PROGRAMMABEGROTING_2023_definitief.pdf
Tekst van het document
Gemeente Hattem
Programmabegroting 2023
PROGRAMMABEGROTING 2023
NOTA VAN AANBIEDING
PROGRAMMA’S EN PARAGRAFEN
MEERJARENRAMING 2024 T/M 2026
PROGRAMMABEGROTING 2023 NOTA VAN AANBIEDING Pag.
1
Nota van aanbieding
PROGRAMMA’S EN PARAGRAFEN o
o
Programma’s Pag.
5
Programma 1 – Sociaal sterk
Pag.
7
1a - opgroeien en ontwikkelen
Pag.
13
1b - werk
Pag.
19
1c - zorg
Pag.
25
1d - welzijn en sport
Pag.
29
Pag.
31
2a - ruimtelijke ontwikkeling
Pag.
41
2b - economische ontwikkeling
Pag.
45
2c - fysieke leefomgeving
Pag.
51
Pag.
53
3a - netwerken en besturen
Pag.
59
3b - dienstverlening
Pag.
63
3c - financiën
Pag.
77
3d - gemeentelijke organisatie
Pag.
79
Pag.
81
Programma 2 – Wonen, werken en recreëren
Programma 3 – Besturen en organiseren
Programma 4 - Bedrijfsvoering 4a - bedrijfsvoering en overhead
Paragrafen Pag.
93
Inleiding
Pag.
95
Paragraaf A – Lokale heffingen
Pag.
101
Paragraaf B – Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
Pag.
113
Paragraaf C – Onderhoud kapitaalgoederen
Pag.
121
Paragraaf D – Financiering – inclusief Emu-saldo
Pag.
129
Paragraaf E – Bedrijfsvoering
Pag.
133
Paragraaf F – Verbonden partijen
Pag.
147
Paragraaf G – Grondbeleid
Pag.
151
Paragraaf H – Decentralisaties
MEERJARENRAMING 2024 T/M 2026 Pag.
2
Overzicht van baten en lasten 2021 t/m 2026
Pag.
3
Toelichting overzicht van baten en lasten 2021 t/m 2026
Pag.
4
Overzicht van incidentele baten en lasten
Pag.
5
Overzicht structureel begrotingssaldo 2023-2026
Pag.
7
Meerjareninvesteringsprogramma (MIP)
Pag.
18
Meerjarenraming staat van reserves en voorzieningen
Pag.
20
Toelichting meerjarenraming staat van reserves en voorzieningen
NOTA VAN AANBIEDING
2023 Nota van aanbieding
ALGEMEEN
Hattem! Inspireren | Verbinden | Versterken
Dat is de titel van het bestuursakkoord met de ambities voor Hattem voor 2022 tot en met 2026. In de komende jaren willen we deze ambities realiseren, maar wat we vooral ook willen is inspiratie uit de stad en de raad ophalen. We willen in verbinding met de stad en raad de koers voor de komende vier jaar verrijken: met ideëen, met initiatieven en met nieuwe ambities. Deze programmabegroting geeft aan waar we in 2023 op inzetten: wat willen we bereiken, wat gaan we daarvoor doen, en, wat gaat het dat kosten? De start van een nieuwe collegeperiode en het komen tot een nieuw bestuursakkoord gebeuren altijd in een periode waarin de voorbereiding van de begroting voor het aankomende jaar al in een gevorderd stadium is. Dat betekent dat het voor veel ambities uit een bestuursakkoord nog niet mogelijk is om deze in voldoende mate uit te werken, zodat deze ook met budget opgenomen kunnen worden in de programmabegroting. De ontwikkeling van het Gemeentefonds is echter dermate positief, dat een stelpost gevormd kan worden, waarin budget gevonden kan worden voor ambities uit het bestuursakkoord waar we in 2023 mee aan de slag willen. Nu bestaat een begroting natuurlijk voor een heel groot deel niet uit nieuwe ambities waar ook nieuw budget voor nodig is.
De producten en diensten die de gemeente aan de stad levert en de uitvoering van bestaand beleid kunnen ook een uitvoering krijgen waarmee gewerkt wordt aan de ambities die we voor Hattem hebben. Als college hebben we eerst gekeken hoe we de toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie kunnen versterken. Dat doen we bijvoorbeeld op thema’s als verkeer, ondermijning, groen en financiën. De afgelopen jaren hebben we gezien dat er veel flexibiliteit van ons gevraagd wordt als gemeente bij het adequaat inspringen op crises. Het Rijk doet met regelmaat een beroep op ons, zoals bij corona, vluchtelingenopvang, armoedebestrijding en ondermijning. Tegelijkertijd stelt het Rijk ook in toenemende mate eisen aan hoe we ons werk doen als gemeente op het gebied van privacy, toegankelijkheid van informatie en andere kwaliteitseisen. Daarnaast zien we dat we ook op meer vraagstukken intensiever regionaal moeten samenwerken, om effectief bezig te zijn met onze bovenlokale opgaven. Ruimte voor woningbouw, investeringen in bereikbaarheid en een toekomstbestendige arbeidsmarkt en economie zijn niet solo op lokale schaal te realiseren. De basis moet dus op orde zijn, wil je daar succesvol nieuwe ambities aan toevoegen.
Die basis bestaat voor ons uit meer dan formatie, dat betekent dat ook de dienstverlening, de werkprocessen, de huisvesting, opleidingen en de informatievoorziening op orde zijn. We denken dat we met deze begroting op een aantal gerichte punten investeren in versterking en in soepeler kunnen schakelen als gemeente.
1
De ambities uit het bestuursakkoord waar we in 2023 mee aan de slag willen, worden in de programmabegroting al wel benoemd, maar nog niet op geld gezet. We gaan deze de komende maanden verder uitwerken en we zullen in maart 2023 een begrotingswijziging aan de Raad voorleggen, waarin ambities en benodigd budget aan elkaar gekoppeld zijn. De financiële kaders die de voorliggende programmabegroting bevat, zijn daarbij leidend. Wanneer er in maart sprake blijkt te zijn van meer ambities dan passend is in het financiële perspectief, dan zal de Raad dat in een integraal afgewogen voorstel voorgelegd krijgen. We zullen ook bij elke nieuwe begroting bekijken welke balans we willen bereiken tussen sparen en investeren. Ambities uit het bestuursakkoord waar we de komende maanden verder uitwerking aan gaan geven zijn bijvoorbeeld participatie, inclusiviteit en diversiteit, de kinderburgemeester, vieren en herdenken en het Hanzejaar. Voor sommige ambities is in het bestuursakkoord nadrukkelijk aangegeven dat de coalitie deze in dialoog met de raad wil uitwerken. Dit geldt bij uitstek voor de Green Deal Hattem, waarin we een beweging, een duurzaamheidsoffensief, van en door Hattem als stad op gang willen brengen.
De gemeente is daar in de ogen van het college samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers een van de partners in een coalitie die in co-productie tot duurzaamheidsdoelen en het realiseren van die doelen komt. Hierover komt nog een voorstel naar de Raad. Het gunstige financiële perspectief kan uitnodigen tot het formuleren van meer of ambitieuzere doelstellingen. We zijn een college vol ambities voor Hattem, en willen dat ook op een voor Hattem duurzame manier doen. Dat betekent dat we de financiele ruimte ook gebruiken om ons weerbaarder te maken voor de toekomst. En we weten ook dat zich altijd onvoorziene zaken kunnen voordoen en dat de ontwikkeling van het Gemeentefonds door besluiten van het Rijk soms een grillig verloop kent. We denken met de voorliggende begroting een goede balans tussen ambitie en toekomstbestendigheid voor te leggen, een duurzame begroting.
DE FINANCIËLE VERTALING Perspectief (meerjaren)begroting 2023: Getallen in € (negatieve getallen zijn voordelen). Startpositie saldo meerjarenbegroting 2023 ev. 1. Aangenomen amendementen 2. Saldo Voorjaarsnota Subtotaal: 3. Bijstellingen alg. uitkering meicirculaire 4. Bijstellingen begrotingsvoorbereiding 5. Verrekeningen met reserves Structureel begrotingssaldo 2023 ev.
2023 -74.700 8.900 161.900 96.100 -2.064.000 1.936.100 -232.700 -264.500
2024 -219.800 3.900 160.800 -55.100 -2.990.000 2.022.300 100.100 -922.700
2025 -66.100 3.900 175.600 113.400 -3.832.000 1.743.500 133.900 -1.841.200
2026 -66.100 3.900 175.600 113.400 -2.584.000 1.853.200 -24.200 -641.600
Ontwikkeling septembercirculaire: De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de totale rijksuitgaven. Volgens de reguliere normeringssystematiek (trap-op-trap-af) hebben wijzigingen direct invloed op de ontwikkeling van de algemene uitkering en daarmee op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse toe- of afname van het gemeentefonds, voortvloeiend uit de normeringssystematiek, wordt het accres genoemd. Het kabinet heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) het voorstel gedaan om het volumedeel van het accres voor 2022–2025 vast te zetten op stand Voorjaarsnota 2022. De VNG heeft met dit voorstel ingestemd. De accresraming voor het jaar 2022 en verder is in de septembercirculaire opgenomen, waarbij deze is opgesplitst in een volumedeel en een loon-prijsdeel. 2
In het Coalitieakkoord is het accres vanaf 2026 - ter compensatie van het 'ravijnjaar' - vastgezet op een plus van € 1 miljard bovenop de stand Miljoenennota 2022. Het accres wordt vanaf 2026 enkel nog aangepast voor de loon- en prijsontwikkeling. De ontwikkeling van de algemene uitkering, de mutatie ten opzichte van de meicirculaire, levert in de periode 2023 – 2026 voor alle jaren een positieve bijstelling op. Het Hattemse aandeel in de toename van € 400 mln. à € 600 mln. (macro) bedraagt circa € 300.000 a € 450.000. Kanttekening: deze toename van de inkomsten bestaat voor een groot deel uit het bovengenoemde loon- en prijsdeel. Dit deel dienen we min of meer te oormerken voor de toekomstige loon- en prijsontwikkelingen. De financiële uitwerking van de septembercirculaire is niet meegenomen in de primaire begroting 2023 en zal via een separate begrotingswijziging aan de raad worden voorgelegd. Ook wordt bij de septembercirculaire een kanttekening geplaatst bij de WOZ waarde woningeigenaren. Door een fout in het rekenmodel bij de septembercirculaire, is gerekend met een stijging van de OZB waarde woningen (eigenaren) van ca 30% in 2023 ten opzichte van 2022. Deze stijging is te hoog geraamd en werkt door in de uitkeringsfactor. In de decembercirculaire wordt dit gecorrigeerd zodat dan de juiste raming (ca 15%) van de ontwikkeling van de OZB waarde meeloopt in de berekening.
Investeringsprogramma 2023 tot en met 2026 (MIP) Het investeringsvolume is ten opzichte van de voornemens uit 2022 geactualiseerd. De ruimte aan kapitaallasten die voor 2023 op de exploitatie wordt gevraagd, bedraagt € 54.000 en wordt rechtstreeks verantwoord op de desbetreffende programma's en beleidsvelden. Voor een aantal beleidsvelden geldt dat de kapitaallasten worden gedekt uit een hiervoor gevormde reserve. De cumulatieve ruimte die voor 2023 en in meerjarenperspectief wordt gevraagd bedraagt: 2023 54.000
Investeringsruimte
2024 987.600
2025 1.317.100
2026 2.022.600
TOT SLOT Wij stellen u voor: a. de voorliggende begroting met de daarbij behorende toelichtingen en staten vast te stellen conform de betreffende ontwerpen; b. de exploitatiesaldi te verrekenen met de algemene reserve.
Hattem, 11 oktober 2022 Het college van Hattem, de secretaris,
de burgemeester,
3
4
1 Sociaal sterk
AMBITIE Sociaal Hattem! In Hattem is het fijn opgroeien, leven en ouder worden. Kinderen groeien veilig en gezond thuis op. We bevorderen kansengelijkheid en bieden ondersteuning aan wie dat nodig heeft. Ieder kind verdient de kans zich maximaal te ontplooien. Mensen die moeite hebben zichzelf te redden, ondersteunen we ruimhartig met voorzieningen. Iedere Hattemer heeft bestaanszekerheid. Ouderen hebben passende ondersteuning, hulp en betaalbare zorg en wonen zolang mogelijk in de eigen omgeving. Voor gezinnen met kwetsbare thuissituaties of echtscheidingsproblematiek zijn we een (tijdelijke) stevige steunpilaar. Bij huiselijk geweld en kindermishandeling grijpen we tijdig in. Wij willen werken vanuit de gedachte dat we met onze maatschappelijke partners een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben om passende hulp en ondersteuning te bieden aan inwoners, kinderen en gezinnen. Hierbij gaan we uit van partnerschap én samenwerking. We werken nauw samen in het Loket 0-100 met huisartsen, Centrum voor Jeugd & Gezin, (school)maatschappelijk werk, het welzijnswerk, sportverenigingen, cultuurorganisaties, kerken en zorgaanbieders aan deze missie. We stellen onze inwoner daarbij centraal en leveren maatwerk waar de regels geen oplossing bieden. Inclusief Hattem! Hattem is een fijne plek om te wonen.
We hebben een gemeenschap waarin naar elkaar wordt omgekeken en waarin een grote sociale cohesie is. We bewaken de cohesie in de samenleving en bestrijden eenzaamheid en analfabetisme. Als gemeente bieden we onze informatie op een toegankelijke wijze aan onze inwoners aan, zodat participatie en het gebruik van diensten van de gemeente geen onnodige drempels kent. Veel Hattemers zetten
5
zich in om van Hattem een nog fijnere woonplaats te maken. Deze energie en dit enthousiasme zien we als een grote kwaliteit van Hattem die we verder willen versterken. We willen ervoor blijven zorgen dat iedereen niet alleen thuis is in Hattem, maar zich ook echt thuis en betrokken voelt bij Hattem en de mede-Hattemers. In Hattem heb je de vrijheid om te zijn wie je bent. Gezond Hattem! We willen in Hattem gezond gedrag laagdrempelig, logischer en eenvoudiger maken, door de leefomgevingen van mensen goed in te richten. Daarbij richten we ons op Hattemers van alle leeftijden. We willen werken aan een Hattemer Leefstijl Akkoord met zorgaanbieders, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke instellingen en inwoners, zodat er een aanbod ontstaat met mogelijkheden voor elke Hattemer. In een fitte en groene stad zijn goede sportfaciliteiten van grote waarde. Zowel in de openbare ruimte als op de sportparken en binnensportaccommodaties. We koesteren het verenigingsleven, het kloppende hart van Hattem. Hattem kent een rijk verenigingsleven en een ruim aanbod van mogelijkheden om te sporten. We zijn trots op de dwarsverbanden die daardoor in onze Hattemse samenleving gelegd worden en blijven dit ondersteunen
FINANCIEEL Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal lasten
13.370
14.150
13.823
14.295
14.186
14.704
Totaal baten
-2.715
-2.348
-2.274
-2.239
-2.245
-2.250
Resultaat voor bestemming
10.656
11.802
11.549
12.056
11.941
12.454
(x € 1.000,--)
6
Meerjarenraming
1a Sociaal sterk - Opgroeien en ontwikkelen
BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026
-
-
We zetten in op de beweging dat elk kind opgroeit bij zijn of haar ouders. We onderzoeken wat er nodig is om kinderen thuis te laten opgroeien en het aantal uithuisplaatsingen te verminderen. We introduceren een Hattems Model voor preventie en zorg: een preventieaanpak gericht op het creëren van een positieve leefomgeving, waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien, zonder middelengebruik. Het Hattemse Model gaat uit van de kracht van de Hattemse gemeenschap. We ontmoedigen gokken en willen gokverslavingen voorkomen. In dat kader is er in Hattem geen ruimte voor gokreclames. We gaan in overleg met de schoolbesturen en andere relevante partners over de realisatie van een tweede integraal kindcentrum op het terrein van de voormalige middelbare school De Noordgouw. We actualiseren de onderwijsvisie op de punten waar daarvoor aanleiding is. Het eerder door de Raad genomen besluit voor de vestiging van het eerste integrale kindcentrum op de oude ijsbaan staat daarbij niet ter discussie.
RELEVANTE THEMA’S 1.
JEUGD Ontwikkelingen: Preventie Met de inzet van preventieve activiteiten willen we de basis versterken voor een gezonde, veilige en kansrijke omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien. Een goed pedagogisch leefklimaat voor jeugdigen kan voorkomen dat alledaagse opgroei- en opvoedproblemen escaleren tot ernstige problemen waarvoor specialistische zorg moet worden ingeschakeld. Ook in 2023 zullen verschillende preventieve activiteiten worden aangeboden door het CJG, zoals weerbaarheidstrainingen, training gericht op sociale vaardigheden, informatieavonden voor ouders etc. In 2022 is er vanuit de raad aandacht gevraagd voor de aanpak van jeugdoverlast en het voorkomen daarvan. Daarbij zijn er ideeën benoemd om de aanpak vorm te geven. Als basis voor de aanpak hebben we eerst een analyse gemaakt van het preventieve aanbod. Op basis van de analyse worden in 2023 voorstellen gedaan voor het versterken van preventie en het voorliggend veld. We zijn daarmee ook met de voorbereidingen voor een Hattems model voor preventie en zorg gestart: een preventieaanpak gericht op het creëren van een positieve leefomgeving, waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien, zonder middelengebruik. Het Hattemse Model gaat uit van de kracht van de Hattemse gemeenschap.
7
Versterken van preventie leidt uiteindelijk tot een kostenbesparing, hoewel de meeste besparingen op andere beleidsterreinen liggen, zoals school- en arbeidsverzuim en de inzet van justitie en gezondheidszorg. We willen dus investeren in jeugdpreventie als onderdeel van een goed functionerend jeugdstelsel én een goed functionerende samenleving.
Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Binnen het CJG wordt intensief samengewerkt door het Toegangsteam jeugd, de jeugdgezondheidszorg 0-4 jaar (consultatiebureau) en 5-18 jaar, het (school)maatschappelijk werk, jongerenwerk, leerplicht en logopedie. Het CJG is een netwerk waarbij de activiteiten van verschillende partners op elkaar worden afgestemd. Daarnaast fungeert het CJG als een signaleringsnetwerk. We willen kwetsbare gezinnen snel in beeld krijgen, zodat waar nodig tijdig passende hulp kan worden ingezet. De doorontwikkeling van de samenwerking tussen lokale (zorg)partijen in het sociaal domein is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van het loket 0-100. Binnen het brede netwerk - zullen activiteiten van de verschillende partners op elkaar worden afgestemd; - zullen obstakels en schotten zoveel mogelijk worden weggenomen, waardoor verbinding ontstaat tussen de diensten en activiteiten die worden georganiseerd; - wordt flexibiliteit binnen de verschillende taken en functies georganiseerd, zodat beter geanticipeerd kan worden op een veranderende hulpvraag van een gezin.
Jeugdhulp Zorgkosten jeugdhulp We begroten de kosten voor jeugdhulp op basis van de verwachte uitgaven. Dit doen we aan de hand van de uitgaven in het eerste half jaar 2022. 2022 is het eerste jaar waarin het nieuwe woonplaatsbeginsel van toepassing is. Met de ingang van het nieuwe woonplaatsbeginsel is een aantal jeugdigen, administratief overgedragen naar een andere gemeenten. Er zijn geen jeugdigen overgedragen naar Hattem. Ook in 2023 is er extra geld toegevoegd aan het gemeentefonds voor de kosten jeugdhulp, deze middelen zijn toegevoegd aan het budget voor Zorg in Natura (ZIN). Ook in 2024, 2025 en 2026 zijn deze extra (te verwachten) middelen voor 100% opgenomen in de begroting. Sinds 2022 investeren we structureel in preventieve activiteiten. Door de forse inzet op de preventie en de samenwerking met verschillende ketenpartners gaan we voor de komende twee jaren nog uit van een jaarlijkse besparing van € 50.000 op het ZIN-budget (verschuiving van ZIN naar preventie). Op basis van de verwachte uitgaven wordt ook het PGB-budget naar beneden bijgesteld.
(boven)Regionale ontwikkelingen Jeugdhulp Zorgregio Midden-IJssel/Oost-Veluwe De intensieve samenwerking met de verschillende gemeenten binnen de zorgregio zetten we ook in 2023 voort. Ontwikkelen waar we ons binnen de zorgregio mee bezig houden zijn onder andere: - Het verankeren van de nieuwe werkwijzen uit de regionale pilots, die met de transformatiegelden zijn gestart. Om de ontwikkelde werkwijze ook duurzaam in te zetten is bij de start van iedere pilot de afspraak met de betrokken gemeente(n) gemaakt dat indien de werkwijze de resultaten opleveren die waren afgesproken, de werkwijze als reguliere werkwijze wordt opgenomen in het bestaande aanbod. De ontwikkelde werkwijzen zullen beschikbaar worden gesteld aan alle aanbieders en gemeenten van onze regio. Denk hierbij aan de pilots zoals pleegzorg dichtbij, verbindend opvoeden, #opladers en Integrale pleegzorg+. - Het blijven ontwikkelen van alternatieve zorgvormen. Een voorbeeld hiervan is de doorontwikkeling van kleinschalige verblijfsgroepen. Kleinschaligheid is een randvoorwaarde voor een veilig, positief leefklimaat waarin de individuele jongeren centraal staan. Daarnaast zetten we in op intensieve vormen van ambulante hulp, om verblijf zoveel als mogelijk te voorkomen. - Uitvoering geven aan de landelijke hervormingsagenda Jeugd.
Daarnaast is er een aantal ontwikkelingen waar we bovenregionaal, op Gelders niveau, mee aan de slag gaan. Dit zijn onder andere: 8
- Afbouw van de Jeugdzorg+ (gesloten jeugdzorg); - Ombouw van 3-milieuvoorzieningen; - En het uitvoeren van de Verbeteragenda Jeugdbescherming.
Jeugdgezondheidszorg Ook in 2023 wordt de jeugdgezondheidszorg uitgevoerd door Vérian (0-4 jaar) en de GGD NOG (5-18 jaar). De Jeugdgezondheidszorg heeft een belangrijke preventieve functie. Het doel van de jeugdgezondheidszorg is het bevorderen, beschermen en beveiligen van de gezondheid en de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen.
GGD-Noord- en Oost Gelderland (NOG) De GGD Noord- en Oost-Gelderland is de gezondheidsdienst van de 22 gemeenten in Noord- en Oost Gelderland, waaronder Hattem. De GGD NOG biedt actief ‘Een gezond houvast’ en bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de inwoners. De GGD-NOG voert verschillende soorten taken uit voor de gemeente Hattem, zoals : - Wettelijke GGD-taken: toezicht kinderopvang, kerntaken uit de Wet publieke gezondheid (Wpg), taken uit de Wet Veiligheidsregio’s; - Wettelijke gemeentelijke taken: jeugdgezondheidszorg (5-19), kwaliteitstoezicht, lijkschouw (o.b.v. de wet op de lijkbezorging); De deelnemende gemeenten nemen zowel de publieke als de jeugdgezondheidszorg bij de GGD NOG af. Alleen de gemeente Apeldoorn heeft de jeugdgezondheidszorg nog in eigen beheer. De gemeentelijke bijdrage wordt jaarlijks vastgesteld naar rato van het inwoneraantal. Door de loon- en prijsindexatie en de actualisatie van de inwonersaantallen zien we een stijging van de gemeentelijke bijdrage. In de afgelopen jaren hebben veel werkzaamheden van de GGD in het teken gestaan van de corona crisis. Desondanks is hard gewerkt om de reguliere dienstverlening zoveel als mogelijk door te laten gaan. De extra kosten die de GGD heeft gemaakt (en nog maakt) voor bestrijding van de corona crisis worden door het ministerie van VWS vergoed.
De impact van corona op de taken van de GGD op de middellange termijn is nog niet duidelijk. De onderwerpen PlusOV en Veilig Thuis komen in programma 1C Zorg aan de orde.
2.
ONDERWIJS Ontwikkelingen: Onderwijshuisvesting Vanuit de onderwijsvisie wordt gewerkt aan de realisatie van Integrale Kindcentra (IKC's). De twee scholen van het eerste IKC-cluster, de Van Heemstraschool en De Zaaier, hebben gezamenlijk het bouwheerschap op zich genomen. In december 2021 heeft de gemeenteraad het investeringskrediet voor IKC 1 beschikbaar gesteld op basis van het definitief ontwerp van de bouwheer. Het bestemmingsplan voor het gebied waarin het IKC een plek krijgt is nog niet onherroepelijk. Op het moment dat het bestemmingsplan onherroepelijk is, kan de bouwheer een aanvraag omgevingsvergunning indienen en de aanbestedingsprocedure doorlopen. In 2022 loopt een beroepsprocedure bij de Raad van State. De verwachting is dat de bouw in 2023 start en daarom begroten we de legesopbrengsten in 2023. De start van de bouw is onder voorbehoud van de doorlooptijd van het planologische procedure, aanvraag omgevingsvergunning en aanbestedingsprocedure (zie ook programma 2A - woonzorgzones). Vanwege deze onzekerheden handhaven we vooralsnog de planning dat de kapitaalslasten starten in 2024. In december 2020 heeft de raad een motie aangenomen waarin het college de opdracht kreeg om met schoolbesturen in gesprek te gaan over een tweede IKC nabij De Marke. Het college heeft sindsdien gewerkt aan de uitvoering van deze motie.
De uitvoering hiervan loopt nog waardoor niet bekend is of deze motie invloed heeft op de uitvoering en fasering van de onderwijsvisie. Daarmee blijft het bestaande kader voor IKC 2 uit de onderwijsvisie leidend. Dit bestaande kader is financieel verwerkt in de begroting.
9
Voor de begroting 2022 wordt van de volgende aannames uitgaan. Het voorbereidingskrediet wordt beschikbaar gesteld in 2022/2023. De legesopbrengsten boeken we in 2024, de oplevering wordt verwacht in 2025 en de kapitaalslasten starten 1 jaar na oplevering, te weten 2026.
Onderwijsachterstandenbeleid De afgelopen jaren hebben we, naar aanleiding van een aantal wetswijzigingen en gefinancierd vanuit de daarvoor beschikbaar gestelde landelijke GOAB middelen, fors ingezet op de verbetering van de kwaliteit van VVE. Dit heeft geleid tot onder andere een optimale benutting van de VVE plekken waarbij alle kinderen gebruik maken van het maximaal aangeboden uren per week (16 uur). Daarnaast is er met ingang van 2022 een pedagogisch beleidsmedewerker aangesteld vanuit de kinderopvang. De beleidsperiode voor de GOAB middelen loopt in 2022 af en er zijn (nog) geen grote (wets)wijzigingen aangekondigd; ook het beschikbare budget vanuit het Rijk wordt gecontinueerd en is voor Hattem toereikend.
3.
Nationaal programma onderwijs Gemeenten hebben een rol gekregen binnen het Nationaal Programma Onderwijs (NPO), dat is ontwikkeld om de onderwijsvertragingen in te halen die kinderen opliepen tijdens de coronapandemie. Eind 2021 hebben we, gezamenlijk met de Hattemse scholen een plan gemaakt hoe we de middelen in willen zetten. We hebben ervoor gekozen dat een deel van het budget vrij inzetbaar is voor scholen, mits de interventies gericht zijn op de NPO-doelstellingen. Ook het Hattems Zomerfestijn is één van activiteiten die is voortgekomen uit het NPO. Ook in 2023 willen we weer een soortgelijk festijn organiseren voor de Hattemse kinderen. Hierbij willen we de doelgroep anderstalige kinderen en kinderen uit gezinnen die niet op vakantie kunnen nog beter bereiken.
LOKET 0-100 (geldt voor heel programma 1) Ontwikkelingen: Eén van de opgaves binnen het sociaal domein is om tot een zo integraal mogelijke dienstverlening te komen; dit wordt de kanteling genoemd. Bij de ontwikkeling van het loket 0-100 richten we ons daarom op het integraal samenwerken rondom de inwoners vanuit het principe 1 gezin 1 plan 1 regisseur. Hierbij willen we ons niet beperken tot een centrale baliefunctie, maar ons ook richten op een integrale werkwijze. Bij deze werkwijze werken de gemeentelijke consulenten en onze maatschappelijke partners volgens de uitgangspunten van de kanteling. Beleid en uitvoering sluiten hierbij op elkaar aan.
Kennis & kunde Nadat eind 2021 de pilot van start is gegaan, stond het jaar 2022 in het teken van het bestendigen van de gemaakte werkafspraken. Dit blijkt een continue proces omdat maatschappelijke opgaven juist in de uitvoering van het loket 0-100 terecht komen. Zo hebben geopolitieke ontwikkelingen gevolgen voor de uitvoering in het loket 0-100 (ondersteuning van Oekraïners) naast alle andere hulpvragen die de inwoners van Hattem hebben. Dat betekent dat er ook in 2023 behoefte is aan voldoende capaciteit en expertise . Zo kunnen we de kennis & kunde plus de uitgangspunten van het loket 0-100 blijven uitdragen in onze integrale samenwerking.
Verbetering centrale toegang Eén van de onderdelen van het loket 0-100 is de ontwikkeling van één centrale toegang die de bereikbaarheid van het loket 0-100 garandeert voor de Hattemer. Met verschillende ketenpartners zijn we in gesprek over hoe zo’n gezamenlijke toegang eruit zou kunnen zien. In 2023 gaan we door met het uitwerken hiervan en concretiseren we dit in samenhang met de eventuele ontwikkeling van een KCC in het stadhuis.
10
WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal lasten
4.587
4.725
4.502
4.988
4.947
5.349
Totaal baten
-183
-283
-231
-195
-198
-201
Resultaat voor bestemming
4.403
4.441
4.271
4.794
4.749
5.147
(x € 1.000,--)
Meerjarenraming
ANALYSE Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2022 op het deelprogramma ‘opgroeien en ontwikkelen’ een voordelig saldo van € 171.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)
2022
2023
Verschil
Onderwijs
41
37
-4
Leerlingenvervoer
318
304
-14
Onderwijshuisvesting
301
277
-24
Leerplicht
31
45
14
Voorschoolse voorzieningen
13
47
35
Volksgezondheid
549
590
41
Preventief jeugdbeleid
182
179
-2
Decentralisatie Jeugdzorg
3.006
2.791
-216
Opgroeien en Ontwikkelen
4.441
4.271
-171
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: Onderwijshuisvesting - Door lagere kapitaallasten Voorschoolse voorzieningen - Vanwege hogere onderhoudskosten conform MJOP Volksgezondheid - Gebaseerd op de begroting van GGD-NOG neemt het aandeel van de gemeente Hattem in de lasten van de publieke gezondheidszorg toe. En door indexatie van subsidies Decentralisatie jeugdzorg - In de mix van gemeentelijke salarislasten, externe uitvoeringskosten en zorgkosten ontstaat per saldo een voordeel . In hoofdzaak lagere kosten voor zorg in natura (ZIN) Dit wordt nader toegelicht in paragraaf H Decentralisaties. Reserve
-
24.000,-- V 35.000,-- N 41.000,-- N
216.000,-- V
Er vinden in 2023 geen verrekeningen met de reserves plaats.
11
12
1b Sociaal sterk - Werk
BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026 -
-
-
We zien een groeiende kwetsbaarheid voor veel Hattemers voor het ontstaan van schulden als gevolg van inflatie en stijgende energielasten. We zetten met andere partijen in op het voorkomen van schulden of bieden vroegtijdig ondersteuning. We beperken ons niet tot Hattemers die gebruik maken van de Participatiewet, en willen breed kijken naar de (regionale) instrumenten die we daarbij in kunnen zetten (zie ook programma 2 A - dichten energiekloof en bestrijden energie-armoede). Iedere Hattemer doet naar vermogen mee. Voor wie dat niet volledig kan, bieden wij passende ondersteuning. We handhaven ons ruimhartige minimabeleid. We proberen werkgevers en werkzoekenden te koppelen door inzet van onze werkmakelaar. Mensen met een bijstandsuitkering moeten parttime kunnen bijverdienen als opstap naar bestaanszekerheid door betaald werk (zie ook programma 2 B - binnenstad levert een belangrijke bijdrage aan de Hattemse economie). Als Hattem zetten we ons als gemeente en gemeenschap naar vermogen in bij de opvang van vluchtelingen en de huisvesting en inburgering van statushouders. Het behalen van de taakstelling voor huisvesting zien we daarbij als het minimum. Als gemeente willen we met raad en waar passend ook met daad initiatieven uit de samenleving ondersteunen.
RELEVANTE THEMA’S 1.
PARTICIPATIE Ontwikkelingen: Participatiewet Er is nog steeds sprake van krapte op de arbeidsmarkt en de verwachting is dat dit ook de realiteit in 2023 zal zijn. Dit zorgt er voor dat kandidaten, waarbij er geen sprake is van belemmeringen, relatief makkelijk werk kunnen vinden. Deze kandidaten komen op dit moment ook maar zeer beperkt in beeld bij de gemeente. Als zij wel instromen wordt er direct ingezet op het realiseren van uitstroom naar betaald werk. Het aantal uitkeringen dat verstrekt wordt is in 2022 gestegen en de verwachting is dat dit aantal in 2023 verder zal stijgen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de instroom van statushouders. De verwachting is dat de huisvestingstaakstelling in 2023 fors zal stijgen ten opzichte van 2022, gezien de problematiek in de asielketen. Het aantal kandidaten dat onder de verantwoordelijkheid van de Participatiewet valt omdat zij middels een garantiebaan werken zal ook stijgen in 2023. Ieder jaar stromen er nieuwe kandidaten in die het PROVSO (Praktijk Onderwijs - Voorgezet Speciaal Onderwijs) verlaten. Zij hebben grotendeels permanent ondersteuning nodig om werk te behouden in de vorm van de instrumenten loonkostensubsidie en jobcoaching, maar ook door ondersteuning van de gemeentelijke consulenten. Aan de volgende onderwerpen willen we in 2023 aandacht besteden:
13
Op basis van de uitkomsten van een pilot gaan we in 2023 mogelijk structurele samenwerkingsafspraken maken met lokale partners voor de begeleiding naar de arbeidsmarkt van jongeren die het PRO-VSO verlaten. Het speerpunt van de inzet van onze consulenten ligt bij de kandidaten met perspectief op betaald werk. Bij de ondersteuning van onze kandidaten passen wij altijd het principe van maatwerk toe, dit principe blijven we in 2023 hanteren. We verkennen de mogelijkheid binnen de arbeidsmarktregio om de doelgroep die in aanmerking komt voor loonkostensubsidie te verbreden en om daardoor meer kansen te creëren voor kwetsbare kandidaten. In 2023 willen we in samenwerking met lokale partners komen tot passende mogelijkheden voor kandidaten die (nog) geen perspectief op (gedeeltelijk) betaald werk hebben. Voor de bekostiging van de uitkeringen op grond van de Participatiewet en de loonkostensubsidies ontvangt de gemeente het BUIG-budget (inkomensdeel). Het Rijk past bij de verstrekking van dit budget de T-2 systematiek toe. In de jaren 2020 en 2021 is een positief financieel resultaat behaald. Op basis van de T-2 systematiek zal het budget voor Hattem in 2023 naar verwachting lager zijn dan voorgaande jaren. Dit kan dan leiden tot een tekort op het BUIG-budget.
Vangnetuitkering Op het moment dat we een overschrijding hebben op het budget waar we de uitkeringen en loonkostensubsidies uit betalen (BUIG), dan kunnen we een beroep doen op de landelijke vangnetregeling. Vanuit de vangnetuitkering kan een gedeelte van het tekort worden gecompenseerd. We moeten dan wel kunnen aantonen dat we voldoende inspanningen hebben verricht om de overschrijding zo minimaal mogelijk te laten zijn. In 2022 hebben we wederom geen beroep hoeven doen op de vangnetuitkering. In 2023 wordt duidelijk of het noodzakelijk is om over het jaar 2022 een beroep te op de vangnetuitkering. Het streven is uiteraard om dit voorkomen, door volop in te zetten op reintegratie naar betaald werk. Echter we kunnen niet uitsluiten dat we geen beroep hoeven te doen op de Vangnetuitkering. In 2022 hebben we namelijk te maken met een stijging van het aantal uitkeringen dat we moeten verstrekken onder andere door de instroom van statushouders.
Arbeidsmarktregio Zwolle De gemeente Hattem behoort samen met 14 andere gemeenten tot de Arbeidsmarktregio Zwolle, samen met de gemeenten Oldebroek, Nunspeet en Elburg vormen we een subregio binnen deze arbeidsmarktregio. Binnen de arbeidsmarkt zijn drie programma’s actueel die inzetten op de brede arbeidsmarkt, te weten: De Human Capital Agenda (HCA), zie separate alinea over de HCA; Het Regionaal Mobiliteit- en Actieteam (RMAT). Vanuit de Crisis- en herstelaanpak Covid-19 is gestart met dit team. Het richt zich op kandidaten die die dreigen werkloos te raken of werkloos zijn geraakt als gevolg van crisisomstandigheden. Het doel is uitval van medewerkers te voorkomen of ze snel naar (ander) werk toe te leiden. Waar dat nuttig of nodig is, wordt gebruikt gemaakt van de mogelijkheden deze kandidaten nieuwe vaardigheden aan te leren. Daardoor kunnen ze makkelijker instromen in een nieuwe sector of een nieuwe baan. De dienstverlening van het RMAT is ook in 2023 beschikbaar voor kandidaten die dit nodig hebben. Met het Programma Inclusie (o.a. Wet Suwi, Participatiewet, Werkbedrijf) werken we op regionaal niveau aan het realiseren van een inclusieve arbeidsmarkt. We creëren in gezamenlijkheid instrumenten die kandidaten met afstand tot de arbeidsmarkt kunnen ondersteunen bij het vinden en behouden van betaald werk. Daardoor wordt de participatie op de arbeidsmarkt vergroot.
In 2023 gaan we op regionaal niveau onder andere aan de slag met de verdere harmonisatie van re-integratie instrumenten, de doorontwikkeling van de werkgeversen werkzoekenden dienstverlening en de implementatie van VUM/UM. Dit laatste betreft digitale ontsluitingsmogelijkheden voor informatie omtrent vacatures en werkzoekenden, zowel voor publieke en private partijen.
14
Vluchtelingen en statushouders Op landelijk niveau zijn er forse problemen in de asielketen. Op lokaal niveau betekent dit dat we een verhoogde opgave krijgen ten aanzien van de huisvestingstaakstelling voor statushouders. Daarnaast bieden we ook opvang aan vluchtelingen uit Oekraïne. De verwachting is dat een deel van deze groep niet (op korte termijn) terug zal keren naar Oekraïne. Hier is dus ook een (vervolg) huisvestingsvraag ontstaan. Om invulling te geven aan deze opgaven wordt ingezet op het realiseren van semi-permanente units voor statushouders die aan Hattem zijn gekoppeld in het kader van de huisvestingstaakstelling en voor de vluchtelingen uit Oekraïne die in Hattem verblijven. Tevens krijgt de gemeente per 1 januari 2023 een taakstelling ten aanzien van de opvang van asielzoekers. Wetgeving hieromtrent moet nog uitgewerkt worden. Deze opgaven hebben financiële consequenties ten aanzien van bijvoorbeeld, realisatie huisvesting, begeleidingscapaciteit van maatschappelijke partners, extra inzet gemeentelijke apparaat. Maar ook zal dit tot verhoging leiden van het aantal uitkeringen dat verstrekt moet worden op grond van de Participatiewet. Wanneer er meer zicht is op de definitieve opgave en de bijbehorende financiën wordt hierover gerapporteerd in de voorjaarsnota.
Wet Inburgering Sinds 1 januari 2022 is de gemeente in het kader van de Wet Inburgering in brede zin verantwoordelijk voor inburgeraars. Inmiddels is een aantal kandidaten in Hattem gehuisvest die tot deze wet behoren. De verwachting is dat het aantal inburgeraars waarvoor de gemeente Hattem in 2023 verantwoordelijk zal zijn fors zal stijgen als gevolg van de problematiek in de asielketen. In 2022 zijn er op landelijk niveau, maar ook binnen de arbeidsmarktregio waartoe Hattem behoort knelpunten, ontstaan ten aanzien van het realiseren van de inkoop van de diverse inburgeringstrajecten. De verwachting is dat dit ook in 2023 nog aandacht vraagt. Het landelijke registratiesysteem waarin we als gemeente gegevens moeten opnemen over de individuele inburgeraars werkt niet goed. Tevens zal het gebruik van het nieuwe systeem wat binnen de gemeente wordt gebruikt in 2023 nog extra aandacht en tijd vragen.
Human Capital Agenda (HCA) In de Regio Zwolle, waartoe Hattem behoort, is een Human Capital Agenda opgesteld. Dit is een samenwerking van zowel overheid, ondernemers als onderwijs (zogenaamde ‘triple helix samenwerking’). Eén van de doelstellingen van deze agenda is het creëren van inclusiviteit op de arbeidsmarkt. De huidige HCA is alleen nog in 2023 van toepassing. In 2023 wordt bepaald of en hoe hier een vervolg aan wordt gegeven. In 2023 gaan we nog volop inzetten op de benutting van de kansen die de fondsen Upgrade jezelf en Groei Vooruit aan ondernemers en individuele inwoners kunnen bieden. Ondernemers kunnen een beroep doen op Upgrade jezelf voor de om-, her-, en bijscholing van hun medewerkers. Individuele inwoners kunnen een beroep doen op Groei Vooruit en daarmee een opleidingstraject financieren waardoor er kansen ontstaan op de arbeidsmarkt of om hun positie te verbeteren. We kunnen constateren dat in de afgelopen periode vanuit Hattem in vergelijking tot andere gemeenten goed gebruik is gemaakt van deze twee trajecten. Het streven is om dit in 2023 wederom te realiseren. Vanuit de agenda van de Kop van de Veluwe wordt er ten aanzien van het thema arbeidsmarkt een koppeling gemaakt met de Regio Zwolle en de HCA.
Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Sinds januari 2021 geeft de gemeente Hattem grotendeels zelf invulling aan de uitvoering van de WSW. Dit doen we samen met Tiem, Zoethout en onze eigen buitendienst. Dit verloopt goed. Er is goed zicht op het potentieel van de kandidaten en ook op de ondersteuningsbehoefte. Door de veel kortere lijnen is er zicht op aanverwante problematiek en kan hier snel op gereageerd worden. In het komende jaar gaan we inzetten op nazorg of een warme overdracht bij kandidaten die met pensioen gaan of om andere redenen uit dienst gaan.
Laaggeletterdheid Het formele onderwijs wordt vanaf medio 2022 ingekocht bij gemeente Zwolle waarvoor we een samenwerking met hen zijn aangegaan. De consulent Educatie van Zwolle doet daarbij de intake met de Hattemse kandidaten en volgt hen ook gedurende hun opleidingstraject.
15
We hopen hierdoor meer kandidaten passend onderwijs te bieden voor het leren en bijspijkeren van de Nederlandse taal. We blijven inzetten op het vinden van de doelgroep Laaggeletterden via het Taalpunt, gratis cursussen digitale vaardigheden via de Bibliotheek en verdere ondersteuning van ex-inburgeraars om hun taalniveau verder te verhogen.
Schulddienstverlening en bestrijden energiearmoede We verwachten dat door de huidige ontwikkelingen rondom de forse toename van kosten voor energie en levensmiddelen er steeds meer mensen in de financiële problemen komen. Om ook deze groep goed bij te kunnen staan, vraagt om meer middelen en capaciteit. Tevens zal er een grotere hulpvraag bij Op KO€RS komen te liggen. Hier moeten we alert op zijn en blijven. De landelijke overheid stelt een prijsplafond in voor de energiekosten. Deze tijdelijke maatregel moet op 1 januari 2023 ingaan, maar per 1 november 2022 is al verlichting mogelijk waarbij een prijsplafond wordt gesimuleerd en termijnbedragen verlaagd. Het prijsplafond is verbonden aan een volumegrens waardoor inwoners ook bewust omgaan met energie. Het prijsplafond voor energie zal voor huishoudens direct een verlichting van de kosten betekenen. Sinds 2021 proberen we ook aan de preventieve kant, middels een systeem van vroegsignalering, al vanaf een eerste betalingsachterstand in contact te komen met de inwoner om te kijken of en waar we hulp kunnen bieden. Dit doen we in nauwe samenwerking met Op KO€RS. Ook willen we het taboe rondom het hebben van financiële problemen proberen te doorbreken. We willen meer mensen helpen en doorverwijzen naar de beschikbare hulp, zeker nu die groep door de landelijke problemen alleen maar groter wordt.
Voor de minimadoelgroep is er medio 2022 al een energietoeslag gekomen, maar de groep die in de problemen gaat komen, is groter dan alleen de huidige groep minima. Om ook deze groep goed bij te kunnen staan, vraagt om meer middelen en capaciteit. Vanuit de landelijke overheid komt er mogelijk een regeling dat schulden door hoge energiekosten overgenomen gaan worden door de overheid. Dat zal ervoor zorgen dat grotere problemen bij een groep mensen voorkomen kan worden. Omdat we verwachten dat we schrijnende gevallen gaan zien, willen we binnen de gemeente Hattem een Maatwerkfonds Energie oprichten. Vanuit dit fonds kan maatwerk geleverd worden voor diegene waar het water aan de lippen staat vanwege de hoge energiekosten, maar die buiten andere regelingen valt en/of waarvoor de regelingen ontoereikend zijn. Hoeveel inwoners dit zal betreffen en hoeveel budget er noodzakelijk is, is op dit moment nog niet in te schatten.
Sociaal medische indicatie(SMI) Als er sprake is van ernstige psychische, sociale of lichamelijke problemen binnen een gezin kan het zijn dat ouders onvoldoende voor hun kinderen kunnen zorgen en de ontwikkelingskansen van de kinderen onder druk komen te staan. Het kan dan wenselijk zijn dat een kind, op basis van een sociaal medische indicatie enkele dagen per week naar de kinderopvang (kinderdagverblijf/gastouder/bso) gaat, waardoor ouders tijdelijk worden ontlast en kinderen de kans krijgen zich – ondanks de ingewikkelde thuissituatie – zo goed mogelijk te ontwikkelen. Sinds 2022 werken we met nieuwe beleidsregels ten aanzien van SMI en kunnen een eenduidige wijze omgaan met aanvragen voor een vergoeding van de kosten voor kinderopvang voor gezinnen met een sociaal medische indicatie.
16
WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal lasten
3.638
4.183
3.904
3.865
3.836
3.836
Totaal baten
-1.942
-1.872
-1.850
-1.850
-1.850
-1.850
Resultaat voor bestemming
1.696
2.311
2.054
2.014
1.986
1.986
(x € 1.000,--)
Meerjarenraming
ANALYSE Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2022 op het deelprogramma ‘werk’ een voordelig saldo van € 258.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)
2022
2023
Verschil
Inkomensondersteuning
553
319
-234
Inburgering
117
96
-21
Participatie
335
375
40
Sociale werkvoorziening
890
890
Uitkeringen
413
365
-48
5
10
5
2.311
2.054
-258
Volwasseneneducatie Werk
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: Inkomensondersteuning - De eerste tranche van de tegemoetkoming energiekosten aan minima is in de Voorjaarsnota 2022 aan de begroting toegevoegd voor € 250.000. Participatie - Door een verschuiving in de toerekening van salaris- en advieskosten en loonindexatie zijn de lasten hoger in 2023 Uitkeringen - Door een verschuiving in de toerekening van salaris- en advieskosten en loonindexatie zijn de lasten lager in 2023 Reserve
-
234.000,--
V
40.000,--
N
48.000,--
V
Er vinden in 2023 geen verrekeningen met de reserves plaats.
17
18
1c Sociaal sterk - Zorg
BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026
-
-
-
-
-
Iedereen kan oud worden in Hattem. We bestrijden eenzaamheid door oog te hebben voor ontmoeting, verbinding en omzien naar elkaar. In de woonzorgzones verbinden we het wonen van de toekomst met de zorg- en dienstverlening aan ouderen: zij hebben regie op de eigen zorginzet en kunnen langer zelfstandig wonen. We integreren de zorg met welzijn, ook als bepaalde onderdelen niet door de gemeente worden bekostigd. Op de huidige van Heemstra locatie krijgen ouderen een plek voor intra- en extramurale 24-uurs zorg. Tevens streven wij, in samenwerking met Triada, naar een ontmoetingsplek in dat gebouw. We gaan voor een kleurrijk Hattem, waar iedereen zichzelf kan zijn. We willen een diversiteits- en inclusiebeleid vormgeven op basis waarvan we structureel aandacht geven aan de vrijheid om in Hattem jezelf te kunnen zijn. We gaan samen met de gemeenteraad op zoek hoe we dit invullen. Een inclusieve samenleving kan niet zonder ontmoeting. Bij de inrichting van buurten en wijken met speel- en recreatievoorzieningen willen we daar op inspelen. We stimuleren het ontstaan van nieuwe ontmoetingsplekken om ervaringen te delen en van elkaar te leren en ruimte te bieden voor rust en reflectie. Voorbeelden zijn initiatieven als een jonge-ouderscafe, of koffieochtenden voor doelgroepen -of juist voor een brede mix van Hattemers-.
Wij willen initiatieven die zich hierop richten, faciliteren in de opstartfase. We willen ons samen met inwoners, ondernemers en instellingen inzetten om van Hattem een zeer toegankelijke gemeente te maken. We zien deze toegankelijkheid op verschillende vlakken: zowel de fysieke toegankelijkheid van onze stad, de sociale toegankelijkheid maar juist ook de informatie toegankelijkheid. We zetten ons in voor het versterken van de mentale gezondheid in Hattem en het voorkomen van somberheidsklachten, depressies en angststoornissen. Hiervoor gaan we een nauwe samenwerking aan met Stichting Welzijn Hattem.
RELEVANTE THEMA’S 1.
ZORG Ontwikkelingen: Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) In 2023 blijven we lokaal inzetten op effectievere (vroeg)signalering en preventie via de Brede Basisvoorziening en het Geheugensteunpunt. We werken sociaal domein breed aan de toegang 0-100, aan regievoering en het verder versterken van de samenwerking met onze ketenpartners.
19
Zorgkosten Wmo In 2023 continueren we de lijn om de begroten op basis van verwachte uitgaven. We begroten aan de hand van de uitgaven 2021 en de uitgaven over het eerste half jaar 2022. De tarieven voor begeleiding worden in 2023 opnieuw geïndexeerd, het aantal beschikkingen is stabiel. Sinds de invoering van het abonnementstarief in 2019 is het aantal beschikkingen Huishoudelijke Hulp tot midden 2022 met ruim 50% gestegen. Voor 2023 anticiperen we hierop door opnieuw het budget voor Huishoudelijke Hulp bij te ramen. De tarieven worden in 2023 opnieuw geïndexeerd. In 2023 blijven we de ontwikkeling van instroom en kosten monitoren. We moeten ons echter realiseren dat binnen de kaders van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning de mogelijkheden voor ons als gemeente om een stijging van het aantal beschikkingen te keren beperkt tot nihil zijn. Het Rijk bereidt een wetswijziging Wmo voor die het vanaf 2025 mogelijk maakt dat een vorm van inkomensafhankelijke bijdrage gevraagd kan worden voor huishoudelijke hulp. We verwachten dat deze ontwikkeling dan zal gaan leiden tot minder instroom/uitstroom voor het product huishoudelijke hulp. Regionale samenwerking Midden-IJssel/Oost-Veluwe In het kader van de transformatie en inkoop van jeugdhulp en Wmo verricht het team van zorgregio Midden-IJssel/Oost-Veluwe voor Jeugd en Wmo overstijgende werkzaamheden voor de gemeenten.
Denk onder andere aan het opzetten van een monitoringssysteem, het uitvoeren van contract- en accountmanagement, het bewaken van de kwaliteit van de zorg middels een kwaliteitscommissie en het uitvoeren van toezicht. De uitvoeringskosten zijn dan ook verdeeld over Jeugd en Wmo. Ontwikkelingen Wmo waarover we binnen de zorgregio met de verschillende gemeenten kennis uitwisselen of samenwerken, zijn onder andere respijtopvang, doorontwikkeling van de zorgproducten (begeleiding groep), overeenkomst voor hulpmiddelen, overgang Wmo-WLZ. In 2023 worden nieuwe regionale overeenkomsten voor hulpmiddelen en trapliften per 2024 voorbereid.
Regionale inkoop Jeugdhulp en Wmo Binnen de in 2019 gecontracteerde hulpverlening Jeugdhulp, Wmo en Beschermd Wonen zetten we in op kwalitatief goede, en waar mogelijk, integrale zorg- en ondersteuningsproducten. In het kader van de trend van oplopende zorgkosten, meer behoefte aan sturing en grip en het faciliteren van de transformatie heeft de zorgregio de opdracht gekregen om de raamovereenkomst te optimaliseren. Na verkenning en onderzoek is in de tweede helft van 2021 gestart met de uitwerking van enkele keuzes, namelijk het aanscherpen van de inkoopvoorwaarden, het toepassen van gedifferentieerde inkoop en strategisch partnerschap voor respijtzorg, begeleiding en specialistische jeugd-GGZ. In de tweede helt van 2022 worden de conclusies en aanbevelingen verwacht voor het al dan niet aanpassen van de zorgproducten en het effect daarvan voor de regionale overeenkomst voor Jeugdhulp en Wmo.
Maatschappelijke Opvang/Beschermd Wonen (MO/BW) Per 2019 is Hattem informeel overgegaan naar de regio Oost-Veluwe voor de taken Maatschappelijke Opvang (MO) en Beschermd Wonen (BW). Sindsdien neemt de gemeente Hattem voor BW deel aan de regionale inkoop in de regio Midden-IJssel/Oost-Veluwe. De doorcentralisatie van BW is wederom uitgesteld. De nieuwe beoogde datum van doordecentralisatie is nu 1 januari 2024. Vanaf deze datum zal het budget voor BW worden gecentraliseerd met (waarschijnlijk) een ingroeipad van 10 jaar. Kern van de opgave van de doordecentralisatie is een afname van middelen en beschikbare plekken voor BW. In 2021 is door de zes gemeenten in de regio Oost-Veluwe een kadernota vastgesteld met de visie voor de inrichting van BW voor de komende 10 jaar. Centraal hierin staan wonen in de lokale woonomgeving (GGZ in de wijk) en hulpverlening die herstelgericht is op alle levensgebieden. In het najaar van 2022 besluiten de gemeenteraden van de gemeenten in de Oost-Veluwe over een nieuw samenwerkingsconvenant. Het voornemen is om met ingang van 2023, ondanks het uitstel van de doordecentralisatie, wel op basis van de uitgangspunten van deze doordecentralisatie en het regionale
20
kaderdocument met elkaar samen te werken. Daartoe wordt in 2023 de nieuwe regionale inkoop van BW afgerond. In 2022 stellen we lokaal uitvoeringsplan op, dat we in 2023 willen laten vaststellen en vervolgens uitvoeren. De doordecentralisatie van MO is losgekoppeld van de doordecentralisatie van Beschermd Wonen en uitgesteld tot 2026. Dit gaf aanleiding om samen met centrum-gemeenten Zwolle en Apeldoorn aanvullende afspraken te maken over de beschikbaarheid van de voorzieningen voor MO. Vanaf 2022 geeft gemeente Hattem in lijn met het samenwerkingsconvenant van de regio Oost-Veluwe vorm aan de uitvoering van MO. Met centrum-gemeente Zwolle is overeengekomen dat Hattem voor de uitvoering van deze taken jaarlijks een deel van de rijksbijdrage MO ontvangt. Pilot Inloop GGZ/LVB In lijn met de uitgangspunten van de kadernota Beschermd Wonen (GGZ in de wijk, hulpverlening is herstelgericht) is in 2022 een pilot voor een lokale , algemene voorziening voor deze doelgroep gestart. De uitkomsten van deze pilot gaan we evalueren. Dit geeft handvatten om in 2023 verder te werken aan lokale voorzieningen die bijdragen aan de ontwikkeling 'GGZ in de wijk'.
Welzijn Brede Basisvoorziening inclusief Geheugensteunpunt De nadruk van de Brede Basisvoorziening ligt op (vroeg)signalering, ontmoeting, voorlichting en preventie en een sterke verbinding met het voorliggende veld (zowel partijen binnen het welzijnsveld als het verenigingsleven). Door inwoners met een hulpvraag eerder in beeld te krijgen en preventief te ondersteunen kan escalatie naar zwaardere zorg voorkomen worden en kunnen mensen langer zelfstandig thuis blijven wonen. Het maatjesproject maakt onderdeel uit van de werkwijze binnen de Brede Basisvoorziening. Het Geheugensteunpunt heeft een fysieke ontmoetingsplek voor inwoners en hun mantelzorgers op een zichtbare locatie in één van de woonzorgzones, waardoor het bereik van het steunpunt voor de inwoner is vergroot. Najaar 2022 wordt met een inspirerende bijeenkomst een vervolg gegeven aan Hattem Dementievriendelijk. In 2023 worden de activiteiten in het kader van een dementievriendelijke samenleving en de fysieke locatie van het Geheugensteunpunt gecontinueerd. Woonzorgzones Geldersedijk en de Bongerd Naast de ruimtelijke aspecten van de woonzorgzones Geldersedijk en De Bongerd zet gemeente Hattem in op het verbinden van wonen, zorg en welzijn in deze gebieden.
Met als doel dat de verschillende zorgfuncties in Hattem op elkaar zijn afgestemd en ingezet worden in de wijk en er ruimte is voor ontmoeting tussen inwoners in beide zones. De gemeente trekt hiervoor nauw samen op met de betrokken zorgaanbieders en Stichting Welzijn Hattem en heeft met name een faciliterende rol. Voortgang in de realisatie van de woonzorgzones zal naar verwachting in 2023 ook leiden tot voortgang in het concretiseren van een lokale aanpak. In 2022 wordt hier voor de basis gelegd door mogelijkheden te verkennen en onder (toekomstige) bewoners van de zones een onderzoek te doen naar behoeften voor daginvulling (zie ook programma 2A - woonzorgzones). Pilot Welzijn op Recept Eind 2021 is in Hattem een pilot om Welzijn op Recept (WOR) te introduceren in Hattem van start gegaan. Het doel van Welzijn op Recept is het welbevinden van mensen met lichte (situationele) psychosociale problematiek te verhogen en draagt bij aan het aanpakken van eenzaamheid. Welzijn op Recept stimuleert de samenwerking tussen zorg, welzijn en voorliggend veld om gezamenlijk de juiste zorg te leveren. In 2023 wordt de pilot afgerond met een evaluatie, zodat we met deze inzichten de samenwerking tussen (eerstelijns) zorg en welzijn kunnen bestendigen.
Hospice Hattem Het hospice ontvangt sinds 2019 een subsidie voor het uitvoeren van huishoudelijke hulp gebaseerd op het aantal bedden en de bezettingsgraad. Om een financieel gezonde organisatie te worden, zet het hospice de komende jaren in op uitbreiding van het aantal bedden en het oprichten van een Stichting
21
Vrienden van het Hospice Hattem. Ter overbrugging naar deze gewenste situatie ondersteunen we het hospice twee jaar met een aanvullende subsidie, in 2023 voor de laatste maal. In 2022 hebben er gesprekken plaatsgevonden tussen Hospice, zorgaanbieders en gemeente over het huisvestingsvraagstuk van het Hospice. Dit naar aanleiding van de nieuwbouw van De Bongerd. In 2023 blijven we met deze partijen in gesprek over oplossingen en de plek van het Hospice in Hattem.
Mantelzorg We gaan in 2023 door met de ondersteuning van mantelzorgers, zoals beschreven in de in 2016 vastgestelde Nota Mantelzorgondersteuning, samen met Stichting Welzijn Hattem (SWH) en andere partners. Mantelzorgers worden op een passende wijze gewaardeerd en ondersteund zodat zij de mantelzorg goed in hun leven in kunnen passen. Het Mantelzorgsteunpunt van Stichting Welzijn Hattem is volledig geïntegreerd in de Brede Basisvoorziening. Deze lijn willen we continueren. Ook zullen we het Mantelzorg-compliment in 2023 voortzetten.
Vrijwilligers In 2022 is SWH aan de slag gegaan om een infrastructuur rondom vrijwilligers op te zetten, onder meer vanuit de pilot ‘Welzijn op recept’. In 2023 willen we toewerken naar een aanbod voor vrijwilligers wat past bij de behoefte. Eén onderdeel daarvan is de Vrijwilligersacademie, die centraal is komen te staan in de gemeentelijke ondersteuning van vrijwilligers. Samen met Heerde en Epe organiseert de Vrijwilligersacademie gratis workshops om vrijwilligers op diverse terreinen te ondersteunen. Hier is veel animo voor en de onderwerpen van de workshops zijn zeer divers. Van een introductie op EHBO tot aan omgaan met diverse culturen en van het herkennen van eenzaamheid tot aan omgaan met het ‘niet-pluis’ gevoel. Vanwege corona hebben we op een andere manier vorm moeten geven aan de Dag van de Vrijwilliger; in 2023 hopen we deze dag weer in ere te herstellen.
PlusOV In de afgelopen jaren is PlusOV uitgegroeid tot een stabiele organisatie die kwalitatief goed vervoer levert. Er wordt ook gewerkt aan het doorontwikkelen van de interne organisatie. In 2023 zullen de eerste resultaten van de investeringen in de software zichtbaar worden die moeten bijdragen aan stabiele dienstverlening voor de reizigers. Ook wordt het plan van aanpak kostenreductie verder gevolgd. Er zijn echter ook factoren die zich minder laten voorspellen en dat heeft te maken met het landelijke chauffeurstekort, stijgende brandstofprijzen en inflatie. Deze ontwikkelingen worden scherp gevolgd zodat er op tijd actie kan worden genomen waar dat kan en waar dat beïnvloedbaar is.
Participatieraad / Adviesraad In 2021/2022 is er met behulp van de ‘koepelorganisatie adviesraden’ een belangrijke stap gezet in het beter vormgeven van de Participatieraad en is de naam gewijzigd in Adviesraad Sociaal Domein. De verwachtingen tussen gemeente en adviesraad zijn gedeeld en de werkwijzen van beide partijen zijn hierop aangepast. In 2023 zal de adviesraad meer in de Hattemse samenleving te vinden zijn en waardevolle informatie van inwoners ophalen om deze met de gemeente te delen. Andersom zal de gemeente de participatieraad meer betrekken bij en uitdagen om mee te denken over de dilemma’s waar we als gemeente mee te maken hebben. Zodat er op die manier een waardevolle samenwerking ontstaat.
Wet verplichte ggz en Wet zorg en dwang In 2020 en 2021 zijn voor de uitvoering van het verkennend onderzoek als onderdeel van de Wet verplichte GGz afspraken gemaakt met GGD IJsselland, deze zijn in het najaar 2021 geëvalueerd. De uitkomsten van de evaluatie vormden de uitgangspunten op basis waarvan we het verkennend onderzoek voor 2022 en verder hebben georganiseerd.
22
Veilig Thuis (Huiselijk geweld/Kindermishandeling) Sinds 1 januari 2017 is Stichting Veilig Thuis actief. Veilig Thuis is een stichting en levert advies en ondersteuning bij meldingen en vermoedens van kindermishandeling en huiselijk geweld. Wanneer nodig organiseren de meest passende hulpverlening aan een inwoner en/of gezin. Met de 22 samenwerkende gemeenten wordt verder gewerkt aan het realiseren van de doelen uit de uitvoeringsagenda die is opgesteld in samenwerking met Veilig Thuis. Het project 'Versterken lokale teams' wordt voortgezet. Binnen het project wordt coaching on the job ingezet voor medewerkers van Veilig Thuis en consulenten die gezamenlijk veiligheidsplannen gaan opstellen en monitoren. Het doel is om de expertise op lokaal niveau te vergroten.
WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal lasten
3.074
3.340
3.347
3.351
3.310
3.317
Totaal baten
-205
-72
-72
-72
-72
-72
Resultaat voor bestemming
2.870
3.268
3.275
3.279
3.238
3.245
(x € 1.000,--)
Meerjarenraming
ANALYSE Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2022 op het deelprogramma ‘zorg’ een voordelig saldo van € 7.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)
2022
2023
Verschil
Collectieve en individuele begeleiding
2.279
2.412
133
Decentralisatie WMO/AWBZ
180
155
-25
Collectieve en indiv. begeleiding (2)
170
175
5
Decentralisatie WMO/AWBZ (2)
572
509
-63
WMO MO/BW
67
23
-44
3.268
3.275
7
Zorg
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: Collectieve en individuele begeleiding - De lasten voor Wmo huishoudelijke hulp nemen naar verwachting toe met € 100.000,- Decentralisatie Wmo/Awbz - De lasten voor PGB begeleiding Wmo nemen zijn lager. Decentralisatie Wmo/Awbz (2) - Door een verschuiving in de toerekening van salaris- en advieskosten en loonindexatie zijn de lasten € 40.000,-lager in 2023. - In 2022 is vanuit de corona steunmaatregelen incidenteel een mantelzorg compliment begroot van € 21.500,--