PROGRAMMABEGROTING 2022.pdf
Tekst van het document
-
Reserve
-
50
125.000,--
N
43.000,--
N
40.000,--
N
65.000,--
N
17.000,--
N
De beklemde reserve ‘dekking kapitaallasten’ wordt aangewend voor de kapitaallasten van de investering ‘toegangspoort begraafplaats’ en de ondergrondse afvalopslag. De egalisatiereserve afvalstoffenheffing is ingezet voor egaliseren van de tarieven
3 Besturen en organiseren
INLEIDING Programma 3 bevat die randvoorwaarden die de gemeente in staat stelt om de gewenste resultaten uit programma’s 1 en 2 te realiseren, zoals besturen en netwerken, dienstverlening en financiën. De kosten van de gemeentelijke organisatie zijn als ‘overhead’ verantwoord in programma 4 - Bedrijfsvoering. Zoals al eerder genoemd veranderen zowel de samenleving als ook de rol van de overheid en inwoners. Dat vraagt om nieuwe en andere aanpakken, rollen, taken en verantwoordelijkheden. Dat betekent ook het nodige voor de manier waarop de gemeente Hattem bestuurt en voor de ambtelijke organisatie. Op een open en gelijkwaardige manier werken we samen met partners en belanghebbenden in de stad.
AMBITIE Hieronder staan de uitgangspunten die de gemeente in staat stellen om de gewenste resultaten uit de programma’s 1 en 2 te realiseren. • • • • • •
Het hoge peil van dienstverlening in onze gemeente willen we vasthouden en verder ontwikkelen. Effectiviteit en efficiëntie zijn in onze manier van werken de uitgangspunten. De dienstverlening sluit aan bij de wensen van de inwoners en ondernemers en is zo optimaal mogelijk. Dit zowel digitaal als aan de balie. De organisatie is krachtig, ondernemend en innovatief. Regels zijn nodig, maar daar waar we invloed op uit kunnen oefenen, zullen we onnodige regels weglaten. De begroting is structureel in evenwicht en we gaan behoedzaam om met financiële middelen.
51
FINANCIEEL
Financieel
Beleidsveld
Meerjarenraming (x € 1.000,--)
rekening 2020
begroting 2021
begroting 2022
Totaal lasten Totaal baten Resultaat voor bestemming Onttrekking/storting reserves Exploitatieresultaat Resultaat na bestemming
3.052 -23.211 -20.159 -169 927 -19.401
3.212 -23.462 -20.250 -108 -660 -21.018
3.366 -24.509 -21.143 -328 192 -21.279
3 - Besturen en organiseren
meerjarenraming 2023 2024 2025 3.352 -24.406 -21.054 -39 74 -21.019
3.360 -24.807 -21.447 22 224 -21.201
3.550 -25.312 -21.762 -26 67 -21.712
Baten
Programma 3 - Besturen en organiseren
-24.953
3c - Financiering en dekkingsmiddelen
-24.622
4.056 1.242
3b - Dienstverlening
-166
3a - Besturen en netwerken
-164
-30.000 -25.000 -20.000 -15.000 -10.000
-5.000
238 2.576 0
5.000
10.000
* saldo programma besturen en organiseren wijkt af omdat alle verrekeningen met de reserves hier worden verantwoord.
52
3a Besturen en organiseren - Netwerken en besturen
COALITIEAKKOORD 2018-2022
Samen Hattem en het gedachtengoed dat daarbij hoort, is onderdeel van het DNA van het Hattems gemeentebestuur geworden. We gaan de ingezette lijn voortzetten: we bekijken participatie samen met inwoners, per project of initiatief. De door de Raad vastgestelde participatiecode is daarbij leidend. We gaan ook onderwerpen kiezen waarop er met nieuwe vormen van meer directe democratie gewerkt gaat worden, bijvoorbeeld met een gelote burgerraad. We willen participatie ook bevorderen door het ondersteunen van vrijwilligers. Het gaat ook over betrokkenheid bij de stad en bij elkaar. De gemeente kan ook “slechts” een rol als verbinder hebben en wordt niet altijd partij. We creëren een budget om de opstart en/of ondersteuning van initiatieven van inwoners mogelijk te maken. Hattem is een relatief veilige gemeente, maar niet vrij van ergernissen of overlast. Nu ligt het zeker niet altijd op het pad van de gemeente om tussen inwoners in te gaan staan, maar hebben inwoners daar zelf het voortouw en hun verantwoordelijkheid in te nemen. Als gemeente hebben we, doordat we regels stellen, daar ook een rol in. We willen in de komende periode projectmatig extra handhavingscapaciteit (BOA) inzetten op de bestrijding van ergernis en overlast op het gebied van bijvoorbeeld hondenpoep en foutparkeren. Wij blijven investeren in de bestuurskracht van Hattem.
Onze gemeente wil betekenisvol zelfstandig blijven en de voordelen van de kleine schaal en de nabijheid tot onze inwoners benutten. We kunnen snel schakelen in de regio. Wij realiseren onze bestuurskracht door zelf sterk te zijn en krachtig in onze netwerken te staan en daarin te investeren. Sterke samenwerkingsverbanden komen ten goede aan onze inwoners en investeringen daarin renderen direct of indirect voor Hattem. We continueren onze huidige samenwerkingsverbanden: - voor het ruimtelijk domein ligt daarbij de nadruk op de buurgemeenten op de Veluwe en de Samenwerking Noord Veluwe; - op het sociaal domein werken we vooral samen in de regio Midden-IJssel/Oost-Veluwe (Apeldoorn); - voor economie en arbeidsmarkt ligt de focus duidelijk op de regio Zwolle. We voorzien deelname in het Cluster Logistiek (als H2O) en de thema’s Human Capital Agenda en Bereikbaarheid (die laatste vanuit de samenhang met ons gastheerschap in de SNV op het thema bereikbaarheid A28). Voor het thema Energietransitie bezien we of samenwerking in de Zwolse regio of in SNV verband het meest logisch is; - op bedrijfsvoering continueren we de samenwerking die tot stand is gekomen in H2O en zouden we de samenwerking op ICT graag uitgebreid zien met meer gemeenten. We onderhouden goede contacten met de provincies Gelderland en Overijssel en het Waterschap Vallei en Veluwe.
We willen als college volop in contact staan met de samenleving en onze inwoners. Open, toegankelijk, vertrouwen, ruimte laten en praktisch zijn voor ons kernbegrippen. We streven naar besluiten met een breed draagvlak in de raad. We nodigen initiatieven uit. We zijn een betrouwbare partner voor onze inwoners, instellingen, verenigingen, bedrijven en de bestuurlijke partners waarmee we samenwerken. We zoeken naar de gezamenlijke winst en focussen ons daarbij op de langere termijn.
53
RELEVANTE THEMA’S 1. BESTUUR: Ontwikkelingen: Gemeenteraad Door de pandemie heeft ook de gemeenteraad van Hattem een grote digitaliseringsslag gemaakt. De raad en de raadscommissies hebben vanaf het najaar 2020 tot het schrijven van deze tekst digitaal vergaderd. In het begin van 2021 zijn alle raads- en commissieleden voorzien van een nieuw device en headset om de kwaliteit van het digitaal vergaderen te verbeteren. Van groot belang is immers dat inwoners en andere geïnteresseerden in staat worden gesteld om de openbare vergaderingen op afstand te kunnen volgen. Digitaal werken blijft, ook als de maatregelen weer toestaan dat we elkaar vaker en met meer personen kunnen ontmoeten. Over hoe de raad van Hattem in de toekomst invulling geeft aan de mix van fysiek en digitaal vergaderen wordt de komende maanden binnen een delegatie van de raad gesproken en verder uitgewerkt. Tevens wordt daarbij onderzocht of aanpassingen noodzakelijk zijn, zoals bijvoorbeeld een ‘up to date’ camerasysteem zodat fysieke vergaderingen van de volksvertegenwoordiging ook op afstand goed te volgen zijn. In maart 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In het eerste kwartaal van 2021 heeft de griffie van gemeente Hattem samen met de collega’s uit de gemeenten Elburg, Nunspeet en Oldebroek de cursus Politiek Actief aangeboden.
De cursus is voor iedereen die erover nadenkt politiek actief te worden, maar nog niet precies weet wat de mogelijkheden zijn. Ook voor mensen die willen weten hoe zij meer invloed kunnen uitoefenen op de lokale besluitvorming is de cursus zeer geschikt. De cursus is digitaal aangeboden en vanuit de gemeente Hattem hebben veertien inwoners deelgenomen aan de cursus. Een groot deel van de deelnemers heeft na het afronden van de cursus laten weten erg enthousiast te zijn over het aanbod en de inhoud van de cursus. In de aanloop naar de verkiezingen worden politieke partijen waar nodig door de burgemeester en de griffie begeleid. De gemeente Hattem zet zich samen met de politieke partijen in om de opkomst van het aantal mensen die zijn of haar stem uitbrengt te bevorderen. De gemeente maakt daarnaast afspraken met alle deelnemende politieke partijen om de verkiezingen zo goed mogelijke te laten verlopen. Ondertussen wordt er op de griffie ook gewerkt aan een regionaal en lokaal inwerkprogramma voor de nieuwe raad. Tijdens het inwerkprogramma wordt aan verschillende onderwerpen aandacht besteed. Een aantal voorbeelden van onderwerpen zijn: regionale samenwerking, gemeentefinanciën, integriteit en ondermijning. Thema’s: Integrale veiligheid Integrale veiligheid is een terrein waarin we steeds meer samenwerken met verschillende beleidsterreinen.
Zo zien we in casuïstiek steeds meer overlap met het sociaal domein (bijvoorbeeld op de terreinen huiselijke geweld of personen met verward gedrag). Om dit goed op te vangen zijn er intern korte lijntjes, maar wordt er ook regionaal aandacht besteed aan kennisdeling. We werken samen met politie, OM, Het Veiligheidshuis en het RIEC. In 2022 is de gemeente verplicht een plan van aanpak op het thema Mensenhandel te hebben. Slachtoffers van mensenhandel kunnen te maken hebben met dwang, geweld en misleiding. Slachtoffers zijn vaak bang of niet in staat om melding te doen en bovendien is mensenhandel moeilijk te signaleren. Om de slachtoffers zoveel mogelijk te kunnen helpen wordt aan gemeenten gevraagd na te denken over de signalering en beleid te maken die de aanpak ondersteunt. Hierbij is het belangrijk dat er goede coördinatie is tussen de zorg- en veiligheidsketen. Mensenhandel is een breed probleem en beperkt zich niet tot gemeentegrenzen. Om die reden proberen we de aanpak van Mensenhandel zoveel mogelijk vorm te geven met de gemeenten uit de driehoek Veluwe Noord (Elburg, Epe, Heerde, Nunspeet en Oldebroek).
54
De VNOG heeft in de corona crisis veel werkzaamheden verricht in samenwerking met de GGD en gemeenten. In 2022 zal meer nadruk liggen op de uitvoering van de beleidsplannen die zijn vastgesteld in 2020. Zo zal een pijler vanuit het risicoprofiel, namelijk preventie, terugkomen in de onderwerpen (brand)veiligheid, externe veiligheid, risicobewustwording en zelfredzaamheid. Daarnaast worden, volgens planning, de opdrachten uit de Toekomstvisie verder opgepakt. Vanaf 2020 is er een nieuwe Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor de periode 2020-2023. Hierin worden de doelstellingen van de gemeenten Elburg, Epe, Hattem, Heerde, Nunspeet en Oldebroek, politie en OM bepaald. Het IVP is eind 2019 door de 6 gemeenteraden in Veluwe Noord vastgesteld. Jaarlijks worden de uitvoeringsplannen (UVP) voorgelegd aan de colleges. Het UVP voor 2022 wordt in december voorgelegd aan het college. In 2017 is de “Foto Bevolkingszorg” uitgevoerd. Met deze foto is onderzocht hoe goed Bevolkingszorg voorbereid is op crisisbeheersing en rampenbestrijding. Concreet is onderzocht hoe de stand van zaken was bij individuele gemeenten. Dit op het gebied van de voorbereiding op de In 2018 is bij de foto een plan van aanpak (Pva) geschreven. De meeste aanbevelingen uit het Pva zijn inmiddels uitgewerkt en geïmplementeerd. Een aantal punten zou in 2019/2020 nog opgepakt worden.
Door de coronacrisis heeft dit helaas vertraging opgelopen. In 2021 wordt een start gemaakt aan Expertteams de eerste fase wordt in 2022 uitgerold en moet leiden tot een effectievere, efficiëntere en beter voorbereide crisisorganisatie.
Ondermijning Georganiseerde criminaliteit zien we op vele manieren binnen onze samenleving. Daarbij wordt op steeds slimmere wijze gebruik gemaakt van bijvoorbeeld logistieke bedrijven, banken en overheden (vergunningen, huisvesting, zorgfraude, enz.). Deze vermenging van “boven- en onderwereld” manifesteert zich onder meer in het witwassen van geld dat bijvoorbeeld is verdiend met grootschalige productie en handel in (synthetische) drug in dubieuze ondernemingen. Ook fraude met persoonlijke zorgbudgetten en het zich “inkopen” van criminelen in maatschappelijke organisaties, zoals sportverenigingen, vormen bepaald geen uitzondering. Deze ontwikkelingen leiden tot onder meer oneerlijke concurrentie en misbruik van kwetsbaren in de samenleving. De driehoek Veluwe Noord heeft in het Integraal Veiligheidsplan 2020-2023 het thema ondermijning dan ook benoemd als één van de prioriteiten. Dat betekent dat de deelnemers van de driehoek (gemeenten Elburg, Epe, Hattem, Heerde, Nunspeet, Oldebroek, het OM en de politie Veluwe Noord) gezamenlijk uitvoering geven aan het thema. In 2021 is bijvoorbeeld de coördinator Ondermijning begonnen. Deze coördinator zal samen met de deelnemers van de driehoek onderwerpen oppakken als bewustwording, herkennen van signalen en expertisebevordering op thema's.
Samenwerking Regio Zwolle Hattem is onderdeel van de economische en bestuurlijke Regio Zwolle. Deze samenwerking van 22 gemeenten en 4 provincies centreert zich rond de nieuwe agenda van de Regio Zwolle. In deze agenda zijn 5 regionale opgaven benoemd: Economie, Leefomgeving (wonen en bedrijventerreinen), Menselijk Kapitaal (o.a. de Human Capital Agenda), Bereikbaarheid en Energie. Op dit moment spelen er een aantal grote (nationale) opgaven waar we samen met Rijk en Regio aan werken. Dat zijn de Verstedelijkingsopgave, wat antwoord moet geven op het woningtekort; de NOVI met in onze regio in het bijzonder aandacht voor klimaatadaptatie en de wateropgave en het opzetten van een regionale Investerings- en Ontwikkelagenda. Laatstgenoemde is onder andere bedoeld om als Regio Zwolle een heldere lobbyagenda richting Rijk en EU op te zetten. De Kop van de Veluwe is hierin als uitwerkingsgebied genoemd. In 2022 starten we met het uitwerken hiervan, waarvoor de te actualiseren Investeringsagenda Kop van de Veluwe (2.0) een goede basis zal zijn. Voor deelname in de Regio Zwolle betalen alle gemeenten een jaarlijkse bijdrage per inwoner. In 2022 is dat € 2,40, oplopend naar € 2,45 in 2023.
55
Samenwerking op de Noord-Veluwe Zoals bekend is de Gemeenschappelijke regeling Samenwerking Noord Veluwe (SNV) per 1 januari 2020 opgeheven. Dat betekent dat er geen breed geïnstitutionaliseerd samenwerkingsverband meer is op de Noord Veluwe. Ermelo, Harderwijk en Zeewolde werken nauw samen. Putten werkt samen met de gemeenten richting Amersfoort en Food Valley. Nunspeet, Elburg, Oldebroek, Hattem en Heerde werken samen in de Kop van de Veluwe. Een aantal van de onderwerpen waarop in SNV verband werd samengewerkt, wordt nog steeds op samengewerkt, maar dat gebeurt nu per onderwerp met de gemeenten die daarop mee willen doen. Voor Hattem geldt dat voor de volgende onderwerpen: Bereikbaarheid (zie hieronder), Duurzaamheid, Water & Klimaatadaptatie, Recreatie & Toerisme en Cultuur & Erfgoedpact. Bereikbaarheid: Noord-Veluwe Bereikbaar Gemeente Hattem maakt deel uit van diverse samenwerkingsverbanden zoals Noord Veluwe Bereikbaar en Kop van de Veluwe. Het project Noord Veluwe Bereikbaar heeft vooral als doel met flankerende maatregelen de verkeersdrukte op de A28 te laten afnemen. Hiervoor is een pakket aan maatregelen vastgesteld waaraan momenteel volop uitvoering wordt gegeven. Hierbij moet gedacht worden aan projecten als: 1) Werkgeversaanpak: een project waarbij werkgevers worden benaderd om deel te gaan nemen aan een elektrisch fietsproject voor werknemers.
Als dit succesvol is dan kan men tegen gereduceerd tarief de fietsen over nemen. Doel is werknemers meer gebruik te laten maken van de fiets voor de woon-werkverplaatsingen 2) Realisatie fietssnelweg F28: door de realisatie van een snelle aantrekkelijke en veilige fietsverbinding van Amersfoort naar Zwolle wordt ook getracht het fietsgebruik te stimuleren; 3) Realisatie van Hub’s: dit zijn overstappunten van de ene vervoersmodaliteit op de andere waarbij vooral ingezet wordt op openbaar vervoer. Zo wordt er momenteel gewerkt aan o.a. plannen voor Hub ’t Harde. Dit punt zal vooral als een soort voorhalte voor Zwolle moeten gaan functioneren met een trein- en busverbinding en goede parkeermogelijkheden. In 2021 en 2022 wordt vooral aan de planvorming van het projectenboek gewerkt en daar waar mogelijk wordt ook de uitvoering ter hand genomen. De regio vervult ook in toenemende mate een rol als gesprekspartner met de provincie en ook vanuit die rol worden regionaal projecten opgepakt zoals het opstellen van een regionale laadvisie (beleidsdocument voor het realiseren van oplaadplaatsen) en het inhoud geven aan de digitaliseringsopgave (het verzamelen en genereren van data voor verkeersdoeleinden) om deze in de toekomst breder te kunnen benutten.
In 2021 worden de kosten voor de regio Noord Veluwe Bereikbaar gedekt uit de provinciale subsidies en bijdragen en een bijdrage van 1 euro per inwoner per gemeente voor 2021 en 2 euro per inwoner per gemeente vanaf 2022. Naast de samenwerking in deze regio is Hattem ook actief in de zogenaamde Kop van de Veluwe samenwerking. Deze is vooral bedoeld als bijdrage binnen het samenwerkingsverband regio Zwolle zoals het inhoud geven aan de verstedelijkingsopgave. Zoals bekend heeft de regio Zwolle afgelopen jaar de woondeal gesloten. De komende jaren zal daar inhoud aan gegeven moeten worden en zal bepaald moeten gaan worden waar de woningen gerealiseerd kunnen gaan worden en welke aanvullende maatregelen nodig zijn bijvoorbeeld op het gebied van verkeer en vervoer. Kop van de Veluwe De Kop van de Veluwe is een samenwerking tussen de gemeenten Elburg, Hattem, Heerde, Oldebroek en Nunspeet met de provincie Gelderland. Gezamenlijk werken we aan de agenda van de Regio Zwolle, die we in projecten hebben uitgewerkt in onze eigen Investeringsagenda. We zoeken de verbinding op onderwerpen als bedrijventerreinen, economie, bereikbaarheid (o.a. via Noord-Veluwe Bereikbaar), arbeidsmarkt en wonen. Actueel is de gebiedsverkenning die we gezamenlijk uitvoeren als invulling en reactie op de verstedelijkingsstrategie van de Regio Zwolle.
56
Deze gebiedsverkenning vormt straks ook een belangrijk onderdeel van de Investeringsagenda 2.0: een actualisatie en doorontwikkeling van de huidige versie.
WAT GAAT HET KOSTEN ?
Financieel
Meerjarenraming (x € 1.000,--)
rekening 2020
begroting 2021
begroting 2022
2.394 -194 2.220 -79 2.141
2.419 -164 2.255 -109 2.146
2.576 -164 2.412 -100 2.312
Totaal lasten Totaal baten Resultaat voor bestemming Onttrekking/storting reserves Resultaat na bestemming
Beleidsveld
meerjarenraming 2023 2024 2025 2.512 -88 2.424 -94 2.330
2.410 -9 2.401 -94 2.307
2.377 -9 2.368 -84 2.284
3 - Besturen en organiseren Baten 3a - Besturen en netwerken
-164
2.576
Externe betrekkingen H2O Externe betrekkingen
270 61
Rampenbestrijding Integrale veiligheid
-86
926
Verkiezingen
32
Bestuursondersteuning
29
Burgemeester en Wethouders
718 541
Raad en commissies -400
0
400
800
1.200
1.600
2.000
2.400
2.800
3.200
ANALYSE Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2021 op het deelprogramma ‘besturen en netwerken’ een nadelig saldo van € 157.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting
(x € 1.000,--)
- Raad en commissies - Burgemeester en Wethouders - Bestuursondersteuning - Verkiezingen - Integrale veiligheid - Rampenbestrijding - Externe betrekkingen - Externe betrekkingen H2O Besturen en netwerken
2021
2022
verschil
482 703 29 44 800 61 137
541 718 29 32 840 61 191
59 15 0 -12 40 0 54
2.255
2.412
157
57
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: Raad en commissies - Betreft de vertaling van het raadsbesluit van 31 mei 2021 waarbij onder andere de uitbreiding van de griffieformatie verhoogd is naar 1,6 fte (N) - Ingaande het begrotingsjaar 2022 is structureel een werkbudget voor de raad beschikbaar gesteld (N) Burgemeester en wethouders - Herijking capaciteit en werkplanning ambtelijke inzet (N) Verkiezingen - In 2021 zijn de kosten van een drietal door Corona maatregelen beïnvloede verkiezingen begroot (V) Integrale veiligheid - Onderhoudskosten brandweerkazerne op basis van het geactualiseerde Meerjarenonderhoudsplan (N) - In 2021 incidentele inzet bijzonder opsporingsambtenaar op projecten (V) - Bijdrage gemeenschappelijke regeling VNOG. In 2021 is een positief rekeningresultaat 2020 teruggevloeid naar de deelnemende gemeenten (N) Externe betrekkingen - Herijking capaciteit en werkplanning ambtelijke inzet t.b.v. mobiliteit en bereikbaarheid (N)
Reserve
58
59.000,--
N
15.000,--
N
12.000,--
V
40.000,--
N
54.000,--
N
Algemene reserve - Met de algemene reserve zijn de wachtgeldvergoedingen van de wethouders verrekend. - Deze reserve is ook ingezet voor dekking van de kosten voortvloeiend uit de motie ‘advertentiekosten’ gerelateerd aan de communicatiebehoefte vanuit de raad. - De raad heeft besloten de kosten voor de aanschaf van borden voor de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen te dekken uit de algemene reserve.
3b Besturen en organiseren - Dienstverlening
COALITIEAKKOORD 2018-2022
We willen dienstverlening die past bij wat we als gemeente uit willen stralen. Het stadhuis is een uitnodigende plek voor onze inwoners.
RELEVANTE THEMA’S 1. DIENSTVERLENING: Ontwikkelingen: Huisvesting Afgelopen najaar zijn verschillende scenario’s voor de verbouwing van het stadhuis toegelicht. Ongeacht de keuze voor één van de voorgestelde scenario’s, is besloten urgente zaken direct op te pakken - herstel van brandveiligheid, verbeteren informatie beveiliging en vervolgonderzoek voor installatiewerk. Naast de acute veiligheidsissues, is tevens aandacht gevraagd voor duurzaamheidsmaatregelen, mogelijkheden om kantoorruimte te delen en de effecten van hybride werken. De verschillende thema’s worden uitgewerkt en vertaald naar de eerder gepresenteerde scenario’s. Het scenario dat uiteindelijk onze voorkeur geniet, vertalen we in een raadsvoorstel inclusief kredietaanvraag. Het investeren in toekomstbestendige huisvesting is onvermijdelijk. Om die reden hebben we in het MIP vanaf 2023 een krediet opgenomen, gebaseerd op de voorlopige scenariokeuze van ons college.
Ontwikkeling KCC Op grond van het Programma Verbetering Dienstverlening, werken wij toe naar een light klantcontactcentrum (KCC). De positionering van het KCC krijgt vorm in diverse klantprocessen en verschillende kanalen. Ons uitgangspunt is om daar waar mogelijk, digitaal contact stimuleren en waar het meerwaarde heeft voor inwoners en ondernemers persoonlijk contact te handhaven.
Digitale ontwikkelingen Meldingen openbare ruimte (MOR) Voor de afhandeling van meldingen openbare ruimte onderzoeken we in H2O-verband de mogelijkheid van een MOR-app. Met deze app kunnen inwoners snel en eenvoudig via een mobiele device meldingen doorgeven aan de gemeente. Naast dat een app voor de inwoner handig is, is de afhandeling van de melding voor de gemeente efficiënter.
59
Digitale toegankelijkheid websites Hattem, Heerde en Oldebroek Voor de gemeentelijke websites van Hattem, Heerde en Oldebroek is in april 2020 een plan van aanpak voor digitale toegankelijkheid geschreven. Dit plan is inmiddels uitgevoerd. In dit plan van aanpak staat ook een alinea over pdf-bestanden. Bij de uitvoering kwamen we tot de conclusie dat het toegankelijk maken van pdf-bestanden meer aandacht nodig heeft, omdat het een zeer omvangrijke klus is. Op de gemeentelijke websites staan namelijk honderden pdf-bestanden. Het is ondoenlijk om alle huidige bestanden, maar ook nieuwe bestanden in korte tijd digitaal toegankelijk te maken en houden. Daarom wordt een plan van aanpak specifiek gericht op de toegankelijkheid van pdf-bestanden geschreven. Op deze manier kunnen we stapsgewijs toewerken naar digitaal toegankelijke pdf-bestanden.
Opstellen websitebeleid Aan overheidswebsites worden (wettelijke) eisen gesteld. In de afgelopen jaren zijn er meer en aanvullende richtlijnen gekomen voor overheidswebsites. Dit maakt het noodzakelijk om hier duidelijke afspraken over vast te leggen, die gebruikt kunnen worden bij de toetsing van de huidige en toekomstige websites. Het beleid wordt in H2O verband opgesteld en heeft als doel het vaststellen en vastleggen waar onze gemeentelijke websites aan moeten voldoen. In de basis gaat het om de volgende vier hoofdonderdelen (BTAB): - Beveiligingsbeleid - Toegankelijkheidsbeleid - Archivering - Beheer
WAT GAAT HET KOSTEN ?
Financieel
Meerjarenraming (x € 1.000,--)
rekening 2020
begroting 2021
begroting 2022
219 -149 70
229 -164 65
238 -166 72
238 -168 70
238 -171 67
238 -173 65
70
65
72
70
67
65
Totaal lasten Totaal baten Resultaat voor bestemming Onttrekking/storting reserves Resultaat na bestemming
Beleidsveld
3 - Besturen en organiseren
Baten
Lasten
3b - Dienstverlening
-166
238
Burgerzaken
-166
238
-300
60
meerjarenraming 2023 2024 2025
-200
-100
0
100
200
300
ANALYSE Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2021 op het deelprogramma ‘dienstverlening’ een nadelig saldo van € 6.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting
(x € 1.000,--)
- Burgerzaken Dienstverlening
2021
2022 66 66
verschil 72 72
6 6
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: Reserve
Er vinden in 2022 geen verrekeningen met de reserves plaats.
61
62
3c Besturen en organiseren - Financiën
COALITIEAKKOORD 2018-2022
Hattem is een mooie woongemeente waar we de lastendruk zoveel mogelijk beperken. De gemeente krijgt extra geld om uitvoering te geven aan de afspraken in het Interbestuurlijk Programma. Daarnaast kent de gemeente ook autonome ontwikkelingen die financiële consequenties kennen. Wij zullen een verantwoord financieel beleid voeren, waarbij we de financiële ruimte die ontstaat in de stad investeren. De weerstandsratio handhaven we op minimaal 1.4. Ons beleid is er op gericht dat we blijven voldoen aan de provinciale normen om onder repressief toezicht te vallen. De begroting is zowel in het eerste als in het laatste jaar van het meerjarenperspectief in evenwicht. We gaan ervoor zorgen dat de extra heffing die Vitens oplegt aan huishoudens vanwege de precario op leidingen, niet tot hogere totale lasten leidt voor de Hattemse huishoudens.
RELEVANTE THEMA’S
Algemeen Artikel 212 van de Gemeentewet regelt dat de raad bij verordening de uitgangspunten vaststelt voor het financiële beleid, het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie. De verordening waarborgt dat aan de eisen van rechtmatigheid, verantwoording en controle wordt voldaan. De verordening is in werking getreden op 1 januari 2019.
Belastingen Onroerende zaakbelastingen De bekendste gemeentelijke belasting is de onroerendezaakbelasting (ozb). De grondslag is de woz-waarde. Deze wordt ieder jaar opnieuw bepaald. De afgelopen jaren is vooral de waarde van woningen sterk gestegen. Belastingbetalers zijn vaak bang dat een hogere woz-waarde leidt tot een evenredig grote stijging van de betaalde ozb. Dit is niet het geval omdat ozb-tarieven worden vastgesteld door de gewenste opbrengst te delen door de belastinggrondslag. Een hogere woz-waarde betekent bij gelijkblijvende opbrengst dan een lager tarief. Een verhoging van de opbrengst onroerendezaakbelasting wordt veelal doorgevoerd om een structureel en reëel sluitende begroting te verkrijgen. De laatste jaren zijn we als gevolg van een onder druk staande begrotingspositie niet aan een verhoging ontkomen. In de voorliggende begroting is alleen het inflatiepercentage van 1,4% toegepast. Onbenutte belastingcapaciteit Met het in de meicirculaire 2021 bekend gemaakte tarief afgezet tegen de WOZ-waarde per 1 januari 2021 van de Hattemse woningen en een verwachte waardestijging van de woningen van 8,3% en van niet-
63
woningen van 0%, kan de onbenutte belastingcapaciteit voor het jaar 2022 worden berekend op een bedrag van € 556.000. Precariobelasting De precariobelasting op kabels, buizen en leidingen is bij wet afgeschaft. Voor de gemeente Hattem gold een overgangstermijn om te mogen blijven heffen tot 1 januari 2022, voor maximaal het tarief uit 2016. De afbouw van de precariobelasting is daarmee gesteld op vijf jaar. In de begroting is voor dit specifieke onderdeel geen bate meer geraamd. Toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt geheven om de eigen inkomsten te vergroten. Het geld wordt gebruikt om voorzieningen binnen de gemeente op een bepaald peil te brengen of te houden. Dit betekent dat het geld niet per se hoeft te worden ingezet voor voorzieningen die direct aan het toerisme zijn te koppelen. De geraamde opbrengst toeristenbelasting 2022 is gebaseerd op het bij de begroting 2020 vastgestelde tarief van € 1,95 per persoon per overnachting. Bij de behandeling van de begroting 2020 is door de raad gevraagd naar de mogelijkheden van tariefdifferentiatie. Het onderzoek hiernaar is inmiddels afgerond. De definitieve uitwerking vindt plaats voor vaststelling van de belastingverordening die plaats vindt in de raadsvergadering van december 2021. De verwachting is dat het lage tarief wordt bepaald op € 1,50 respectievelijk € 2,40 voor het hoge tarief per persoon per overnachting.
Omzetbelasting Na de vorige meerjarenbegroting hebben we de uitspraak op ons bezwaar tegen de naheffing op het boekenonderzoek 2018/2019 ontvangen. De uitspraak kwam grotendeels tegemoet aan ons standpunt. Op twee onderwerpen heeft onze belastingadviseur over de jaren 2018 en 2019 een beroep ingediend. Daarmee is er ook finale duidelijkheid over het labelingsproject van 2016. Op basis van facturen die we hebben voorgelegd, is omzetbelasting terugontvangen. Vennootschapsbelasting We hebben met ingang van 2016 te maken met de Wet modernisering VPB-plicht overheidsondernemingen indien en voor zover zij een onderneming drijft. Er is sprake van een onderneming wanneer cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden - een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; - die deelneemt aan het economische verkeer; - met het oogmerk om winst te behalen. Uit een inventarisatie van activiteiten die mogelijk belastingplichtig zijn, is alleen de grondexploitatie (grex) Assenrade gekomen. Voor de inventarisatie en de berekening maakt de Gemeente Hattem gebruik van de expertise van een belastingspecialist. September 2020 is er een vaststellingsovereenkomst aangegaan met de Belastingdienst waarin met name overeenstemming is over de wijze waarop de openingsbalans 2016 is opgesteld. Dat voorkomt discussies over de kostprijs die wij voor de aangiften hanteren.
Omdat in berekeningen de geraamde fiscale winst uitkomt op nul, wordt ervan uit gegaan dat er geen sprake is van te betalen vennootschapsbelasting. Voor het laatste jaar (2021) van de grondexploitatie Assenrade geldt vooralsnog hetzelfde. We bewaken voortdurend of activiteiten, waaronder ruimtelijke projecten zoals woonzorgzones, mogelijk belastingplichtig zijn.
Algemene Uitkering Herijking verdeling gemeentefonds met mogelijke ingang van 2023 De invoering van de nieuwe verdeling is (opnieuw) met één jaar uitgesteld naar 2023. In paragraaf 4.3 van de meicirculaire 2019 zijn gemeenten geïnformeerd over de start van het onderzoek naar de verdeling van het gemeentefonds. Het herijkingsonderzoek is gericht op het ontwikkelen van voorstellen voor een nieuwe verdeling met ingang van 2022. Om een goede (kostengeoriënteerde, objectieve) verdeling te kunnen maken zijn de taken van gemeenten in het gemeentefonds ingedeeld naar samenhangende clusters van taken. Vooral vanwege de ontwikkelingen in het sociaal domein is een nieuwe clusterindeling nodig.
64
Binnen het sociaal domein blijven de middelen voor beschermd wonen voorlopig afzonderlijk verdeeld. Dit vloeit voort uit het bestuurlijk overleg van 2 juli 2019 waarin Rijk en VNG hebben besloten in tien jaar tijd tot een objectief verdeelmodel en algehele doordecentralisatie van beschermd wonen te komen. Wat de herijking gaat betekenen voor de gemeenten afzonderlijk is nog onbekend. In de meerjarenraming is geen raming of stelpost opgenomen voor een mogelijk voor- of nadeel. De gemeente Hattem is vooralsnog een voordeelgemeente van € 29,-- per inwoner. De septembercirculaire 2021 geeft aan dat na definitieve besluitvorming er een actualisatie plaatsvindt per 1 januari 2023 (beoogd moment van invoering). Ingroei effecten worden beperkt over 4 jaar tot maximaal € 60 per inwoner, ofwel € 15 per inwoner per jaar. Algemene uitkering - De algemene uitkering is voor de jaren 2022 en verder begroot op basis van de gegevens die in circulaires van het Gemeentefonds bekend zijn gemaakt. De recentst verwerkte circulaire is de septembercirculaire van 2021. De algemene uitkering is via de Financiële verhoudingswet gekoppeld aan bepaalde uitgaven in de Rijksbegroting ( trap-op-trap-af methode) genoemd. Hiermee is de voeding van het Gemeentefonds geschetst en die komt tot uiting in het zgn. accres.
Het accres schommelt normaliter per gemeentefonds-circulaire en dat brengt onzekerheden over deze belangrijkste gemeentelijke bate met zich mee. Vanwege de coronacrisis waren de accressen over 2020 en 2021 bevroren. Het accres voor 2022 is in de septembercirculaire weer bijgewerkt met een positief effect voor alle jaren. - De circulaires hebben per saldo tot voordelige bijstellingen in de begroting geleid voor de jaren 2022 en verder, zie deze tabel. N.B.: de bedragen zijn inclusief taakmutaties en stelposten (ten behoeve van BCF en Jeugdzorg). (bedragen x € 1.000,--) 2022 Effect decembercirculaire 2020
2023
2024
2025
-6
2
2
2
Effect meicirculaire 2021
-107
-210
-288
-324
Effect septembercirculaire 2021
1.204
801
757
753
De meicirculaire had een negatief effect door onder andere een daling van de accressen. Ook was er een daling van de 3D uitkering sociaal domein Voogdij/18+. Een belangrijke taakmutatie betrof de Wet Open Overheid (Woo). De septembercirculaire was positief door een groot accres en uitstel opschalingskorting. Inclusief enkele andere ontwikkelingen totaal ruim € 400 duizend voor 2022. Voor jeugdzorg is er voor 2022 een incidenteel bedrag toegekend, voor Hattem € 772 duizend. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 hebben het Rijk, de VNG en het Interprovinciaal Overleg (IPO) afgesproken dat de gemeenten de bedragen als stelpost mogen opnemen in de begroting met een maximum van 75% . Voor 2023 is er een stelpost opgenomen van € 671 duizend, voor 2024 € 630 duizend en voor 2025 € 580 duizend. De dalende lijn wordt veroorzaakt doordat er van uitgegaan wordt dat gemeenten bezuinigen kunnen realiseren. Uit onderstaand overzicht blijkt de totale algemene uitkering van jaar tot jaar, uitgaande van de septembercirculaire 2021: Algemene uitkering Uitkering gemeentefonds Mutatie t.o.v. voorgaand jaar
(bedragen x € 1.000,--) 2021
2022
2023
2024
2025
17.427
17.951
17.720
17.905
18.261
524
-231
185
355
65
Btw compensatiefonds - De jaarlijkse septembercirculaire geeft aan wat het voorschot van dat jaar wordt. De meicirculaire van het volgend jaar gaat dat voorschot afrekenen. De provinciale toezichthouder staat toe dat de recentste afrekening (i.c. 2020 in de septembercirculaire van 2021) wordt begroot over de jaren 2022-2025. We nemen een bate van € 100 duizend op. Integratie-uitkering sociaal domein - De integratie-uitkering sociaal domein is met ingang van 2019 voor het integreerbare deel (de WMO; de Jeugdhulp en de Participatiewet) overgeheveld naar de algemene uitkering (meicirculaire 2018). Deze integratie-uitkering bevat alleen nog Participatie en Voogdij/18+. De meicirculaire liet een daling zien: in 2021 werd er € 415 duizend ontvangen voor Voogdij/18+, voor het jaar 2022 is er een begrote ontvangst van € 137 duizend. Een daling derhalve met € 278 duizend.
Loon- en prijsstijgingen Salarisstaat De gemeentelijke salarisstaat gaat uit van het salaris peil per 1 januari 2022 en is gebaseerd op de CAO Gemeenten. De CAO loopt van 1 januari 2019 tot 1 januari 2021. Voor 2022 is naast een verwachte loonstijging (1,2%) ook rekening gehouden met een stijgende pensioenpremie (werkgeversdeel 1,5%) met in totaal 2,7%. De raming van de loonkostenstijging is met een bedrag van € 156 duizend verwerkt in de salariscomponent op de reguliere producten en verrekend met de opgenomen stelpost voor loon- en prijsstijgingen. Stelpost De gemeente begroting wordt jaarlijks opgesteld in constante prijzen. Voor loonkosten- en prijsstijgingen ontvangt de gemeente in de algemene uitkering een compensatie. Jaarlijks wordt hiervoor in de begroting een stelpost opgenomen waarbij het bedrag is gebaseerd op de prijsontwikkeling BBP 2021 en toegepast op de jaren 2022 en verder. De begroting wordt hierdoor vertaald naar lopende prijzen. Voor de (meerjaren)begroting 2022 is het in de algemene uitkering vertaalde percentage ontoereikend om de loonkosten- en prijsstijgingen te compenseren. Dit betekent onder andere dat aan de lastenkant grotendeels de ‘nullijn’ is gehanteerd. Wel zijn de subsidies geïndexeerd en zijn (meerjaren)begrotingen van verbonden partijen als uitgangspunt genomen voor de gemeentelijke bijdrage.
Als financieel vangnet is de stelpost voor loon- en prijsontwikkelingen voor 2022 en 2023 met € 100 duizend respectievelijk € 150 duizend verhoogd. Voor de jaren 2024 en 2025 wordt de opgenomen ruimte toereikend geacht.
Dividend - Alliander De gemeente Hattem bezit 169.659 aandelen. Op grond van de prognoses is een bedrag van € 81.400 aan dividend te verwachten. Het dividend is in lijn met voorgaande jaren en zal de komende jaren nagenoeg gelijk blijven. Alliander heeft een ambitieus investeringsprogramma om de duurzaamheidstransitie te kunnen realiseren. Dit zou de komende jaren effect kunnen hebben op het uit te keren dividend. - Vitens NV De gemeente Hattem bezit 10.682 aandelen. Tijdelijk is vanaf boekjaar 2020 (uitbetaling in ons begrotingsjaar 2021) geen dividenduitkering te verwachten; in begrotingsjaar 2020 bleek dit al de praktijk te zijn. De reden daarvan is dat de solvabiliteit van Vitens te sterk is gedaald. Wat daarbij komt is een hoog investeringsniveau. Het dividend zal naar verwachting vanaf ons begrotingsjaar 2024 weer uitkomen op de € 0,90 per aandeel die we kennen van vorige meerjarenbegrotingen (€ 9.600). - NV Bank voor Nederlandse Gemeenten De gemeente Hattem bezit 30.030 aandelen. Aanhoudende onzekerheden en ingrijpende ontwikkelingen in wet- en regelgeving maken het BNG niet mogelijk een uitspraak te doen over de hoogte van de toekomstige nettowinst. Geraamd is een dividend uitkering van € 30.000.
66
-
NV Rova Holding De gemeente Hattem bezit 172 aandelen. Het resultaat op publieke taken vertaald zich in lagere tarieven. Het resultaat op commerciële taken en het resultaat op de stortplaats worden in de vorm van dividend uitgekeerd. Geraamd is een dividend van € 51.000.
Reservepositie In de kadernota van 2020 is het uitgangspunt opgenomen dat de ratio van het weerstandsvermogen in de jaren 2020-2022 tijdelijk mag dalen tot 1,0. Vanaf 2023 moet hij weer hoger of gelijk aan 1,4 zijn. De reserves zijn dan ruim voldoende om risico's op te vangen. Dit uitgangspunt blijft ook voor de voorliggende begroting ongewijzigd. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting 2022 is de weerstandsratio berekend op 1,75. De jaarrekening 2020 presenteert een ratio van 2,35. Beide meetgegevens geven aan dat het weerstandsvermogen ruim voldoende is. Ons uitgangspunt 'een krachtig en stabiel financieel beleid' dat gericht is op een blijvend en structureel evenwicht tussen inkomsten en uitgaven en de ambitie om een robuuste reservepositie te hebben, maakt dat we de ontwikkeling van de weerstandsratio continu monitoren. De huidige begroting bevat een beoordeling van de onderlinge verhouding van de voorgeschreven kengetallen in relatie tot onze financiële positie. We willen beleid maken op de richting waarin de kengetallen zich moeten ontwikkelen. Najaar 2017 is de nota reserves en voorzieningen herzien. In het onderstaande overzicht is de ontwikkeling van de reservepositie over de afgelopen jaren weergegeven: Reservepositie
(bedragen x € 1.000,-)
(stand per 1/1)
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Algemene reserves
9.774
8.451
6.531
6.435
6.856
6.639
5.529
5.021
Bestemmingsreserves Bestemmingsreserves (beklemd) Voorzieningen
2.368
2.429
2.389
2.367
2.471
2.115
2.074
2.021
880
995
943
892
841
750
704
657
1.316
2.210
4.515
1.907
2.248
1.634
1.685
1.831
Saldo van baten en lasten Totaal reserves en voorzieningen
-392
-1.115
500
1.483
0
928
-664
189
13.946
12.970
14.878
13.084
12.416
12.065
9.328
9.531
Aan de reserves wordt over 2022 per saldo een bedrag van € 56 duizend toegevoegd. Te weten aan: Reserve ontwikkeling 2022 Algemene reserve Egalisatiereserve onderhoud gebouwen Reserve afvalstoffenheffing Reserve dekking kapitaallasten Totaal:
(bedragen x € 1.000,--) -155 52 1 46 -56
Het positieve exploitatieresultaat kan na besluitvorming worden toegevoegd aan de algemene reserve.
Resultaatbestemming 2022
(bedragen x € 1.000,--) 189
67
Rente Het omslagpercentage (de gemiddelde toegerekende rente) is ten opzichte van 2021 ongewijzigd en komt ook voor 2022 uit op 1,5%. De kosten voor rente en afschrijving voor nieuwe investeringen zoals opgenomen op het meerjareninvesteringsprogramma worden na realisatie van het werk geraamd op een volledig jaar. Het investeringsvolume zoals op het programma opgenomen voor de periode 2022-2025 vraagt een financieel beslag van € 35 miljoen waardoor er een financieringstekort gaat ontstaan. De financiering wordt gerealiseerd door het aantrekken van vreemd vermogen in de vorm van langlopende leningen. Het percentage gerelateerd aan een twintigjarige lineaire lening bedraagt 0,5% . De verwachting is dat hierdoor het omslagpercentage de komende jaren afneemt. De rentebedragen zijn verwerkt in de begroting. Verdere informatie is terug te vinden in de paragraaf Financiering.
Investeringen Als basis voor het meerjareninvesteringsprogramma geldt de jaarschijf 2022 en verder die bij de behandeling van de begroting 2021 door de raad is vastgesteld. Aanvullend hanteren we een aantal uitgangspunten en hebben we de ambities verwerkt die vanuit het coalitieakkoord zijn geformuleerd. Daarbij willen we onze bedrijfsvoering continueren waarbij de lijn van control op investeringen wordt doorgezet. Aan de hand van een projectplan wordt beoordeeld of de investering wordt uitgevoerd en daarvoor beschikbaar gestelde middelen worden ingezet. Hierbij betrekken we nadrukkelijk het participatieaspect. Het investeringsvolume is ten opzichte van de voornemens uit 2021 met bijna 19% toegenomen. Gelet op de financiële positie van de gemeente zijn alle voorgenomen investeringen beoordeeld en waar (technisch) mogelijk maximaal in de tijd doorgeschoven. Het Meerjareninvesteringsprogramma is geactualiseerd op basis van nieuwe inspecties voor wegen en ook de uitkomsten van het concept afvalwaterketenplan zijn betrokken bij de ramingen. Tevens is de samenwerking op lokaal en regionaal niveau financieel vertaald bij het concreet uitwerken van de ambities van het Deltaplan Ruimtelijke adaptie. Op het beleidsterrein onderwijshuisvesting is het tweede cluster voor een Integraal Kindcentrum (IKC) opgenomen. Waar mogelijk zijn projecten geclusterd.
Alle investeringen die in uitvoering zijn worden sober en doelmatig uitgevoerd. In de paragraaf Bedrijfsvoering is financiële ruimte gecreëerd voor de verbouw en herinrichting van het stadhuis. Ook wordt stilgestaan bij de ontwikkelingen in de informatievoorziening ICT. Daar waar het bijstellingen betreft op het ‘M2A-project’ zijn de budgetten meegenomen op het investeringsprogramma. De ruimte die voor 2022 op de exploitatie wordt gevraagd bedraagt € 45.000 (2021: € 71.000). Op grond van de richtlijnen uit het BBV worden de kapitaallasten rechtstreeks verantwoord op de desbetreffende programma's en beleidsvelden. Voor een aantal beleidsvelden geldt dat de kapitaallasten worden gedekt uit een hiervoor gevormde reserve.
Beleidsveld 1a - opgroeien en ontwikkelen 1d - welzijn en sport
2c - fysieke leefomgeving
68
A102
Onderwijshuisvesting
A105 D103 D104 D105 C200 C201 C202 C203 C206 C207 C209
Voorschoolse voorzieningen Sport Gymnastiekaccommodaties Kunst en cultuur Groen, natuur en landschap Water Speelvoorzieningen Afval Wegen Verlichting Begraafplaats
Bedragen jaarlasten in: 2022 2023 2024
2025
1.360
328.491
328.491
1.317
1.317
6.903
6.903 1.200 5.069 26.974 2.001 19.184 17.905 4.072 2.779
1.317 14.028 6.903 1.200 5.069 78.351 3.724 19.184 159.660 4.072 3.238
1.317 14.028 6.903 1.200 5.069 111.702 3.724 19.184 305.401 4.072 3.238
3.500
1.715
Beleidsveld 3a - raad en commissies 4a - bedrijfsvoering
A304
Integrale veiligheid
A004 A008 A009 A010 A017
Documentaire informatie Huisvesting en werkplek ICT Accommodatie buitendienst Materieel
2022 440 2.150 29.158
45.183
Bedragen jaarlasten in: 2023 2024 2025 440 440 440 4.927 7.703 10.480 9.073 229.073 229.073 54.822 75.404 85.084 897 897 897 16.181 16.181 16.181 175.104
954.935
1.146.484
Onvoorzien (aangepast) Voor onvoorziene uitgaven wordt jaarlijks een raming opgenomen van € 1,35 per inwoner. Voor 2022 is uitgegaan van een inwoneraantal van 12.000.
Financieel evenwicht Het streven is om jaarlijks een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting op te leveren. Naast toetsing door de gemeenteraad op de financiën (horizontaal toezicht) ziet ook de provincie als een soort ‘extra check’ hierop toe (verticaal toezicht). Wanneer niet wordt voldaan een het toezichtcriteria van structureel en reëel sluitend, kan de provincie preventief toezicht instellen. Voortbordurend op de uitgangspunten en aannames is bereikt dat ieder begrotingsjaar een positief exploitatiesaldo heeft. Na bestemming (na verrekening met de reserves) en na verrekening met incidentele baten en lasten cumulatief in de periode 2022-2025 voor een bedrag van € 366 duizend.
Exploitatieresultaat Incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo
2022 188.700 113.100 301.800
Bedragen jaarlasten in: 2023 2024 74.700 219.800 -38.500 -209.500 36.200 10.300
2025 66.100 -48.500 17.600
Vooruitblik 2026-2031 De laatste jaren komt steeds meer de focus te liggen op de financiële haalbaarheid van voorgenomen ambities. De scope van de op te stellen (meerjaren)begroting beperkt zich echter tot een periode van 4 jaar terwijl we weten dat er ontwikkelingen spelen met een horizon die verder reikt. Zo zijn in de onderwijsvisie de vervangingen of aanpassingen van onze huidige onderwijsaccommodaties na 2024 al benoemd in de vorm van een tweetal Integrale Kindcentra’s (IKC’s). Daarnaast spelen de investering in openbare ruimte van ’t Veen en zijn er vervangingsinvesteringen in riolering, infrastructuur en ICT gepland. De investeringsvolumes die hiermee gepaard gaan hebben als kapitaallasten hun weerslag op de meerjarige gemeentelijke exploitatie en het structureel reëel evenwicht. Daarnaast heeft het noodzakelijke aantrekken van vreemd vermogen invloed op de kengetallen solvabiliteit en netto schuldquote. Als gemeente hebben we niet voor alle kengetallen streef- en normwaarden. Naast de eigen keuzes speelt ook de ontwikkeling van de herijking van het gemeentefonds. Wat betekenen de herverdeeleffecten voor de gemeente Hattem? In 2021 zijn gewijzigde herverdeeleffecten zichtbaar geworden voor de gemeente Hattem. Ten opzichte van eerdere signalen is de uitkomst van het herverdeeleffect bijgesteld, het verwachte positieve effect is hierdoor lager uitgevallen.
De kans is aanwezig dat wij een nadeelgemeente zullen zijn. In de voorliggende meerjarenraming zijn deze effecten buiten beschouwing gelaten. Als de impact van het gemeentefonds bekend is, willen we participatief scenario’s uitwerken en streef- en normwaarden bepalen waarop de komende jaren gestuurd zal worden.
69
Kengetallen Voor het berekenen van de kengetallen 2026-2031 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: - Begroting en MIP 2022-2025 - De indexatie van de inkomsten en uitgaven zijn gelijk - IKC 2: € 7 miljoen in 2025 gereed - IKC 3: € 7 miljoen in 2030 gereed - Investeringen riolering op basis van afvalwaterketenplan - Investeringen wegen op basis van haalbaarheidsindicatie - Investering in de openbare ruimte van het Veen per 2025 € 2,3 miljoen - Met als gevolg meer aantrekken van lang vreemd vermogen van € 21,3 miljoen -
Exploitatie. De begroting 2022-2025 wordt aangeboden met een structureel en reëel sluitend resultaat. Een voorwaarde waarop de Provincie Gelderland als toezichthouder repressief toezicht afgeeft. Het financieel resultaat over de jaren 2026-2031 is eveneens positief. Voor met name het jaar 2030 geldt dat het resultaat aanzienlijk verbeterd. Dit wordt veroorzaakt door de incidentele vrijval van de voorziening die ingesteld is voor ’t Veen. De voorziening wordt gevormd door een jaarlijkse exploitatiedotatie om in 2030 de kapitaallasten op te vangen als gevolg van het activeren van de gemeentelijke investeringen in ’t Veen. Bij het opstellen van de begroting 2022-2025 is onderzocht welke activiteiten in welk jaar zullen plaats vinden. Dit heeft - in de tijd weggezet - over de diverse jaren geleid tot aangepaste investeringen in vergelijking met de begroting 2021-2024. Ten opzichte van de berekening bij de begroting 2021 wordt het verschil in resultaat veroorzaakt door minder kapitaallasten door vertraging in het uitvoeringsprogramma van investeringen en door een lagere rentebetaling over het aan te trekken kapitaal.
-
Solvabiliteit Het kengetal solvabiliteit wordt gekenschetst als een zogenaamde ‘signaleringswaarde’. De waarde maakt onderdeel van de risicobeoordeling van de financiële positie door de provincie. Het kengetal komt onder druk te staan omdat we genoodzaakt zijn de voorgenomen ambities te financieren met vreemd vermogen, ofwel het aangaan van leningen. Om de ratio te verbeteren moeten we ‘ simpelweg’ de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen verbeteren. Dit kan door te zorgen voor een structureel positief begroting- en rekeningresultaat en die toe te voegen aan onze reserves. Ook het reserveren van incidentele baten door verkoop van onroerend goed kan hieraan bijdragen. Daarnaast heeft het beperken van investeringen een positieve invloed op de solvabiliteitsratio.
70
Het percentage dat bij ongewijzigd beleid voor de solvabiliteit is berekend daalt onder de 20% en wordt beoordeeld als het meest risicovol.
-
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft de verhouding aan tussen de aflossingen van de leningen en rente t.o.v. de baten. Kortweg, hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote verslechtert net als de solvabiliteitsratio als gevolg van de ambitie die we als gemeente hebben. De investeringen die in het MIP en daarna worden verwacht, worden gefinancierd door het aantrekken van leningen. Dit verslechtert het kengetal netto schuldquote. Het verlagen van leningen helpt in het verbeteren van deze ratio. De financieringsbehoefte kan worden verkleind door het beperken van investeringen en verkoop van (on)roerend goed.
71
WAT GAAT HET KOSTEN ?
Financieel
Beleidsveld
Meerjarenraming (x € 1.000,--)
rekening 2020
begroting 2021
begroting 2022
Totaal lasten Totaal baten Resultaat voor bestemming Onvoorzien Onttrekking/storting reserves Exploitatieresultaat Resultaat na bestemming
433 -22.868 -20.601 6 -90 927 -19.758
548 -23.134 -21.591 16 1 -660 -22.234
536 -23.039 -24.179 16 -228 192 -24.199
3 - Besturen en organiseren
meerjarenraming 2023 2024 2025 586 -23.113 -24.150 16 55 74 -24.005
696 -23.542 -24.627 16 116 224 -24.271
Baten
3c - Financiering en dekkingsmiddelen Resultaat rek.baten en lasten Mutaties reserves Saldi kostenverdeling Schade aan gemeente eigendommen Algemene baten en lasten Investeringen Algemene Uitkering Financiering en dekkingsmiddelen Nutsbedrijven Heffing en invordering Belastingen en heffingen
919 -23.998 -25.130 16 58 67 -24.989
Lasten
-24.622
1.242 189 -444
500
-15
58 135
-17.952 -30 -156
1
-11
165
-6.015
-32.000 -28.000 -24.000 -20.000 -16.000 -12.000 -8.000 -4.000
194 0
4.000
8.000
* saldo deelprogramma financiering en dekkingsmiddelen wijkt af omdat alle verrekeningen met de reserves hier worden verantwoord.
ANALYSE Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2021 op het deelprogramma ‘financiering en dekkingsmiddelen’ een nadelig saldo van € 1.047.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting
(x € 1.000,--)
- Belastingen en heffingen - Heffing en invordering - Nutsbedrijven - Financiering en dekkingsmiddelen - Algemene Uitkering - Algemene baten en lasten - Schade aan gemeente eigendommen - Mutaties reserves * - Resultaat rekening van baten en lasten Financiering en dekkingsmiddelen *
72
Betreft verrekening totale reserves
2021
2022
verschil
-5.989 152 -192 -54 -16.675 150 40 -1.201 -660 -24.429
-5.821 154 -156 -30 -17.952 135 43 56 189 -23.380
168 2 36 24 -1.277 -15 3 1.257 849 1.047
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: Belastingen en heffingen - Het kabinet heeft in 2017 besloten dat het heffen van precariobelasting op kabels en leidingen per 1 januari 2022 wordt afgeschaft (N) - Baten afvalstoffenheffing (V) - Baten rioolheffing (V) - Baten onroerende zaakbelastingen (V) - Toeristenbelasting (V) - Als coronamaatregel is in 2021 de opbrengst van de reclamebelasting verlaagd (V) Nutsbedrijven - In 2021 is een verhoogde dividendbate over het boekjaar 2020 van Alliander ontvangen (N) Financiering en dekkingsmiddelen - In 2021 is een verhoogde dividendbate over het boekjaar 2020 van de Bank Nederlandse Gemeenten ontvangen (N) Algemene uitkering - Bijstellingen gebaseerd op de mei- en septembercirculaire 2021 - algemene uitkering gemeentefonds (V) - deelfonds sociaal domein (N) Tegenover de hogere opbrengsten algemene uitkering zijn in de begroting diverse stelposten en taakmutaties opgenomen. Algemene baten en lasten - De kosten voor een drietal personen in het kader van ‘beschut’ werken zijn ingaande 2022 functioneel op de post Re-integratie verantwoord (V) - Betreft de stelpost voor loon- en prijsstijgingen (begroting in ‘lopende’ prijzen) (N) Mutaties reserves - Over 2022 wordt per saldo een bedrag van € 56K aan de reserves toegevoegd.
(V) - Het resultaat is voornamelijk het gevolg van de in 2021 verrekende onttrekking met de reserves als gevolg van het geprognosticeerde exploitatieresultaat 2021, en de budgetoverheveling vanuit 2020 (N) Begrotingsresultaat - Voordelig exploitatieresultaat 2022 van € 189K ten opzichte van een verwacht negatief exploitatieresultaat 2021 van € 660K Reserve
-
-
168.000,-- N
36.000,-- N
24.000,-- N
1.277.000,-- V
15.000,-- V
1.257.000,-- N
849.000,-- N
Verrekeningen met de reserves zijn op de diverse programma’s toegelicht. Voor 't Veen zijn kosten gemaakt die de komende jaren worden verhaald dan wel dat middelen worden ontvangen vanuit af te sluiten anterieure overeenkomsten. Het Besluit Begroting en Verantwoording staat niet toe de kosten langer dan 5 jaar op de balans te laten staan. Het aan kosten gemaakte bedrag wordt onttrokken aan de algemene reserve en binnen de periode 2023-2025 aan de reserve weer toegevoegd door de dan verwachte opbrengsten. in de nota van aanbieding wordt voorgesteld de positieve begrotingsresultaten te verrekenen met de algemene reserve.
73
Begrotingsresultaat De baten en lasten met betrekking tot het begrotingsjaar 2022 zijn als volgt over de (deel)programma’s verwerkt: rekening 2020
(Bedragen x € 1.000) Lasten en baten programma's 1 Sociaal sterk 1a - opgroeien en ontwikkelen 1b - werk 1c - zorg 1d - welzijn en sport 2 Wonen, werken en recreëren 2a - ruimtelijke ontwikkeling 2b - economische ontwikkeling 2c - fysieke leefomgeving 3 Besturen en organiseren 3a - netwerken en besturen 3b - dienstverlening 3c - financiën 4 Bedrijfsvoering 4a - overhead totaal Algemene lasten en baten Lasten: - Lokale heffingen - Algemene uitkeringen - Dividend - Saldo van de financieringsfunctie - Overige algemene dekkingsmiddelen - Onvoorziene uitgaven Baten: - Lokale heffingen - Algemene uitkeringen - Algemene uitkeringen - deelfonds - Dividend - Saldo van de financieringsfunctie - Overige algemene dekkingsmiddelen Resultaat voor bestemming: Bestemming resultaat: Beoogde onttrekking (bate) en Toevoegingen (last) reserves Resultaat na bestemming:
begroting 2021
begroting 2022 lasten
baten
saldo
4.094 1.665 2.667 1.866 0 804 491 3.493 0 2.200 70
4.239 2.081 3.243 1.610 0 1.468 433 3.855 0 2.255 65
4.593 3.933 3.283 1.782
188 1.872 72 124
4.405 2.061 3.211 1.658
1.789 1.022 4.641
1.782 337 510
7 685 4.131
2.576 238
164 166
2.412 72 0
4.466 21.816
5.178 24.427
4.906 28.763
169 5.384
4.737 23.379
277
273
273
273
1
1
156 6
274 16
262 16
1 0 262 16
-6.050 -15.242 -1.276 -285
-6.196 -15.468 -1.208 -247
-15
-15
-613
1.857
-855 541 -927
-2.284 1.087 660
6.026 -6.026 17.059 -17.059 893 -893 186 -186 0 15 -15 29.315
500 29.815
29.563
-248
444
-444 500 -192
30.007
* Resultaat 2022 na bestemming bedraagt € 188.700 positief. Weergave in overzicht is veroorzaakt door afronding op duizendtallen.
74
3d Besturen en organiseren - Gemeentelijke organisatie
COALITIEAKKOORD 2018-2022
Bij bestuurlijke zelfstandigheid hoort een toekomstbestendige gemeentelijke organisatie. En ambities zijn niet te realiseren zonder uitvoeringskracht. Blijvend inzetten op participatie, de transformatie in het sociaal domein, het waar kunnen maken van een “ja, mits” insteek in het ruimtelijk domein, zijn thema’s die een permanente doorontwikkeling van de gemeentelijke organisatie vragen. Wij realiseren ons dat ambities en ontwikkelingen ook investeringen in de gemeentelijke organisatie vragen. Daarbij verwachten wij van de organisatie dat zij het werk op een slimme manier, “lean”, organiseert en investeert in haar flexibiliteit en lerend vermogen.
RELEVANTE THEMA’S 1. ORGANISATIEONTWIKKELING EN PERSONEELSBELEID: Ontwikkelingen: Doorontwikkeling van de organisatie In dit voorjaar zijn tijdelijke maatregelen genomen om een gezonde werkbalans te herstellen zodat medewerkers een actieve rol hebben in het vormen van de (werkwijzen van de) organisatie. Hierdoor is de nieuwe organisatie ook echt van de medewerkers. De kennis van de medewerkers wordt zo benut én zo ontwikkelen we niet alleen onze organisatie maar ook onze cultuur samen. We verwachten dat we op deze manier een meer toekomstbestendige organisatie bouwen en vormen, dan wanneer we dit vooral door externen laten doen. We willen de verandering breed verankeren, zodat ook bij natuurlijk verloop in personeelswisseling de organisatie zich continue blijft verbeteren. Vanzelfsprekend wordt er wel gebruik gemaakt van externe expertise, we hebben niet alles in huis. We sluiten in beginsel aan bij breed geaccepteerde standaarden, zoals GEMMA van de VNG voor processen en HR21 voor een functiehuis. Besturing en Organisatie inrichting Vanuit de nieuwe besturingsfilosofie werken we het ontwerp voor de nieuwe organisatie verder uit. In de kern maken we hiermee de beweging naar een organisatie die Opgave- en Procesgericht werkt. De formele startdatum voor de nieuwe organisatie staat gepland op 1 juni 2022.
Voor die datum verwachten we de Opgaven en de Procesketens te hebben ingericht, inclusief de vorming van teams. Voor de formele kanteling van de organisatie willen we in het eerste half jaar van 2022 een nieuw functiehuis opleveren. Op basis van de besturingsfilosofie koersen we op het beschrijven van rollen binnen teams. Voor het beschrijven en waarderen van rol- en taakbeschrijvingen, werken we samen met een extern bureau. Na oplevering van het functiehuis, start het waarderingstraject. Het waarderingstraject vormt de basis voor een nieuw loon/salarisgebouw. Het huidige gebouw dateert uit
75
2008, als sluitstuk van de toenmalige organisatiewijziging. We verwachten dat de loonkosten zullen stijgen als gevolg van een nieuw / geactualiseerd functiehuis en waarderingsronde. Op basis van ervaringsgegevens uit vergelijkbare trajecten, hanteren we een bandbreedte van 3 – 5 % stijging van de huidige loonkosten. Deze onvermijdelijk kostenstijging hebben we met een gefaseerde opbouw verwerkt in de meerjarenbegroting. In de aanloop naar de kanteling krijgen we een scherper beeld hoe de toekomstige organisatie er uit ziet. Door middel van formatiecalculatie willen we de incidentele en structurele formatie objectiveren. Dit overzicht zal worden aangevuld met kwantitatieve personeelsinformatie. We willen hiermee (tijdig) maatregelen kunnen nemen om de kloof tussen huidige - en toekomstige personeelsformatie te overbruggen. We zijn inmiddels begonnen met het (jaarlijks) analyseren van werkprocessen binnen de nieuw gevormde ketens – wat willen we bereiken, hoe willen we werken, wat moet hiervoor geregeld worden en waar liggen mogelijkheden om te verbeteren/optimaliseren. In dat verband willen ook kijken naar de inzet en (zero based) opbouw van budgetten. De optimalisering van werkprocessen moet tot efficiënter werken leiden en mogelijkheden opleveren om in specifieke processen de inzet van formatie te reduceren. Dit is eerder uitgedrukt in een generieke taakstelling.