CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

Toelichting Chw bestemmingsplan Buitengebied ONTW.pdf

Commissie I Ruimte & Duurzaamheid 10 oktober 2022, gemeente HattemBij agendapunt: Presentatie over werking Bestemmingsplan Buitengebied en het afwegingskader25.686 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Ten aanzien van het voorliggend plangebied blijkt uit bovenstaand figuur 4.5 dat groot een deel van het poldergebied van Hattem is aangeduid met Plussenbeleid. Het Plussenbeleid is alleen van toepassing bij uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderijbedrijven. Binnen het plangebied is één niet-grondgebonden veehouderijbedrijf aanwezig. Het ammoniakbuffergebied ligt binnen de gemeente Hattem rondom het Veluwemassief. Dit gebied omvat een zone van 250 meter rondom zeer gevoelige natuur in het Gelders NatuurNetwerk (GNN). De eis is dat nieuw- of hervestiging van intensieve veehouderij daar niet is toegestaan en dat bij uitbreiding van een bestaand bedrijf de emissie van ammoniak op de locatie niet mag toenemen. Deze eisen gelden bovenop het Plussenbeleid.

33/226

4.2.2.3 Regels glastuinbouw De glastuinbouw is een sector met een hoge dynamiek en een relatief grote economische betekenis per oppervlakteeenheid. Voor een duurzame ontwikkeling is concentratie van de glastuinbouw noodzakelijk. Ook vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening zijn solitaire glastuinbouwbedrijven minder gewenst, omdat kassen een grote landschappelijke en ruimtelijke impact hebben. In Glastuinbouwontwikkelingsgebieden krijgt glastuinbouw voorrang; buiten deze ontwikkelingsgebieden wordt glastuinbouw beperkt. Met het oog op de gewenste concentratie van de glastuinbouwbedrijven worden in de verordening (afdeling 2.3) regels gesteld aan de nieuw-, hervestigings- en uitbreidingsmogelijkheden voor glastuinbouwbedrijven in de provincie Gelderland. Ook bevat de verordening regels voor bedrijven waarin glastuinbouw als neventak of in een gemengd bedrijf voorkomt. Afdeling 2.3 is niet van toepassing op glasopstanden kleiner dan 2.500 vierkante meter, omdat zij een kleinere impact hebben op de omgeving.

In figuur 4.6 is te zien dat het gehele plangebied is aangeduid als 'overig gebied glastuinbouw' met een tijdelijk verbod op hervestiging, nieuwvestiging en uitbreiding van glastuinbouw. 4.2.2.4 Regels natuur Het Natuurnetwerk Nederland is een landelijk netwerk van natuur- en agrarische gebieden met een speciale natuurkwaliteit. Het netwerk bestaat zowel uit afzonderlijke natuurgebieden als uit verbindingszones die deze natuurgebieden met elkaar verbinden. De provincie beoogt in Gelderland een compact en hoogwaardig stelsel van onderling verbonden natuurgebieden bereiken. Hiermee beschermt de provincie de verscheidenheid (biodiversiteit) en kwaliteit van de Gelderse natuur, wat bijdraagt aan een prettige leef- en werkomgeving. De provincie beschermt de bestaande natuur in het Gelders natuurnetwerk (GNN) en versterken de samenhang door natuurgebieden in het Gelders natuurnetwerk uit te breiden en verbindingszones aan te leggen in de Groene ontwikkelingszone (GO). Het beleid richt zich op het versterken van de ecologische samenhang door de aanleg van verbindingszones, waaronder landgrensoverschrijdende klimaatcorridors.

34/226

Gelders Natuurnetwerk (GNN) Het Gelders natuurnetwerk bestaat uit alle gebieden met een natuurbestemming binnen de voormalige Gelderse Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en uit het zoekgebied voor nieuwe natuur. In de instructieregels (artikel 2.39) is vastgelegd andere bestemmingen dan natuur alleen binnen het Gelders natuurnetwerk mogelijk zijn, als aangetoond wordt dat er geen reële alternatieven zijn en dat het gaat om een groot openbaar belang. Als aan beide criteria wordt voldaan, is de ontwikkeling mogelijk, onder de voorwaarde dat mitigatie en gelijkwaardige compensatie van de negatieve effecten plaatsvindt. In de verordening is een beoordelingsschema opgenomen Uitbreiding van bestaande functies binnen het Gelders natuurnetwerk (artikel 2.40) zijn ook aan voorwaarden verbonden. Recreatiebedrijven die voor uitbreiding in aanmerking komen worden in bijlage 11 van de verordening specifiek benoemd. Binnen de gemeente Hattem zijn er geen recreatiebedrijven aanwezig die op deze lijst voorkomen.

Tot slot zijn binnen het Gelders natuurnetwerk de volgende genoemde activiteiten onder (bijzondere) voorwaarden toegestaan  natuurbegraafplaatsen (artikel 2.47, 2.48);  kleinschalige recreatie (artikel 2.49, 2.50)  windturbines (artikels 2.51) Zowel bij nieuwvestiging als bij een grootschalige uitbreiding moet er, naast een goede landschappelijk inpassing, sprake zijn van een per saldo substantiële versterking van de kernkwaliteiten van de Groene ontwikkelingszone (artikel 2.51a). Groene ontwikkelingszone (GO) Binnen de Groene ontwikkelingszones zijn geen nieuwe grootschalige ontwikkelingen mogelijke die leiden tot een significante aantasting van de kernkwaliteiten Groene ontwikkelingszone van het betreffende gebied (artikel 2.52). Hetzelfde geldt ook voor uitbreiding van bestaande bedrijven en activiteiten met meer dan 30% (artikel 2.53). Zowel bij nieuwvestiging als bij een grootschalige uitbreiding moet er, naast een goede landschappelijk inpassing, sprake zijn van een per saldo substantiële versterking van de kernkwaliteiten van de Groene ontwikkelingszone.

35/226

In figuur 4.7 zijn het Gelders natuurwerk en de aansluitende Groene ontwikkelingszone aangegeven. In de bijbehorende figuur 4.8 zijn de toegestane activiteiten binnen het Gelders natuurlandschap mogelijk aangegeven.

Binnen het plangebied is een klein deel van de ecologische verbindingszone Hattemerpoort gelegen. Binnen dit deel worden een aantal agrarische percelen omgevormd tot nieuwe natuur. In figuur 4.# is de ecologische verbinding Hattemerpoort weergegeven.

36/226

Regels landschap 4.2.2.5 De zeven Nationale landschappen in Gelderland zijn representatief voor het Gelderse cultuurlandschap en een afspiegeling van de landschappelijke diversiteit op (inter)nationale schaal. Artikel 2.56 van de verordening geldt alleen voor die delen van het Nationaal landschap die buiten het Gelders natuurnetwerk, de Groene ontwikkelingszone en de Nieuwe Hollandse Waterlinie liggen. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen (nieuwe bestemmingen) mogen geen afbreuk doen aan de kernkwaliteiten van dat specifieke deel van het Nationaal landschap niet aantasten. Bestemmingen die de kernkwaliteiten aantasten, zijn alleen mogelijk als er sprake is van redenen van groot openbaar belang. Voorwaarde is dat voor de ontplooiing van die activiteiten een bijdrage moet worden geleverd aan de landschapskwaliteit.

37/226

In figuur 4.10 is te zien dat de polder is aangeduid als 'Nationaal landschap buiten Gelders natuurnetwerk en de Groene ontwikkelingszone'. Het gaat daarbij om het Nationaal landschap Veluwe. De kernkwaliteiten van Hattem zijn:  Sterk contrast tussen gesloten en open landschap, groot hoogteverschil, bos-stad-IJssel op zeer korte afstand;  Hattem pittoresk;  Oriëntatie op Zwolle. 4.2.2.6 Regels water en milieu Ten behoeve van het plangebied zijn geen (instructie)regels opgenomen ter bescherming van het grondwater ten behoeve van de drinkwatervoorziening. Voor het plangebied zijnde instructieregels ten aanzien van het verbod op bodemenergiesystemen, die koude of warmte onttrekken of toevoegen.

38/226

Binnen het plangebied is de Molecatense Beek vanwege haar landschappelijke en ecologische betekenis aangeduid als functies van water (figuur 4.11). Gedeputeerde Staten kunnen op verzoek afwijkingen toestaan van de waterfunctie 'specifiek ecologische doelstelling wateren' (artikel 4.9), zoals is aangegeven op de themakaart waterbeleid bij de omgevingsvisie Gaaf Gelderland (zie paragraaf 4.2.1.2). Afwijking van de waterfunctie is mogelijk wanneer dit noodzakelijk is voor de uitvoering van een project. Daarnaast moet de afwijking van ondergeschikt belang zijn in verhouding tot de omvang van functies die in het project worden gerealiseerd. De afwijking moet ook voldoende draagvlak onder betrokken partijen hebben en de haalbaarheid van de oorspronkelijke functie is in het geding. 4.2.2.7

Regels Natura 2000-gebieden

Zoals te zien is in figuur 4.12 betreft de Veluwe een Natura2000-gebied. Het is op grond van artikel 2.7, tweede lid, van de Wet natuurbescherming, verboden zonder vergunning van gedeputeerde staten een project te realiseren dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied, maar afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied. In de omgevingsverordening is een vrijstelling van de vergunningplicht opgenomen voor het beweiden van bemesten binnen Natura 2000gebieden (artikel 3.93). 4.2.2.8 Actualisatie van de omgevingsverordening Het actualiseren van de omgevingsverordening is een doorlopend proces. Op 7 september is actualisatieplan 8 van de omgevingsverordening door Gedeputeerde Staten vastgesteld. In de 8e actualisatie zijn onder andere onderstaande aanpassingen opgenomen. Naar verwachting nemen Provinciale Staten medio december een besluit.

39/226

Zonneparken De provincie heeft de ambitie om de energietransitie in Gelderland te versnellen, passend binnen de Gelderse kwaliteiten. Omdat er steeds meer initiatieven worden ontwikkeld voor het opwekken van zonne-energie in het buitengebied heeft de provincie het voornemen om in de volgende actualisatie van de omgevingsverordening een instructieregel op te nemen ten aanzien van de inpassing van zonneparken in het buitengebied. Het inpassen van zonne-energie in het stedelijk gebied (zoals op daken, parkeerplaatsen, bedrijventerreinen) heeft de voorkeur. Zonneparken in het buitengebied zijn ook nodig om de klimaatdoelen te halen, maar vergen een zorgvuldige ruimtelijk afweging (en inrichting) gelet op de kwaliteit van inrichting van de Gelderse leefomgeving. Hoewel het toestaan van zonneparken in het buitengebied een bevoegdheid van gemeenten streeft de provincie ernaar om ervoor te zorgen dat zonneparken in het buitengebied zorgvuldig worden afgewogen. In actualisatie 8 van de Omgevingsverordening wordt opgenomen dat gemeenten bij het toestaan van zonneparken in het buitengebied rekening houden met: 1. de behoefte aan energieopwekking met zonne-energie; 2. de mogelijkheden om binnen het stedelijk gebied en op daken van gebouwen in die behoefte te voorzien; 3.

de mogelijke nadelige gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit van gebieden of locaties waar zonneparken mogelijk zijn; 4. de samenhang met het omringende landschap; 5. de consequenties voor het elektriciteitsnet; en 6. het huidige grondgebruik. De instructieregel is gericht op een goede afweging en motivering van gemeenten. Daarnaast is een maximale gebruikstermijn van 30 jaar opgenomen en de voorwaarde dat het zonnepark na gebruik moet worden verwijderd. In het voorliggend Chw bestemmingsplan wordt ruimte geboden voor een nieuw zonnepark op de zandwinplaats (initiatief 30, zie paragraaf 6.2.27 van deze toelichting). Daarbuiten wordt in dit Chw bestemmingsplan nog geen ruimte geboden aan grootschalige ontwikkelingen voor energietransitie, eerst worden de uitkomsten van de RES afgewacht. In de omgevingsvisie (ontwerp) van de gemeente wordt al ingegaan op zonnevelden/parken op water of agrarische grond (zie paragraaf 4.3.3 van deze toelichting). Klimaatverandering Tegelijkertijd wordt in de actualisatie een instructieregel opgenomen om bij nieuwe (ruimtelijke) ontwikkelingen rekening te houden met de risico's van klimaatverandering. De provincie geeft aan dat het belangrijk is dat de leefomgeving klimaatbestendig en waterrobuust is om met weersextremen, zoals droogte en hevige regenval, te kunnen omgaan.

Om ervoor te zorgen dat bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen hier aandacht voor wordt gevraagd om aan te geven op welke wijze rekening is gehouden met de risico's van klimaatverandering. Bij de ontwikkelregels in dit Chw bestemmingsplan is hiermee rekening gehouden. In het planMER (zie bijlage 8) wordt ingegaan op het aspect klimaatverandering (Klimaat en energie). 4.2.3 Plussenbeleid In 2017 hebben Provinciale Staten het plussenbeleid vastgesteld. Daarmee geeft de provincie niet grondgebonden veehouders de ruimte om hun bedrijf te ontwikkelen, onder bepaalde voorwaarden. De gemeente dient deze voorwaarden verder uit te werken in beleidsregels.

40/226

Binnen de gemeente Hattem is op dit moment nog maar één niet-grondgebonden veehouderijbedrijf aan de Ierstweg aanwezig. De gemeente heeft op dit moment deze beleidsregel niet verder uitgewerkt, wat betekent dat er geen sprake is van uitbreidingsruimte.

4.2.4

Regionaal Energie Strategie Noord-Veluwe

De doelen uit het nationale Klimaatakkoord (2019) maken een energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzamere energiebronnen noodzakelijk. Nederland is verdeeld in verschillende energieregio's met ieder hun eigen Regionale Energiestrategie (RES). Hierin staat beschreven hoe het beste duurzame energie opgewekt kan worden en op welke plaatsen dit ruimtelijk inpasbaar, maatschappelijk acceptabel en financieel haalbaar is. In de RES Noord-Veluwe (concept, april 2020) heeft de regio zich als doel gesteld om in 2030 ongeveer 60% van de gebruikte energie duurzaam op te wekken via zonne- en windenergie. Hiermee verlaagt de regio de uitstoot van broeikasgassen (CO2) met 49%. Tot het RES is vastgesteld, kan hier niet op worden vooruit gelopen, maar waar mogelijk wordt toch al rekening gehouden met de ruimtelijke consequenties van dit conceptstuk. Voor het buitengebied Hattem betekent dit vooral ruimte voor zonne-energie in het Poldergebied. 4.2.5 Conclusie provinciaal beleid De uitgangspunten van het voorliggende Chw bestemmingsplan Buitengebied sluiten aan op het beleid van de provincie. Veel van het provinciaal beleid is geconcretiseerd in het gemeentelijk beleid, zoals opgenomen in de structuurvisie en de in voorbereiding zijnde gemeentelijke omgevingsvisie.

In hoofdstukken 5 en 6 van de toelichting van het voorliggend Chw bestemmingsplan wordt het provinciaal, bijvoorbeeld met betrekking tot het GNN, en gemeentelijk beleid verder geconcretiseerd in de verbeelding en in de planregels alsmede het bijbehorend afwegingskader (zie paragraaf 5.4). In de planMER, die als bijlage 8 is opgenomen bij het bestemmingsplan, wordt aandacht besteed aan de milieueffecten van de voorliggende plannen (zie ook paragraaf 7.2 van deze toelichting). Daarnaast zijn ten behoeve van de verschillende initiatieven die als recht in het Chw bestemmingsplan zijn meegenomen aanvullende onderzoeken uitgevoerd. De resultaten daarvan zijn opgenomen in paragrafen 7.3 en 7.4 van deze toelichting.

4.3

Gemeentelijk beleid

4.3.1

Structuurvisie Hattem 2025

De structuurvisie Hattem 2025 vormt het basisdocument voor de ruimtelijke ordening. Het bestaat uit het ruimtelijk ontwikkelingsplan en een uitvoeringsplan. Het doel van het ruimtelijk ontwikkelingsplan is om in grote lijnen en op integrale wijze de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van Hattem tot 2025 te verwoorden. Deze visie beschrijft de kernkwaliteiten, de ambitie en de visie op de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van Hattem. De ontwikkelingsvisie gaat niet uit van een statische situatie, maar steekt in op een ontwikkelingsgerichte visie om de gewenste kwaliteiten te behalen. Het uitvoeringsplan beschrijft met welke middelen de ontwikkelingsvisie wordt gerealiseerd.

41/226

4.3.1.1 Visie op de ruimtelijke ontwikkeling Hattem ontleent haar unieke identiteit aan de ligging in een hoogwaardige natuurlijke en landschappelijke omgeving op de overgang van hoog (Veluwe) naar laag (IJssel). Op basis worden in de structuurvisie de volgende kernkwaliteiten onderscheiden:  de overgang tussen Veluwe en IJssel(vallei);  de hoge natuurlijke en landschappelijke waarden van de Veluwe en de uiterwaarden;  de hoge landschappelijke waarden van het kampen landschap;  de (blauwe) kwaliteiten en potenties van de IJssel, het Apeldoorns kanaal en Molecatense beek;  open agrarisch gebied ten noorden van de spoorlijn;  cultuurhistorische ligging en uitstraling van Hanzestad Hattem: de voormalige veste ligt prachtig op de uitlopers van het Veluwemassief. Groen, blauw en cultuurhistorie worden op basis van de kernkwaliteiten in de structuurvisie aangeduid als dé centrale waarden van Hattem. Het versterken van deze waarden is de basis voor de toekomstige ontwikkeling van de gemeente.

In de structuurvisie wordt voor 2025 voor Hattem een blik op de toekomst geschetst. Voor wat betreft het buitengebied worden de overgangen tussen de Veluwe en IJssel ten zuiden en ten noorden van Hattem versterkt met een duidelijke groen/blauwe inrichting. Hierdoor kan de Hanzestad Hattem zich in de toekomst nog meer profileren als stad met een rijke cultuurhistorie, liggend tussen Veluwe en IJssel. Ten noorden van de kern Hattem is de overgang tussen Veluwe en IJssel versterkt door een landschappelijke inrichting, gecombineerd met functies die passen bij een stedelijk recreatief uitloopgebied. In het zuiden van het plangebied ontwikkelt de Hattemer poort zich tot een robuuste ecologische verbinding waarbinnen de bestaande functies een passende plek krijgen. De Hattemer poort gaat over in het uiterwaardenlandschap van Hattem (buiten het plangebied) waar natuur centraal staat. Er is ruimte voor extensieve vormen van recreatie.

42/226

In 2025 zal volgens de structuurvisie de landbouw zich op verschillende manieren hebben ontwikkeld. In de zone nabij de kern is sprake van stadslandbouw. Dit bestaat onder meer uit boerderijwinkels, zorglandbouw, te bezoeken bedrijven en uiteenlopende recreatieve functies (waaronder horeca en routes). In het noordelijk deel van de gemeente is ruimte voor gedifferentieerde vormen van landbouw. In de uiterwaarden en de Hoenwaard voert agrarisch natuurbeheer de hoofdtoon. 4.3.1.2

Deelgebieden

Op basis van de visie worden binnen het plangebied vier deelgebieden onderscheiden die in meer detail beschreven worden, zie figuur 4.14. Stadslandschap Het stadslandschap rondom Hattem blijft een groengebied, waardoor de overgang tussen Veluwe en IJssel zichtbaar blijft. Het gebied wordt gekarakteriseerd als een duurzaam stedelijk uitloopgebied waar functies te vinden zijn die gelieerd zijn aan de stad in een fraaie groene omgeving:  Een deel van het gebied (de gele vlek op de visiekaart) bestaat uit het kampenlandschap met zijn karakteristieke enken en landbouwgronden. De karakteristieke landschapsstructuren zijn ten noordwesten van de kern Hattem versterkt. Onder de motto's 'rood voor groen' en functieverandering is er beperkt ruimte voor nieuwe woonfuncties mits dit ten goede komt aan de realisatie van de landschappelijke kwaliteiten van het gebied (geen toename van verstening).  Het gebied rondom de Molecatense beek en Landgoed Molecaten (oranje vlek op de visiekaart) is landschappelijk en ecologische versterkt. Hier is vooral ruimte voor extensieve recreatie. Rond de Herberg Molecaten is ruimte voor een kwalitatieve recreatieve ontwikkeling met horeca en startpunt van verschillende routes. De Molecatense beek is natuurlijk ingericht en vormt, via de nieuwe groene wijk 't Veen, een ecologische verbinding tussen Veluwe en IJssel. 43/226

Het gebied ten noorden van de kern Hattem (groene vlek op de visiekaart) is een blijvend open gebied. Uiteenlopende functies die ervoor zorgen dat het ook een open gebied blijft, hebben hier hun plek gekregen. De aanwezige landbouw is 'stadslandbouw', dit is een vorm van verbrede landbouw in de directe omgeving van de stad. De aanwezigheid van verbrede bedrijven versterkt het duurzame stedelijk uitloopgebied en maakt de landbouw tevens toegankelijker voor bewoners van de kern. Het gebied blijft gevrijwaard van verdere verstedelijking. De Hanzelijn is landschappelijk ingepast waardoor deze een passende plek in het landschap heeft gekregen. Het gerealiseerde fietspad over de IJssel is verbonden met het fietspad over het Roseboomspoor en er is zorggedragen voor een aanrijroute voor de fietsers vanuit het centrum naar de brug via Assenrade. Het fietspad is tevens opgenomen in het fietstotaalplan van de Veluwe.

De Polder Dit gebied blijft een open agrarisch landschap. De landbouw krijgt alle ruimte voor ontwikkeling. Er is daarbij ruimte voor meerdere vormen van landbouw, zoals grondgebonden bedrijven maar ook energieteelt (gedifferentieerde landbouw). Daarnaast heeft waterberging een plek gevonden zowel langs het oppervlaktewater, (Oude Middelwetering) als in de zandwinningsplas. Voor het gebied tussen de snelweg en de Hanzelijn wordt gestreefd naar een mix tussen landbouw en stadslandschap. Het gebied rondom het buurtschap Zuiderzeestraatweg met haar oude school en de kerk kan zich kwalitatief ontwikkelen met aandacht voor groen, blauw en cultuurhistorie. De Veluwe Op de Veluwe wordt ingezet op een duurzame ontwikkeling van het gebied vanwege de aanwezige hoge natuurlijke en landschappelijke waarden. In dit gebied gaat het om de combinatie van rijke en mooie natuur met een hoogwaardig toeristisch aanbod. Het verblijfsrecreatieve aanbod op de bestaande bedrijven is gedifferentieerd. De relatie tussen de recreatieve sector en de natuur is verbeterd. Voor de voormalige vuilstort is een hoogwaardige recreatieve invulling gevonden. In het gebied is gevarieerd netwerk van wandel en fietspaden aanwezig met bijbehorende opstappunten. In dit deelgebied (en in deelgebied stadlandschap) worden enkele opstappunten ingericht als startpunt voor verschillende routes.

Mogelijke opstappunten zijn de Leemcule, de parkeerplaats bij de afrit van de A50 en bij landgoed Molecaten. Hattemer poort Een robuuste ecologische verbindingszone (corridor) verbindt de Veluwe en de IJssel (Hattemer poort). Natuur is de hoofdfunctie in deze zone, maar er wordt wel gezocht naar combinaties met functies die daaraan bijdragen en daarbij passen, zoals de combinatie van natuur en sport.

44/226

4.3.2

Landschapsontwikkelingsplan (LOP)

4.3.2.1 Ontwikkelingsvisie Het Landschapsontwikkelingsplan beschrijft de visie van Hattem op haar landschap. Hattem wil de diversiteit aan landschapstypen behouden en verder ontwikkelen. Dit gebeurt door het versterken van de unieke, onderscheidende kenmerken en het in stand houden en versterken van de grenzen en overgangen ertussen. Dit vraagt om maatwerk. Het landschap van Hattem wordt niet “op slot” gezet. Ontwikkelingen moeten mogelijk blijven.

De doelstelling van het Landschapsontwikkelingsplan is om aan te geven hoe het landschap kan worden ontwikkeld, gebruikmakend van kwaliteiten en potenties. De gemeente wil daarmee:  zorgen voor kwaliteitsverbetering van het landschap;  bestaand beleid ten aanzien van het landschap uitwerken en actualiseren;  initiatieven en projecten op het gebied van landschapsversterking stroomlijnen;  structureel beheer van het landschap organiseren;  de ontwikkeling van het landschap koppelen aan de ontwikkeling van cultuurhistorie, water en recreatie en natuur;  kennisontwikkeling over het landschap nastreven. Landschap Het landschap van Hattem kent door de overgang van de Veluwe naar de IJsselvallei een grote diversiteit aan landschapstypen op een klein oppervlak. Dat is niet alleen interessant voor bewoners maar ook voor de ook voor flora en fauna. Hattem wil deze diversiteit aan landschapstypen behouden en verder ontwikkelen. Dit gebeurt door het versterken van de unieke, onderscheidende kenmerken en het in stand houden en versterken van de grenzen en overgangen ertussen.

45/226

Het landschap van Hattem wordt niet “op slot” gezet. Ontwikkelingen moeten mogelijk blijven. Ontwikkelingen zoals de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur, maar ook rode ontwikkelingen ten behoeve van wonen en recreatie en ontwikkelingen, die nodig zijn voor het in stand houden van een vitale landbouw of een waterveilige toekomst. Belangrijk is dat deze ontwikkelingen op een goede manier worden ingepast in de landschappelijke structuur en dat de effecten op aspecten als beleving, natuurwaarden en gebruik worden geminimaliseerd. Uitvoering verschilt per landschapstype. Natuur Hattem kent een groot aantal bijzondere natuurwaarden. Afwisseling tussen hoog en laag, droog en nat, voedselrijk en voedselarm zorgt voor diversiteit in groei- en leefplaatsen. De kwelstromen vanaf de Veluwe (onder andere zichtbaar in de sprengen) zijn in dat opzicht bijzonder en ook de dynamiek van het rivierwater in de uiterwaarden langs de IJssel draagt bij aan de afwisseling in landschaps- en natuurwaarden. Door de aanwijzing van de Natura 2000-gebieden Rijntakken en Veluwe en de ontwikkeling van de Hattemerpoort, worden de natuurwaarden in deze gebieden beschermd en verder ontwikkeld. Hattem lift op deze initiatieven mee en benut haar natuurwaarden daarmee optimaal. Het stimuleren en faciliteren van particulier natuur- en landschapbeheer draagt ook bij aan de versterking van de natuurwaarden.

De gemeente wil onderzoeken wat zij hierin kan betekenen. Recreatie en toerisme Recreatie en toerisme is een van de belangrijkste sectoren voor het behoud van werkgelegenheid, het voorzieningenniveau en de leefbaarheid in de gemeente. Daarom is het belangrijk dat de kwaliteit van het landschap gewaarborgd blijft en waar nodig versterkt, maar ook nog meer beleefbaar wordt gemaakt. De recreatieve druk op landschappelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden, moet daarbij gestuurd worden. Om verrommeling tegen te gaan, dienen recreatieve ontwikkelingen in de stadsrandzone landschappelijk goed ingepast te worden. Vanuit de stad dienen er voldoende wandelmogelijkheden te zijn richting polder, uiterwaarden en de Veluwe. Routes sluiten aan bij bestaande routes in de omgeving, waardoor een groter aaneengesloten wandelgebied ontstaat. De belevingswaarden in routes worden geoptimaliseerd door het herkenbaar maken van cultuurhistorische en ecologische waarden en door de afwisseling van openheid, geslotenheid, watertjes en dergelijke. Landbouw In het buitengebied van Hattem speelt de landbouw een belangrijke rol. Naast de grote bedrijven, die doorontwikkelen, zijn er veel bedrijven met nevenfuncties in de recreatieve sector of het natuur- en landschapsbeheer. Met name in het poldergebied wordt de landbouw de ruimte gegeven om zich verder te ontwikkelen.

Hier is ruimte voor bedrijven om ook in de toekomst nog te kunnen blijven concurreren met andere bedrijven. In andere gebieden wordt vooral ingezet op verbreding van de landbouw.

46/226

4.3.2.2 Visie per deelgebied In het landschapsontwikkelingsplan wordt per deelgebied de visie verder uitgewerkt. Voor het voorliggende plangebied zijn de volgende deelgebieden relevant:  de landschappelijk te versterken zone;  het poldergebied;  het uitloopgebied Assenrade;  het gebied ten zuiden van kern Hattem.

Landschappelijk te versterken zone (kamperlandschap) Voor de landschappelijk te versterken zone worden de volgende opgave geformuleerd:  Behouden van de karakteristieke openheid van de enk.  Behouden en versterken van de karakteristieke lintstructuur met doorzichten naar de open gebieden.  Versterken van de landschappelijke kwaliteit van de Zuiderzeestraatweg.  Landschappelijke inpassing van het bedrijvenpark Hattemerbroek langs de Zuiderzeestraatweg.  Vanuit het woningbouwprogramma ligt er geen opgave voor woningbouw in dit gebied, afgezien van functieverandering.  Inzetten van het Roseboomspoor als een functioneel element (langzaam verkeersroute Hattem-Zwolle) en ruimtelijk element. Voor een aantal van de maatregelen kan de gemeente meeliften op regionale en provinciale initiatieven. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen beschreven waarmee de gemeente sturing kan geven aan initiatieven van anderen:

47/226

      

Behoud van doorzichten en open ruimtes langs de historische linten. Openhouden van aanwezige akkercomplexen. Tegengaan van een verdere verstedelijking van het gebied. Openhouden van open ruimtes. Behoud van bestaande beplantingsstructuren in de vorm van kleine bosjes, kavelgrensbeplantingen en erfbeplanting. De randen van de erven en de zichten naar de open ruimten moeten opgaan in het landschap. Verbeteren uitstraling achterkanten van erven: erven niet verder naar achteren, groene inheemse afronding en landschapontsierende stallen/ gebouwen slopen. Koesteren van karakteristieke en historische bebouwing en waar mogelijk herstellen, zodat de cultuurhistorie van de plek behouden blijft.

In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen benoemd waarmee de gemeente zelf een bijdrage kan leveren aan de landschappelijke versterking van het deelgebied:  Behouden en versterken van wegbeplantingen, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit en de continuïteit van met name de oude linten waarborgen en versterken.  Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor functieverandering in dit gebied.  Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van beheer, herstel en aanleg van houtwallen, singels en bosjes, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit.  Landschappelijke kwaliteit langs Zuiderzeestraatweg verbeteren door aanleg van brede dubbele laanbeplanting, die bijdraagt aan de ruimtelijkheid van de weg en tevens een goede overgang vastlegt naar het toekomstig bedrijventerrein.  Het knooppunt van de Hilsdijk met de Zuiderzeestraatweg (het deel tussen de Schipsweg en de A28) groen vormgeven, waar door het voldoende body heeft om de samenhang met het landschap te behouden en versterken.  Ontwikkelen van het Roseboomspoor als een recreatieve en landschappelijke verbinding.  In de directe nabijheid van de manege onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het scheiden van ruiterpaden en wandel- en fietspaden.

Poldergebied Voor het poldergebied worden in het landschapsontwikkelingsplan de volgende opgaven geformuleerd: Het contrast van de polder met de oeverwal en zijn afwisselende en gevarieerde opbouw versterken.  De openheid en het agrarisch karakter van het poldergebied ten noorden van de A28 behouden en waar mogelijk versterken.  De karakteristiek van de oeverwal versterken door een mozaïek van groene functies op de oeverwal mogelijk te maken.  Versterken van de structuurdragende lijnen als verbindende lijnen tussen de kern Hattem en het landschap van het buitengebied. (Oostersedijk, Oude Middelwetering en Geldersedijk/oeverwal)  Versterken van de landschappelijke kwaliteit van de Zuiderzeestraatweg en bijzondere plekken langs de weg beter beleefbaar maken  Landbouw de ruimte geven en gedifferentieerde vormen van agrarisch gebruik met name toestaan op de oeverwal.  Aandacht voor de inpassing en uitstraling van bedrijventerreinen Netelhorst en Hattemerbroek. Voor een aantal van de maatregelen kan de gemeente meeliften op regionale en provinciale initiatieven.

48/226

In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen beschreven waarmee de gemeente sturing kan geven aan initiatieven van anderen:  Inpassen van eventuele rode functies langs de Oostersedijk, moet langs de weg plaatsvinden en met een goede groene afronding naar het open landschap.  Inpassen van rode functies op de gevarieerde oeverwal, mag verspreid in het gebied plaatsvinden, met een robuuste erfbeplanting van hagen en bomen, bij voorkeur met boomweide of boomgaard.  Stimuleren van aanleg van erfbeplanting, met name op de oeverwal langs de Geldersedijk.  Versterken van 't Zand als groene locatie aan de Oostersedijk.  In verband met de ecologische waarde van de begroeiing rondom het waterretentiegebied, de eigenaar verzoeken de begroeiing aanwezig te laten. Het gebied kan als stapsteen gebruikt worden door diersoorten, die moeilijk grote open gebieden kunnen of durven oversteken, zoals kleine marterachtigen, amfibieën en insecten als juffers en libellen.  De polder ten noorden van de A28 moet open worden gehouden en wordt nu begrensd door de (nieuwe) Hanzelijnspoorlijn en de N50. In de driehoek tussen A28 en de Hanzelijn ligt een kans om de autonome lijnen van de Oude Middelwetering en de Zuiderzeestraatweg te versterken en natte natuur te realiseren.

 Bij de landschappelijke inpassing van het bedrijventerrein Hattemerbroek dienen de lijnen van de Zuiderzeestraatweg en Oostersedijk duidelijk zichtbaar te blijven. Bij de uitbreiding van het bedrijventerrein dient daarom voldoende afstand te worden aangehouden tot deze lijnen. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen benoemd waarmee de gemeente zelf een bijdrage kan leveren aan de landschappelijke versterking van de polder:  Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van beheer, herstel en aanleg van hagen, kavelgrensbeplantingen en boomgaarden/ boomweides, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit van de oeverwal.  Oostersedijk versterken als centrale gebiedsontsluiting met structuurdragende wegbeplanting.  Landschappelijke kwaliteit langs Zuiderzeestraatweg verbeteren door aanleg van open laanbeplanting, die bijdraagt aan de ruimtelijkheid van de weg.  Het knooppunt van de Hilsdijk met de Zuiderzeestraatweg (het deel tussen de Schipsweg en de A28) groen vormgeven, waar door het voldoende body heeft om de samenhang met het landschap te behouden en versterken.  In aansluiting op bestaande routestructuren en in aansluiting op de kern Hattem, klompenpad(en) ontwikkelen.

 Cultuurhistorische waarden (kazematten, karakteristieke bebouwing langs Geldersedijk, Zuiderzeestraatweg) meer zichtbaar maken en (via opname van de elementen in wandelroutes, bebording en informatie via GPS) beter beleefbaar maken voor recreanten en toeristen. Uitloopgebied Assenrade Voor het uitloopgebied Assenrade worden in het landschapsontwikkelingsplan de volgende opgave geformuleerd:  De functie van het gebied is recreatief stedelijk uitloopgebied.  Visie geven op de wijze waarop om te gaan met de druk op het landschap vanuit verschillende functies.  Beter zichtbaar maken van landschappelijke verschillen tussen het open westelijk gebied en de oeverwal.  Het groene, open en oorspronkelijke karakter van het westelijk deel van het gebied waarborgen.  Beter zichtbaar maken van de noordzuid georiënteerde, landschappelijke lijnen in het gebied. Voor een aantal van de maatregelen kan de gemeente meeliften op regionale en provinciale initiatieven.

49/226

In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen beschreven waarmee de gemeente sturing kan geven aan initiatieven van anderen:  Tegengaan van een verdere verstedelijking van het gebied.  Openhouden van het westelijk deel van het gebied en slechts beperkt bebouwde functies toestaan.  Regie voeren op de uitstraling van achterkanten en afronding van erven: groene inheemse afronding (met name langs Hilsdijk) en groene inpassing van nieuwe functies met hagen en bomen (met name op oeverwal).  Behouden van doorzichten en open ruimtes langs de Hilsdijk, zoals aangegeven op de visiekaart.  Inzetten op verbreding van de landbouw in het westelijk, open deel van het gebied. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen benoemd waarmee de gemeente zelf een bijdrage kan leveren aan de landschappelijke versterking van het uitloopgebied Assenrade:  In verband met de druk vanuit verschillende functies op het gebied, een integrale inrichtingsschets maken en op die manier “verrommeling” voorkomen. Daarbij ook afstemming zoeken tussen het te realiseren woongebied en het uitloopgebied en zoeken naar ruimtelijke en functionele verweving.  Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van beheer, herstel en aanleg van hagen, kavelgrensbeplantingen en boomgaarden/ boomweides, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit op de oeverwal.

 Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van aanleg van kavelgrensbeplantingen (knotwilgen) voor coulissenvorming en daarmee geleiding van zichten en afscherming van rand bedrijventerrein Netelhorst.  Behouden en versterken van wegbeplantingen, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit en de continuïteit van de Hilsdijk waarborgen en versterken.  Bestaande rand van de kern verweven met het landschapspark. Ruimtelijke en functionele relatie leggen met bestaande structuur van paden en groen en water. Het gebied ten zuiden van kern Hattem Voor het gebied ten zuiden van de kern Hattem zijn in het landschapsontwikkelingsplan de volgende opgaven geformuleerd:  Omslag naar een meer gedifferentieerd bosbeheer met open plekken, waar grote hoefdieren kunnen foerageren en het verbeteren van de zichtbaarheid van de diverse grote hoefdieren.  Apeldoorns Kanaal beter op de kaart zetten als landschappelijk en cultuurhistorisch waardevol element en de recreatieve aantrekkelijkheid ervan vergroten.  Realisatie Hattemerpoort door landschappelijke maatregelen ondersteunen en mede mogelijk maken.  In stand houden en vergroten van de zichtbaarheid van de aanwezige sprengen.

 Herstructurering 't Veen tot woonwijk aangrijpen om een betere afronding van de kern tot stand te brengen en daarbij zoeken naar recreatieve uitloopmogelijkheden met respect voor aanwezige en nieuwe natuurwaarden.  Versterken van het Roseboomspoor als een functioneel element (wandel- en fietsverbinding) en ruimtelijk element.  Inpassen Hezenbergpark en initiatieven rond de golfbaan.  Natuurlijke, landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het gebied meer beleefbaar maken. Voor een aantal van de maatregelen kan de gemeente meeliften op regionale en provinciale initiatieven.

50/226

In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen beschreven waarmee de gemeente sturing kan geven aan initiatieven van anderen:  Handhaven van de groene kamers grenzend aan de beboste hellingen.  Indien mogelijk, eigenaren stimuleren de aanwezige hekwerken en andere obstakels aan te passen of te verwijderen voor de verplaatsing van grote hoefdieren, waaronder het edelhert. Nieuwe afrasteringen in het gebied zoveel mogelijk beperken.  In overleg met het Geldersch Landschap de toegang tot het Algemeen Veen zoneren op het moment dat woningbouw wordt ontwikkeld op herstructureringslocatie 't Veen in verband met de aanwezigheid van belangrijke natuurwaarden op deze plek. Bij de exploitatie van de gronden, wordt gekeken hoe dit exact vorm krijgt.  Stimuleren van het beter beleefbaar en zichtbaar maken van cultuurhistorische waarden in het gebied.  Stimuleren van de openstelling van paden en uitbreiding van routes in het gebied, zodat de beleefbaarheid en de cultuurhistorische waarde van het gebied wordt vergroot. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen benoemd waarmee de gemeente zelf een bijdrage kan leveren aan de landschappelijke versterking van het gebied ten zuiden van kern Hattem:  Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van beheer en aanleg van natuurlijke inrichting van de akkertjes Gelderkamp.

 Nieuw bosbeheerplan opstellen voor de gemeentelijke boseigendommen in het gebied, waarin gestreefd wordt naar een structuurrijk bos met open plekken ter vergroting van de zichtbaarheid van het wild.  Inrichten van de bosranden om de voormalige vuilstortplaats met Europese en Amerikaanse eiken om zo een continu voedselaanbod voor grote hoefdieren als wilde zwijnen en edelherten te bieden.  Bosbeheer en wildbeheer integraal afstemmen met de recreatiepartners en terreinbeherende organisaties in het gebied.  Nieuwe woonwijk 't Veen landschappelijk aansluiten op de omgeving, met respect en aandacht voor de aanwezige natuur.  Opwaarderen van het fietspad langs het Apeldoorns Kanaal.  Ontwikkelen van het Roseboomspoor als een recreatieve en landschappelijke verbinding. 4.3.3 Omgevingsvisie Hattem 2040 (ontwerp) De gemeente is vooruitlopend op de komst van de Omgevingswet bezig met het opstellen van een omgevingsvisie samen met de bewoners van de gemeente. Naast dat er minder regels komen om aan te toetsen, krijgt iedere gemeente ook meer afwegingsruimte om te bepalen wat belangrijk wordt gevonden en maatwerk te leveren. Daarnaast verandert de rol van de gemeente. De samenleving krijgt een veel grotere rol in de planvorming. De gemeente zal meer gaan faciliteren, inspireren en integraal belangen gaan afwegen.

Het doel van de omgevingsvisie is om met een heldere visie aan te geven waar de gemeente naar toe wil voor 2040. Zo kan de gemeente haar positie bepalen en waar dat nodig is - stelling nemen. De omgevingsvisie is daarbij de kapstok voor het toekomstig beleid en initiatieven. In de omgevingsvisie worden de ambities allereerst voor de hele gemeente vastgesteld en daarna voor de verschillende deelgebieden. Van elk deelgebied worden de karakteristieken geduid die samen de huidige identiteit vormen. Daarna wordt de koers richting 2040 beschreven waarbij wordt aangegeven welke ontwikkelingen daar op welke wijze aan bij kunnen dragen.

51/226

4.3.3.1 Duurzaam Hattem: de vitale Hanzestad tussen Veluwe en IJssel Uitgegaan wordt van een duurzame en vitale Hanzestad waar iedereen samen aan blijft meewerken. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de partners in de regio. De lijnen vanuit het rijke verleden als Hanzestad naar het heden worden aan de hand van een drietal thema's voortgezet naar de toekomst:  vitale samenleving;  samen duurzaam;  tussen Veluwe en IJssel. Vitale samenleving In het geval van een vitale samenleving gaat het volgens de omgevingsvisie om een modern en passend aanbod van maatschappelijke voorzieningen dichtbij de mensen die ze nodig hebben. In het kader van gezond leven gaat het vooral om aspecten die samenhangen met gezondheid, veiligheid, erfgoed en kunst, toegankelijkheid, maatschappelijke voorzieningen en een passend woningaanbod. In de fysieke leefomgeving wordt door de gemeente ingezet op het zowel het beschermen als het bevorderen van de gezondheid. Onder het bevorderen van de gezondheid valt het groen en beweegvriendelijk inrichten van de openbare ruimte en het op peil houden van het aanbod aan sportvoorzieningen. Onder het beschermen van de gezondheid vallen maatregelen die erop gericht zijn het minimaliseren van negatieve invloed van milieufactoren (zoals geluidsoverlast, stankoverlast, slechte luchtkwaliteit, slechte waterkwaliteit).

Erfgoed, kunst en cultuur dragen bij aan een aantrekkelijke en herkenbare leefomgeving en bepalen mede onze identiteit. Dit draagt bij aan het welbevinden van mensen en daarmee aan een gezonde leefomgeving. Ontwikkelingen die daaraan bijdragen worden zoveel mogelijk ondersteund. Toegankelijkheid heeft niet alleen betrekking op de (fysieke) bereikbaarheid van voorzieningen voor kwetsbare bewoners door een goede inrichting van de buitenruimte, maar ook op het bieden van extra steun voor kwetsbare en/of eenzame bewoners. Daarbij wordt ingezet op een modern aanbod aan maatschappelijke voorzieningen, dichtbij de mensen die ze nodig hebben. Het aanbod moet aansluiten op de behoefte van de Hattemers, bijvoorbeeld als het gaat om onderwijs, welzijn en (geïndiceerde) zorg. Maatschappelijke voorzieningen worden zoveel mogelijk geclusterd als plekken voor ontmoeting en activiteiten. Goede voorzieningen en sterke sociale netwerken en verbondenheid zijn daarbij belangrijk. Om ervoor te zorgen dat Hattemers hun hele leven in Hattem kunnen blijven wonen is het volgens de omgevingsvisie belangrijk dat er passende en/of levensloopbestendige woningen aanwezig zijn voor jong en oud. Samen duurzaam De gemeente legt , samen met de regio Noord-Veluwe, de basis voor een klimaatneutrale energievoorziening in 2050 in de Regionale Energie Strategie (RES).

Deze afspraken worden geborgd in de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Er wordt ingezet op ontwikkelingen die passen bij het Hattems karakter en de lokale vraag, samen met de inwoners, ondernemers, Powered by Hattem en de ketenpartners. Het benutten van duurzame energie wordt gestimuleerd.

52/226

Naast zonnepanelen op daken is ruimte voor zonnevelden op het Bedrijvenpark H2O, langs de rijkswegen en spoorlijnen, boven parkeerterreinen en op de vuilstort. Op andere plekken zijn zonnevelden alleen mogelijk indien ze landschappelijk goed worden ingepast en bijdragen aan een hogere biodiversiteit. Vanwege de beperkingen die het nabijgelegen Natura2000-gebied Veluwe is In Hattem geen ruimte voor extra grote windturbines. Er is, onder voorwaarde, wel ruimte voor kleine windturbines. Daarmee wordt aangesloten op het gemeentelijke 'Beleidskader Hernieuwbare Energie' (zie paragraaf 4.3.8). Door de beperkte mogelijkheden voor windturbines in Hattem beperkt zijn, is het belangrijk om duurzame energie op te wekken met zonnepanelen om als gemeente en als regio energieneutraal te worden. Ingezet wordt op het maximaal benutten van daken voor zonnepanelen. Het gaat daarbij niet alleen om daken in de woongebieden, maar ook op de grote dakoppervlakken van onder meer (agrarische en niet-agrarische) bedrijven. Daarnaast wordt binnen de gemeente op een aantal plekken ruimte geboden voor zonnevelden (op de grond of op water). In eerste instantie wordt ruimte geboden aan zonnevelden op zogenaamde restruimtes en in sommige gebieden nabij hoofdinfrastructuur.

In tweede instantie wordt- eveneens onder voorwaarden - ruimte geboden aan zonnevelden op water of agrarische grond in andere delen van het poldergebied, maar dan alleen kleinschalig en op basis van een zorgvuldige afweging en inpassing van concrete voorstellen en initiatieven. Een voorbeeld van een wenselijke ontwikkeling is het initiatief om op de zandwinplas (locatie Wielink) zonnepanelen te plaatsen (zie paragraaf 6.2.27). Een ander voorbeeld is de vuilstort langs de Oranje Nassaulaan . Vanwege de zorgvuldige afweging tussen Natura2000belangen en de opgave van de energietransitie wordt dit vooralsnog niet in het kader van dit bestemmingsplan als initiatief mogelijk gemaakt. De komende decennia moeten we 'van het gas af'. Dat betekent dat alle gebouwen op een andere manier verwarmd zullen moeten gaan worden. Dat is een grote opgave waarbij energiebesparende/isolerende maatregelen belangrijk zijn en zijn voor de verwarming nieuwe oplossingen nodig. Vanwege het extremere weer is een weerbare stad nodig. Dit houdt in dat het belangrijk is dat toekomstige ontwikkelingen bijdragen aan een klimaatadaptieve en leefbare inrichting en aan toekomstbestendige gebouwen. Ten slotte is het belangrijk dat wordt omgeschakeld naar een circulaire en afvalloze samenleving.

Levendig landschap tussen Veluwe en IJssel In de omgevingsvisie wordt gestreefd naar het leggen van landschappelijke verbindingen. Landschappelijke structuren moeten worden behouden, wanneer deze zijn verdwenen moeten ze worden teruggebracht. Er wordt naar gestreefd om de belevingswaarde te vergroten. Nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied moeten dan ook passen bij het lokale karakter en dit versterken. De verbinding tussen de stad verdient versterking. Groenstructuren worden gebruikt om de stad en het ommeland te verknopen. Vooral de overgang en uitstraling aan de randen van de stad is belangrijk. Nieuwe ontwikkelingen moeten zeker hier bijdragen aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. Daarnaast wil de gemeente de biodiversiteit en natuurkwaliteit verhogen. De ontwikkeling van ecologische verbinding tussen de Veluwe en IJssel, aan de zuidzijde van Hattem (Hattemerpoort) wordt afgerond. De biodiversiteit wordt in het buitengebied onder andere verhoogd door het herstel van groensstructuren in de kernrandzone. Daarbij wordt onder andere gedacht aan bloemrijke bermen en (natuurvriendelijke) oevers en - vooral in het gebied rond het Vijzelpad en de Hilsdijk (het kampenlandschap) - door het herstel van verdwenen groenstructuren als houtwallen en hagen

53/226

In de agrarische gebieden wordt met de betrokken agrariërs, waterschap en provincie gezocht naar mogelijkheden voor een omschakeling naar een duurzame circulaire en natuurinclusieve landbouw waarbij ook ruimte is voor insecten, kleine zoogdieren, weidevogels en andere natuurwaarden. Een goed bodem- en watersysteem is daarbij van groot belang. Het helpt bovendien om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen. Een gezonde bodem kan beter tegen droogte, kan meer water vasthouden en is goed voor de biodiversiteit. Duurzame, circulaire en ‘natuurinclusieve bedrijfsvoering betekent bijvoorbeeld dat reststoffen worden hergebruikt, de stikstofuitstoot wordt verminderd, waterstanden hoger worden, er geen insekticiden worden gebruikt en er ruimte is voor onder meer insecten en boerenlandvogels op de erven, in de weilanden en op de akkers. Uiteraard moet dat wel gepaard gaan met behoud van een rendabele bedrijfsvoering. De gemeente geeft aan met de agrariërs in gesprek te gaan om te bespreken wat zij nodig hebben om deze omslag te maken en hoe ze daarbij ondersteund dienen te worden. Samenwerking met provincie en waterschap is daarbij essentieel Goede infrastructuur is zijn ook belangrijk voor recreanten. Ingezet wordt op sterke fysieke verbindingen voor fietsers, met het openbaar vervoer en met de auto. Zo blijft Hattem economisch, recreatief en sociaal verbonden met de omgeving.

Fietsers en voetgangers staan op de eerste plaats. Gestreefd wordt naar comfortabele, snelle, directe, veilige en duidelijke en herkenbare (hoofd)fietsroutes die zijn afgestemd op het gebruik van elektrische fietsen. Veilige, duidelijke en mooie verbindingen tussen stad en buitengebied zijn daarin belangrijk. De gemeente streeft naar uitbreiding van het netwerk van recreatieve fiets- en wandelroutes (klompenpaden) en waar dat kan nog aantrekkelijker te maken. Om het toerisme in de gemeente aantrekkelijker te maken heeft de gemeente het voornemen om meer mogelijkheden te bieden voor kleinschalige, persoonlijke overnachtingsmogelijkheden. Koersen op karakter 4.3.3.2 De ambities voor de hele gemeente worden in de omgevingsvisie verder uitgewerkt voor de verschillende deelgebieden binnen de gemeente. Er worden daarvoor acht deelgebieden onderscheiden met elk een eigen karakter:  Binnenstad;  Woongebied;  Kernrand;  Polders;  Uiterwaarden;  Veluwe (Bosgebied);  Veluwerand (Hattemerpoort);  Bedrijvenpark.

54/226

Per deelgebied wordt op basis het karakteristiek de koers op hoofdlijnen op weg naar 2040 gegeven: hoe kunnen de bestaande kwaliteiten van het deelgebied worden behouden en versterkt en welke typen ontwikkelingen kunnen daaraan bijdragen? Voor wat betreft het voorliggend Chw bestemmingsplan zijn vier deelgebieden relevant.

55/226

Polders

In de Omgevingsvisie wordt er in eerste instantie naar gestreefd het open agrarisch karakter van de polders zoveel mogelijk behouden. Het is noodzakelijk dat de biodiversiteit zich kan herstellen en de stikstofuitstoot omlaag gaat. Agrariërs in het poldergebied worden daarom gestimuleerd om een omslag te maken naar een duurzame, circulaire en ‘natuurinclusieve bedrijfsvoering, met behoud van een rendabele bedrijfsvoering. De gemeente gaat daarover met de agrariërs in gesprek en zoeken de samenwerking met provincie en waterschap. Samen wordt gezocht naar koppelkansen en verdienmodellen, bijvoorbeeld combinaties met natuur- en landschapsbeheer, klimaatadaptatie (tegengaan van droogte door water vast te houden in plaats van snel af te voeren), opwekken van duurzame energie en recreatie (zoals een minicamping). Er is in de polders geen ruimte voor (nieuwe) grootschalige bebouwing. Er wordt plek geboden aan kleinschalige uitbreidingen van bestaande functies en de komst van kleinschalige recreatieve en maatschappelijke functies en woonfuncties, mits een duidelijke kwaliteitsverbetering optreedt. Die kwaliteitsverbetering kan gericht zijn op de hierboven beschreven transitie van de landbouw, natuurontwikkeling en/of ruimtelijke kwaliteitsverbetering (bijvoorbeeld door het opruimen van leegstaande schuren en stallen zonder cultuurhistorische waarde).

Voor het poldergebied wordt ernaar gestreefd om de recreatieve toegankelijkheid te verbeteren door onder andere meer ommetjes (klompenpaden) te creëren vanuit de stad. Het geeft een meerwaarde als daarbij oude cultuurhistorische routes worden hersteld/benut.

56/226

De eigenaren van (grote) dakvlakken in het poldergebied worden gestimuleerd deze zoveel mogelijk vol te liggen met zonnepanelen. Hoewel het streven is het poldergebied helemaal open te houden, wordt in de omgevingsvisie ook de noodzaak onderkend om op een aantal plekken ruimte te bieden aan grootschalige zonnevelden. Dat is nodig voor het behalen van de gemeentelijke ambitie om energieneutraal te worden: met alleen zonnepanelen op daken (en mogelijk enkele kleine windturbines) is dat niet haalbaar. Het ontwikkelen van grootschalige zonnevelden gaat niet goed samen met het behoud van het bestaande open landschap. Daarom zal op deze plekken een nieuw (energie)landschap moeten worden ontworpen dat nieuwe landschappelijke kwaliteiten heeft en waarin natuurwaarden een plek krijgen. Het ontwikkelen van dit soort nieuwe energielandschappen is volgens de Omgevingsvisie uitsluitend mogelijk nabij de grootschalige infrastructuur, namelijk:  tussen de N50, A28, Zuiderzeestraatweg en de spoorlijn Zwolle-Kampen;  tussen de N50 en de Oostersedijk;  ten noordwesten van de A28 binnen een afstand van maximaal 200 meter van de rijksweg.

Pas in tweede instantie is ook op andere plekken in de polders ruimte voor zonnevelden op agrarische grond of op water, maar alleen als deze:  kleinschalig zijn;  landschappelijk goed worden ingepast;  bijdragen aan een transitie naar een duurzame landbouw (inclusief het verhogen van de biodiversiteit);  het bodemleven in stand houden;  een meerwaarde opleveren voor het gebied. Daarnaast is het wenselijk te zoeken naar functiecombinaties, bijvoorbeeld met landbouw, recreatie en/of waterberging (meervoudig ruimtegebruik). Landschappelijke inpassing is vooral goed mogelijk op de oeverwal langs de Geldersedijk (waar van oudsher meer opgaande beplanting aanwezig is). Dat kan hier door zonnevelden te omzomen met bosschages, fruitbomen en/of (elzen)hagen. In de open kommen is een zonneveld minder eenvoudig in te passen, maar er zijn wel mogelijkheden op de overgang naar de oeverwal en achter erven. In alle gevallen moet rekening gehouden worden met de huidige waarde van het gebied voor weidevogels, ganzen en zwanen.

57/226

Kernrand

In de Omgevingsvisie wordt ingezet om de kernrand (nog) aantrekkelijker te maken om te wonen en om ommetjes te maken vanuit Hattem. Dit draagt bij aan de gezondheid van de Hattemers en is ook aantrekkelijk voor toeristen. Veilige en attractieve recreatieve verbindingen tussen de stad en het buitengebied zijn dan ook belangrijk. Hiertoe gaan wordt onder meer de langzaamverkeersverbinding over het tracé van de oude spoorlijn (Roseboomspoor) gecomplementeerd. In de kernrand is ook ruimte voor kleinschalige overnachtingsmogelijkheden op bestaande erven, zoals bed&breakfasts. Het weidegebied aan de noordzijde van de stad tot aan de Veluwespoorlijn wil de gemeente open houden. Hier is ruimte voor waterberging en natuurontwikkeling, in combinatie met recreatieve routes (ommetjes). Voor het kampenlandschap tussen de kern en de A50 wordt in de Omgevingsvisie ingezet op versterken/herstellen. Nieuwe ontwikkelingen (waaronder het realiseren van woningen) zijn mogelijk. Uitgangspunt is dat ze bijdragen aan een duidelijke ruimtelijke/landschappelijke kwaliteitsverbetering en dat er natuurinclusief gebouwd wordt. Dit kan door oude loodsen of schuren op te ruimen en/of oude landschappelijke structuren als hagen, houtwallen en bomenlanen te herstellen. Dit is ook goed voor de biodiversiteit. De doorzichten over de enken naar de randen van de Veluwe zijn landschappelijk gezien heel waardevol.

Daarom wordt voor de enken ernaar gestreefd om deze open te blijven.

58/226

Veluwe (Bosgebied)

Het behoud en de versterking van de natuurwaarden staat in de Omgevingsvisie voor de Veluwe voorop. Omdat de noordelijke Veluwe vooral bestaat uit relatief jonge en monotone aanplant (bestaande uit één boomsoort) van naaldbossen is het belangrijk dat deze in de toekomst geleidelijk worden omgevormd naar gevarieerde bossen, met meer verschillende boomsoorten (meer loofbomen) en met een variatie aan struiken en kruiden eronder. Dit helpt ook tegen de verdroging en draagt bij aan de reductie van CO2. Ook is het voor veel diersoorten van belang dat kleine heidevelden met elkaar worden verbonden. Hattemers en bezoekers van buiten moeten de natuur kunnen beleven, zonder deze te verstoren. Een goede zonering van paden (in tijd of ruimte) staat hierbij centraal. Dit betekent dat recreanten van het gebied kunnen genieten, maar niet altijd overal. Veelal biedt het bestaande padennetwerk voldoende mogelijkheden, maar sommige paden zijn slecht onderhouden. Door deze op te knappen is veel winst te halen. De gemeente pakt dit op samen met de Veluwse partners op. De gemeente gaat andere ontwikkelingen op de Veluwe niet actief stimuleren, maar zet het gebied ook niet op slot. Belangrijk is dat ontwikkelingen passend zijn bij de natuurwaarden, zowel in kwalitatief als kwantitatief opzicht.

Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om bed&breakfasts (op bestaande erven) of ontwikkeling van Molecaten (Park De Leemkule).

59/226

Veluwerand

Een deel van dit deelgebied valt binnen plangebied van het voorliggende Chw bestemmingsplan. Voor de Veluwerand wordt in de Omgevingsvisie ingezet op het behouden van het groene karakter. Er wordt onder de naam ‘Hattemerpoort’ al enige tijd gewerkt aan de realisatie van een brede ecologische verbindingszone tussen de stuwwallen op de Veluwe en de uiterwaarden van de IJssel. Hiervoor is al veel nieuwe natuur ontwikkeld. De komende jaren wil de gemeente - samen met andere overheden, maatschappelijke partijen en bewoners - nog meer nieuwe natuur aanleggen, zodat dieren meer mogelijkheden krijgen om van de Veluwe naar de uiterwaarden te trekken en andersom. Voor een goed functionerende ecologische verbinding is het ook belangrijk dat de Apeldoornseweg en het Apeldoorns Kanaal te passeren zijn voor groot wild en kleine dieren, zodat zij veilig de oversteek kunnen maken van het ene naar het andere natuurgebied. Op basis van recente contacten met de sportverenigingen is verplaatsing van sportvelden op dit moment niet aan de orde. Mocht verplaatsing of beëindiging van sportactiviteiten op enig moment in beeld komen, dan zal worden verkend hoe de vrijkomende ruimte kan worden ingezet voor de beoogde ontwikkeling van de Veluwerand en specifiek de ecologische verbinding Hattemerpoort. In de Veluwerand is ruimte voor extensieve dagrecreatie, zoals wandelen, fietsen en paardrijden.

Daarvoor wil de gemeente het Apeldoorns Kanaal beter verbinden met de stad, zodat mensen nog meer kunnen genieten van het kanaal

60/226

en het fraaie overgangsgebied tussen Veluwe en IJssel. In de Veluwerand is alleen kleinschalige verblijfsrecreatie mogelijk op bestaande erven zoals een bed&breakfast. Daarbuiten is hiervoor geen ruimte gezien de beoogde natuurontwikkeling (Hattemerpoort). 4.3.4

Beleids- en actieplan recreatie en toerisme

De sector recreatie en toerisme is voor de gemeente Hattem een belangrijk voor behoud van werkgelegenheid, het voorzieningenniveau en de leefbaarheid in de gemeente. Hattem ken niet alleen een geschiedenis als Hanzestad, ook wat betreft het buitengebied is Hattem aantrekkelijk door de variatie in landschap. De Veluwe is een van de belangrijkste toeristische bestemmingen van Nederland. De Veluwe is voor de gemeente Hattem dan ook sterk toeristisch merk. In het beleids- en actieplan recreatie en toerisme wordt een duidelijke en goed onderbouwde visie op de ontwikkeling van recreatie en toerisme in de gemeente gegeven. Voor wat betreft het voorliggende plangebied is het volgende relevant. Aangegeven wordt dat natuur en landschap, naast cultuurhistorie, weer meer gewaardeerd wordt. Kleinschalige gemeentes met rust, ruimte en een beleefbaar cultuurhistorisch verleden, zoals Hattem, zijn hierdoor in trek. De gemeente kiest voor een gemiddeld tot hoog ambitieniveau ten aanzien van de ontwikkeling van recreatie en toerisme, passend bij de profilering en de maat en schaal van de gemeente. Voor wat betreft het voorliggende plangebied maakt Hattem deel uit van recreatieve dagtochten op de Veluwe. Het is belangrijk dat Hattem wordt verbonden met de regionale routenetwerken die op de Veluwe aanwezig of in ontwikkeling zijn.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=55c71e1b-ad3c-412e-ac13-03e5e64ab438