.

6

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

2.2 Programma 2 Sociaal domein Het Sociaal domein blijft ook richting 2027 en verder een belangrijk en financieel omvangrijk onderdeel van de gemeentelijke begroting. De komende periode kenmerkt zich door stelselwijzigingen, autonome groei van de zorgvraag en toenemende financiële onzekerheid. De uitgaven binnen het sociaal domein staan structureel onder druk. Dit wordt vooral veroorzaakt door: • Groei van aantal inwoners dat ondersteuning ontvangt; • Toename van complexiteit van hulpvragen; • Stijging tarieven als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen. We zetten volop in om aanvullende maatregelen te treffen om een verdere stijging van de kosten te voorkomen. Daarnaast zijn er landelijke ontwikkelingen die ons hierbij kunnen ondersteunen. In dit hoofdstuk worden alle aanstaande trends en ontwikkelingen binnen het sociaal domein toegelicht. Gestart wordt met een aantal trends en ontwikkelingen sociaal domein breed, gevolgd door verwachte landelijke wets- en stelselwijzigingen geclusterd per maatschappelijke opgave uit het integrale beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder en door trends en ontwikkelingen eveneens per maatschappelijke opgave. Ontwikkeling subsidiebudgetten Gesubsidieerde organisaties en verenigingen hebben de afgelopen jaren te maken gehad met sterk stijgende kosten, onder andere door hogere energieprijzen en stijgende loonkosten.

De gemeentelijke indexatie van subsidies is hierbij achtergebleven, ook in 2026. Daardoor moeten organisaties bezuinigen op personeel en activiteiten of interen op reserves, wat leidt tot versobering van het aanbod. Dit is belangrijk om mee te wegen bij toekomstige besluiten over subsidies en indexatie, zeker omdat deze organisaties een onmisbare schakel vormen in de Heemskerkse preventieinfrastructuur. Overbruggingszorg Door oplopende wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg, het (begeleid)

7

wonen en de specialistische jeugdhulp moeten inwoners met complexe problematiek steeds langer wachten op passende behandeling. In deze periode worden zij opgevangen door voorliggende voorzieningen zoals het Centrum voor Jeugd en Gezin, welzijnsorganisaties en via Wmobegeleiding. Deze overbruggingszorg voorkomt achteruitgang, escalatie en crisissituaties, maar legt extra druk op deze organisaties en hun kerntaken. Dit vraagt om blijvende aandacht voor voldoende capaciteit en budgettaire ruimte, en benadrukt het belang van preventie en vroegsignalering om zwaardere problematiek te voorkomen. Integrale toegang en (stevig) lokaal team Een goed functionerende integrale toegang en een stevig lokaal team zijn de komende jaren geen keuze meer, maar een landelijke verplichting. Vanuit onder andere de Hervormingsagenda Jeugd, het toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming, het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdhulp, AZWA, GALA, het Programma Stevige Sociale Teams en het VNGkader Toegang en integrale dienstverlening wordt één duidelijke richting gegeven: gemeenten moeten een sterke, toegeruste toegang organiseren als basis voor een toekomstbestendig stelsel. Dit is essentieel om inwoners tijdig passende ondersteuning te bieden, maar minstens zo belangrijk om de stijgende zorgkosten beheersbaar te houden. Ook in Heemskerk vraagt dit om doorontwikkeling.

De landelijke kaders verwachten niet alleen een integrale toegang, maar ook een lokaal team dat zelf lichte en collectieve ondersteuning kan bieden. De huidige inzet met tijdelijke projectleiders helpt ons vooruit, maar is duur en bouwt geen structurele kennis op binnen de organisatie. In de komende periode wordt daarom gewerkt aan structurele ondersteuning. Daarmee kan blijvend richting worden gegeven aan de integrale toegang en het lokale team, wordt de continuïteit geborgd en kunnen landelijke verplichtingen tijdig worden vertaald naar uitvoerbare lokale plannen. Dit is essentieel voor het versterken van de kwaliteit en professionaliteit en vormt tegelijkertijd een belangrijke randvoorwaarde voor het beheersen van de kosten in het sociaal domein.

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

Landelijke wetsvoorstellen en stelselwijzigingen De komende jaren zullen verschillende landelijke wetsvoorstellen en stelselwijzigingen gevolgen hebben voor gemeenten. Veel hiervan zijn nog in behandeling of verkenning, waardoor de exacte inhoudelijke en financiële impact voor Heemskerk nog niet duidelijk is. Omdat deze ontwikkelingen wel in richtinggevend zijn, benoemen we ze hier als risico- en trendbeeld. Dit doen we per maatschappelijke opgave uit het integraal beleidsplan Sociaal domein 2024 en verder.

1. Ontmoeten en Omzien naar elkaar Nieuw stelsel antidiscriminatie Er komt mogelijk een nieuwe Antidiscriminatiewet vanaf 2028 met gesplitste verantwoordelijkheden tussen gemeenten en een landelijke stichting. Dit kan leiden tot extra gemeentelijke taken. Financiering en taakafbakening worden in 2026 en 2027 uitgewerkt. 2. Opgroeien en Zelfontplooiing Wet afbakening reikwijdte Jeugdwet Deze wet verduidelijkt waarvoor gemeenten verantwoordelijk zijn binnen de jeugdhulp. Dit moet leiden tot gerichtere inzet. Het vraagt om forse organisatorische aanpassingen in de uitvoering. De beoogde invoering is gepland voor 2027 en vraagt op korte termijn al voorbereidende inzet. 3. Zorg en Wonen Doordecentralisatie beschermd wonen De invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel is uitgesteld. Hierdoor blijft het huidige verdeelmodel voorlopig gelden. De uiteindelijke stelselwijziging kan leiden tot verschuivingen in verantwoordelijkheden, kosten en financiële risico’s, vooral bij gemeenten met relatief weinig maar dure casuïstiek.

8

Afbouw huishoudelijke ondersteuning Wmo In het landelijke coalitieakkoord is het voornemen opgenomen om de huishoudelijke ondersteuning van de Wmo af te bouwen. Huishoudelijke ondersteuning wordt dan geen standaard Wmo-taak meer; alleen een vangnet blijft. Inkomen en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo In de voorjaarsnota 2026 van het Rijk is een vooraankondiging gedaan met betrekking tot Het abonnementstarief. Het abonnementstarief wordt vermoedelijk uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028; inwoners gaan een gedifferentieerde eigen bijdrage betalen. Dit moet het gebruik in balans brengen, maar de effecten op volume en uitvoering zijn nog niet helder. Femicide Landelijk krijgt de aanpak van femicide extra nadruk via het coalitieakkoord 2026– 2030 en het landelijke Plan van Aanpak Stop Femicide!, Deze landelijke ontwikkeling betekent naar verwachting extra taken voor gemeenten en ketenpartners, zoals wijkteams, Veilig Thuis, politie en zorgaanbieders.

4. Financieel Fit Voorgestelde asielwetgeving en Migratiepact Het tweestatusstelsel en de Asielnoodmaatregelenwet kunnen vanaf 2027 mogelijk leiden tot kortere verblijfsvergunningen en minder verblijfszekerheid voor toekomstige inburgeraars. Dit kan zorgen voor langere begeleidingstrajecten, hogere caseloads en extra druk op de uitvoeringscapaciteit. Mogelijke toevoeging Oekraïense ontheemden aan de Participatiewet De Europese tijdelijke bescherming is verlengd tot 4 maart 2027. Na afloop vervalt de aparte status en moeten ontheemden overstappen naar reguliere verblijfsen inkomensroutes. Er ligt geen wetsvoorstel om hen automatisch onder de Participatiewet te laten vallen. Afhankelijk van toekomstige keuzes kan dit leiden tot hogere BUIGlasten en extra uitvoeringsdruk, maar de impact is nog onzeker.

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

Wet proactieve dienstverlening Met deze wet, die in 2026 of 2027 wordt verwacht, mogen gemeenten, UWV en SVB inwoners actief benaderen via gegevensuitwisseling, vooral minima, werkzoekenden, laaggeletterden, inwoners met schulden of beperkte digitale vaardigheden. Het doel is om niet-gebruik te verminderen en inwoners eerder te bereiken. De wet leidt waarschijnlijk tot structurele extra uitvoeringslasten (signalering, ICTkoppelingen, privacy-eisen en meer ondersteuningsverzoeken).

Ontmoeten en omzien naar elkaar Buurtwerk Buurtwerk is een essentieel onderdeel van de sociale basis in Heemskerk. Door laagdrempelige aanwezigheid in wijken, het organiseren van activiteiten en het vroegtijdig signaleren van zorgen, helpt buurtwerk inwoners om elkaar te vinden en te ondersteunen. Dat zorgt ervoor dat ze samen- en zelfredzaam blijven en problemen vroegtijdig herkend worden. Daarmee voorkomt deze inzet zwaardere en duurdere ondersteuning binnen onder andere Wmo en jeugdhulp. Buurtwerk draagt bovendien bij aan leefbaarheid, het tegengaan van eenzaamheid en het ondersteunen van inwoners met beginnende problematiek. De uitvoering loopt via maatschappelijke partners, een netwerk van vrijwillige buurtverbinders en het platform ‘Thuis in Heemskerk’ dat inwoners, initiatieven en organisaties bij elkaar brengt. Voor de voortzetting van buurtwerk zijn nu geen structurele middelen beschikbaar. Voor 2027 en verder zijn de middelen ontoereikend om de deze inzet te behouden. Zonder aanvullende besluitvorming en middelen (€ 110.000,- per jaar) komt buurtwerk in deze vorm te vervallen, met risico op minder vroegsignalering, minder inzet op sociale cohesie, het wegvallen van laagdrempelige ondersteuning en een hogere druk op zwaardere zorg.

Vitaal en Weerbaar Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA, 2025) bouwt voort op het integraal Zorgakkoord en richt zich op het toegankelijk en betaalbaar houden van zorg, door onder meer personeelstekorten te verminderen, wachtlijsten terug te dringen, de samenwerking tussen zorg en welzijn te versterken en de GGZ te verbeteren. Voor gemeenten betekent dit dat zij een sterkere rol krijgen in de samenwerking tussen het zorgdomein en het sociaal domein, onder andere via het realiseren van basisfunctionaliteiten en het voorzien in toegankelijke wijkvoorzieningen op het gebied van gezondheid, ondersteuning, welzijn en zorg. Vanaf 2027 wordt de huidige SPUK-IZA structureel onderdeel van de financiering binnen het AZWA. Naar verwachting wordt medio 2026 duidelijk welke middelen hiervoor beschikbaar komen.

Opgroeien en zelfontplooiing Passend onderwijs & aansluiting jeugdhulp en onderwijs In de regio ZuidKennemerland en IJmond werken onderwijs, gemeenten en partners samen aan een betere aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp, in lijn met landelijke ontwikkelingen. Deze samenwerking wordt uitgewerkt in het Ontwikkelplan ZKIJ (werktitel), waarin we richting geven aan een gezamenlijke koers voor integrale ondersteuning en het versterken van elkaars doelen. Daarnaast wordt gewerkt aan een regionaal afwegingskader, waarin we duidelijkheid scheppen over de verantwoordelijkheden van onderwijs en gemeenten bij ondersteuningsvragen. Eventuele benodigde middelen voor de uitvoering worden, zodra concreet, via de reguliere P&Ccyclus aangevraagd. Verzelfstandigingen van het CJG Kennemerland en JGZ Kennemerland Door de verzelfstandiging van het CJG Kennemerland en JGZ Kennemerland per 1 januari 2026 vervallen de schaalvoordelen die zij hadden als onderdeel van de ViVa Zorggroep. Beide organisaties moeten nu samen zelf hun bedrijfsvoering organiseren, waaronder HR‑taken, administratie en het inrichten van een eigen ondernemingsraad

9

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

Zorg en wonen

Aanbestedingen Wmomaatwerkvoorzieningen In 2026–2027 vinden aanbestedingen plaats voor o.a. begeleiding, dagbesteding en hulpmiddelen. Door marktontwikkelingen zullen tarieven waarschijnlijk stijgen, wat financiële impact heeft op de Wmouitvoering.

Toegankelijke preventieve voorzieningen Heemskerk ziet de druk op Wmomaatwerk toenemen door vergrijzing en een groeiende ondersteuningsvraag. Juist de vrij toegankelijke, preventieve voorzieningen helpen om zwaardere en duurdere zorg te voorkomen, maar ze staan onder druk doordat structurele financiering ontbreekt. Deze inzet sluit ook aan bij de kanteling van dagbesteding: de beweging van zware, individuele maatwerktrajecten naar lichte toegankelijke en collectieve voorzieningen in de wijk, waar inwoners eerder worden bereikt en langer zelfstandig blijven.

Logeerzorg Wmo De vraag naar logeerzorg stijgt, waardoor ook de kosten toenemen. Logeerzorg ontlast mantelzorgers, zodat zij hun ondersteuning volhouden en zwaardere vormen van zorg wordt voorkomen. Door de groeiende vraag is de verwachting dat gebruik en kosten verder toenemen. Het is belangrijk om voldoende logeerzorg beschikbaar te houden, omdat dit mantelzorgers ondersteunt en bijdraagt aan de continuïteit en betaalbaarheid van de Wmovoorzieningen.

en Raad van Toezicht. Dit kan leiden in de toekomst tot structureel hogere overheadkosten waarvoor aanvullende middelen nodig zijn.

Het gaat om drie concrete initiatieven die inmiddels een vaste waarde zijn geworden in onze sociale basis en die van grote betekenis zijn voor inwoners: • Uitjezorg organiseert laagdrempelige activiteiten voor thuiswonende mensen met dementie en hun naasten, versterkt informele netwerken en ontlast mantelzorgers. • House of Talents biedt creatieve programma’s voor jongvolwassenen met een lichte verstandelijke beperking en stimuleert hun zelfvertrouwen, ontwikkeling en sociale participatie. • Cultuurcafé is een wekelijkse culturele ontmoetingsplek voor senioren die eenzaamheid voorkomt, sociale verbinding versterkt en voorkomt dat mensen eerder of zwaardere Wmoondersteuning nodig hebben. Deze voorzieningen vormen een herkenbare en toegankelijke basis in de wijken, waar inwoners vroeg worden bereikt voordat problemen escaleren. Als deze inzet wegvalt, ontstaat direct een gat in het preventieve aanbod, met risico op meer instroom in zwaardere Wmomaatwerkvoorzieningen en hogere kosten als gevolg.

10

Financieel Fit Jeugdfonds Sport en Cultuur Sinds 2023 ondersteunt het Jeugdfonds Sport & Cultuur kinderen uit gezinnen met een laag inkomen bij deelname aan sport en cultuuractiviteiten. Het gebruik van het fonds stijgt jaarlijks, vooral door de toegenomen vraag naar zwemlessen. Deze groei is positief, omdat meer kinderen bereikt worden voor het kindpakket en deelname aan sport en cultuur meer kinderen mogelijkheden geeft om mee te doen. Het levert een belangrijke bijdrage aan de lichamelijke, mentale en sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen. Tegelijk laat de stijging zien dat de huidige subsidie vanaf 2027 niet meer voldoende is om alle aanvragen op te vangen. Om deelname voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen toegankelijk te houden, zijn aanvullende middelen nodig om de verwachte groei te kunnen blijven ondersteunen. Participatiewet in Balans De herziening van de Participatiewet betreft 23 wijzingen van de wet die gefaseerd ingaan. De wijzigingen met de grootste impact gaan per 1 januari 2027 in met de mogelijkheid voor gemeenten om in 2026 hierop vooruit te lopen. Met de wijzigingen wordt beoogd dat gemeenten meer ruimte krijgen om maatwerk te bieden en de

Perspectiefnota 2026-2029

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

menselijke maat toe te passen. Daarnaast wordt “maatschappelijke participatie” toegevoegd aan het doel van re-integratie. Hiermee krijgen gemeenten meer mogelijkheden om ook in te zetten op maatschappelijke impact in plaats van alleen uitstroom naar betaalde arbeid. Deze veranderingen vragen om een andere manier van werken en een andere inzet van middelen binnen de uitvoering.

onderdelen, maar de nieuwe wet formaliseert deze samenwerking en vraagt om een duidelijke juridische en bestuurlijke verankering van deze samenwerking. Het jaar 2026 is het voorbereidingsjaar waarin de ontwerpregeling, het financiële kader, het organisatieontwerp en de implementatieplanning worden opgesteld. In 2027 volgt de operationalisering van de GR. De oprichting van de GR Jeugdregio ZKIJ heeft daarmee aanzienlijke bestuurlijke en financiële impact voor de gemeenten in de regio.

Verbonden partijen Oprichting Gemeenschappelijke Regeling Jeugdregio ZKIJ Met de Wet Verbetering beschikbaarheid jeugdzorg moeten gemeenten vanaf 1 januari 2027 specialistische jeugdhulp regionaal organiseren in een gemeenschappelijke regeling (GR). Voor de regio ZuidKennemerland en IJmond betekent dit dat de zeven deelnemende gemeenten samen een nieuwe organisatie vormen voor onder andere de regionale inkoop, het contractmanagement, de zorgadministratie en de monitoring van specialistische jeugdhulp. De regio werkt sinds 2015 al samen op deze

11

Verschuiving re-integratiedienstverlening van IJmond Werkt! naar gemeenten Samen met Beverwijk en Velsen werken we aan een toekomstbestendig herontwerp van de reintegratiedienstverlening vanuit de Participatiewet. De huidige verdeling sluit niet meer aan bij de opgaven van nu en de toekomst. Voor de zomer 2026 ligt een transitieplan voor aan de raad ter besluitvorming, waarin een deel van de reintegratietaken terugkeert naar de gemeenten. Dit maakt het mogelijk om ondersteuning dichter bij de inwoner te organiseren en beter te verbinden met werk, inkomen, schuldhulp en andere gemeentelijke voorzieningen, terwijl regionale samenwerking blijft voor taken waar dat meerwaarde heeft. Na besluitvorming wordt het transitieplan geïmplementeerd binnen IJmond Werkt! en de drie gemeenten. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de wijzigingen uit de Participatiewet in Balans, zodat de inhoudelijke vernieuwing en de organisatorische herinrichting in hetzelfde tempo kunnen worden ingevoerd.

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

2.3 Programma 3 Fysiek domein Energie en duurzaamheid Nationaal Isolatie Programma (NIP) Sinds 2023 is de gemeente bezig met de voorbereiding en uitvoering van het Nationaal Isolatie Programma (NIP), een regeling vanuit het Rijk. Het NIP geeft een belangrijke impuls om slecht geïsoleerde woningen sneller energiezuinig te maken. Door gerichte subsidies (tot € 1.650,- per woning) en begeleiding via energiecoaches isoleren we slecht geïsoleerde woningen met een lage WOZ waarde. Goede isolatie vormt de essentiële basis voor de overstap naar aardgasvrij wonen, zoals vastgelegd in de Transitievisie Warmte (D/2021/350260). Een goed geïsoleerde woning is toekomstklaar voor duurzame warmtebronnen (zoals warmtepomp of warmtenet), verlaagt de energierekening structureel en maakt de wijkaanpak aardgasvrij haalbaarder en betaalbaarder. Het isoleren van woningen verlaagt daarmee ook de warmtevraag in toekomstige all-electric wijken of buurten. Dit is van belang voor de vermindering van de piekbelasting op het elektriciteitsnet en de aanhoudende netcongestie.

het zomerreces zal de provincie besluiten over de aanvraag. Deze middelen komen onder andere beschikbaar voor het haalbaarheidsonderzoek warmtenet (en eventueel vervolg) in de Componisten- en Schrijversbuurt. Netcongestie op het elektriciteitsnet Een elektriciteitsaansluiting/transportcapaciteit op het elektriciteitsnet is door de aanhoudende netcongestie op het elektriciteitsnet een schaars goed geworden. Om de schaarste te verdelen heeft de Autoriteit Consument en Markt een maatschappelijke prioriteringskader opgesteld. Er is (in deze volgorde) prioriteit voor: 1. ontwikkelingen die netcongestie verminderen 2. ontwikkelingen noodzakelijk voor veiligheid (politie, defensie, acute zorg) 3. ontwikkelingen die nodig zijn om te voorzien in maatschappelijke basisbehoeften (drinkwatervoorziening, vitale infrastructuur, onderwijs en woningen/ woningbouw). Alle andere, commerciële, ontwikkelingen (bedrijven, kinderopvang, winkels, zwembad, etc ) krijgen geen prioriteit en staan op een ‘reguliere’ wachtlijst.

Warmteprogramma: buurten en wijken van het aardgas af Uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 zal het college het Warmteprogramma vaststellen. Binnen het Warmteprogramma zijn buurten/wijken opgenomen die de komende jaren van het aardgas af gaan. Vanaf 2027 gaan we met deze buurten/wijken aan de slag in de vorm van wijkuitvoeringsplannen.

Vanaf 1 juli 2026 komen alleen geprioriteerde projecten nog in aanmerking voor gereserveerde transportcapaciteit. Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten ‘eerder aanvragen’ voor woningbouw en scholen, zodat projecten tot 10 jaar vooruit prioriteit kunnen aanvragen. Vanaf 1 januari 2027 is de (al dan niet aanwezige) resterende capaciteit ook beschikbaar voor partijen zonder prioriteit die op de reguliere wachtlijst staan.

In 2027 en verder zetten we daarom in op intensivering van het NIP-traject en koppelen we isolatie expliciet aan de wijkgerichte voorbereiding op aardgasvrij, zodat inwoners stap voor stap en met de juiste ondersteuning kunnen verduurzamen.

De verwachting is dat de schaarste nog 10-15 jaar aanhoudt. Netcongestie vormt hiermee een groot risico voor de realisatie van toekomstige gebiedsontwikkelingen (incl. nieuwbouw), maar ook voor de energietransitie.

In dit kader is in maart 2026 ook een subsidieaanvraag (Gebiedsinvesteringen Netten op Zee) ingediend bij de provincie Noord-Holland voor de realisatie van een warmtenet in Heemskerk. Het betreft een bedrag van € 4,1 miljoen excl. BTW. Voor

Het elektriciteitsnet fungeert gemeenteoverstijgend. Dit betekent dat ontwikkelingen in de ene gemeente ook invloed hebben op ontwikkelingen en de staat van het elektriciteitsnet in andere gemeenten in de regio. En ook partijen buiten

12

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

de gemeenten zoals MKB, grote bedrijven, woningcorporaties, waterschappen, maatschappelijke organisaties, etc. hebben te maken met netcongestie en het prioriteringskader. De schaarste van elektriciteitsaansluitingen is daarmee een maatschappelijk en gemeenteoverstijgend probleem. Duurzame opwek In de extra elektriciteitsvraag moet worden voorzien met duurzaam opgewekte elektriciteit, zodat de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen afgebouwd wordt. Binnen de RES (Regionale Energie Strategie) werken we met medeoverheden aan de realisatie van Energieroute Noord-Holland, een OER (Opwek Energie op Rijksgronden) -project. Voor Heemskerk is een zonnepark van 2 hectaren beoogd in de oksel van de A9, bij afslag 9 Heemskerk. Daarnaast onderzoekt het Rijk met het programma VAWOZ 2030-2040 (Verbindingen Aanlandingen Wind Op Zee) waar de energie van toekomstige windparken aan land kan worden gebracht. Ook in Heemskerk komen hiervoor mogelijk (ondergrondse) kabels. De kabels moeten ergens boven de grond komen en aansluiten op een bestaand of nieuw 380kV-hoogspanningsstation. Een mogelijkheid is dat dit gebeurt op het station dat in de Wijkermeerpolder is voorzien (zie hieronder).

Wijkermeerpolder terechtkomen, dan stuurt de gemeente op een goede ruimtelijke inpassing en ruimhartige compensatie. Blijvende energiearmoede en veranderingen in landelijke ondersteuning Energiearmoede blijft de komende jaren een belangrijk aandachtspunt. Volgens de TNO-monitor heeft 9,6% van de huishoudens in Heemskerk hiermee te maken. De energieprijzen blijven sterk schommelen, mede door internationale ontwikkelingen, waardoor kwetsbare inwoners snel opnieuw in de knel kunnen komen. Het Rijk en energieleveranciers hebben huishoudens met lage inkomens en hoge energierekeningen vanaf 2022 ondersteund met Het Tijdelijk Noodfonds Energie. Deze regeling is echter in 2025 gestopt. Hoewel het kabinet werkt aan een nieuw publiek energiefonds, wordt dit op zijn vroegst eind 2026 opengesteld. Daarnaast ontvangen gemeenten een specifieke uitkering (SPUK) Aanpak Energiearmoede van het Rijk om huishoudens te ondersteunen bij het nemen van maatregelen om het energieverbruik te verminderen. Deze SPUK-middelen zijn beschikbaar tot en met 2027. De huidige energiearmoede-aanpak kan zonder aanvullende middelen niet worden gecontinueerd.

Ruimtelijke ordening Transport en uitbreiding energie-infrastructuur Om de energietransitie te realiseren, en om de netcongestie op te lossen, wordt op laag-, midden- en hoogspanningsniveau gewerkt aan uitbreiding van het elektriciteitsnet. Er moeten honderden transformatorhuisjes en ondergrondse kabels worden gerealiseerd op wijkniveau. Ook komen er lokaal en regionaal bovengrondse 50kV, 150kV en 380kV stations bij, evenals een bovengrondse 380kV verbinding die loopt van het Noordzeekanaalgebied tot aan Middenmeer. Al deze energie-infrastructuur heeft een ruimteclaim, maar ook landschappelijke en maatschappelijke gevolgen voor de gebieden waar het gebouwd wordt. Een gebied dat nadrukkelijk in beeld is voor de ontwikkeling van de grote hoogspanningsstations is de Wijkermeerpolder. Met andere gemeenten in de regio maken we ons hard voor het belang/behoud van de polder. Mochten de ontwikkelingen toch binnen de

13

Herijking Omgevingsvisie en Omgevingsplan In 2021 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie Heemskerk 2040 vastgesteld. Daarbij is besloten de Omgevingsvisie periodiek te evalueren. In oktober 2025 is hiertoe een Nota Bouwstenen (D/2025/746704) vastgesteld. Deze nota is de input voor de eerste partiële herziening van de herijkte Omgevingsvisie die wordt voorbereid. De ambities uit de herijkte omgevingsvisie worden vervolgens geconcretiseerd in het omgevingsplan. Om de termijn voor de recent gevestigde voorkeursrechten (WvG) te kunnen verlengen wordt voor deze gebieden separaat een partieel omgevingsplan ontwikkeld. Uit de genoemde bouwstenennota voor de Omgevingsvisie vloeien een aantal programma’s voort, die in 2026/2027 worden opgesteld en aan de raad ter

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

besluitvorming worden voorgelegd. Deze zijn: • Programma Mobiliteit dat maatregelen bevat waarmee uitvoering wordt gegeven aan de mobiliteitsdoelen van de bouwstenennota. • Programma Parkeren dat maatregelen bevat om duurzame mobiliteit vorm te geven voor nieuwbouw, herbouw en bestaande bouw. Hiervoor wordt het STOMP principe richtinggevend toegepast. • Programma Stedenbouw dat maatregelen bevat voor het realiseren van duurzame en gezonde woonwijken, bedrijventerreinen, centrumgebieden en buitengebied. • Programma Natuur & Landschap, dat maatregelen bevat voor het behouden, versterken en uitbreiden van natuur in en om Heemskerk. Tot de inwerkingtreding van het programma wordt uitvoering gegeven aan het bestaande groenbeleid. De focus ligt op het versterken van ecologische verbindingen, behoud en ontwikkeling van bestaande natuur en kwalitatieve verbetering bij civiele- en gebiedsontwikkelprojecten. Ook blijft structurele aan- en herplant van bomen belangrijk om het boomkroonvolume, biodiversiteit en klimaatadaptatie te verbeteren. • Programma Water, Riolering en Klimaatadaptatie dat maatregelen bevat ter uitvoering van een veilige en toekomstbestendige fysieke leefomgeving in Heemskerk. Denk aan de vervanging van verouderde riolering, het tegengaan van wateroverlast, het verbeteren van de waterkwaliteit en het tegengaan van droogte en hittestress.

Hiermee borgt de gemeente de wettelijke waterzorgplichten.

Mobiliteit Samenwerking IJmond-Bereikbaar In 2026 zal de IJmondiale samenwerking op het gebied van mobiliteit anders vormgegeven worden. De samenwerking werd gefinancierd vanuit het Mobiliteitsfonds IJmond. Heemskerk heeft in 2021 besloten geen financiële bijdrage meer te doen in dit Mobiliteitsfonds (voorheen € 87.000,- per jaar). In 2026 bereikt het saldo van het fonds de bodem. In het derde kwartaal 2026 wordt duidelijk hoe de IJmondiale samenwerking op het gebied van regionale mobiliteit verder vorm krijgt en hoe dit gefinancierd gaat worden.

14

Programma Laadinfrastructuur In 2026 wordt het programma Laadinfrastructuur geactualiseerd. In deze geactualiseerde ‘laadkaart’ staan de potentiële locaties voor het plaatsen van elektrische laadpalen voor de periode 2026-2030. Door hiervoor een parapluverkeersbesluit op te stellen hoeft niet voor iedere laadpaal apart een verkeersbesluit te worden genomen.

Gebiedsontwikkelingen Transformatie centrum De opgave om het centrum te versterken wordt niet met een apart gebiedsgericht programma, maar integraal binnen de programma’s mobiliteit, volkshuisvesting, economie en stedenbouw opgepakt. De Verdichtingsvisie (D/2025/745502, vastgesteld in oktober 2025) geeft richting voor het toevoegen van woningen, het verhogen van de dichtheid in het centrum en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. Ontwikkelkader Kerkweg en Tolhek e.o. Voor de gebieden Kerkweg en Tolhek en omgeving worden twee ontwikkelkaders opgesteld. Deze gebieden kennen grote opgaven op het gebied van wonen, (sport) voorzieningen en ruimtelijke kwaliteit. De ontwikkelkaders worden gelijktijdig en in samenhang uitgewerkt, inclusief scenario’s en participatie met bewoners en stakeholders. We werken toe naar een helder kader voor toekomstige keuzes en vormen de basis voor verdere planvorming in beide gebieden. Voor de ontwikkelkaders heeft de raad op 5 maart 2026 een incidenteel budget van € 0,17 miljoen toegekend ten laste van de reserve stedelijke vernieuwing (D/2025/748562). Zwembad ontwikkeling De raad heeft op 5 maart 2026 raadsmemo I/2026/108 ontvangen over de bestuursopdracht nieuw zwembad Heemskerk.

De bestuursopdracht betreft het onderzoek naar de mogelijkheid om het zwembad, inclusief sportcapaciteit, te verplaatsen naar locatie Tolhek of locatie J (in park Assumburg). Met deze bestuursopdracht is de richting bepaald voor het vervolgproces, waarin de mogelijkheden voor de vernieuwing en toekomstbestendigheid van het zwembad

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

worden onderzocht. Op dit moment wordt gewerkt aan het opstellen van de projectopdracht, die de basis vormt voor de volgende fase van het traject. Deze ontwikkeling valt ruimtelijk gezien binnen het ontwikkelkader van Tolhek en omgeving. Europese natuurherstelverordening In 2027 treedt de Europese natuurherstelverordening (2024) in werking. De provincie Noord-Holland werkt hiervoor een nieuwe provinciale verordening uit, die in juni 2026 ter inzage wordt gelegd voor gemeenten, alvorens deze in 2027 in werking treedt. Dit heeft vergaande gevolgen voor gemeentelijke gebiedsontwikkeling en civiele (her)inrichting. Onder andere wordt een net-zero verlies van verhard oppervlakte en boomkroonprojectie wettelijk vastgesteld binnen stedelijk gebied tot 2030. En dient daarna een stijging van kwalitatieve én kwantitatieve stedelijke natuur te worden aangetoond. Deze verordening biedt kans om gebiedsontwikkeling vanuit een nóg integralere benadering aan te vliegen. Volkshuisvestingsprogramma De Rijksoverheid werkt aan de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting. Volgens de huidige planning gaat deze wet in op 1 juli 2026. Met deze wet worden gemeenten verplicht gesteld een Volkshuisvestingsprogramma te maken. Hierin staat onder andere hoeveel woningen er gebouwd worden, op welke locaties deze komen en voor welke (doel)groepen de woningen bestemd zijn.

Ook wordt onze lokale Woonzorgvisie hiervan een verplicht onderdeel. Bij het schrijven en vaststellen van de Woonvisie en Woonzorgvisie in 2025 is hier al rekening mee gehouden. Er is bij het vaststellen van de Woonvisie reeds budget toegekend voor het schrijven van het Volkshuisvestingsprogramma. Deze zal nauw samenhangen met het regionale Volkshuisvestingsprogramma, waar samen met de gemeenten in ZuidKennemerland en IJmond aan wordt gewerkt. Ingeval voor de uitvoering van het Volkshuisvestingsprogramma (vanaf 2027) extra budget nodig is, wordt de raad tijdig betrokken.

15

Taakstelling accommodatiebeleid en vastgoed In 2021 heeft de raad ingestemd met de Nota huurprijsbeleid 2021-2024 waarbij wordt overgegaan van historisch gegroeide huur naar marktconforme huur. Voor een tweetal contracten is nu een nieuw voorstel ingediend. De komende jaren zullen wij ons verder richten op de uitvoering van deze taakstelling.

Klimaat en circulaire economie Kaderrichtlijn Water De deadline van de Kaderrichtlijn Water (2027) vraagt van gemeenten een versnelde inzet op het verbeteren van waterkwaliteit, omdat veel waterlichamen deze doelen naar verwachting nog niet halen. Hoewel provincies en waterschappen formeel de KRW-doelen vaststellen en uitvoeren, kunnen gemeenten wel medeverantwoordelijk worden gehouden als zij nalatig zijn in hun ruimtelijke keuzes of het verminderen van verontreiniging. Dit betekent dat gemeenten de komende jaren extra moeten sturen op duurzame inrichting, beperking van lozingen, waterrobuust bouwen en samenwerking in stroomgebiedsplannen, die ook na 2027 doorlopen met nieuwe verplichtingen en maatregelen. Voor de perspectiefperiode betekent dit meer regie, monitoring en structurele inzet op waterkwaliteit binnen gebiedsontwikkeling, klimaatadaptatie en vergunningverlening. Afval, grondstoffen en circulaire economie Heemskerk heeft de afgelopen jaren belangrijke vooruitgang geboekt in het grondstoffenbeheer. Met 63% gescheiden inzameling, goed voor 315 kg grondstoffen per inwoner per jaar, en een daling van het restafval naar 186 kg per inwoner per jaar, presteren we als gemeente goed. Het nieuwe grondstoffenplan (D/2024/675907) legt een stevige basis voor verdere verbetering van de kwaliteit van gescheiden stromen en het beperken van restafval.

Dit is extra belangrijk, omdat de kosten voor afvalverbranding de komende jaren verder blijven stijgen, onder andere door hogere belastingen en CO₂-heffingen. Dit is een ontwikkeling die onze financiële positie rechtstreeks raakt.

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

Maatschappelijke Verantwoord Ondernemerschap en Inkopen De gemeente Heemskerk heeft in 2018 binnen de Metropoolregio Amsterdam een intentieverklaring ondertekend om toe te werken naar 50% circulair inkopen in 2030 en 100% in 2050. Om deze afspraak waar te maken zijn we in 2026 gestart met een verkenning naar Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI). Daarbij nemen we naast circulair ook klimaat, milieu-inclusief, biodiversiteit, social return, ketenverantwoordelijkheid en diversiteit en inclusie mee, zodat we dit integraal oppakken. In deze verkenning brengen we ook de mogelijke financiële impact en dekking in beeld. Voor 2027 en verder kan dit beteken dat dit de gemeente extra middelen kost door hardere eisen in aanbestedingen, inzet van monitoring, bijbehorende tools en extra capaciteit op inkoop.

Riolering Hoofdtransportleiding park Assumburg/ Oud Haerlem De hoofdrioolleiding bij kasteel Assumburg en Oud Haerlem moet de komende jaren worden vervangen. Dit is een cruciale tak in het Heemskerkse stelsel waar dagelijks veel afvalwater doorheen stroomt. Het huidige tracé dat door het gebied Oud Haerlem ligt, is slecht bereikbaar. Voor de vervanging wordt daarom naar een nieuw tracé gezocht via de Hoflaan en Beneluxlaan. Dit lost het bereikbaarheidsprobleem op voor toekomstig onderhoud en maakt het totale rioolstelsel robuuster. De jaren 2026 en 2027 worden gebruikt om het project voor te bereiden. De hiermee gepaard gaande kosten (€ 150.000,-) kunnen worden gedekt met de voorziening Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP). Wanneer de projectkosten bekend zijn zal dit aan de raad worden voorgelegd en opgenomen worden in de actualisatie van het GRP. De eerstkomende actualisatie van het GRP verwachten wij eind 2026 aan de raad aan te kunnen bieden.

over financiële consequenties en een zorgvuldige overdracht of afbouw van verantwoordelijkheden. Liquidatieplan ReinUnie ReinUnie is het voormalige samenwerkingsverband voor afval en reinigingsdienst van de gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen. ReinUnie huurt grond van gemeente Velsen, is eigenaar van bedrijfspanden en het afvalbrengstation in Velsen-Zuid. ReinUnie verhuurt het geheel aan HVC. Al langere tijd onderzoekt ReinUnie de mogelijkheid zichzelf op te heffen en stelt daarvoor momenteel een liquidatieplan op. Opheffing is naar verwachting mogelijk in 2026. Onderdeel van het concept ‘Liquidatieplan ReinUnie’ is dat Velsen de panden overneemt van ReinUnie. Daartoe hebben ReinUnie en Velsen recent een taxatie van de bedrijfspanden laten uitvoeren. Het liquidatieplan zal ReinUnie in het 3e of 4e kwartaal 2026 aan de colleges en raden van de deelnemers voorleggen voor een zienswijze. Onderdeel van het liquidatieplan is dat Velsen een vergoeding betaalt aan ReinUnie voor de overname van de panden en het afvalbrengstation. De panden en het afvalbrengstation worden dan voortaan marktconform door Velsen verhuurd aan HVC. De recente taxatie laat zien dat de panden zo’n € 3 miljoen waard zijn. Uitgangspunt is dat de overname voor Velsen kostenneutraal plaatsvindt, dus dat kosten en baten in evenwicht zijn.

De financiële aspecten voor Velsen worden onderdeel van voorstel over het liquidatieplan.

Verbonden partijen Liquidatie Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer (RAUM) Het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer is in de huidige vorm niet meer toekomstbestendig. Liquidatie van de gemeenschappelijke regeling is waarschijnlijk. Het proces tot liquidatie vraagt om intensieve bestuurlijke afstemming, transparantie

16

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

2.4 Paragraaf bedrijfsvoering Naar een duurzame Informatievoorziening De gemeente staat voor een belangrijke keuze in de inrichting van onze informatievoorziening. Het huidige zaaksysteem (Decos Join) vervult meerdere functies: het ondersteunt zaakgericht werken, fungeert als documentmanagementsysteem en heeft een rol in het archiveren van documenten. Vanuit rechtmatigheid is het noodzakelijk dat we een aanbesteding voor het zaakgericht werken in gang zetten. We voerden in 2025 als eerste stap een marktverkenning uit en op basis van deze verkenning is het advies om de aanbesteding voorlopig op te schorten. In de markt zien we een beweging van “Zaak Centraal” naar “Informatie Centraal”. Oplossingen zijn echter nog niet volwassen en de kans op desinvesteringen is groot. De ontwikkelingen in wetgeving (Woo, Archiefwet), technologie en markt maken duidelijk dat informatie steeds meer centraal moet staan. Publicatie en archivering zijn geen losse vraagstukken meer, maar integraal onderdeel van zaakgericht werken. Voor een optimale dienstverlening aan onze inwoners en bedrijven is het ook van belang dat wij onze informatievoorziening duurzaam inrichten. Het scenario Informatie Centraal biedt hiervoor het beste perspectief: het doorbreekt fragmentatie, ondersteunt wettelijke eisen en maakt een modulaire, toekomstbestendige inrichting mogelijk.

Hoewel dit scenario op korte termijn nog niet volledig uitvoerbaar is, is het op langere termijn de meest logische keuze. Een aanbesteding voor een nieuw zaaksysteem zou nu leiden tot desinvesteringen en onvoldoende bijdragen aan de strategische doelen van de gemeente. De keuze voor een toekomstbestendige inrichting van zaakgericht werken en archiveren vraagt om een gefaseerde aanpak. Deze aanpak moet zowel de korte termijn (continuïteit en naleving van wetgeving) als de lange termijn (strategische doelen en flexibiliteit) borgen. Dit betekent dat we het contract van het huidige zaaksysteem de komende jaren afbouwen. Tegelijkertijd ontwikkelen we in stappen

17

door naar een oplossing voor zaakgericht werken waarin informatie centraal staat. Dit biedt ook een belangrijke basis om meer datagedreven te kunnen werken. Het gaat hier om een complexe verandering waarvoor de komende jaren capaciteit, expertise en middelen nodig zijn. Data Gedreven Werken (DGW) De ontwikkelingen op het gebied van AI en data mogelijkheden gaan ontzettend snel. Data wordt steeds belangrijker bij de maatschappelijke vraagstukken waar gemeenten een antwoord op moeten geven. De samenleving zelf wordt complexer en om die te begrijpen en antwoorden te hebben op de opkomende complexere vraagstukken is het kunnen werken met data essentieel. Het samenstellen van de juiste datasets, het analyseren van data en het interpreteren van de uitkomsten samen met de deskundigen op dat betreffende vakgebied wordt de toekomstige manier van werken. Dit vraagt een nieuw specialisme dat binnen onze gemeente nu ontbreekt, zoals bijvoorbeeld data engineers of data analisten. Dergelijke functionarissen worden de komende tijd essentieel in de doorontwikkeling van DGW. De eerste stappen hebben we reeds kunnen zetten. Eind 2025 is de start gemaakt met DGW. Er is door de organisatie een visie opgesteld en een implementatieplan geschreven.

Verder is er een medewerker op deta-vast basis gestart om de eerste RPA-trajecten (Robotic Proces Automation) vanaf de tweede helft 2026 en 2027 op te leveren. Daarvoor zijn ook incidentele middelen beschikbaar gesteld in 2026 en 2027. Het is voor Heemskerk van belang om mee te (blijven) gaan in de ontwikkeling van data gedreven werken om zo in de toekomst vanuit eigen kennis en expertise zelfstandig een antwoord te geven op de maatschappelijk opgaven van onze inwoners en organisaties. Informatie beveiliging We zien een toename van het aantal verplichte audits en voorschriften vanuit nieuwe wetten voor gemeenten op het gebied van informatie beveiliging. Denk aan de Cyber Security Act, de NIS 2. Ook de ontwikkelingen op het gebied van AI vraagt nadrukkelijk om beleid en maatregelen om veilig hiermee om te gaan. Gemeenten zijn een bron van privacy gevoelige data van onze inwoners, en specifiek

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

van onze cliënten en bedrijven en instellingen. De informatie veilig houden in een omgeving waar cyberaanvallen steeds frequenter voorkomen als verdienmodel van cybercriminelen maar ook door de geo-politieke onrust waarbij landen andere landen via cyber aanvallen willen ontregelen maakt dat de inzet op het gebied van informatie beveiliging steeds meer van ons vraagt. Het is niet de vraag of je wordt aangevallen maar eerder wanneer volgens vele cyber kenners. Heemskerk heeft al een Chief information Security Officer (CISO) die op strategisch niveau actief is; het ontwikkelen van beleid, strategische advisering bij informatie vraagstukken en de opzet van de technische infrastructuur, applicatie vraagstukken is primair de taak. Voor het implementeren van het beleid, de uitvoering van de vele verplichte audits zoals de ENSIA wordt momenteel ad hoc ingehuurd. Dit maakt de organisatie afhankelijk, het biedt geen continuïteit en ook blijft de CISO hiermee een kwetsbare solistische functie. De komende tijd moet worden nagedacht hoe ook de taken op tactisch/operationeel niveau structureel oppakt kunnen worden om de informatie beveiliging beter te borgen in de organisatie.

Personeel en Organisatie Arbeidsmarktcommunicatie De arbeidsmarkt voor gemeentelijke functies is op steeds meer aandachtsgebieden historisch krap. Als middelgrote gemeente concurreren we met grotere gemeenten die hogere schalen, meer ontwikkelmogelijkheden en specialistische teams bieden. Onze schaalgrootte zorgt voor nabijheid en korte lijnen, maar maakt ons ook kwetsbaar: specialistische functies zijn lastig te vervullen, medewerkers vervullen vaak meerdere rollen en piekbelasting is moeilijk op te vangen. De instroom van jong talent is daarbij cruciaal, zeker nu de uitstroom door pensionering de komende jaren verder toeneemt. Kandidaten oriënteren zich kritischer, verwachten een sterk werkgeversverhaal en kiezen voor organisaties die zich duidelijk positioneren. Professionele en consistente arbeidsmarktcommunicatie helpt ons zichtbaar te blijven, het juiste talent aan te trekken en ons te onderscheiden als aantrekkelijke werkgever. Daarom zetten we hier de komende tijd nog sterker op in.

18

Leerplatform Binnen de organisatie staat leren en ontwikkelen, duurzame inzetbaarheid en het creëren van een lerende organisatie centraal. Medewerkers en leidinggevenden herkennen een toenemende ontwikkelbehoefte om aan te kunnen sluiten bij de strategische koers en wendbaar te blijven in een veranderende ambtelijke en bestuurlijke context. Een leerplatform is daarbij een cruciaal hulpmiddel: het maakt leren toegankelijk, biedt structuur en borgt de kwaliteit van opleidingen, waardoor medewerkers continu en efficiënt kunnen blijven ontwikkelen. Daarnaast ondersteunt het een professionele onboarding, waarin nieuwe medewerkers prettig en efficiënt worden ingewerkt en zich vanaf de start welkom en ondersteund voelen. Het contract van het huidige platform loopt volgend jaar af en moet opnieuw worden aanbesteed. In de markt zien we stijgende kosten door doorontwikkeling van functionaliteiten, hogere beveiligings- en privacy-eisen en een toenemende vraag naar digitale leermiddelen. MedewerkersTevredenheidsOnderzoek (MTO) Het regelmatig uitvoeren van een MTO is een belangrijk en waardevol instrument om inzicht te krijgen in de tevredenheid, betrokkenheid en ervaren werkdruk van medewerkers.

De inzichten die uit een MTO worden gehaald ondersteunen de organisatie bij het versterken van een gezonde werkcultuur, het vergroten van werkplezier en het tijdig signaleren van risico’s op het gebied van duurzame inzetbaarheid. Het laatste MTO is in 2021 uitgevoerd, nog vóór de verbouwing van het gemeentehuis en tijdens de coronaperiode. Wij voeren het MTO weer periodiek uit, zodat de organisatie goed aangesloten blijft bij de behoeften van medewerkers en gericht kan blijven investeren in een veilige, gezonde en toekomstbestendige werkomgeving. Arbo Binnen het onderwerp arbo zien wij de laatste jaren strengere wet- en regelgeving, hogere eisen aan arbeidsomstandigheden en een toenemende behoefte aan preventieve en professionele begeleiding, onder andere op het gebied van verzuimbegeleiding, duurzame inzetbaarheid en psychosociale arbeidsbelasting.

Perspectiefnota 2027-2030

 TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

Daarnaast stijgen de kosten voor arboconsultancy, arbohulpmiddelen, het jaarlijkse vitaliteitsprogramma en het tweejaarlijkse preventief medewerkeronderzoek structureel. Het is belangrijk deze trend te blijven monitoren en tijdig te bepalen welke inzet en middelen nodig zijn om te blijven voldoen aan onze zorgplicht en een veilige, gezonde en toekomstbestendige werkomgeving te waarborgen.

Belastingen

Ongewenst gedrag derden Medewerkers krijgen steeds vaker te maken met ongewenst gedrag van inwoners, variërend van emotionele uitbarstingen tot grensoverschrijdend gedrag en agressie. De Arbowet verplicht werkgevers om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen en medewerkers te beschermen tegen agressie, intimidatie en geweld. Om hieraan te voldoen en duidelijkheid te bieden over hoe te handelen, zorgt de organisatie voor actueel beleid, protocollen en gerichte trainingen voor alle medewerkers die hiermee in aanraking kunnen komen. Hiermee ondersteunen we medewerkers bij het herkennen en begrenzen van ongewenst gedrag en bieden we duidelijke kaders om veilig en professioneel te kunnen handelen.

De huidige organisatie is kwetsbaar. Voor specialistische kennis is de organisatie vaak afhankelijk van extern advies. Ook bij piekbelasting en uitval moet regelmatig worden ingehuurd. Dit maakt de uitvoering minder stabiel en minder goed geborgd. Daarnaast staan er aanbestedingen gepland die aanzienlijke investeringen vragen. Voor een gemeente van onze omvang is het de vraag of zelfstandige uitvoering van de belastingtaken nog verstandig is.

Communicatie De interne en externe communicatieopgaven binnen de gemeente worden de afgelopen jaren omvangrijker en complexer. Grote maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, ruimtelijke transities, de energietransitie en digitalisering gaan gepaard met intensieve communicatie naar onze inwoners en bedrijven. Ook intern groeit de vraag naar heldere, tijdige en consistente communicatie om medewerkers goed mee te nemen in veranderingen, organisatiebrede projecten en nieuwe werkwijzen. Daarnaast zijn ontwikkelingen zoals datagedreven, digitale en doelgroepgerichte communicatie belangrijke trends die gevolgd moeten worden om blijvend aan te sluiten bij alle communicatievraagstukken. De groeiende vraag maakt dat de beschikbare formatie onder druk staat en niet meer passend en realistisch is in relatie tot onze schaal en ambities. Het is daarom van belang dat hier aandacht voor is, zodat we de organisatie professioneel en toekomstbestendig kunnen blijven ondersteunen.

19

De belastingtaken zijn belangrijk voor de financiën van de gemeente. Ongeveer 20% van de inkomsten hangt af van een juridisch juiste en tijdige uitvoering van OZB, leges en precario. Goede uitvoering en dienstverlening aan inwoners en bedrijven zijn daarom essentieel.

Het college wil daarom aansluiten bij Cocensus. Deze organisatie biedt schaalvoordeel, specialistische kennis en meer mogelijkheden voor goede dienstverlening en verdere digitalisering. Het college heeft de raad hierover geïnformeerd middels een raadsmemo (D/2026/784175). De beoogde datum voor de aansluiting bij Cocensus is 1 januari 2028. In 2027 zullen de belangrijkste voorbereidingen voor de aansluiting worden getroffen. Hiervoor zal externe projectbegeleiding worden ingezet. Daarnaast is het van belang dat de reguliere werkzaamheden worden voortgezet. Voor vacante posities worden nu geen nieuwe medewerkers meer aangenomen, maar maken we gebruik van externe inhuur.

Perspectiefnota 2027-2030

In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het meerjarig begrotingssaldo 2027-2030 gepresenteerd. De basis wordt gevormd door de jaarschijven 2027-2029 uit de Begroting 2026-2029 zoals deze door de raad is vastgesteld op 4 november 2025 (D/2025/749165). Jaarschijf 2030 is hieraan toegevoegd. Enkele eerder genomen besluiten zorgen ervoor dat het saldo van 2030 iets afwijkt van dat van 2029. De tabel vervolgt met drie raadsbesluiten die na het vaststellen van de Begroting 2026 zijn genomen en het saldo van de meerjarenbegroting hebben gewijzigd. Dit leidt tot een nieuw saldo van de meerjarenbegroting als startpunt van deze Perspectiefnota. Dan volgen de begrotingsbijstellingen die wij in deze Perspectiefnota voorstellen. We lichten deze bijstellingen verderop in dit hoofdstuk toe. Het geheel leidt tot een Saldo meerjarenbegroting PN 2027-2030. Het saldo laat in alle jaren een omvangrijk tekort zien. Onderaan de tabel zijn twee beleidsvoornemens opgenomen waarvan uw raad heeft aangegeven deze bij de Perspectiefnota 2027–2030 nader te willen bespreken. Perspectiefnota 2027-2030

(Bedragen x € 1.000,-) 2027

2028

2029

2030

410

-913

-1.156

-1.030

Handhaving omgevingsrecht (Begroting 2022)

-

-

236

236

Integraal Huisvestingsplan 2025-20240 (D/2025/16564)

-

-

-

-149

Septembercirculaire 2025 (D/2025/750166)

48

3

-60

-60

2e Bestuursrapportage 2025 (D/2025/770999)

-109

-108

-106

-30

GR Omgevingsdienst IJmond - Kadernota 2027 (D/2025/764637)

-345

-324

-303

-303

Saldo meerjarenraming incl. eerdere raadsbesluiten -startpunt Perspectiefnota 2027-2030

4

-1.342

-1.389

-1.336

Saldo meerjarenbegroting Begroting 2026 3.1 Eerdere raadsbesluiten: Actualisatie jaarschijf 2030

Begrotingswijziging na vaststelling Begroting 2026:

3.2 Voorstellen Perspectiefnota 2027-2030: Algemene uitkering gemeentefonds (ex. meicirculaire 2026)

2.177

2.177

2.177

2.177

Loon- en prijsbijstellingen (index)

-2.845

-2.845

-2.845

-2.845

-235

-235

-235

-235

11

21

14

16

3.3 Autonome en noodzakelijke ontwikkelingen:

-2.521

-2.200

-2.295

-2.859

Stand Perspectiefnota 2027-2030

-3.409

-4.424

-4.573

-5.082

Nog te realiseren ombuigingen

-1.093

-1.928

-2.341

-2.351

Handhaving Leegstandsverordening (D/2024/692233)

-77

-77

-77

-77

Burgerinitiatief De Vlaskamp (I/2024/240)

-25

OZB aansluiting bij gemiddeld landelijk tarief Actualisatie lopende investeringen

Perspectiefnota 2027-2030

Door de Raad zelf af te wegen bij deze Perspectiefnota