Bijlage 9 - Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) - paragraaf 8.4 Parkeren.pdf
Tekst van het document
snelle,
directe,
duidelijke
en
herkenbare
(hoofd)fietsroutes, afgestemd op het gebruik van elektrische fietsen. Goede fietsvoorzieningen zijn een voorwaarde voor een optimaal gebruik (= modalsplit = de verdeling van het verkeer over de vervoerswijzen). Focus wat betreft het optimaliseren van de voorzieningen ligt op de comfortabele inrichting van de (nader te definiëren) hoofdfietsroutes in en om Hattem. Goede en voldoende stallingsmogelijkheden in het centrum. Meer oplaadmogelijkheden elektrische fiets (in het centrum). Voorrang voor fietsers op hoofdroutes is geen voorwaarde. Veiligheid is de belangrijkste afweging bij de eventuele keuze tussen wel of geen voorrang. De inrichting moet hier in ieder geval op afgestemd zijn. Een goed zicht op de fietsers is van essentieel belang bij fietsers in de voorrang. De hoofdfietsroutes worden ook vanuit een recreatief oogpunt beschouwd. Naast de infra (fietspad) zelf zijn beleving, voorzieningen, overstap- en rustpunten van belang. In de realisatie van fietsinfrastructuur wordt ingespeeld op ontwikkelingen op het gebied van de fiets, waarbij gedacht moet worden aan opladen van de fiets (laad- en stallingsvoorzieningen, hogere snelheden (ruimere bochten, meer inhalen, bredere fietspaden).
Doel bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer: Het
behouden
van
een
goede
bereikbaarheid
voor
het
gemotoriseerde verkeer. De bereikbaarheid voor het gemotoriseerd verkeer heeft de aandacht, maar is in de huidige situatie (en naar verwachting in de toekomst) niet dermate problematisch dat acuut ingrijpen nodig is. De focus wat betreft de bereikbaarheid ligt meer op het kunnen doorrijden met een lagere snelheid dan op het behalen van een relatief hoge maximumsnelheid. Er moet aandacht zijn voor het behoud van een goede toegankelijkheid voor het benodigde auto- en vrachtverkeer (bijvoorbeeld bevoorrading) bij voorzieningen en winkelcentra. Het kunnen parkeren (voldoende parkeerplekken) en het vinden van de juiste parkeerplek (ook voor elektrische rijders) is minstens zo belangrijk als het snel kunnen bereiken van de binnenstad en voorzieningen.
33
Doel bereikbaarheid en toegankelijkheid voetgangers: Het optimaliseren van de toegankelijkheid en bereikbaarheid van voorzieningen voor voetgangers, specifiek ouderen en mensen met een beperking Specifieke aandacht moet er zijn voor het oversteken van de drukkere wegen. Een lage snelheid van het kruisende verkeer is hierbij in eerste instantie van belang. Zebrapaden vormen alleen een veilige oplossing en meerwaarde daar waar relatief grote en regelmatige stromen voetgangers kruisen met grote hoeveelheden auto’s. De voetpaden en ruimtes voor voetgangers worden aangelegd volgens de 8 tot 80 filosofie. Als een kind van 8 en een oudere van 80 veilig gebruik kunnen maken van het voetpad dan voldoet het voor eenieder. Niveauverschillen en obstakels waar mogelijk beperken.
Doel bereikbaarheid OV: Het behouden van goede OV-verbindingen en het optimaliseren van de koppelingen met andere vervoerwijzen. Aandacht voor toegankelijke haltes met voldoende voorzieningen waaronder stallingen. Lokale initiatieven wat betreft vervoer op maat (buurtmobiel e.d.) ondersteunen.
6.2.3
Duurzaamheid Doel duurzaamheid: Het bewustzijn bevorderen door gebruik van duurzame, schone en gezonde vervoerwijzen zoals lopen, fiets, (elektrisch) openbaar vervoer en de elektrische auto te stimuleren
Om de uitrol van laadinfrastructuur te versnellen is een actieve rol van de gemeente nodig. Wat betreft verplaatsingen binnen de kom van Hattem ligt de prioriteit bij het langzame verkeer
(de
fietser
en
de
voetganger).
Deze
vervoerwijzen
moeten
worden
gestimuleerd. Voor externe verplaatsingen vormen de elektrische auto, (schoon) openbaar vervoer en (nieuwe soorten) fietsen (speedpedelec) de alternatieven die prioriteit verdienen. Verduurzamen gemeentelijk wagenpark
34
6.2.4
Leefbaarheid Doel leefbaarheid: Het beperken van de (verkeers)hinder op en aan de drukke hoofdwegen in Hattem
De focus ligt op en langs de bestaande 50 km/uur wegen in de kern van Hattem, daar waar de bebouwingsdichtheid en de intensiteit van het verkeer relatief groot is. De insteek van de gemeente is gericht op het beperken van de overlast (snelheid) en op het beperken (het niet laten groeien) van de hoeveelheid verkeer (geluid en uitstoot). Dit laatste zit onder andere in het verbeteren van het regionale hoofdwegennet (voorkomen sluipverkeer).
6.2.5
Ruimtelijke kwaliteit Doel ruimtelijke kwaliteit: Het streven naar een mooie, sociale, functionele, leefbare en leesbare
(logisch
ingerichte)
openbare
ruimte
waarin
het
gewenste gedrag zo veel mogelijk op een natuurlijke manier wordt afgedwongen. Ruimtelijke kwaliteit maakt altijd onderdeel uit van de afwegingen ten aanzien van de inrichting van de openbare ruimte (verkeer is niet bepalend). Afwijken van landelijke (algemene) richtlijnen is een verantwoorde keuze daar waar de specifieke (ruimtelijke) kenmerken van Hattem daar om vragen. Het oude centrum verdient in dit kader specifieke aandacht.
35
7
Verkeersveiligheid Het verbeteren van de verkeersveiligheid, zowel objectief als subjectief, is het belangrijkste thema en de grootste uitdaging binnen het GVVP van Hattem.
De
knelpunten
en
problemen
die
door
inwoners
en
belangengroepen in het participatieproces zijn aangedragen concentreren zich voor een groot deel rondom het thema verkeersveiligheid. 7.1
Ambitie Ten aanzien van de verkeersveiligheid stelt de gemeente zichzelf, conform het landelijke beleid, ten doel om het aantal (ernstige) verkeersslachtoffers te beperken. De aanpak van verkeersonveiligheid heeft de hoogste prioriteit binnen het GVVP en richt zich niet alleen op het aanpassen van infrastructuur, maar ook op de beïnvloeding van verkeersgedrag door educatie en handhaving. De kwetsbare verkeersdeelnemers (kinderen, ouderen, voetgangers en fietsers) is de doelgroep waarop de aanpak van verkeersonveiligheid zich met name richt.
7.2
Sporen De afgelopen jaren is landelijk en ook in Hattem al veel geïnvesteerd in de aanpassing van de wegen conform de eisen van duurzaam veilig en andere richtlijnen. Dit heeft een impuls gegeven aan de verkeerveiligheid. Het wordt wat betreft kosteneffectiviteit onmogelijk om de komende jaren een lijn door te zetten die alleen bestaat uit infrastructurele maatregelen en dan ook nog eens specifiek gericht op verkeersveiligheid. De infrastructurele maatregelen moeten ook bijdragen aan de kwaliteit en functionaliteit van de openbare ruimte. Naast aanpassingen aan de infrastructuur is het van belang om het gedrag van de weggebruiker positief te beïnvloeden door educatie, voorlichting en participatie in voorbereiding en uitvoering. Ten slotte kennen we het spoor van juridische maatregelen en handhaving. Een aanpak waarbij alle drie de hiervoor benoemende sporen zijn geïntegreerd is het meest effectief.
7.3
Infrastructuur De focus in het verbeteren van de infrastructuur ligt primair bij het voorkomen van ernstige ongevallen door in lijn met het principe van duurzaam veilig de verschillen in snelheid, massa en richting van verkeersdeelnemers te beperken. Dit betekent in de praktijk het verder inrichten en upgraden van verblijfsgebieden conform de daarvoor geldende richtlijnen, het vergroten en verbeteren van de infrastructuur voor fietsers en het verlagen van de snelheid van autoverkeer op kruispunten en (een aantal van de) doorgaande wegen. Een verkeersveilige infrastructuur is echter meer dan enkel het inrichten van infrastructuur conform de richtlijnen. De omgeving van de weg speelt een belangrijke rol in de beleving van weggebruiker en is daarom ook van invloed op het verkeersgedrag. Het is daarom essentieel dat de infrastructuur het gewenste verkeersgedrag ondersteunt of uitlokt. Daar waar bijvoorbeeld veel verblijfsactiviteiten plaatsvinden en er meer potentiele conflicten aanwezig zijn, moet dat ook blijken uit de inrichting van de weg en de omliggende openbare ruimte. 36
Theorie wegencategorisering Voortvloeiend uit het principe duurzaam veilig is het wegennet zoals we dat kennen in Nederland ingedeeld in een drietal herkenbare categorieën:
Stroomwegen (SW); Hoofdwegen landelijk (100 / 120 / 130 km/uur)
Gebiedsontsluitingswegen (GOW); Regionale en lokale hoofdwegen (80 / 50 km/uur)
Erftoegangswegen (ETW); Woonstraten (60 / 30 km/uur).
In principe zijn alle wegen en paden in Nederland in te delen in een van de bovenstaande drie wegcategorieën. Een weg of pad wordt gecategoriseerd op basis van het gebruik van de weg en de functie die de weg in het totale wegennet vervuld. Wegkenmerken Het is wenselijk om de gecategoriseerde wegen te laten voldoen aan de essentiële kenmerken. Essentiële kenmerken zijn onder andere de snelheden, de voorrangsregelingen en
de
aanwezige
markeringen.
Een
overzicht
van
deze
essentiële
herkenbaarheidskenmerken is uitgewerkt in afbeelding 7.3.1. In de gemeente Hattem liggen twee stroomwegen (de A28 en de A50), maar deze zijn geen eigendom van de gemeente Hattem en daarom in dit kader buiten beschouwing gelaten.
Afbeelding 7.3.1; Essentiële kenmerken wegcategorieën binnen en buiten de bebouwde kom
37
De essentiële kenmerken zoals in afbeelding 7.3.1 zijn weergegeven, zijn een wensbeeld van de inrichting van de weg. Zoals eerder omschreven wordt een weg gecategoriseerd op basis van gebruik en functie in het wegennetwerk. Op basis van de categorisering kan vervolgens worden gewerkt aan de inrichting van de weg, waarbij het gewenst is zoveel mogelijk herkenbaarheidskenmerken in het ontwerp van de weg tot uiting te laten komen. De theoretische verdeling van wegen en paden in drie categorieën is in de praktijk vaak minder goed aan te brengen. Hierdoor ontstaan zogenaamde ‘grijze wegen’, wegen die niet helemaal in een bepaalde categorie passen of wel in een bepaalde categorie vallen, maar kenmerken hebben van een andere categorie. Voorbeeld hiervan in Hattem is de Nieuweweg. Deze weg heeft de functie van een gebiedsontsluitingsweg, maar kent wel erfaansluitingen. Dit kan vanuit het veiligheidsprincipe echter nooit het gewenste eindbeeld zijn.
38
Wegencategorisering Hattem Het wensbeeld van de categorisering van het wegennet in de gemeente Hattem is weergegeven op afbeelding 7.3.2.
Afbeelding 7.3.2; Wegcategorisering Hattem
39
Gebiedsontsluitingswegen In het wensbeeld zijn de Apeldoornseweg, de Nieuweweg, de Geldersedijk, en delen van de Burgemeester Bijleveldsingel, de Hessenweg, de Stationslaan, de Zuiderzeestraatweg en de Verlengde Parklaan gecategoriseerd als gebiedsontsluitingsweg. Deze wegen hebben en behouden een belangrijke functie in het ontsluiten en verbinden van gebieden. Zoals eerder beschreven bevatten deze wegen vaak een aantal kenmerken van erftoegangswegen (bijvoorbeeld fietsers op de rijbaan en erfafsluitingen), maar hebben en houden deze wegen wel de functie van ontsluitingsweg. Zuiderzeestraatweg Door de realisatie van de nieuwe aansluiting op de A28 ten behoeve van de ontsluiting van bedrijventerrein
H20
Zuiderzeestraatweg
ter
hoogte
heroverwogen.
van
Wezep,
Nader
wordt
de
verkeersfunctie
van
de
onderzoek
naar
het
van
de
gebruik
Zuiderzeestraatweg in relatie tot de nieuwe aansluiting op de A28 is nodig. Erftoegangswegen De overige delen van het wegennet zijn gecategoriseerd als erftoegangsweg. In het wensbeeld is een aantal erftoegangswegen specifiek weergegeven. Dit zijn wegen die in de vorige wegencategorisering (1997) een andere (hogere) functie toegekend hebben gekregen maar die nu worden beschouwd als erftoegangsweg. Deels zijn deze wegen al conform de functie erftoegangsweg ingericht en deels is het nog nodig om de verblijfskwaliteit op te waarderen. Overgangen en komgrenzen In het wensbeeld zijn ook de komgrenzen en overgangen naar een andere wegcategorie aangegeven. Eerder in dit GVVP is reeds aangegeven dat het beïnvloeden van het gedrag van weggebruikers belangrijk is om het verkeer veiliger te maken. Door komovergangen en overgangen naar een andere wegcategorie zodanig in te richten dat het voor de weggebruiker duidelijk is dat er een belangrijk verschil is tussen de twee delen van de weg, vertoont de weggebruiker ander gedrag. Komgrens Apeldoornseweg De komovergang op de Apeldoornseweg is in het wensbeeld weergegeven net voor het kruispunt met de Burgemeester van Heemstralaan en de Konijnenbergerweg. Deze locatie is een markant overgangspunt. In de reacties vanuit de samenleving zijn een aantal opmerkingen over de verkeersonveiligheid ontvangen.
Met het verplaatsen van de komgrens van de rotonde Hoopjesweg naar het kruispunt met de Burgemeester van Heemstralaan komt een deel van de weg binnen de bebouwde kom te liggen. Een inrichting van dit deel van de Apeldoornseweg conform de kenmerken van een gebiedsontsluitingsweg binnen de kom zal naar verwachting een veiliger situatie opleveren.
40
Centraal verblijfsgebied In de gewenste wegencategorisering (weergegeven in afbeelding 7.3.2) is een centraal gebied in de kern van Hattem aangewezen als verblijfsgebied (erftoegangsweg 30 km/uur). Dit betreft de een gedeelte van de Hessenweg, de Vechtstraat, de Burgemeester Bijleveldsingel, de Dorpsweg en de Eijerdijk. In de wegencategorisering van het vorige GVVP waren deze wegen aangewezen als gebiedsontsluitingsweg. De betreffende wegen en de omgeving waarin deze wegen liggen is echter minder geschikt voor de ontsluiting van verkeer. Door dit gebied op een andere manier in te richten en het verblijfskarakter centraal te stellen boven de ontsluitingsfunctie, wordt dit gebied aantrekkelijker voor de langzame verkeersdeelnemers
en
minder
aantrekkelijk
voor
doorgaand
verkeer.
Belangrijk
aandachtspunt bij een nieuwe inrichting is de berijdbaarheid en bereikbaarheid van het gebied voor bestemmingsverkeer, waaronder vrachtverkeer. Optimalisatie 30 km/uur gebieden Op
verschillende
plaatsen
herkenbaarheidskenmerken
in
Hattem
(CROW
315,
is
in
het
kader
Basiskenmerken
van
de
wegontwerp)
essentiële nog
een
optimalisatieslag nodig binnen de al bestaande 30 en 60 km/uur gebieden. Hierbij moet worden gedacht aan het instellen van een maximumsnelheid van 30 of 60 km/uur in verblijfsgebieden, het aanleggen van aanvullende snelheidsbeperkende maatregelen en het accentueren van gelijkwaardigheid. Binnen de verblijfsgebieden (erftoegangswegen) wordt vanuit het principe Duurzaam Veilig geen verder onderscheid gemaakt in wegcategorieën. Dit betekent niet dat de erftoegangswegen allemaal dezelfde verschijningsvorm kennen. Afhankelijk
van
bijvoorbeeld
de
aanwezigheid
van
een
busroute,
fietsroute,
hoge
parkeerdruk, de ligging in de wijk en gebiedskenmerken worden verschillende wegprofielen en inrichtingsvormen toegepast. Dit is altijd maatwerk. De wegen die de meeste prioriteit verdienen wat betreft optimalisatie zijn weergegeven op afbeelding 7.3.3. Dit zijn de wegen waar regelmatig een hogere snelheid dan de toegestane is gemeten en wegen die veelvuldig worden genoemd door aanwonenden met betrekking tot een hoge snelheid van het autoverkeer.
41
Afbeelding 7.3.3.; Optimalisatie inrichting bestaande verblijfsgebieden
Fasering inrichting conform categorisering Het inrichten van alle wegen conform het principe duurzaam veilig vraagt om relatief grote financiële investeringen. Projecten voor het inrichten van wegen conform het principe duurzaam veilig worden door de gemeente Hattem voornamelijk gekoppeld aan onderhoud van wegen en riolering (volgens het ‘werk met werk’-principe). Daar waar nodig wordt per locatie onderzocht of onderhoud in tijd naar voren gehaald kan worden of dat in een specifieke situatie tijdelijke maatregelen genomen kunnen worden om verkeersonveilige situaties veiliger te maken. Natuurlijk sturen Wat betreft de inrichting van de openbare ruimte gaat de voorkeur uit naar integrale oplossingen passend binnen de context van de openbare ruimte. Een inrichting die niet alleen is gericht op de verkeerskundige wensen maar ook een meerwaarde is wat betreft beleving, kwaliteit en functionaliteit. Een gedeelde en integraal ingerichte openbare ruimte stimuleert in veel gevallen het gewenste gedrag en daardoor een beperking van de gereden snelheid, wat de veiligheid van alle verkeerdeelnemers ten goede komt.
42
Aanpak knelpunten Naast de weginrichting conform de wegencategorisering zijn er altijd (actuele) knelpunten die vragen om een infrastructurele ingreep. Het kan zijn dat de weg en/of het kruispunt is ingericht conform de geldende richtlijnen en principes van duurzaam veilig en toch nog als onveilig wordt ervaren. Afhankelijk van het dynamische uitvoeringsprogramma dient binnen de context van de algemene beleidsopgaven ruimte te zijn om in te spelen op concrete knelpunten en maatwerk als oplossing mogelijk zijn. In het participatietraject is door inwoners van Hattem een lijst met knelpunten opgesteld. De belangrijkste knelpunten die betrekking hebben op verkeersonveiligheid en niet binnen het kader van de wegencategorisering (en overgangspunten) worden opgepakt, zijn hieronder weergegeven.
Paaltjes en obstakels langs en op fietspaden.
Overbodige en/of foutieve bebording
Rotonde Geldersedijk – Burgemeester Bijleveldsingel. De fietsoversteek is gevaarlijk, zicht op fietsers is niet altijd goed.
Uitrit Nieuwstad op Nieuweweg. Slecht zicht door geparkeerde voertuigen.
Rotonde Nieuweweg/Hoopjesweg/Apeldoornseweg inclusief aansluiting Stationslaan. Slecht zicht op fietsers en ontbrekende voorzieningen voor voetgangers.
Kruispunt Nieuweweg – Verlengde Parklaan. Slecht zicht, druk punt dat dicht op rotonde ligt, gevaarlijke oversteek voor fietsers.
Snelheid (doorgaand) autoverkeer in verblijfsgebied, langparkeren bezoekers centrum. Voorbeelden van deze locaties zijn de Lippenoordweg, de Hilsdijk, het Vijzelpad en de Grote Gracht. Opgaven Verkeersveiligheid, Infrastructuur Herinrichten wegen en kruispunten centraal verblijfsgebied (gefaseerd van 50 naar 30 km/uur Dorpsweg, Vechtstraat, Bijleveldsingel e.a.) Herinrichten Apeldoornseweg (gebiedsontsluitingsweg) van een weg buiten naar binnen de bebouwde kom (inclusief kruispunten) Optimalisatie inrichting bestaande 30 en 60 km/uur gebieden (gekoppeld aan onderhoud) Aanpak knelpunten (buiten de categorisering) waar snelle actie mogelijk is (quick wins)
43
7.4
Gedragsbeïnvloeding (educatie en voorlichting) Het grootste deel van de verkeerongevallen (95%) is toe te schrijven aan een menselijke fout, direct of indirect. De overige 5% wordt veroorzaakt door mankement aan het voertuig of een mankement aan de weg. Het beïnvloeden van verkeersgedrag is een van de manieren waarop de verkeersveiligheid vergroot kan worden. Actieplan educatie Hattem sluit in de komende jaren op het gebied van educatie aan bij de landelijke lijn voor verkeereducatie. Dit houdt in dat in Hattem de focus van educatie ligt op de onderwerpen die landelijk ook spelen. Hierbij kan gedacht worden aan onderwerpen als verlichting, gebruik social media tijdens verkeerdeelname (afleiding in het verkeer), alcohol- en drugsgebruik in het verkeer, etc. In de educatie is het van belang de boodschap goed af te stemmen op de doelgroep. Voor jongeren kan dit bijvoorbeeld gebruik van de mobiele telefoon op de fiets zijn en voor basisschoolkinderen een project als ANWB Streetwise. Om in te kunnen spelen op de actuele knelpunten en aandachtspunten,
kan het een actieplan
gedragsbeïnvloeding een hulpmiddel zijn. Schoolomgeving De veiligheid rondom scholen is en blijft een belangrijk onderwerp. Bij het verkeersveiliger maken van de schoolomgeving wordt (naast een duurzaam veilige weginrichting) primair ingezet op gedragsbeïnvloeding. Gezamenlijk met verkeersouders, schooldirectie, VVN en gemeente wordt getracht een verkeersveilige schoolomgeving te realiseren. Hoofddoel is en blijft: weggebruikers (veelal de ouders, maar ook kinderen) bewustmaken van de noodzaak zich verkeersveilig nabij (basis)scholen te gedragen. Dit kan in praktijk gebracht worden door bijvoorbeeld afspraken te maken over het halen en brengen, parkeren en stimuleren van fietsgebruik en lopen (door te belonen) en het vertonen van filmpjes ter verduidelijking van situaties.
De knelpunten in de schoolomgeving doen zich met name voor tijdens het halen en brengen van kinderen. Een autoluwe schoolomgeving waarbij in ieder geval niet wordt geparkeerd vlak voor de ingang van de school kan bijdragen aan de veiligheid. Daarnaast is een goede wachtruimte voor de ouders belangrijk, waarbij ouders ook hun fiets op een goede manier kunnen parkeren. Het instellen van verkeersmaatregelen ter regulering van het verkeer, zoals eenrichtingsverkeer, heeft niet de voorkeur vanwege de kortdurende aard van de overlast (met name in de morgen en middag rondom aanvang en uitgaan van scholen).
44
Bij de aanpak van verkeersonveiligheid rondom scholen wordt altijd eerst ingezet op een gezamenlijke aanpak van het gedrag en het maken van onderlinge afspraken. Indien de afspraken worden nagekomen en dit toch onvoldoende effect sorteert wordt bekeken of aanvullende juridische maatregelen en/of handhaving kunnen bijdragen aan de oplossing van de problemen. Pas als deze stappen niet leiden tot een (structurele) verbetering worden aanvullende infrastructurele maatregelen overwogen zoals het instellen van een schoolzone (markering
en
straatmeubilair)
of
een
andere
vorm
van
het
verbeteren
van
de
herkenbaarheid van de school. Communicatie De gemeente kan een actievere rol spelen in de communicatie en voorlichting rondom nieuwe ruimtelijke plannen, herinrichtingen en verkeersgerelateerde maatregelen. Voor deze nieuwe situaties kan het van belang zijn met toekomstige gebruikers in gesprek te gaan over het gewenste verkeersgedrag. Hoe de communicatie rondom projecten, maatregelen et cetera wordt vormgegeven wordt bepaald in samenspraak met het team communicatie. Opgaven Verkeersveiligheid, Gedragsbeïnvloeding Opstellen
jaarlijks
actieplan
verkeerseducatie
(aandacht
besteden
aan
landelijke
onderwerpen, maar ook specifiek aan onderwerpen die in Hattem spelen) Structurele communicatie betreffende nieuwe plannen en situaties vanuit gemeente. Aanpak veilige schoolomgeving i.s.m. scholen, VVN (Regionaal) en het Verkeersplatform.
7.5
Verkeersregels en handhaving Handhaven van verkeersregels en het opleggen van sancties als deze regels worden overtreden is een taak van de politie en BOA’s. De gemeente Hattem heeft zich de wens de inzet van handhaving in de toekomst te kunnen beperken. Voorwaarde daarvoor is dat projecten
en
maatregelen
die
uit
dit
GVVP
voorvloeien
dusdanig
moeten
worden
vormgegeven dat verkeersgedrag van de weggebruiker hierdoor op een positieve manier beïnvloed wordt. De inrichting van de openbare ruimte en educatie zijn, zoals hiervoor beschreven, de basis voor gedragsverandering in het verkeer. Handhaving wordt alleen ingezet wanneer gedragsbeïnvloeding op andere wijze niet mogelijk is of als een sterke combinatie kan worden gemaakt met een stukje educatie bijvoorbeeld op buurtniveau. Buurtacties Samen met buurtbewoners en de politie (en eventueel andere stakeholders zoals de regionale VVN) gaan we meer acties uitvoeren om het verkeersgedrag in de buurten te verbeteren en de leefbaarheid te verhogen. Burgers kunnen hiervoor de gemeente benaderen maar ook VVN. Voorbeelden van te combineren acties zijn: Handhaving en voorlichting politie Uitdelen flyers aan weggebruikers (door buurtbewoners) Inzet snelheidsdisplay (smiley) Activiteit kinderen (straatspeeldag o.i.d.)
45
Om een positief resultaat te bereiken is het belangrijk om dit samen met de buurt of de stad op te pakken en te evalueren. Een combinatie van acties werkt beter en langduriger dan losse incidentele acties. Om de buurtacties te versterken en structureel onderdeel uit te laten maken van het beleid is naast de gemeentelijke inzet (als coördinator) een jaarlijks budget nodig voor onder andere materiaal). Opgaven Verkeersveiligheid, Handhaving Coördineren buurtacties i.o.m. VVN, Verkeersplatform en de politie
46
8
Bereikbaarheid en toegankelijkheid Naast verkeersveiligheid is een goede bereikbaarheid en toegankelijkheid voor alle verkeersdeelnemers een belangrijke voorwaarde voor een goed en toekomstbestendig verkeer- en vervoersysteem.
8.1
Ambitie De gemeente Hattem heeft de ambitie om de bereikbaarheid voor fietsers te verbeteren. Het is een gezonde en duurzame vervoerwijze die op de schaal van Hattem potentie heeft. Ook specifieke aandacht verdient de toegankelijkheid voor voetgangers, met name ouderen en mindervaliden. Voor deze groep is ook het behoud van een goed en passend OV van belang. Wat betreft de bereikbaarheid per auto wordt vooral ingezet op een behoud van de bestaande (afwikkelings)kwaliteit van het wegennet. Uitdagingen liggen met name op het (regionale) hoofdwegennet.
8.2
Fietsverkeer In Hattem is de laatste jaren al veel geïnvesteerd in het fietsnetwerk. De ambitie is het niveau van bereikbaarheid verder uit te breiden en het fietsverkeer te stimuleren, zodat deze een volwaardig alternatief vormt en blijf voor de auto (op korte ritten). Comfortabele, snelle, directe, duidelijke en herkenbare fietsroutes en goede voorzieningen, afgestemd op ontwikkelingen als de elektrische fiets, zijn daarin een belangrijke sleutel. Fietsnetwerk Het fietsnetwerk van Hattem bestaat in principe uit alle wegen en paden die opengesteld zijn voor fietsverkeer. Een aantal wegen en paden in Hattem wordt intensief gebruikt door fietsers en deze zijn daarom aangemerkt als hoofdfietsroute. De hoofdfietsroutes zijn logische routes in het netwerkt binnen Hattem, maar vormen ook verbindingen naar omliggende gebieden. De basis voor het netwerk van hoofdfietsroutes is gelegd in het GVVP van 1997. Op basis van recente inzichten en ontwikkeling (Gelders Fietsnetwerk) is dit in het kader van dit GVVP uitgebreid en aangepast. De hoofdfietsroutes zijn in figuur 8.2.1. weergegeven.
47
Afbeelding 8.2.1; Fietsnetwerk Hattem
48
Inrichting en vormgeving hoofdfietsroutes Het gebruik van de hoofdfietsroutes in Hattem moet aantrekkelijk zijn voor de fietser. Het fietsnetwerk in Hattem wordt door veel verschillende fietsers gebruikt. Hattem kiest daarom de koers om de hoofdfietsroutes integraal te beschouwen, wat inhoud dat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen utilitaire en recreatieve fietsroutes. Naast een goede infrastructuur wordt ook gekeken naar beleving, voorzieningen langs de route en mogelijkheden voor overstap- en rustpunten. Ook moet rekening worden gehouden met nieuwe soorten fietsen. De elektrische fiets is bezig met een opmars en deze opmars gaat de komende jaren doorzetten. Bij de inrichting van het fietsnetwerk, hoofdfietsroutes en ook de stallingsmogelijkheden dient aandacht geschonken te worden aan de elektrische fiets. Specifiek aandachtspunt hierbij is de opkomst van de Speedpedelec, een fiets die sinds 2017 in de bromfiets categorie hoort en binnen de bebouwde kom daarom op de rijbaan fietst. Om een bepaald niveau van comfort te bieden in het fietsnetwerk is een wensbeeld voor de inrichting van het fietsnetwerk en de hoofdfietsroutes opgesteld. Een goede inrichting van het fietsnetwerk en fietsroutes voldoet aan de volgende kenmerken:
Fietspaden worden zoveel als mogelijk uitgevoerd in asfaltverharding en voldoen wat betreft breedte en inrichting zoveel mogelijk aan de landelijk geldende richtlijnen;
Hoofdfietsroutes liggen bij voorkeur in de voorrang, maar dit is geen vereiste. In Hattem is veiligheid op de fietsroute belangrijker dan de voorrang van de fietsroute.
Daar waar hoofdfietsroutes samenvallen met woonstraten wordt het aandeel autoverkeer beperkt en het parkeren zodanig geregeld dat overlast voor fietsers wordt beperkt.
Op kruispunten en oversteken wordt gezorgd voor voldoende zicht van de automobilist op de fietsers.
Aansluiten op andere fietsnetwerken Hattem heeft een goede aansluiting op het fietsnetwerk van Zwolle en De Veluwe. Het blijft echter van belang de aansluiting verder uit te bouwen en aan te blijven sluiten bij de ontwikkelingen van het netwerk in Zwolle en het achterland van De Veluwe. Hattem heeft daarnaast de intentie om de komende jaren nauw betrokken te zijn bij de verkenning naar een snelfietsroute tussen Apeldoorn en Zwolle. Aandachtspunten in het fietsnetwerk Het optimaliseren van het fietsnetwerk conform de landelijke richtlijnen (van het CROW) gebeurt veelal op het moment dat onderhoud wordt gepleegd aan de wegen en paden. Een aantal specifieke aandachtspunten die bij voorkeur vooruitlopend op het onderhoud moeten worden opgepakt zijn:
De aansluiting van het fietspad op de spoorbrug op de Geldersedijk;
De fietsroute vanaf de spoorbrug richting het centrum van Hattem door de wijk Assenrade. Op deze route dient ook de Burgemeester Bijleveldsingel op een veilige wijze overgestoken te worden;
Schoolfietsroutes
De fietsroutes vanuit de (te ontwikkelen) gemengde wijk Het Veen;
De breedte van het fietspad Roseboomspoor. Op een aantal plekken is het pad smal en maken ook voetgangers gebruik van het pad.
49
Inrichting fietsroute over de Novalieweg. De route wordt in de praktijk door veel fietsverkeer gebruik, maar was in het vorige fietsnetwerk niet opgenomen.
Situatie rondom rotonde Apeldoornseweg – Nieuweweg en het nabij liggende kruispunt Nieuweweg – Verlengde Parklaan. Dit is een complexpunt met meerdere knelpunten voor overstekende fietsers.
Fietsstroken langs Hessenweg (gedeelte binnen de bebouwde kom) zijn smal. Mogelijk onderzoek naar gescheiden fietspad in twee richtingen.
Toepassen rood asfalt en aandacht voor zichtbaarheid op oversteken in de voorrang (o.a. bij de rotondes).
Stallingsmogelijkheden Naast
een
goede
inrichting
van
het
fietsnetwerk
is
het
aanbieden
van
goede
stallingsmogelijkheden belangrijk voor het stimuleren van fietsgebruik. Het beschikbaar hebben van gemakkelijke, veilige en ordelijke stallingen is essentieel. Voor het aantal benodigde plaatsen om een fiets te stallen en de manier waarop dit vormgegeven kan worden zijn richtlijnen opgesteld door het CROW (Publicatie 291, Leidraad fietsparkeren). Naast voldoende capaciteit is het tevens van belang goede voorzieningen te realiseren en deze op de juiste locaties aan te bieden. Bij de keuze voor een locatie dienen de volgende stelregels in acht te worden genomen. Stallingen worden optimaal gebruikt indien ze:
Niet ver van de bestemming liggen (maximale loopafstand van 50 meter);
Aan de aanvoerroutes worden gesitueerd;
Duidelijk zichtbaar en als zodanig herkenbaar zijn;
Qua vormgeving voldoen aan de wensen van de parkeerder.
Uit het participatietraject zijn geen grote knelpunten naar voren gekomen met betrekking tot het parkeren van fietsen buiten het centrum. Bij de meeste voorzieningen zijn voldoende stallingsmogelijkheden aanwezig. Als aandachtspunt is genoemd dat niet alle stallingen in het centrum van Hattem goed te vinden zijn en daardoor minder (of op sommige momenten helemaal niet) worden gebruikt. Fietsparkeren geschiedt vaak rondom de kerk op de Markt in het centrum. Naast het aanbieden van voldoende stallingen spelen nog andere ontwikkelingen een rol in het fietsparkeren. De toename van het aantal elektrische fietsen vraagt om mogelijkheden voor het opladen van de accu en er dient rekening te worden gehouden met het gewicht van de elektrische fiets (wat betreft type beugels/stallingen). Opgaven Bereikbaarheid en toegankelijkheid, Fietsverkeer Optimaliseren inrichting hoofdfietsroutes conform de eisen/kenmerken, gekoppeld aan onderhoud. Aanpakken
specifieke
knelpunten
op
het
netwerk
van
hoofdfietsroutes
(zie
aandachtspunten). Veelal is hier een koppeling met de aanpak van aandachtspunten op het gebied van veiligheid mogelijk. Onderzoek
uitvoeren
naar
verbeterpunten
locatie,
gebruik
en
vindbaarheid
van
fietsenstallingen in het centrum. Het fietsnetwerk van Hattem goed aansluiten op het fietsnetwerk van Zwolle en er wordt actief meewerkt aan de verkenning van de fietssnelweg Zwolle - Apeldoorn
50
Kerkstraat Hattem zomer 2016
Gasthuisplein Zwolle januari 2018
51
8.3
Gemotoriseerd verkeer Bereikbaarheid regio De directe nabijheid van de A50 en de A28 maakt dat Hattem goed bereikbaar is vanuit de regio. De verbindingen tussen het regionale hoofdwegennet, de kern Hattem en omliggende kernen hebben voldoende kwaliteit om de bereikbaarheid ook op termijn te waarborgen. De afwikkeling op de snelwegen zelf is een aandachtspunt. Het aantal incidenten en de filevorming op de A28 en A50 nemen toe. Tijdens files op de A50 en de A28 wordt de route Hessenweg – Vechtstraat – Burgemeester Bijleveldsingel en Geldersedijk als sluiproute gebruikt. Op die momenten levert dit sluipverkeer overlast op voor de omgeving (zie ook leefbaarheid).
Het
is
belangrijk
deze
problematiek
kenbaar
te
blijven
maken
bij
Rijkswaterstaat, de wegbeheerder van de snelwegen. Afwikkeling verkeer in Hattem Binnen de gemeente Hattem zijn geen locaties waar zich dagelijks structureel vertragingen of files voordoen tijdens de spits. Op een aantal wegen is het druk, maar de doorstroming van het verkeer is over het algemeen goed. De ontwikkeling in Hattem zijn niet van dien aard dat verwacht wordt dat het afwikkelingsniveau op bepaalde punten onacceptabel wordt. Het weggedeelte van de Bevrijdingsweg en Nieuweweg inclusief kruispunt bij de Shell en rotonde Nieuweweg/Hoopjesweg/Apeldoornseweg verdient in dit kader wel aandacht wat betreft monitoring van het afwikkelingsniveau (blijft dit voldoende in de toekomst). Circulatie centrum De bereikbaarheid van het centrum van Hattem met de auto is meer gerelateerd aan de parkeermogelijkheden dan aan de doorstroming op de wegen. Voor bewoners en mensen die echt in het centrum moeten zijn met de auto wordt die mogelijkheid geboden. Bezoekers worden
echter
bij
voorkeur
zoveel
mogelijk
afgevangen
op
de
goed
bereikbare
parkeerterreinen aan de randen van het centrum (zie 8.4). In het project voor de revitalisering van de Binnenstad wordt in 2018
de parkeer- en bereikbaarheidsdiscussie
nader uitgewerkt .
Markt Hattem zomer 2018
52
Opgaven Bereikbaarheid en toegankelijkheid, Gemotoriseerd verkeer Bij Rijkswaterstaat een actieve lobby blijven voeren over de problematiek van sluipverkeer bij file op de A28 en A50. Monitoren afwikkeling kruispunt Shell (Stationslaan, Nieuweweg) Parkeren en bereikbaarheid uitwerken binnen kader project Binnenstad fase 2
8.4
Parkeren Goede parkeervoorzieningen (qua ligging en aantal) zijn een belangrijke voorwaarde voor een goed bereikbare binnenstad van Hattem. Ditzelfde geldt voor parkeervoorzieningen bij de sportvoorzieningen op het Achterveen (Konijnenbergerweg e.o). Voor leefbare wijken is het daarnaast van belang dat ook in de woonstraten de vraag en het aanbod van parkeren in balans is. In het algemeen zijn nabij basisscholen in woonwijken op de piekmomenten van halen en brengen onvoldoende parkeercapaciteit aanwezig. Parkeernormen In december 2013 is gezamenlijk met de gemeenten Elburg, Oldebroek en Nunspeet de Nota Parkeernormen opgesteld. In deze nota staan de normen weergegeven voor het toetsen van de
parkeercapaciteit
die
dient
te
worden
gerealiseerd
in
nieuwbouwsituaties,
na
functiewijzigingen en na verbouwingen. De normen in de nota zijn gebaseerd op de parkeerkencijfers die door het CROW zijn vastgesteld en vervolgens gespecificeerd naar de situatie van de vier gemeenten op de Noord-Veluwe. De verwachting is dat in 2018 nieuwe richtlijnen worden gepubliceerd door het CROW. Hierin is onder meer rekening gehouden met diverse ontwikkelingen met betrekking tot parkeren, zoals de opkomst van deelauto’s en elektrische voertuigen (laadpalen) maar ook de invloed van de Omgevingswet. De nota parkeernormen moet in dit kader de komende jaren geactualiseerd worden. Uitgangspunt hierbij is en blijft dat de ontwikkelingen geen parkeeroverlast mogen veroorzaken in de omgeving. Het is aan de initiatiefnemer om aan te tonen hoe dat (duurzaam) gerealiseerd kan worden. Parkeren centrum In het centrum van Hattem is een blauwe zone van kracht, waarbij de maximale parkeerduur beperkt is tot maximaal 1 uur (in parkeergarage 2 uur) . Deze blauwe zone is van kracht op maandag, dinsdag, woensdag, donderdag en zaterdag van 9.00 – 18.00 uur en op vrijdag van 9.00 – 21.00 uur. Daarnaast zijn in en rondom het centrum ‘witte’ parkeervakken beschikbaar voor bezoekers van het centrum die langer dan 1 uur willen parkeren. Problematiek rondom parkeren komt met name voort uit de verdeling van verkeer over de beschikbare parkeerterreinen.
Zo is parkeerterrein Bleek regelmatig (over)vol en het parkeerterrein bij de jachthaven vaak minder goed gebruikt.
De beschikbaarheid van
parkeerplekken lijkt in en rondom het centrum geen probleem te zijn, de optimalisatie van de vindbaarheid en verdeling over de beschikbare parkeerterrein verdient de aandacht. Daarnaast blijft het van belang dat de parkeersituatie in het centrum periodiek wordt 53
gemonitord om verschuivingen in de parkeerbehoefte en andere problematiek tijdig te signaleren en in te kunnen grijpen. Hierbij dient ook aandacht besteed te worden aan het verdringingseffect naar de schil rondom het centrum (zie onder andere gebied rondom Hof van Blom) en aan de behoefte van inwoners van de binnenstad
Parkeerplaats De Bleek zomer 2017
Parkeren in woonwijken Met name in de oudere woonwijken, die voor de jaren 80 zijn ontwikkeld, komen problemen voor met betrekking tot de aanwezige parkeercapaciteit. Het aantal parkeerplaatsen, dat vroeger is gerealiseerd, is veelal niet meer voldoende om de parkeervraag ten gevolge van meer autobezit op te vangen. Om de parkeerproblemen in de (oudere) wijken op te lossen, is geen pasklaar antwoord beschikbaar maar moet maatwerk worden geleverd in overleg met bewoners en belanghebbenden. In eerste instantie wordt bij een klacht de problematiek geobjectiveerd d.m.v. kencijfers en/of onderzoek. Als er een probleem is dan worden oplossingen gezocht in de volgorde: Informele afspraken tussen gebruikers van de ruimte; Formele afspraken (regulering) om overlast te voorkomen (regulering); Infrastructurele aanpassingen (gecombineerd met onderhoud). Voor de aanleg van parkeerplaatsen wordt gezocht naar mogelijkheden om dit te combineren met onderhoudswerkzaamheden. Vanwege de vaak beperkte ruimte in de oudere wijken, kan de parkeercapaciteit niet zomaar worden uitgebreid. De afweging tussen, groen, speelruimte, wegprofiel en parkeerruimte moet integraal worden gemaakt. Parkeren bij voorzieningen Knelpunten in het parkeren bij voorzieningen doen zich met name voor bij scholen en sportvoorzieningen, zoals bij de bestaande basisscholen en de sportvoorzieningen aan de Konijnenbergerweg.
Problematiek met parkeren bij scholen en voorzieningen hebben vaak onveilige situaties met jonge verkeersdeelnemers tot gevolg. Hiervoor dient voldoende aandacht te zijn. Opgaven Bereikbaarheid en toegankelijkheid, Parkeren Actualisatie Nota Parkeernormen (eventueel met regio) Monitoren van de parkeersituatie in en rondom het centrum, bij scholen en voorzieningen. Verbeteren verwijzing (op straat en online) parkeerterreinen rondom centrum (ook looproutes hierbij betrekken)
54
8.5
Hulpdiensten De toegankelijkheid en beschikbaarheid van wegen voor hulpdiensten is van groot belang voor onze veiligheid. De openbare ruimte vraagt enerzijds om een inrichting die ervoor zorgt dat de snelheid van verkeer wordt geremd. Anderzijds mag de inrichting van de openbare ruimte in noodgevallen niet leiden tot een belemmering voor de hulpdiensten. Juist een inrichting waarbij de context van de ruimte maximaal wordt benut en op een natuurlijke manier het gewenste snelheidsgedrag wordt afgedwongen vraagt in minder mate om fysieke snelheidsremmers zoals drempels. Om de balans te zoeken en behouden tussen de uitrukroutes en aanrijdtijden van de hulpdiensten en een verkeersveilige inrichting is overleg en afstemming met de hulpdiensten bij een nieuwe ontwikkeling, herinrichting of reconstructie noodzakelijk. Opgave Bereikbaarheid en toegankelijkheid, Hulpdiensten Structureel overleg met hulpdiensten bij aanpassingen aan openbare ruimte (om de negatieve effecten op de doorgang en bereikbaarheid zo minimaal mogelijk te houden)
8.6
Voetgangers De 8 – 80 regel Aandacht voor de belangen van voetgangers is erg belangrijk. Elke verplaatsing begint en eindigt te voet. Daarnaast is voor een groot deel van de mensen, zoals kinderen en ouderen, deze manier van verplaatsen het enige reële alternatief. De ruimte voor voetgangers in de openbare ruimte is nog (te) vaak een sluitpost. Zorg dragen voor een ontwerp van de buitenruimte
vanuit
het
oogpunt
van
de
voetganger
maakt
de
openbare
ruimte
toegankelijker, functioneler en veelal fraaier. Het toepassen van de 8-80 regel een hierbij een prima maatstaf. De 8 – 80 regel houdt in dat het ontwerp van infrastructuur voor voetgangers goed is als het veilig en comfortabel gebruikt kan worden door iemand van 8 en van 80 jaar. Verbeteren en waarborgen Problematiek met betrekking tot voorzieningen voor voetgangers heeft vooral te maken met missende schakels in het voetgangersnetwerk, schade aan de voetpaden en onjuist gebruik van
deze
voorzieningen.
Een
aantal
voetgangersvoorzieningen in Hattem te
speerpunten
om
verbeteren en te
de
kwaliteit
van
de
waarborgden zijn hierna
weergeven:
Bij nieuwe ontwikkelingen dienen de geldende landelijke richtlijnen in acht te worden genomen Daarbij dient de focus niet alleen te liggen op ruimte voor de voetgangers in het ontwerp, maar ook op de plaatsing van straatmeubilair en vlakheid en stroefheid bestrating (dit is nog te vaak een blinde vlek);
Bij het uitvoeren van groot onderhoud aan infrastructuur dient aandacht besteed te worden
aan
het
verbeteren
en
optimaliseren
van
de
voorzieningen
voor
voetgangers;
Aanpak acute knelpunten. In het participatietraject dat heeft plaatsgevonden voorafgaande aan het opstellen van dit GVVP zijn diverse knelpunten aangedragen. De knelpunten zijn in te delen in knelpunten met betrekking tot infrastructuur (ontbrekende schakels, lastige oversteekbaarheid) en tot onjuist gebruik van de voetgangersvoorzieningen (plaatsen van obstakels op het voetpad). 55
Knelpunten Veel van de knelpunten voor voetgangers hebben te maken met het oversteken, al dan niet bij een zebrapad. Hier wordt in de volgende alinea op ingegaan. Andere knelpunten betreffen het netwerk en de ruimte voor de voetgangers: -
Beperkte ruimte voor voetgangers Kamperhoeve (relatie parkeren op trottoir)
-
Ontbreken voorziening
voor
voetgangers
op
bijvoorbeeld de
Hilsdijk, Vijzelpad,
Parallelweg Geldersedijk en de Grote Gracht; -
Geen
voorzieningen
voor
voetgangers
bij
rotonde
Nieuweweg/Hoopjesweg/
Apeldoornseweg; -
Beperkte en krappe oversteekvoorzieningen Konijnenbergerweg richting Burgemeester van Heemstralaan
Zebrapaden Zebrapaden dragen bij aan een goede oversteekbaarheid van drukke wegen. Een zebrapad is echter niet per definitie een veilige oversteekvoorziening. Dit laatste blijkt ook wel uit de vele opmerkingen over de bestaande zebrapaden. Voor de toepassing van zebrapaden wordt een aantal regels gehanteerd (gebaseerd op landelijke richtlijnen). In beginsel worden zebrapaden alleen toegepast op ontsluitingswegen en niet in verblijfsgebieden. Binnen de verblijfsgebieden kan je in principe overal veilig oversteken (lage snelheid, weinig verkeer). Bij de afweging (of uitzondering) dienen de volgende voorwaarden in acht te worden genomen: -
Is er sprake van een drukke weg die voetgangers moeten oversteken (>4.000 motorvoertuigen/ etmaal, of >320 motorvoertuigen in een spitsuur)?
-
Is sprake van een geconcentreerde (en zichtbare) looproute van voetgangers (meer dan 100 voetgangers tussen 7:00 en 19:00) die verspreid over de dag oversteken?
-
Zijn er gebruikers met een mobiliteitshandicap en is er sprake van een kwetsbare doelgroep?
Als toepassing van een zebrapad op basis van het voorgaande wenselijk wordt geacht dan dient deze zoveel mogelijk te voldoen aan de hiervoor geldende ontwerprichtlijnen (zichtbaar, beperkte oversteeklengte et cetera). In dit kader is het goed om de bestaande zebrapaden te gaan toetsen op legitimiteit en vormgeving. Opgaven Bereikbaarheid en toegankelijkheid, Voetgangers Structureel meer aandacht voor wensen voetgangers in ontwerpproces en bij onderhoud Aanpak knelpunten ruimte voor de voetganger Hanteren beleidsregels afweging nieuwe zebrapaden Onderzoek legitimiteit en vormgeving bestaande zebrapaden
56
8.7
Openbaar vervoer De rol van de gemeente met betrekking tot routering, tarieven en frequentie van het openbaar vervoer is zeer beperkt. Dit wordt grotendeels bepaald door de concessieverlener Provincie Gelderland. De afgelopen jaren is een trend in versobering van het openbaar vervoer in Nederland waar te nemen. In Hattem heeft dit geleid tot het verdwijnen van de buslijnen die door de kern van Hattem liepen. Hattem ligt op de verbinding tussen Zwolle en de Veluwe (gebied Wapenveld, Heerde en Epe), een verbinding waar het reizen met de trein niet mogelijk is. De rol die de gemeente Hattem op zich kan nemen is die van een actieve lobby bij de Provincie Gelderland om aan te blijven dringen op een passende uitvoering van het openbaar vervoer in Hattem. De gemeente heeft wel invloed op het bereikbaar maken en houden van haltevoorzieningen. Door haltes goed bereikbaar te maken en bijvoorbeeld goede stallingsmogelijkheden te bieden, kan de drempel voor het gebruik van het openbaar vervoer verlaagd worden. Aandacht voor bereikbaarheid van de haltes voor mindervaliden is hierin een belangrijk aandachtspunt. Aanvullend vervoer Door het verdwijnen van de buslijnen door de kern van Hattem woont een groot deel van de inwoners van Hattem niet meer op loopafstand van een bushalte.
De daarbij toenemende groep reizigers die niet meer in staat is zelf auto te rijden of te fietsen, zorgt voor een vraag naar aanvullend vervoer tussen woning en bushalte. Aanvullend vervoer of vervoer op maat is voor deze doelgroep essentieel om nog gebruik te kunnen maken van het openbaar vervoer. Inwoners worden door de gemeente uitgedaagd om initiatieven op het gebied van aanvullend openbaar vervoer te ontplooien. Voorbeeld hiervan is de buurtbus Hattem – Zalk – Kampen (www.buurtbuswilsumzalk.nl). Buurtbus Wilsum Zalk
Basismobiliteit Onder de noemer basismobiliteit is in 2016 gestart met nieuwe regionale vormen van openbaar vervoer en doelgroepenvervoer. Hattem participeert in de regio Stedendriehoek. Met de regionale vervoerscentrale Plus OV (www.ovplus.nl) worden mensen vervoerd volgens vaste routes, op vaste dagen en tijdstippen. Denk hierbij aan het leerlingenvervoer en het dagbestedingsvervoer. Ook de doelgroep die geen gebruik kunnen maken van eigen vervoer of openbaar vervoer worden vervoerd met OVplus. Basismobiliteit is een groeimodel
57
die in de toekomst meer vormen van (aangepast) openbaar vervoer gaat bedienen, naast het reguliere openbaar vervoer. In augustus 2016 is gestart met het leerlingenvervoer in de gemeente Apeldoorn. Daarna volgden een proef voor dagbestedingsvervoer met één grote zorgaanbieder. En sinds 1 januari 2017 is het Wmo-vervoer overgenomen van de provincie Gelderland (het voormalige regiotaxivervoer). En sinds augustus 2017 is het leerlingenvervoer en het vervoer naar instellingen voor dagbesteding en dagbehandeling voor alle aangesloten gemeenten georganiseerd. Opgaven Bereikbaarheid en toegankelijkheid, Openbaar vervoer Actieve lobby vanuit gemeente om bestaande niveau van openbaar vervoer in stand te houden en mogelijk uit te breiden. Onderzoek naar mogelijkheden om haltevoorzieningen te optimaliseren (stallingen, abri’s informatie, toegankelijkheid). Stimuleren initiatieven op het gebied van aanvullend lokaal openbaar vervoer
58
8.8
Smart Mobility en Beter Benutten Hattem sluit aan bij activiteiten op het gebied van de nieuwe thema’s Smart Mobility en Beter Benutten, die in de regio Zwolle- Kampen worden uitgerold. Beide activiteiten hebben als doel de beschikbare wegcapaciteit zo optimaal mogelijk te benutten en daarmee de noodzaak voor realisatie van nieuwe infrastructuur te beperken of geheel te voorkomen.
Smart Mobility betreft ‘een doos vol mogelijkheden’.
59
9
Leefomgeving Een goede leefomgeving, nu en in de toekomst is belangrijk voor het welzijn van de Hattemers. Het beperken van hinder, een optimale leefbaarheid, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit staan hierbij centraal
9.1
Ambitie In hoofdstuk 6 zijn de ambities op het gebied van leefbaarheid, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit uiteengezet. Meer gebruik van duurzame (schone) verplaatsingswijzen leidt tot minder hinder en een betere leefomgeving. Daarnaast zijn lopen en fietsen ook gezond. Ook het beperken van de hinder door doorgaand verkeer is een speerpunt in Hattem daar waar het gaat om een betere leefomgeving. Ten slotte is het maken van integrale keuzes ten aanzien van de openbare ruimte belangrijk om te voorkomen dat het verkeer een te dominante rol vervult binnen die ruimte. De publieke ruimtes moeten vooral ook multifunctionele en prettige verblijfsruimtes zijn.
9.2
Elektrische voertuigen De trend in transitie van voertuigen die gebruik maken van een verbrandingsmotor met fossiele brandstof naar elektrisch aangedreven voertuigen is al enige tijd gaande. De trend gaat zich in de toekomst doorzetten. Het aantal voertuigen dat elektrisch wordt aangedreven neemt toe. De verduurzaming van het wagenpark leidt tot minder hinder en een gezondere leefomgeving. De infrastructuur dient wel aangepast te worden aan de toenemende behoefte voor het opladen van accu’s waarmee voertuigen worden aangedreven. Deels gebeurt dit op particulier terrein en deels in de publieke ruimte. Op dit moment worden elektrische laadpalen in afstemming met Allego geplaatst wanneer deze door een e-rijder worden aangevraagd en de nabijheid van een laadlocatie ontbreekt. Daarnaast wil de gemeente een nog meer uitnodigende rol op dit terrein vervullen.
9.3
Doorgaand (sluip)verkeer Een prettige en veilige leefomgeving wordt beïnvloed door de hoeveelheid doorgaand verkeer dat gebruikt maakt van de wegen in die leefomgeving. Hattem heeft een doorgaande route (route Geldersedijk, Nieuweweg, Apeldoornseweg) die regelmatig gebruikt wordt door doorgaand verkeer. Om de overlast en hoeveelheid verkeer te beperken wordt van twee kanten ingestoken (push and pull). Centraal in de woonkern van Hattem wordt met de nieuwe categorisering van wegen het verblijfkarakter
opgewaardeerd
inprikkers/entrees
bestaan
uit
en
de
functie
van
gebiedsontsluitingswegen
de
weg
die
vervolgens
afgewaardeerd. overgaan
De in
erftoegangswegen. In dit gebied ligt het accent op veen prettige leefomgeving waar met name alleen verkeer aanwezig is dat een bestemming of herkomst heeft in de kern van Hattem. Met deze ingreep wordt het minder aantrekkelijk voor doorgaand verkeer om gebruik te maken van deze route.
60
Aandachtspunt in het verminderen van doorgaand verkeer is daarnaast het effect van (grote) incidenten op de A28 tussen knooppunt Hattemerbroek en Zwolle. Door filevorming op de A28 en de A50 neemt het sluipverkeer in de kern van Hattem toe, wat zorgt voor overlast en files in de kern van Hattem. Het gebruik van ‘slimme’ navigatiesystemen dragen bij aan het ontstaan van deze problematiek. De navigatiesystemen zoeken constant naar snellere alternatieven en verwijzen verkeer daarbij regelmatig via het onderliggend wegennet. De moeilijkheid hier is dat de navigatiesystemen de snelste weg voor de individuele weggebruiker zoeken en daar het algemeen belang kunnen schaden. De gemeente Hattem blijft de problematiek aankaarten bij Rijkswaterstaat, de beheerder en eigenaar van de A28 en A50 en beheerders van kaart- en navigatiesystemen. Hierin kan mogelijk samenwerking gezocht worden met westelijk gelegen buurgemeente(n), die dezelfde problematiek ervaren.
9.4
Stimuleren lopen en fietsen Het stimuleren van gezonde en duurzame verplaatsingen (t.o.v. autoritten) doen we door een veilige en comfortabele infrastructuur te realiseren voor fietser en voetganger (zie hoofdstukken 7 en 8). Naast deze infrastructurele component is ook marketing een effectief middel om een verschuiving in de modal-split te bewerkstelligen (de verdeling van het verkeer over de vervoerswijzen wordt de modal split genoemd) . Hattem leent zich wat betreft omvang uitstekend door verplaatsingen met de fiets. Er zijn veel voorbeelden van hoe met name grotere steden aandacht besteden aan de marketing van de fiets als vervoermiddel. In grote steden zijn hiervoor wellicht ook meer aanknopingspunten maar ook op de schaalgrootte van Hattem kunnen acties worden ontplooid die het gebruik van de fiets in een positief daglicht plaatsen. Een sterk punt van Hattem is in deze onder andere de recreatieve waarde, potentie en de kwaliteit van het landschap, maar ook de korte ligging op Zwolle in het licht van woon-werk- en schoolverkeer (utilitair fietsverkeer) Samen met de partners (fietsersbond, regio, fietsenwinkel et cetera) moeten plannen worden uitgewerkt hoe in de gemeente Hattem het gebruik van de fiets als vervoermiddel kan worden vergroot.
Mogelijkheden zijn een jaarlijkse fietsdag (met verschillende acties), specifieke acties richting de scholen en/of bedrijven en het aanbieden van laadvoorzieningen voor elektrische fietsen. Hierbij dient eveneens de link te worden gelegd naar de beleidsvelden recreatie, toerisme en sport.
9.5
Ruimtelijke kwaliteit De leefbaarheid in de gemeente is mede afhankelijk van de ruimtelijke kwaliteit. Er wordt daarom gestreefd naar een mooie en multifunctionele openbare ruimte. Een ruimte die meer is ingericht op het verblijven en de wensen van het langzame verkeer en minder op een snelle doorstroming van het (grote) gemotoriseerde verkeer. De mens is de maat der dingen en
niet
de
auto.
Geconditioneerd
verkeersgedrag
is
niet
als
vanzelfsprekend
het
uitgangspunt maar sociaal menselijk gedrag. Minder scheiding verkeer, een gedeelde ruimte
61
In de verblijfsgebieden wordt, daar waar het gebruik en de ruimtelijke context er om vragen of het toelaten, gestreefd naar een gedeelde ruimte. Een ruimte met minder scheiding van verkeer die door iedereen op een meer flexibele manier is te gebruiken. Het appelleren aan het sociale gedrag van de weggebruiker en meer aandacht voor omgeving en landschap in het
ontwerp
zijn
hierbij
uitgangspunt.
Bij
voorgenomen
reconstructie,
onderhoudswerkzaamheden, ontwikkelingen en binnen nieuwe plannen wordt bekeken of deze principes kunnen worden toegepast. Wijk- en buurtgerichte aanpak De gemeente zet de komende jaren sterk in op participatie bij nieuwe plannen en verbeteropgaven in de openbare ruimte. Niet alleen geïnitieerd vanuit het stadhuis maar de wijken en buurten in, om samen met inwoners en gebruikers de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren en te vergroten, én verkeersproblemen aan te pakken. De inzet is om met gezamenlijke inspanningen een zo groot mogelijk resultaat te bereiken. Het behalen van breed maatschappelijk draagvlak bij oplossingsrichtingen staat voorop. Op buurt- en wijkniveau kunnen vaak met kleine aanpassingen grote winsten worden behaald (Quick Wins). In het uitvoeringsprogramma voor het GVVP zal dit nader worden uitgewerkt Opgaven Leefomgeving, Duurzaamheid, Leefbaarheid, Ruimtelijke kwaliteit Faciliteren van en ondersteunen in de realisatie van laadinfrastructuur voor auto’s en fietsen. De problematiek van (spits) sluipverkeer blijvend onder de aandacht houden bij de wegbeheerder van de A50 en de A28. Stimuleringsacties opzetten voor duurzame verplaatsingen per fiets en te voet. Wijk- en buurtgerichte aanpak in Uitvoeringsprogramma GVVP
62
Bijlage 1: Kaart en tabel met aangedragen knelpunten 34
33 4
82 41
88 6 78
9
99 100
52 67
6 26
93 5
3 9 54 38 87
97 51 86 71 68 7510130 64 63 16 19
74
6
57 69 53 102
13 39
72 85 84
44 919062 2 70 56 5560 5 1 29 36 58 28 10 27 32 76 49 31 59 46 73 24 3 81 17 14 72 48 50 15 8
45 8 1 96
47
11
79 66
18
98 7
35
80
49
Positief punt
49
Aandachtspunt
49
Veel genoemd aandachtspunt
12 20 25 77 92
94 10 89
65 22 42
4 23
40 95
21
43
61 83
62
Nr.
Locatie Aandachtspunt 1 Hogenkamp, wegvak Inritconstructies horen niet in verblijfsgebied, te hoog, oncomfortabel 2 Hessenweg, fietsoversteek Onveilig voor fietsers, uitzicht slecht, waarom geen voorrang voor fiets (uniform) 3 Geldersedijk, rotonde Uitzicht op fietsoversteek is slecht, suggestie voorrang omdraaien 4 Zuiderzeestraatweg, kruising Geldersedijk Onveilig voor auto's en fietsers, zicht bij bunker 5 Oude Kerkweg, wegvak Sluipverkeer bij file op A50, onveilig, hoge snelheid, suggestie eenrichtingsverkeer, geluidsoverlast A50 6 Vijzelpad, Groeneweg, fietsoversteek Fietsers uit de voorrang is niet logisch 7 Oude Kerkweg, kruising Van Meerveltweg Onveilige kruising door hoge snelheid en slecht zicht door heg, mogelijk een plateau? 8 Nieuweweg, kruising Verlengde Parklaan Onveilig voor fietsers, komen uit twee richtingen in voorrang, slecht zicht, mogelijk rotonde 9 Hanze, kruispunt Waalstraat Kruispunt te smal, uitzicht slecht door komgrens(bord), voorrangsituatie slecht 10 Koestraat Onveilig door te hard rijden 11 Bevrijdingsweg, oversteek voetgangers Verkeerslichten en zebrapad is vreemde combinatie, aan zijde bushalte ontbreekt oversteek, kruispunt blokkeert bij rood licht 12 Nieuweweg, oversteek Veenrand Illegale oversteek door fietsers, onveilig 13 Geldersedijk Olifantenpaadje thv haven 14 Verlengde Parklaan, kruising Stadslaan, Stationslaan Slecht zicht op fietsers
op fietspad, uit twee richtingen, lastige oversteek 15 Stationslaan, richting kruising Nieuweweg Auto's moeten lang wachten, slecht zicht door borden 16 Dorpsweg, versmalling/oversteek bij school Auto's op fietsstrook door versmalling, oversteek verplaatsen zuidelijk, remt wel de snelheid! 17 Verlengde Parklaan, oversteek zebra Auto's stoppen niet voor zebra, slecht zichtbaar 18 Dorpsweg, hele wegvak Druk, veel vrachtverkeer, hoge snelheid, gevaar voor fietsers, weinig oversteekplaatsen, nieuwe ontsluiting? 30km?, versmalling? 19 Hessenweg, Bijlenveldsingel, route Sluipverkeer, vrachtverkeer (ontwijken A50), snelheid hoog, maatregelen nodig 20 Nieuweweg, rotonde Geen voorziening voetgangers, slecht zicht op fietsers 21 Konijnenbergerweg Weg is te druk voor functie, te veel sportfuncties, drempels hier niet gewenst.
22 Hezenbergweg, knip Knip niet los zien van knip Kanaaldijk ivm drukte Konijnenbergerweg, knip discutabel 23 Konijnenbergerweg, kruising Apeldoornseweg Slecht zicht op verkeer vanuit Wapenveld door Abri, druk met sporters 24 Verlengde Parklaan Snelheid en intensiteit te hoog, fietspad en fietsstroken is onduidelijk 25 Stadslaan, knip Heroverwegen knip irt intensiteit Verlengde Parklaan en omrijden Apeldoornseweg, 1 toegang is te weinig 26 Oude Kerkweg, buurt Geluidsoverlast van de A50 27 Nieuweweg, uitrit De Bleek Slecht zicht, hoge snelheid, gevaarlijk, oversteek liever bij verkeerslichten 28 Grote Gracht Zuidelijke deel twee richtingen maken ivm bereikbaarheid Oliemolen 29 Centrum rondom kerk Bestrating niet comfortabel voor fietsers en ouderen, niet duidelijk dat je er niet in mag met auto 30 Dorpsweg, kruising Hessenweg Zebrapaden slecht zichtbaar vanaf Hessenweg, auto' s rijden door, onveilig! 31 Nieuweweg, voetpad oostkant Veel fietsers maken illegaal gebruik van voetpad, onveilig 32 Parkeerterrein De Bleek Druk tijdens evenementen maar ook doordeweek, werkers elders parkeren 33 Carpoolplek Zuiderzeestraatweg Slecht onderhouden, gaten in de weg 34 Geldersedijk Onveilig voor fietsers, grote tractoren, weinig ruimte, fietspad gewenst 35 Jachthaven, parkeerterrein Wordt weinig gebruikt, duidelijk maken dat dit ook openbaar terrein is 36 Nieuweweg, verkeerslichten oversteek
Door onnodig stilstaan voor verkeerslichten veel geluid- en stankoverlast, ook slecht zichtbaar vanuit bocht 36 Nieuweweg, verkeerslichten oversteek Onlogische oversteek vanaf Bleek. Voetgangers pakken oversteek Zeeman 37 Hoenwaard, achter brug Mogelijk parkeren (grasbeton) voor evenementen ter ontlasting rest stad 38 Geldersedijk 50 km/uur is hier niet geloofwaardig, er wordt sneller gereden, onveilig en geluidsoverlast 39 Fietspad/parallelweg Geldersedijk Weinig ruimte voor voetgangers, onveilig, hier en daar slecht onderhouden, 30 km/uur van maken 40 Konijnenbergerweg, fietsoversteek Fiets hier niet in de voorrang is onlogisch 41 Viaduct spoor Geldersedijk Fietsgleuf te steil, fietsroute over brug te ver omrijden vanaf Geldersedijk 42 Hazenakker Foutparkeren door sporters, parkeerterrein ligt te ver weg, handhaven! 43 Oranje Nassaulaan Waarom geen verplicht fietspad, fietsers op rijbaan gevaarlijk, er wordt snel gereden, situatie bij scouting onveilig 44 Parallelweg Bevrijdingsweg Auto's rijden hier "illegaal" over het fietspad (staan er wel borden?) 45 Fietspad Roseboomspoor Fietspad is te smal, graag breder, steeds meer bromfietsers op dit pad 46 Uitrit Nieuwstad Slecht zicht door geparkeerde auto's, onveilig voor fietsers 47 Hessenweg, kruising Vierakker Snelheid hoog, onveilig voor fietsers 48 Spoorstraat Te hoge snelheid en te weinig parkeren, brede weg 49 Grote Gracht