CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 Ruimtelijke Onderbouwing IJsseldijk.pdf

Commissie I Ruimte & Duurzaamheid 25 januari 2021, gemeente HattemBij agendapunt: Ontwerp-vvgb. Dijkverbetering IJsseldijk Apeldoorns kanaal21.403 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

4.1.2

Beschermde soorten

Uitvoering van de voorgenomen maatregelen heeft, afhankelijk van het daadwerkelijk voorkomen van de soorten, mogelijk een negatief effect op beschermde soorten. De mogelijke effecten bestaan uit het verlies van verblijfplaatsen of aantasting van vliegroutes: verlies van jaarrond beschermde nestplaatsen door het kappen van bomen (onder andere buizerd, havik en bosuil), aantasting of verstoring van verblijfplaatsen (onder andere das, boommarter en eekhoorn) door het kappen van bomen, het eventueel slopen van (een) woning(en) of het aanleggen van dijktracés. Voor beschermde soorten moet in ieder geval rekening gehouden worden met algemene broedende vogels, bijvoorbeeld door de werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren of het werkterrein voorafgaand aan het broedseizoen ongeschikt te maken. 2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

26

Projectgerelateerd

Voor beschermde soorten moet in ieder geval rekening gehouden worden met algemene broedende vogels, bijvoorbeeld door de werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren of het werkterrein voorafgaand aan het broedseizoen ongeschikt te maken. Aanvullend onderzoek naar vleermuizen (verblijfplaatsen en vliegroutes), steenmarter en gierzwaluw heeft plaatsgevonden in 2019 [8]. De te vellen bomenrijen hebben een zekere betekenis als foerageergebied van vleermuizen, maar die betekenis is niet zodanig groot dat het vellen door aantasting van foerageergebied een risico vormt voor het voortbestaan van vleermuispopulaties. De te vellen bomenrijen hebben geen wezenlijke functie als vliegroute van vleermuizen. Met betrekking tot kleine marterachtigen neemt de geschiktheid van het gebied iets af als gevolg van de dijkverbetering, omdat binnen het ruimtebeslag van de nieuwe dijk variatie verloren gaat en er een eenvormiger en kaler dijktalud voor terugkomt. Dit gebied beslaat mogelijk een (klein) deel van meerdere territoria van kleine marterachtigen. Er is mogelijk sprake van aantasting van rust- en voortplantingsplaatsen. Hiervoor is een ontheffing nodig. Door het aanbrengen van kleinschalige landschapselementen en beheer kan de geschiktheid van het leefgebied behouden blijven.

4.1.3

Houtopstanden

Voor de dijkverbetering moeten in totaal circa 60 bomen in de bomenrijen langs het Apeldoorns Kanaal verdwijnen en circa 0,3 hectare aan bosjes/houtopstanden. Een deel hiervan ligt in de Groene Ontwikkelingszone, waardoor conform de Omgevingsverordening van de Provincie Gelderland extra compensatie nodig is. Dit betekent dat in totaal circa 73 bomen in bomenrijen moeten worden herplant en 0,4 hectare bos moet worden herplant. Nu sprake is van een ruimtelijke ingreep kan herplant niet op dezelfde locatie plaatsvinden. Er is een ontheffing herbeplanting op andere grond nodig. Deze ontheffing wordt aangevraagd. Er is zicht op verlening van deze ontheffing.

4.2

Bodem

Er is een verkennend bodemonderzoek [3] uitgevoerd voor het project. Uit het verkennend bodemonderzoek blijkt dat er in het hele onderzoeksgebied geen indicaties zijn van het voorkomen van puntbronnen of sterke verontreinigingen. Bij het realiseren van de maatregelen ‘constructie’ en ‘grond’ zal met name nieuwe grond aangevoerd worden om de dijk te verhogen en te verschuiven in oostelijke richting. Positieve of negatieve effecten op de bodemkwaliteit zijn er bij de uitvoering van de dijkverbetering niet. In de wetgeving is geregeld dat de bodemkwaliteit niet mag verslechteren. Dus ook bij grondverzet voor de dijkversterking (af- en aanvoer) mag de bodemkwaliteit wettelijk niet verslechteren. De op te brengen grond bij zowel de maatregel ‘constructie’ als de maatregel ‘grond’ zal minimaal gelijke kwaliteit hebben.

4.3

Water

Hoogwaterveiligheid Het buitendijks gelegen gebied tussen de dijk en de IJssel is rivierkundig benoemd als stroomvoerend deel van de rivier. Het verwachtte effect op de afvoercapaciteit van de rivier is deels op kwantitatieve wijze en deels op kwalitatieve wijze, middels een gevoeligheids- en haalbaarheidsanalyse, beoordeeld. Daarbij zijn met name twee aspecten uit het rivierkundig beoordelingskader 4.0 beschouwd, te weten: • Maatgevende Hoog Waterstand (MHW) in de as van de rivier. • Maatgevende Hoog Waterstand (MHW) buiten de as van de rivier. Voor de overige aspecten uit het rivierkundig beoordelingskader worden geen effecten verwacht. Op basis van dit onderzoek [4] is de verwachting dat maatregelen in de vorm van de maatregel ‘constructie’ geen effect hebben in de as van de rivier. Het ruimtebeslag van deze maatregel ter plaatse van het talud en de teen is slechts enkele decimeters. Voor de maatregel ‘grond’ is het verwachte effect op de waterstand minder dan 1 millimeter. Een waterstandsverhoging tot 1 millimeter in de as van de rivier

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

27

Projectgerelateerd

kan in de praktijk worden toegestaan. Deze maatregel kan een beperkt effect (2 millimeter) hebben langs de banddijk, net ten westen van het Bastion (buiten het projectgebied) wat met de dijkbeheerder besproken wordt. Binnendijks oppervlaktewater en grondwater Onder normale omstandigheden is er sprake van een grondwaterstroom vanuit de hogere delen van de rand van de Veluwe richting de IJssel. Gezien de sterk zandige ondergrond zal er ook sprake zijn van inzijging vanuit het kanaal in de ondergrond. De grondwaterstand reageert ook op hogere rivierwaterstanden van de IJssel. In dit gebied ligt de waterkering langs het Apeldoorns kanaal. In een globale verkenning van geohydrologische effecten is gekeken of diepere damwanden in de dijk effect kunnen hebben op de grondwaterstand en de kweldruk. Gezien de aanwezigheid van een dik zandpakket in de ondergrond zijn in het algemeen geen effecten te verwachten. Wel zijn lokaal kleilagen aanwezig omdat de ondergrond een gestuwde afzetting is. In het geval kunnen de damwanden tot in een kleilaag steken en is er een lokaal beperkt effect mogelijk van enkele centimeters verlaging van de grondwaterstand aan de oostzijde van de damwand. Dit komt doordat de kwelstroom vanuit de Veluwe en vanuit het kanaal deels wordt tegengehouden.

Versterkingsmaatregelen in de vorm van de maatregel ‘grond’ hebben naar verwachting geen effecten op de grondwaterstand. De maatregel ‘constructie’ heeft als effect een afname van de rivierkweldruk binnendijks bij hoogwater vanwege de diepere damwand langs het kanaal. Voor de bebouwing direct buitendijks hebben deze maatregelen mogelijk een geringe verandering in grondwaterstand tot gevolg.

4.4

Ruimtelijke kwaliteit

Voor het project is een ruimtelijk kwaliteitskader [5] opgesteld ten behoeve van de beoordeling van de verschillende alternatieven versus ontwerpen. In dit kader worden drie schaalniveaus gehanteerd, van groot naar klein: • landschap (hoe verhoudt de waterkering zich tot het landschap?); • tracé en profiel; • (bijzondere) elementen (zoals kunstwerken of aansluiting bij woningen). Het grote schaalniveau (landschap) is bij de beoordeling op ruimtelijke kwaliteit belangrijker dan het middelste schaalniveau (tracé en profiel) en dat is in de beoordeling op ruimtelijke kwaliteit weer belangrijker dan het schaalniveau van ‘elementen’. Het kader is opgebouwd vanuit kenmerken, waarden, kansen en knelpunten en heeft uiteindelijk geresulteerd in richtlijnen voor de inpassing. Bij de beoordeling van ontwerpen is de vraag in hoeverre kenmerken/waarden worden behouden of versterkt, er knelpunten worden opgelost en/of kansen benut; deze vragen zijn beantwoord door te toetsen aan de richtlijnen. Figuur 4.5 toont de opgestelde richtlijnen voor het schaalniveau landschap, de figuren 4.6 en 4.7 voor respectievelijk de schaalniveaus tracé & profiel en (bijzondere) elementen.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

28

Projectgerelateerd

Figuur 4.5: Richtlijnen ten aanzien van het schaalniveau landschap 1 Alleen de richtlijnen die in deze fase van het project beoordeeld konden worden en/of van toepassing zijn op de

twee maatregelen zijn weergegeven in onderstaande tabellen en meegenomen in de effectbeoordeling.

De maatregel ‘constructie’ voldoet in zeer hoge mate aan de richtlijnen ten aanzien van landschap, op één richtlijn na. Bij realisatie van deze maatregel is geen extra ruimte op de dijkkruin voor een wandelspoor. Ook de maatregel ‘grond’ voldoet in hoge mate aan deze richtlijnen. Bij realisatie van deze maatregel vormt de aanleundijk geen compacte dijk, vanwege het buitendijkse ruimtebeslag. Op de eerste richtlijn scoort deze maatregel dus wel negatief.

Figuur 4.6 Richtlijnen ten aanzien van het schaalniveau tracé en profiel

De maatregel ‘constructie’ voldoet aan de richtlijnen ten aanzien van tracé en profiel, op één richtlijn na. Met deze maatregel volgt de dijk bij de Hezenbergersluis niet de lijn parallel aan het kanaal. De maatregel ‘grond’ voldoet in mindere mate aan de richtlijnen ten aanzien van tracé en profiel. Bij deze maatregel is de waterkering geen eenduidige eenheid met één kruin, maar zijn er twee kruinen. Ook vormt de waterkering geen eenheid meer met de kanaaloever, omdat ze een verschillend profiel hebben. Met deze maatregel volgt de dijk bij de Hezenbergersluis niet de lijn parallel aan het kanaal.

Figuur 4.7: Richtlijn ten aanzien van het schaalniveau (bijzondere) elementen 2 Alleen de richtlijnen die in deze fase van het project beoordeeld konden worden en/of van toepassing zijn op de

twee maatregelen zijn weergegeven in onderstaande tabellen en meegenomen in de effectbeoordeling. 3 Alleen de richtlijnen die in deze fase van het project beoordeeld konden worden en/of van toepassing zijn op de

twee maatregelen zijn weergegeven in onderstaande tabellen en meegenomen in de effectbeoordeling.

De maatregel ‘constructie’ voldoet aan de richtlijn ten aanzien van (bijzondere) elementen: de dijk blijft herkenbaar. De maatregel ‘grond’ voldoet niet aan deze richtlijn, omdat de dijk niet goed herkenbaar is vanwege benodigd maatwerk bij woningen. In het Definitief Ontwerp van de dijkverbetering is daarom een laagte opgenomen tussen de huidige en nieuwe dijk, waarmee de herkenbaarheid van de nieuwe dijk wordt vergroot.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

29

Projectgerelateerd

4.5

Archeologie

In het proces dat doorlopen is zijn de verschillende alternatieven ook getoetst op de effecten op archeologische waarden. Voor het plangebied zijn meerdere archeologische onderzoeken uitgevoerd. Er is een archeologisch vooronderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd door RAAP [6]. Het bureauonderzoek heeft geresulteerd in een gedetailleerde archeologische verwachtingskaart voor het gehele onderzoeksgebied (Figuur 4-1 Archeologische verwachtingskaart). In het plangebied zijn zones aanwezig waarvan de archeologische waarde reeds is vastgesteld (AMK-terreinen en historische relicten zoals huisterp, Grift en Kloostercomplex St. Hieronymus). Daarnaast zijn er zones met een bepaalde archeologische verwachting (hoge, middelmatige of lage verwachting). Ook zijn er zones aanwezig waar er door eerdere bodemverstoringen (o.a. Apeldoorns Kanaal en hogedruk aardgasleiding) geen archeologische resten meer te verwachten zijn. Voor een zone waar de grond is opgehoogd, geldt tot slot een onbekende archeologische verwachting.

Figuur 4-1 Archeologische verwachtingskaart

Effectbepaling Bepalend voor effecten op archeologische waarden zijn a) vergravingen van de bestaande bodem (waardoor archeologische vondsten zouden kunnen worden verstoord) en b) significante verlagingen van de grondwaterstand (waardoor archeologische vondsten zouden kunnen gaan oxideren en daarmee zouden worden aangetast). Onderstaande tabel toont de archeologische verwachting en doorkruising van AMK terrein/historische relicten per dijksegment.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

30

Projectgerelateerd

Effecten Zowel de maatregel ‘constructie’ als de maatregel ‘grond’ heeft effecten op archeologische waarden in het gebied. Figuur 4.9. toont de archeologische verwachting en doorkruising van AMK terrein/historische relicten per dijksegment. Segment

Maatregel

Archeologische verwachting

AMK-terrein / historische relicten

3

Grond

Onbekende en lage verwachting

Geen

4

Constructie

Hoge verwachting

Geen

5

grond

Lage verwachting

Geen

Figuur 4.9: Archeologische verwachting en doorkruising AMK terrrein/historische relicten per dijksegment

De twee bekende AMK-terreinen (huisterp en kloosterterrein Hulsbergen) liggen, evenals de historische relicten Kloostercomplex St. Hieronymus en de Grift, ter hoogte van dijksegment 2 binnen de gemeente Heerde en zijn voor deze ruimtelijke onderbouwing niet relevant. In het kader van archeologie zijn voor het deel gelegen in de gemeente Hattem van belang de constateringen voor de dijksegmenten 3, 4 en 5. Binnen dijksegment 3 is sprake van een grondoplossing. De ingreep is een bodemingreep groter dan 100 m² maar de ingreep is niet dieper dan 0,5 m. Voor dit segment is dan geen archeologisch onderzoek benodigd conform de archeologienota Hattem (2009, herzien in 2015). Op dijksegment 4 wordt de maatregel ‘constructie’ uitgevoerd, waar een hoge verwachtingswaarde geldt (zie figuur 4.11). De ingreep is dieper dan 0,5 m maar niet groter dan 100 m². ook voor dit segment is dan geen archeologisch onderzoek benodigd conform de archeologienota Hattem.

Figuur 4.10: Hoge archeologische (oranje), middelmatige (geel) en lage(groen) verwachtingswaarde op dijksegment 4 ter hoogte van landgoed de Hezenberg.

Ter hoogte van segment 5 is sprake van een grondoplossing. Hier geldt een lage archeologische verwachting. De huidige dijk wordt afgegraven en ten oosten van de oude dijk weer opgebouwd. Op de locatie waar de oude dijk wordt weggegraven wordt conform het advies van de Archeologische Dienst Zwolle, een doorsnede (Profielopname) van de dijk gemaakt. Op die wijze kan informatie worden verkregen over de aanleg en exacte fasering van de dijk.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

31

Projectgerelateerd

4.6

Woon-, werk- en leefmilieu

Er zijn twee aspecten onder dit criterium: uitzicht en leefgenot en verkeer.

4.6.1

Uitzicht en leefgenot

De dijkverbetering kan invloed hebben op het uitzicht van woningen aan de dijk. Het gaat om het uitzicht over de dijk richting het kanaal en om het uitzicht richting de uiterwaard. Dergelijke effecten treden vooral op bij traject 2 en 3 waar woningen op dijkhoogte aanwezig zijn, maar ook voor de woningen op de Hezenberg (zicht in zuidelijke richting). Een dijk direct voor de huizen kan een beperking van het uitzicht opleveren, maar indien over de dijk heen gekeken kan worden is de invloed mogelijk beperkt. Een dijk op enige afstand van de huizen beperkt het zicht op het landschap erachter. Alleen indien de dijk op grote afstand zou liggen zou dit effect beperkt zijn; dit is echter niet aan de orde. Zicht vanuit woningen over de dijk op het kanaal kan ook veranderen door de dijkverbeteringsmaatregelen. Een ander aspect is “leefgenot” bij de woningen. De dijkverbeteringsmaatregelen kunnen met maatwerkoplossingen worden ingepast bij elke woning zodanig dat een acceptabele situatie ontstaat, die echter mogelijk een vermindering van het leefgenot op het perceel met zich meebrengt. Per traject is een inschatting gemaakt van de gevolgen bij de woningen op het traject.

De maatregel ‘constructie’ (dijksegment 4) leidt tot enige beperking van het zicht op het kanaal (dijk circa 10 centimeter hoger), en kans op enige vermindering van het leefgenot op percelen door noodzakelijke inpassingsmaatregelen van de dijk. De maatregel ‘grond’ leidt op segment 5 naar verwachting niet tot effecten. Op segment 3 kan de maatregel leiden tot vermindering van het leefgenot op verschillende percelen door noodzakelijke inpassingsmaatregelen van de dijk. Daarnaast is er enige beperking van het zicht op het kanaal.

4.6.2

Verkeer

Er zijn twee aspecten onder dit criterium: de bereikbaarheid van bebouwing (woningen en bedrijven) en de verkeersveiligheid, beide in de situatie na realisatie van de dijkverbetering. Door aanleg van het grondlichaam (segment 3) zijn aanpassingen aan op- en afritten aan de orde. Deze beïnvloeden de bereikbaarheid van bebouwing echter niet. Speciale aandacht is er voor de bereikbaarheid van landgoed de Hezenberg. Dit landgoed betreft een GGZ-instelling, welke altijd bereikbaar dient te zijn met een ambulance. Met de inrichting van segment 3 en 4 (nabij Hezenbergerbrug) houdt het project hiermee rekening, waardoor er geen effecten zijn. De verkeersveiligheid kan op verschillende manieren worden beïnvloed: door zicht en door ruimte op de weg. De komst van een dijk kan ook de overzichtelijkheid van een weg verminderen. Op basis van dijkverbeteringsmaatregelen op/rond wegen en op- en afritten is een deskundigenoordeel gevormd. Bij de maatregel ‘constructie’ worden geen nadelige effecten verwacht. Omdat met de dijkverbetering hier ook het wegdek wordt vernieuwd, wordt verwacht dat de verkeersveiligheid toeneemt door nieuwe belijning en herprofilering van de weg. Bij de maatregel ‘grond’ blijven de effecten beperkt, omdat de weg blijft liggen.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

32

Projectgerelateerd

5

Uitvoerbaarheid

Bij een ruimtelijke onderbouwing moet ingegaan worden op de uitvoerbaarheid van de ontwikkeling. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid.

5.1

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

Ten behoeve van de maatschappelijke uitvoerbaarheid dient een planologische procedure te worden gevolgd, waarbij burgers en instanties hun mening kenbaar kunnen maken. Voortraject De dijkversterking is tot stand gekomen in nauw overleg en in samenspraak met de verschillende overheidsinstanties en de bevolking. Er zijn verschillende momenten geweest waarbij de bewoners zijn uitgenodigd om kennis te nemen van de plannen voor de dijkversterking. Het vooroverleg heeft uiteindelijk geresulteerd in een voorkeursalternatief. De goede voorbereiding van de dijkversterking geeft aanleiding om het plan niet voor inspraak ter inzage te leggen. Ruimtelijke onderbouwing Het ontwerpbesluit ligt, samen met deze ruimtelijke onderbouwing, gedurende zes weken voor eenieder ter inzage. Eenieder is in de gelegenheid om schriftelijk en/of mondeling zienswijzen naar voren te brengen. Participatie en samenwerking De verbetering van de primaire waterkeringen komen in Nederland tot stand feitelijk in drie fasen, namelijk de verkenningsfase, de planuitwerking en de realisatiefase. Bij deze fases zijn momenten van participatie en samenwerking. Deze elementen zijn inhoudelijk beschreven in de bijlage 1: Participatie en samenwerking bij Verbtering IJsseldijk Apeldoorns kanaal.

5.2

Economische uitvoerbaarheid

Naast de economische uitvoerbaarheid moet ook de economische uitvoerhaar worden aangetoond. Hierin zijn bepalend de grondexploitatieregeling en de financiële haalbaarheid van eventuele ontwikkelingen die het plangebied mogelijk maakt.

5.2.1

Kostenverhaal

Door bepalingen in de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) beschikken gemeenten over mogelijkheden om de kosten van het plan te verhalen. Het gaat hierbij om een grondexploitatieregeling. Hierbij valt te denken aan kosten voor het bouwrijp maken en kosten voor het plan. Daarnaast hebben gemeenten sturingsmogelijkheden, omdat in het geval van grondexploitatie door derden diverse eisen en regels gesteld kunnen worden. Indien sprake is van bepaalde bouwplannen, dient de gemeente hiervoor in beginsel een exploitatieplan vast te stellen. Van het vaststellen van een exploitatieplan kan worden afgezien als het verhaal van voornoemde kosten “anderszins verzekerd” is, bijvoorbeeld door overeenkomsten, en het stellen van eisen met betrekking tot kwaliteit en fasering niet noodzakelijk wordt geacht. Omdat deze ruimtelijke onderbouwing niet gaat om een bouwplan maar om de aanleg van infrastructuur en landschapselementen ten behoeve van de inrichting van het gebied als landschapspark. is er geen sprake van een exploitatieplanplicht.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

33

Projectgerelateerd

6

Conclusies

Op basis van deze verschillende onderdelen van deze ruimtelijke onderbouwing kunnen samengevat een aantal conclusies worden getrokken. De dijksegmenten 3,4 en 5 zijn getoetst aan het bestemmingsplan Uiterwaarden van de gemeente Hattem. Nu voor de realisering van de dijkversterking IJsseldijk een projectplan Waterwet is opgesteld, vervalt op basis van artikel 5.10 van de Waterwet de benodigde omgevingsvergunning voor werken en werkzaamheden, zoals genoemd in het bestemmingsplan Uiterwaarden. Uitgaande van het geldende Rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid kan worden vastgesteld dat de voorgenomen dijkversterking niet in strijd is met het geformuleerde beleid. Of anders gezegd het beleid staat deze ontwikkeling niet in de weg. De voorgenomen activiteiten ter verbetering van de IJsseldijk zijn daarnaast getoetst aan de omgevingsaspecten. In onderstaand overzicht (figuur 6.1) komen de verschillende omgevingsaspecten aan de orde. De conclusies per milieuaspect zijn weergegeven in onderstaande tabel. Natuur

Natura2000: Geen negatief effect i.v.m. ruimtebeslag en beperkt negatief effect (tijdelijk) i.v.m. verstoring (licht, geluid, trilling) voor gebieden Rijntakken en Veluwe. Stikstof:

Bodem

GNN: Compensatie of mitigatie nodig voor circa 2 ha voornamelijk kruiden- en faunarijk grasland. Beschermde soorten: Beperkt negatief effect op beschermde soorten, bestaande uit verlies van verblijfplaatsen, aantasting van vliegroutes, verlies van jaarrond beschermde nesten. Compensatie of mitigatie nodig voor aantasting verblijfplaatsen vleermuizen, nestplaatsen huismussen en rust- en voortplantingsplaatsen kleine marterachtigen. Houtopstanden: Compensatie of mitigatie nodig voor in totaal ca. 73 bomen in bomenrijen en 0,4 ha bos in de vorm van herplant. Geen effect op de bodemkwaliteit

Water

Gering negatief effect (ruimtebeslag en opstuwing tegen de banddijk) Geen effect

Ruimtelijke kwaliteit Archeologie en cultuurhistorie Woon-, werken leefmilieu:

Overall een positief effect op de schaalniveaus landschap, tracé en profiel en (bijzondere) elementen Geen negatief effect op archeologische en/of cultuurhistorische waarden Beperkt negatief effect op uitzicht en leefgenot als gevolg van inpassing van de dijk. Tijdelijk negatief effect op bereikbaarheid i.v.m. aanpassing op- en afritten Beperkt negatief effect op verkeersveiligheid d.m.v. maatwerk Tijdelijke negatief effect door aanbrengen damwand, kruinverhoging, grondtransporten

Figuur 6.1: Conclusie per omgevingsaspect

Gesteld kan worden dat de uitvoerbaarheid van een omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening (buitenplans) middels deze ruimtelijke ordening voldoende is aangetoond. Door het deels moeten verleggen van de dijk moeten de dubbelbestemming ‘Waterstaat – Waterkering’ en de vrijwaringszone worden aangepast aan het nieuwe profiel. Hier ontstaat strijdigheid met de regels van 2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

34

Projectgerelateerd

het bestemmingsplan Uiterwaarden. Omdat het bestemmingsplan geen binnenplanse afwijkings- of wijzigingsbevoegdheid kent, dient middels een omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening (buitenplans) voorzien te worden in deze aanpassing van de vrijwaringszone. Deze ruimtelijke onderbouwing maakt onderdeel uit van de vergunningaanvraag. Uiteindelijk zal de wijziging zijn beslag moeten vinden in een eerstvolgende herziening van het bestemmingsplan Uiterwaarden. De compensatie Gelders Natuurnetwerk (GNN) is vastgelegd in een compensatieplan (A2) welke onderdeel uitmaakt van de vergunningaanvraag en moet worden verankerd in een eerste herziening van het bestemmingsplan Uiterwaarden.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

35

Projectgerelateerd

7

Referenties

[1]

Royal HaskoningDHV, Natuurtoets dijkversterking Apeldoorns Kanaal inclusief passende beoordeling, finale versie 05-09-2019 Royal HaskoningDHV, Dijkverbetering IJsseldijk Apeldoorns Kanaal, Addendum passende beoordeling – ecologische effecten van stikstofdepositie, versie 1.0 18-05-2020 Royal HaskoningDHV, verbetering IJsseldijk Apeldoorns Kanaal, vaststellen milieukundige bodemrisico’s, finale versie 27-07-2016 Royal HaskoningDHV, Rivierkundige beoordeling DO verbetering IJsseldijk Apeldoorns Kanaal, v1.0, 28-05-2020 Royal HaskoningDHV, ruimtelijk kwaliteitskader verbetering IJsseldijk 5e en 6e pand Apeldoorns Kanaal, versie 2, 03-03-2017 RAAP, Verbetering IJsseldijk Apeldoorns Kanaal, Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek, eindversie Notitie 5544, 28-07-2016 Waterschap Vallei en Veluwe, Adviesnota Voorkeursalternatief IJsseldijk Apeldoorns Kanaal, versie 2.0, 07-12-2017 Van Bommel Faunawerk, onderzoek vleermuizen, steenmarter, huismus en gierzwaluw, definitieve versie 18-12-2019

[2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

36

Projectgerelateerd

Participatie en samenwerking Participatie en samenwerking bij Verbetering IJsseldijk Apeldoorns kanaal Inleiding De verbetering van primaire waterkeringen in Nederland komt tot stand in drie fasen, ingegeven door de systematiek van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) van de Rijksoverheid: •

een Verkenningsfase, waarin de opgave wordt verkend, alternatieven voor de verbetering worden overwogen, en een Voorkeursalternatief (VKA) wordt gekozen • een Planuitwerkingsfase, waarin het VKA wordt uitgewerkt tot een ontwerp waarmee een aannemer de verbetering kan realiseren, • de Realisatiefase van de dijkverbetering, afgerond met overdracht naar de dijkbeheerder. In de periode van 2016 tot 2018 heeft het waterschap de Verkenningsfase doorlopen voor de Verbetering IJsseldijk Apeldoorns Kanaal. Voorliggende ruimtelijke onderbouwing is een van de producten uit de Planuitwerkingsfase, die momenteel wordt doorlopen. De Realisatiefase is voorzien in de periode 20212022. Het proces dat heeft geleid tot het Voorkeursalternatief is hieronder samengevat; de inhoudelijke stappen zijn toegelicht in paragraaf 3.7. Het vervolgproces in de Planuitwerkingsfase is beschreven in paragraaf 3.8. Participatie en samenwerking met partners tijdens de Verkenningsfase Gedurende de Verkenningsfase heeft Waterschap Vallei en Veluwe intensief samengewerkt met overheidspartners, bewoners en belangenorganisaties. De overheidspartners (de Gemeenten Heerde en Hattem, de Provincie Gelderland, Rijkswaterstaat) zijn betrokken in een Ambtelijke en Bestuurlijke Begeleidingsgroep.

Vanwege de specifieke raakvlakken met het uitvoeringsprogramma Hattemerpoort is de Gelderse Natuur- en Milieufederatie toegevoegd aan de ambtelijke begeleidingsgroep. Bewoners, ondernemers en belangengroepen zijn vertegenwoordigd in de Bewonersgroep (klankbordgroep). De Bewonersgroep heeft het bestuur van het waterschap inhoudelijk advies gegeven over de tussenstappen in de Verkenning en over het Voorkeursalternatief. De Bewonersgroep heeft een positief advies afgegeven over het Voorkeursalternatief. Op een aantal momenten is de samenwerking geïntensiveerd tot een niveau van co-creatie, te weten: •

•

•

Het Ruimtelijk kwaliteitskader (RKK) is in drie werkoverleggen tot stand gekomen. Hierbij waren zowel bewoners als overheidspartijen vertegenwoordigd. Buiten de leden van de Bewonersgroep zijn ook enkele individuele bewoners uitgenodigd. De inbreng van de aanwezigen is vertaald naar het RKK, en vervolgens is actief teruggekoppeld wat er met ieders inbreng is gebeurd. In de belangrijke stap voorafgaand aan de keuze van het VKA (zie “Van oplossingen naar het Voorkeursalternatief” hieronder), is in een interactief werkoverleg met de ambtelijke begeleidingsgroep twee verschillende ontwerpen tot stand gekomen op basis van vijf onderliggende kansrijke alternatieven. Uit de twee ontwerpen is nadien het VKA samengesteld. Het VKA is samengesteld na advies van een expertteam, dat door de overheidspartners gezamenlijk is ingesteld om advies te geven over de ruimtelijke inpassing. Met dit advies heeft de ambtelijke begeleidingsgroep het VKA gedefinieerd.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

37

Projectgerelateerd

De bewoners en grondeigenaren die belang hebben bij een goede inpassing van de dijkverbetering zijn vanaf de start van de Verkenning bij het project betrokken. Bij hen zijn de belangen en wensen (zgn. klanteisen) geïnventariseerd en mogelijke nadelige gevolgen besproken. Er is een viertal rondes keukentafelgesprekken gehouden: • • • •

na de vaststelling van de vijf alternatieven; bij de beoordeling van de alternatieven; na vaststelling van de twee ontwerpen; na het advies van de bestuurlijke begeleidingsgroep over het VKA (waarin is aangegeven in welke mate aan belangen en wensen is voldaan). Daarnaast zijn er enkele inloopavonden georganiseerd voor de toelichting van de (tussen)resultaten van het project, met de gelegenheid om vragen te stellen en van gedachten te wisselen met de leden van het projectteam van het Waterschap. Het Voorkeursalternatief is samengesteld in samenwerking met de Ambtelijke Begeleidingsgroep van het project, waarin naast Waterschap Vallei en Veluwe ook de overheidspartners zijn vertegenwoordigd: de Gemeente Heerde, Gemeente Hattem, de Provincie Gelderland en Rijkswaterstaat. Het VKA is vervolgens voorgelegd aan de Bewonersgroep, die positief over het VKA heeft geadviseerd. Op 16 november 2017 heeft ook de Bestuurlijke Begeleidingsgroep (met de bestuurders van bovengenoemde overheden) een positief advies over het VKA gegeven. Op 21 februari 2018 is het Voorkeursalternatief vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Waterschap Vallei en Veluwe.

In het ontwerpproces dat heeft geleid tot het Voorkeursalternatief, is duidelijk geworden dat vooral bij de segmenten waar de grondoplossing wordt toegepast, op een aantal locaties maatwerk nodig is om de dijkverbetering op een goede manier in te passen in de omgeving. De belangrijkste maatwerklocaties zijn: • • • •

de erven van de woningen Kanaaldijk 88 en 89 het erf van de woning Kanaaldijk 7 de erven tussen de dijk en de woningen Kanaaldijk 1, 3 en 5 de hoogspanningsmast naast de dijk, ten noorden van De Hezenberg.

In de Planuitwerkingsfase is specifiek aandacht besteed aan deze maatwerklocaties, en zijn de dijkverbeteringsmaatregelen ter plaatse nader uitgewerkt. Participatie en samenwerking met partners tijdens de Planuitwerkingsfase In de Planuitwerkingsfase is het Voorkeursalternatief nader uitgewerkt en is de realisatie van de dijkverbetering voorbereid. Specifiek voor de maatwerklocaties is een participatieproces gevolgd dat bestond uit een aantal stappen: • • •

•

overleg met de bewoners c.q. eigenaren op de maatwerklocaties, voor het inventariseren van de belangen en wensen; een eerste ontwerpatelier, waarin samen met de bewoners/eigenaren de maatwerkoplossingen zijn verkend voor inpassing van de dijkverbetering op de betreffende locatie; onderzoek van deze oplossingen, bepalen van de consequenties (ruimtebeslag, effecten) en de haalbaarheid (m.n. toetsing van de mogelijkheden aan wet- en regelgeving) en afstemming hierover met het bevoegd gezag. De resultaten van dit nader onderzoek en de afweging van de maatwerkoplossingen zijn opgenomen in afwegingsnotities voor elk van de locaties. Deze notities zijn vervolgens gedeeld met de bewoners/eigenaren. een tweede atelier, waarin de afwegingsnotities zijn besproken, en feedback is opgehaald van de bewoners/eigenaren.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

38

Projectgerelateerd

•

de keuze van de uiteindelijke oplossing door Waterschap Vallei en Veluwe; deze keuze is vervolgens gedeeld en besproken met de bewoners/eigenaren. Aan de overleggen namen naast de bewoners/eigenaren vertegenwoordigers deel van Waterschap Vallei en Veluwe, de Alliantie en de Gemeente waarin de maatwerklocatie zich bevindt. Naast de gesprekken voor de maatwerklocaties zijn gesprekken gevoerd met alle overige grondeigenaren langs de dijk, die te maken krijgen met de dijkverbeteringsmaatregelen, hetzij tijdelijk tijdens de werkzaamheden, hetzij permanent wanneer grond verworven dient te worden voor de dijkverbetering. Doel van deze gesprekken is om tot minnelijke overeenstemming te komen. Ook is een aantal inloopavonden georganiseerd (in september 2020 door Corona noodgedwongen digitaal), waarin de dijkverbeteringsmaatregelen zijn toegelicht en er aan eenieder gelegenheid is geboden om vragen te stellen over het project. Bevoegd gezag en ambtelijke partners zijn bij het project betrokken middels een Ambtelijke Werkgroep Bevoegd Gezag (AWBG), een Ambtelijke Begeleidingsgroep (ABG) en een Bestuurlijke Begeleidingsgroep (BBG). Belangrijke besluiten, zoals over het Projectplan Waterwet en de hoofdvergunningen, zijn vooraf aan deze organen voorgelegd.

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

39

Projectgerelateerd

Compensatieplan GNN

2-9-2020

BG6356TPRP2009021711

40

RAPPORT Compensatieplan GNN Voor Verbetering IJsseldijk Apeldoorns Kanaal Klant:

Waterschap Vallei en Veluwe

Referentie: BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 Status:

Definitief/v2

Datum:

3-9-2020

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Chopinlaan 12 9722 KE GRONINGEN Water Trade register number: 56515154 +31 88 348 53 00 T info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W

Titel document: Compensatieplan GNN Ondertitel: Referentie: BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 Status: v2/Definitief Datum: 3-9-2020 Projectnaam: PDC IJss AK Projectnummer: BG6356 Auteur(s): J. Schepers

Opgesteld door: J. Schepers Gecontroleerd door: D. Grote Beverborg Datum: 21-07-2020 / DGB Goedgekeurd door: M. Logtenberg Datum: 22-07-2020 / ML

Classificatie Projectgerelateerd

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

i

Projectgerelateerd

Inhoud 1

Inleiding

1

1.1

Aanleiding

1

1.2

Doel

1

1.3

Leeswijzer

1

2

Beleidskader

3

2.1

Natuurnetwerk Nederland (Gelders Natuurnetwerk)

3

2.2

Groene Ontwikkelingszone

5

2.3

Beschrijving kernkwaliteiten en Ontwikkelingsdoelen GNN

5

2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4

Kernkwaliteiten deelgebied 169 natuur en landschap Ontwikkelingsdoelen deelgebied 169 omvorming en natuurontwikkeling Kernkwaliteiten deelgebied 155 natuur en landschap Ontwikkelingsdoelen deelgebied 155 omvorming en natuurontwikkeling

7 8 8 9

3

Compensatie GNN/GO

10

3.1

Ruimtebeslag

10

3.2

Voorwaarden aantasting GNN

16

3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.2.4

Groot openbaar belang Geen reële alternatieven Beperkingen negatieve effecten Compensatie

16 17 17 17

3.3

Aantasting natuurbeheertypen

17

3.4

Aantasting kernkwaliteiten

18

3.5

Compensatieopgave Gelders Natuurnetwerk

18

3.6

Locatie compenserende maatregelen

19

3.6.1

N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland

20

3.6.1.1

Beheer kruiden- en faunarijk grasland

20

3.6.1.2

Monitoring kruiden- en faunarijk grasland

20

3.6.2

N12.03 Glanshaverhooiland

20

3.6.2.1

Beheer glanshaverhooiland

21

3.6.2.2

Monitoring glanshaverhooiland

21

4

Conclusie

22

5

Referenties

23

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

ii

Projectgerelateerd

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

Waterschap Vallei en Veluwe is voornemens om een dijkversterking uit te voeren aan de IJssel op het dijktraject Wapenveld-Hattem (zie figuur 1-1), omdat deze niet meer voldoet aan de landelijk geldende veiligheidseisen die aan primaire waterkeringen worden gesteld. De waterkering moet daarom worden verbeterd en is daartoe opgenomen in het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Het Waterschap Vallei en Veluwe, heeft op basis van een in 2016 gestarte verkenning, in 2017 een Voorkeursalternatief (VKA) opgesteld. De dijkverbetering is opgenomen in het landelijke hoogwaterbeschermingsprogramma, en dient uiterlijk in 2022 te zijn uitgevoerd. Het VKA is uitgewerkt in een Projectplan Waterwet. Het plangebied is (deels) gelegen binnen de begrenzing van gebieden die zijn begrensd als Gelders Natuurnetwerk (GNN) en/of Groene Ontwikkelingszone (GO). Als gevolg van de dijkversterking vindt ruimtebeslag plaats op het GNN/GO. Deze rapportage, zal als onderdeel van het Projectplan Waterwet en de Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de Omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening (buitenplans), het effect van de ontwikkeling is op de kernkwaliteiten van GNN/GO toetsen en een compensatieopgave beschrijven.

1.2

Doel

Voor de primaire waterkeringen in Nederland, langs de grote rivieren en de kust, gelden veiligheidsnormen. Alle waterkeringen worden regelmatig getoetst aan deze normen, hierbij is de primaire waterkering langs het Apeldoorns kanaal tussen Wapenveld en Hattem afgekeurd. Het gaat om een traject van circa 2,7 kilometer. Omdat de kering niet voldoet, is de verbetering van de kering opgenomen in het landelijke HWBP. Het doel van het HWBP is dat in 2050 alle primaire keringen op een sobere en doelmatige wijze zijn versterkt, zodat deze voldoen aan de wettelijke normen zoals die zijn vastgelegd in de Waterwet en daarmee de waterveiligheid van Nederland wordt gewaarborgd. Om deze doelstelling te kunnen behalen is door Rijk en Waterschappen een uitvoeringsprogramma gemaakt. De Verbetering IJsseldijk Apeldoorns kanaal heeft sinds 2016 een vaste plek in de landelijke programmering. In het definitief programma 2017-2022 is vastgelegd dat de dijkverbetering uiterlijk in 2022 dient te zijn gerealiseerd. De maatregelen van de voorgenomen verbetering IJsseldijk zijn weergegeven in figuur 1-2. Voor ingrepen die geheel of gedeeltelijk vallen binnen het GNN en/of GO dient getoetst te worden of de ingreep gevolgen heeft voor de kernkwaliteiten.

De voorliggende rapportage betreft de toetsing van de voorgenomen dijkversterking aan GNN/GO waarna wordt aangegeven hoe invulling wordt gegeven aan eventuele compensatie als gevolg van aantasting, volgens de regels en voorwaarden die gesteld zijn in de vigerende Omgevingsverordening Gelderland.

1.3

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 van deze rapportage worden de beleidskaders die van toepassing zijn op dit project beschreven, verder worden de Kernkwaliteiten en Ontwikkelingsdoelen van de deelgebieden binnen het GNN en de GO, die deel uitmaken van het plangebied, beschreven. Hoofdstuk 3 bevat een berekening van het Definitief ontwerp met het ruimtebeslag en gaat in op de manier (locaties, oppervlakten en beheertypen) waarop de compensatieopgave wordt ingevuld. Vervolgens wordt het beheer en monitoring van de te compenseren gebieden beschreven. Tot slot volgt in hoofdstuk 4 een samenvattende conclusie.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

1

Projectgerelateerd

. Figuur 1-1. Ligging projectgebied.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

2

Projectgerelateerd

Figuur 1-2. Impressie van de werkzaamheden aan de IJsseldijk (groen betreft het aanbrengen van grond langs de oostzijde van de huidige dijk, blauw betreft het aanbrengen van een damwand aan de kanaalzijde).

2

Beleidskader

In dit hoofdstuk zijn de effecten van de voorgenomen ingreep getoetst aan het Gelder Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO).

2.1

Natuurnetwerk Nederland (Gelders Natuurnetwerk)

Bij ruimtelijke ontwikkelingen of ingrepen in of nabij het Natuurnetwerk Nederland is sprake van planologische bescherming via ruimtelijke procedures in het kader van de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Binnen het Natuurnetwerk Nederland is het ’nee, tenzij’-regime van toepassing. Plannen, projecten of handelingen worden volgens dit regime beoordeeld. Het ruimtelijke beleid is altijd gericht op ‘behoud, herstel en ontwikkeling van de wezenlijke waarden en kenmerken’, waarbij tevens rekening wordt gehouden met 3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

3

Projectgerelateerd

andere gebiedsbelangen. Provincie Gelderland heeft het beleid rondom het Natuurnetwerk Nederland (Gelders Natuurnetwerk) juridisch verankerd in de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening. Voor gronden binnen het Gelders Natuurnetwerk geldt dat deze niet aangetast mogen worden in hun kernkwaliteiten. De kernkwaliteiten bestaan uit de natuurwaarden, de potentiële waarden en de milieucondities. Grootschalige ingrepen zijn alléén mogelijk wanneer er geen reële alternatieven zijn en er een zwaarwegend maatschappelijk belang in het geding is. De provincie stelt bij een aantasting van de kernkwaliteiten de voorwaarde van een compensatieplan waarmee bestaande natuurwaarden worden versterkt. In de Omgevingsverordening Gelderland (december 2018) is voor ruimtelijke ontwikkelingen in het Gelders Natuurnetwerk het volgende opgenomen (artikel 2.39): 1. Een bestemmingsplan maakt voor gronden binnen het Gelders natuurnetwerk een andere bestemming dan natuur alleen mogelijk als er sprake is van een groot openbaar belang en a. er voor de realisering daarvan geen reële alternatieven zijn; b.

de negatieve effecten op de kernkwaliteiten en oppervlakte van het gebied en de ecologische samenhang binnen het gebied zoveel mogelijk worden beperkt en de overblijvende effecten gelijkwaardig worden gecompenseerd in overeenstemming met bijlage 8 van de Omgevingsverordening: Gelijkwaardige natuurbeheertypen. 4. Om te bepalen wat de effecten op de kernkwaliteiten, de oppervlakte en de ecologische samenhang zijn, doet de initiatiefnemer onderzoek naar actuele waarden binnen het gebied en de effecten van het initiatief op de binnen het gebied aanwezige: a. natuurwaarden en potenties; b. in de Wet natuurbescherming aangewezen beschermde soorten en soorten van nationale Rode lijsten; c. kwaliteit van lucht, water en bodem; d. mate van stilte, rust en duisternis; e. ecologische samenhang; f. landschappelijke, cultuurhistorische, geomorfologische, bodemkundige waarden en het reliëf. 5. Compensatie kan plaatsvinden door fysieke natuurcompensatie op gronden met een andere bestemming dan natuur in de nabijheid van de te compenseren locatie of door financiële compensatie. In artikel 2.43 van de verordening wordt nader ingegaan op compensatie: 1. De omvang van de fysieke natuurcompensatie is gelijk aan de oppervlakte van het door de nieuwe functie aangetaste areaal, vermeerderd met de volgende toeslag: a.

1/3 deel van het oppervlak en de gekapitaliseerde kosten van het ontwikkelingsbeheer bij natuur met een ontwikkeltijd tussen 5 en 25 jaar; b. 2/3 deel van het oppervlak en de gekapitaliseerde kosten van het ontwikkelingsbeheer bij natuur met een ontwikkeltijd tussen 25 en 100 jaar; c. een door Gedeputeerde Staten te bepalen oppervlak en bedrag voor kosten van het ontwikkelingsbeheer bij natuur met een ontwikkelingstijd van meer dan 100 jaar. 2. Voor toepassing van het eerste lid geldt de ontwikkeltijd per natuurbeheertype, vermeld in bijlage 7 van de Omgevingsverordening: Ontwikkeltijd natuurbeheertypen. 3. Planologische verankering van fysieke natuurcompensatie vindt plaats in hetzelfde of een gelijktijdig vast te stellen bestemmingsplan als waarin de wijziging van de bestemming wordt geregeld, die de aanleiding vormt voor de compensatie Voor de onderbouwing met betrekking tot mitigatie dient een compensatieplan te worden vastgesteld, waarin in ieder geval wordt ingegaan op de wijze waarop wordt verzekerd dat de mitigatie en de

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

4

Projectgerelateerd

compensatie daadwerkelijk worden uitgevoerd, de wijze van monitoring en rapportage van de tenuitvoerlegging van de mitigatie en de compensatie. De uitvoering van het compensatieplan dient binnen vijf jaar na de besluitvorming over de betreffende ingreep te zijn afgerond. Het mitigatie/compensatieplan moet gereed en akkoord zijn bij de provincie als gevoegd gezag bij de vaststelling van het projectplan Waterwet en het bestemmingsplan.

2.2

Groene Ontwikkelingszone

Daarnaast onderscheidt provincie Gelderland in de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening de GO. Deze bestaat uit terreinen met een andere bestemming dan natuur die ruimtelijk vervlochten zijn met het Gelders Natuurnetwerk. Hier is ruimte voor verdere economische ontwikkeling in combinatie met versterking van de samenhang tussen aangrenzende en inliggende natuurgebieden, met als randvoorwaarde dat de kernkwaliteiten per saldo niet worden aangetast. De kernkwaliteiten, de wezenlijke kenmerken en waarden, bestaan uit de samenhang met aangrenzende natuurgebieden, de aanwezige natuurwaarden, landschappelijke en cultuurhistorische, geomorfologische en archeologische waarden, abiotische kwaliteiten, stilte, donkerte, openheid en rust. Het gaat vooral om landbouwgrond, maar ook terreinen voor verblijfs- en dagrecreatie, infrastructuur, woningen en bedrijven. Ook weidevogelgebieden en rustgebieden voor winterganzen (voorheen ganzenfoerageergebied) maken deel uit van de Groene Ontwikkelingszone. Voor ontwikkelingen in de Groene ontwikkelingszone wordt onderscheid gemaakt in nieuwe functies en uitbreiding van bestaande functies. Omdat het in dit geval gaat om het versterken van een bestaande dijk, betreft het hier uitbreiding van een bestaande functie, en is Artikel 2.53 van de omgevingsverordening van toepassing: 1.

Een bestemmingsplan voor gronden gelegen binnen de Groene ontwikkelingszone kan uitbreiding van bestaande functies met meer dan 30 procent mogelijk maken, als: a. in de toelichting bij het bestemmingsplan wordt aangetoond dat de kernkwaliteiten Groene ontwikkelingszone van het betreffende gebied, in hun onderlinge samenhang bezien, per saldo substantieel worden versterkt; b. deze versterking is verankerd in hetzelfde of een gelijktijdig vast te stellen bestemmingsplan. 4. Een bestemmingsplan voor gronden gelegen binnen de Groene ontwikkelingszone kan uitbreiding van bestaande functies met ten hoogste 30 procent mogelijk maken, als: a. in de toelichting bij het bestemmingsplan wordt aangetoond dat de uitbreiding zodanig wordt ingepast in het betreffende landschapstype dat de kernkwaliteiten, in hun onderlinge samenhang bezien, per saldo niet significant worden aangetast; b. deze inpassing planologisch is verankerd in hetzelfde of een gelijktijdig vast te stellen bestemmingsplan.

2.3

Beschrijving kernkwaliteiten en Ontwikkelingsdoelen GNN

Het dijktraject tussen Wapenveld en Hattem ligt (ten dele) binnen de begrenzing van gebieden die zijn aangewezen als GNN en/of GO. Figuur 2-1 laat de overlap van het Voorkeursalternatief van de dijkverbetering met het Gelder Natuurnetwerk zien. In totaal gaat het om 2,67 ha (zie hoofdstuk 3.1 voor uitwerking). De overlap van het ruimtebeslag van de dijkverbetering en Groene Ontwikkelingszone is weergegeven in figuur 2-2. De kernkwaliteiten voor verschillende deelgebieden van het GNN en GO zijn gedefinieerd in de Omgevingsverordening Gelderland, en worden beschreven op het niveau van deelgebieden. Het plangebied van het dijktraject is gedeeltelijk gelegen op gronden die onderdeel uitmaken van GNN/GO, namelijk de deelgebieden 155 (Hoenwaard) en 169 (Wezep – Hattem - Wapenveld). De aanwezige en potentiële waarden gebaseerd op de beoogde natuurkwaliteit worden hieronder per deelgebied benoemd.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

5

Projectgerelateerd

Figuur 2-1. Overlap ruimtebeslag dijkverbetering en Gelders Natuurnetwerk.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

6

Projectgerelateerd

Figuur 2-2. Overlap ruimtebeslag dijkverbetering en GNN/GO.

2.3.1

Kernkwaliteiten deelgebied 169 natuur en landschap

De kernkwaliteiten van het deelgebied 169; Wezep – Hattem - Wapenveld voor natuur en landschap zijn: • overgangsgebied tussen de Veluwe, de Randmeerkust en de IJsselvallei met alle gradiënten en kwelzones die daarbij horen; • onderdeel van Nationaal Landschap Veluwe; • een klein deel van dit gebied is onderdeel van Natura 2000-gebied Veluwe met de bijbehorende habitatten en soorten; • ecologische verbinding naar de IJsselvallei en Overijssel via Hattemer Poort (terrein Berghuizer Papierfabriek); • leefgebied das; • leefgebied steenuil; 3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

7

Projectgerelateerd

• • • • • • •

leefgebied kamsalamander; sprengencomplex bij Hattem; cultuurhistorische waarden van o.m. nederzettingen, oude ontginningen (enken) en boerderijen; kleinschalig landschap met veel opgaande landschapselementen; abiotiek: aardkundige waarden, kwel, bodem, grondwaterreservoir; ecosysteemdiensten: recreatie, drinkwater; alle door de Flora- en faunawet of Natuurbeschermingswet beschermde soorten en hun leefgebieden in dit deelgebied.

2.3.2

Ontwikkelingsdoelen deelgebied 169 omvorming en natuurontwikkeling

Volgens de bijlage Kernkwaliteiten GNN uit de Omgevingsverordening bestaan de ontwikkelingsdoelen natuur en landschap van deelgebied 169; Wezep – Hattem - Wapenveld uit: • ontwikkeling Hattemer Poort als ecologische verbinding tussen de Veluwe en het IJsseldal: bos, houtwallen en -singels, graslanden en moeraszones; • ontwikkeling uitwisseling met de omgeving en vermindering barrièrewerking A28 en N794; • ontwikkeling bosranden en overgangen naar cultuurgronden; • ontwikkeling biotopen voor reptielen en amfibieën; • ontwikkeling cultuurhistorische patronen en beheersvormen; • ontwikkeling van het kleinschalig landschap langs de voet van de Veluwe; houtsingels, beken en (schrale) graslanden. Daarnaast zijn er voor de Groene Ontwikkelingszone specifieke ontwikkelingsdoelen voor natuur en landschap opgenomen: • ontwikkeling Hattemer Poort als ecologische verbinding tussen de Veluwe en het IJsseldal: houtwallen en -singels, graslanden en moeraszones; • ontwikkeling uitwisseling met de omgeving en vermindering barrièrewerking A28 en N794; • ontwikkeling bosranden en overgangen naar cultuurgronden; • ontwikkeling biotopen voor reptielen en amfibieën; • ontwikkeling cultuurhistorische patronen en beheersvormen; • ontwikkeling van het kleinschalig landschap langs de voet van de Veluwe; houtsingels, beken en (schrale) graslanden.

2.3.3

Kernkwaliteiten deelgebied 155 natuur en landschap

De kernkwaliteiten van het deelgebied 155; Hoenwaard voor natuur en landschap zijn: • matig dynamische rivier met geologische en geomorfologische dynamiek, water-, sediment- en diasporentransport; ecologisch kerngebied (Natura 2000-gebied) en verbinding tussen MiddenEuropa en de Noordzeekust; • onderdeel van Nationaal Landschap Veluwe; • de overgangen van de droge Veluwe naar de natte flanken en naar de IJssel(vallei) waarbinnen uitwisseling van planten en dieren mogelijk is, waarbinnen abiotische processen zo veel mogelijk ongestoord verlopen, en waarbinnen de natuur zich op de gehele gradiënt ontwikkelt, in het bijzonder in de Hattemer Poort; • stroomdalgrasland en hardhoutooibos, zowel op de rivierduinen op de zandgronden als op de oeverwal van de rivier; soortenrijke dotter- en kievitsbloemgraslanden op de lage delen van de uiterwaarden; daar ook goede weidevogelstand; bijzonder kwel gevoed riviermoeras bij de Wiessenbergse Kolk; • de Veluwse Wetering/Bottenstrank verbindt de weteringen en de Grift met de IJssel via het passeerbare gemaal Veluwe;

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

8

Projectgerelateerd

• • • • • • •

2.3.4

Het goed bewaard gebleven reliëf en de daarmee samenhangende variatie en hoge kwaliteit van de natuur in de IJsseluiterwaarden; Parel Hoenwaard: stroomrug bolwerk van stroomdalflora en hardhoutbosje Kromholt; leefgebied steenuil; weidse vergezichten over de rivier en fraai zicht op de stuwwallen, fraaie stadsgezichten op Zwolle; onbebouwdheid van de uiterwaarden (enkele boerderijen op pollen, steenfabrieken, jachthavens, waterstaatswerken); rust, ruimte en donkerte m.u.v. de omgeving van stedelijke gebieden; alle door de Flora- en faunawet of Natuurbeschermingswet beschermde soorten en hun leefgebieden in dit deelgebied.

Ontwikkelingsdoelen deelgebied 155 omvorming en natuurontwikkeling

Volgens de bijlage Kernkwaliteiten GNN uit de Omgevingsverordening bestaan de ontwikkelingsdoelen natuur en landschap van deelgebied 155; Hoenwaard uit: • ontwikkeling stroomdalgraslanden, glanshaverhooilanden, dotter- en kievitsbloemhooilanden; • ontwikkeling waterplanten-gemeenschappen; • ontwikkeling gemeenschappen van slikkige oevers; • ontwikkeling hardhoutooibossen; • ontwikkeling zachthoutooibossen; • ontwikkeling moerassen, ruigteranden en laag gelegen bloemrijke graslanden; • ontwikkelen weidevogelpopulaties; • ontwikkeling populaties van water- en moerasvogels, waaronder porseleinhoen, kwartelkoning, zwarte stern en ijsvogel; • ontwikkelen populatie knoflookpad en kamsalamander; • ontwikkeling populaties van vissen van traag stromende en stilstaande wateren, waar onder: bittervoorn, kleine en grote modderkruiper, rivierdonderpad; • ontwikkeling populatie bevers en otters; • ontwikkeling coulisselandschap met lokaal doorzichten op stuwwallen en stadsgezichten; • behoud reliëf kronkelwaarden.

Daarnaast zijn er voor de Groene Ontwikkelingszone specifieke ontwikkelingsdoelen voor natuur en landschap opgenomen: • ontwikkeling stroomdalgraslanden, glanshaverhooilanden, dotter- en kievitsbloemhooilanden; • ontwikkeling waterplanten-gemeenschappen; • ontwikkeling gemeenschappen van slikkige oevers; • ontwikkeling hardhoutooibossen; • ontwikkeling zachthoutooibossen; • ontwikkeling moerassen, ruigteranden en laag gelegen bloemrijke graslanden; • ontwikkelen weidevogelpopulaties; • ontwikkeling populaties van water- en moerasvogels, waaronder porseleinhoen, kwartelkoning, zwarte stern en ijsvogel; • ontwikkelen populatie knoflookpad en kamsalamander; • ontwikkeling populaties van vissen van traag stromende en stilstaande wateren, waar onder: bittervoorn, kleine en grote modderkruiper, rivierdonderpad; • ontwikkeling populatie bevers en otters; • ontwikkeling coulisselandschap met lokaal doorzichten op stuwwallen en stadsgezichten; • behoud reliëf kronkelwaarden.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

9

Projectgerelateerd

3

Compensatie GNN/GO

3.1

Ruimtebeslag

Wanneer de voorgenomen dijkversterking zal worden uitgevoerd, vindt er ruimtebeslag plaats op zowel binnendijks als op buitendijks gelegen gronden die zijn aangewezen als GNN/GO. Als uitgangspunt voor het ruimtebeslag geldt, dat na de afronding van de dijkversterking het buitentalud van de nieuwe dijk geschikt is voor het beheertype dat op het bestaande buitentalud aanwezig is. Het buitentalud van de nieuwe dijk wordt aangewezen als zijnde GNN en als dusdanig ingericht, daarnaast worden delen van het buitentalud (van de nieuwe dijk) die nu nog geen deel uitmaken van het GNN toegevoegd aan het GNN. Hierdoor wordt het GNN-oppervlak dat op het bestaande buitentalud verloren gaat gecompenseerd op het nieuwe buitentalud van de dijk. Waarbij de aantasting van het GNN derhalve is bepaald als het oppervlak van het GNN dat overlapt met het Definitief ontwerp (zie A3 Overzichtskaart definitief ontwerp), minus het oppervlak van het GNN dat op de huidige dijk ligt. Dit komt overeen met het areaal ‘talud oppervlak’ en ‘ruimtebeslag GNN/GO’ (zie figuur 3-1). De compensatieopgave voor het GNN wordt vastgesteld door het extra ruimtebeslag als gevolg van de dijkversterking (verbreding). Dit wordt geïllustreerd in figuur 3-1 als het ‘ruimtebeslag’.

Het deel aangegeven als ‘talud oppervlak’ is GNN/GO dat op het bestaande talud verloren gaat maar dat één op één terugkomt als GNN op het buitentalud van de nieuwe dijk.

Figuur 3-1. Dwarsdoorsnede huidige dijk en nieuwe dijk in relatie tot ruimtebeslag met GNN.

In onderstaande tabel en kaarten is het ruimtebeslag weergegeven welke natuurbeheertypen binnen het GNN/GO betreft. Deze berekeningen zijn uitgevoerd voor alle drie de dijkvakken waarin de dijk is onderverdeeld (zie bijlage A1). Per dijkvak is, naast het totale ruimtebeslag op het GNN/GO, ook het ruimtebeslag per beheertype berekend. De beheertypen zijn, met behulp van een GIS-analyse, afgeleid uit de ambitiekaart van het Natuurbeheerplan 2020. De aanwezige natuurbeheertypen vertegenwoordigen de belangrijkste aanwezige natuurwaarden.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

10

Projectgerelateerd

Tabel 3-1. Oppervlakte ruimtebeslag GNN/GO per natuurbeheertype.

Natuurbeheertype

Opp. GNN (ha) Opp. GO (ha) Opp. Totaal (ha)

A01.01

Weidevogelgebied

N12.02

Kruiden- en faunarijk grasland

2,05

N12.03

Glanshaverhooiland

0,17

N15.02

Dennen-, eiken, en beukenbos

0,14

ZB

Zonder beheertypen (GNN)

0,31

Totaal

3-9-2020

0,17

2,67

0,17

2,84

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

11

Projectgerelateerd

Figuur 3-2. Natuurbeheertypen ruimtebeslag. Van de locaties met ruimtebeslag (omcirkeld) zijn hierna detailkaarten opgenomen. Verklaringen van de coderingen zijn aan het einde van deze paragraaf weergegeven.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

12

Projectgerelateerd

Figuur 3-3. Ruimtebeslag en natuurbeheertypen GNN/GO noordelijk deel.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

13

Projectgerelateerd

Figuur 3-4. Ruimtebeslag en natuurbeheertypen GNN/GO midden.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

14

Projectgerelateerd

Figuur 3-5. Ruimtebeslag en natuurbeheertypen GNN/GO zuidelijk deel.

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

15

Projectgerelateerd

Code

Beheertype

A01.01

Weidevogelgebieden

A02.01

Akkerfaunagebied

L01.01

Poel en klein historisch water

L01.02

Houtwal en houtsingel

L01.07

Laan

L01.08

Knotboom

L02.02

Historisch bouwwerk en erf

N01.03

Rivier- en moeraslandschap

N02.01

Rivier

N03.01

Beek en bron

N04.02

Zoete plas

N07.01

Droge heide

N10.02

Vochtig hooiland

N11.01

Droog schraalgrasland

N12.01

Bloemdijk

N12.02

Kruiden- en faunarijk grasland

N12.03

Glanshaverhooiland

N12.05

Kruiden- en faunarijke akker

N13.01

Vochtig weidevogelgrasland

N14.01

Rivier- en beekbegeleidend bos

N15.02

Dennen-, eiken-, en beukenbos

N16.03

Droog bos met productie (nieuw per 01-01-2018)

N16.04

Vochtig bos met productie (nieuw per 01-01-2018)

N17.03

Park- en stinzenbos

3.2

Voorwaarden aantasting GNN

In artikel 2.39 is opgenomen dat effecten op het GNN mogelijk zijn onder bepaalde voorwaarden. Deze voorwaarden zijn hieronder uitgewerkt.

3.2.1

Groot openbaar belang

De IJsseldijk langs het Apeldoorns Kanaal betreft een primaire waterkering. De huidige dijk voldoet niet meer aan de veiligheidsnormen. Het versterken is nodig om het achterliggende gebied te beschermen tegen overstroming. Als de dijkversterking niet wordt uitgevoerd treden er onaanvaardbare risico’s voor de

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

16

Projectgerelateerd

volksveiligheid op en is er een onaanvaardbare kans op substantiële economische schade. De dijkversterking is dus nodig in het kader van een groot openbaar belang.

3.2.2

Geen reële alternatieven

Voor de versterking van de IJsseldijk langs het Apeldoorns Kanaal zijn in een eerder stadium verschillende alternatieven onderzocht. De keus is onder andere gebaseerd op technische mogelijkheden, bestaande belangen en milieueffecten, waaronder natuurwaarden. Er is gekozen voor een oplossing met zo min mogelijk negatieve effecten voor de omgeving. Het is echter, vanwege de ligging van de dijk binnen de begrenzing van het GNN/GO niet te voorkomen dat beperkt ruimtebeslag binnendijks (ook op GNN) aan de orde zal zijn. Er is geen reëel alternatief waarbij er geen sprake is van effecten op het GNN.

3.2.3

Beperkingen negatieve effecten

Bij het ontwerp zijn effecten op het GNN zo veel mogelijk beperkt. Zo is het ruimtebeslag van het ontwerp en het werkgebied in gebieden die vallen onder het GNN beperkt tot een minimum. Het is niet mogelijk om het GNN altijd te sparen, omdat er ook andere afwegingen gemaakt zijn. Hiermee zijn de negatieve effecten op het GNN zoveel als mogelijk beperkt en wordt voldaan aan deze voorwaarde.

3.2.4

Compensatie

Overblijvende effecten dienen gelijkwaardig te worden gecompenseerd. Compensatie kan plaatsvinden door fysieke natuurcompensatie op gronden met een andere bestemming dan natuur in de nabijheid van de te compenseren locatie of door financiële compensatie. Bij het bepalen van de compensatieopgave van de dijkverbetering in deze rapportage is uitgegaan van een worst case – dat overlap van het Voorkeursalternatief met het Gelders Natuurnetwerk overal leidt tot een bestemmingswijziging en dat dus compensatie nodig is. Als dit niet overal het geval is, kan het betreffende deel van de compensatieopgave vervallen.

3.3

Aantasting natuurbeheertypen

Zoals vermeld, is op basis van het Voorkeursalternatief het ruimtebeslag op het GNN en GO bepaald met behulp van een GIS-analyse (zie A1 Natuurbeheertypen per dijksegment). Er dient, ten gevolge van de dijkversterking, in totaal 2,67 hectare onttrokken GNN elders gecompenseerd te worden (zie tabel 3-2 en A2 Compensatie GNN per dijksegment).

3-9-2020

BG6356-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

17

Projectgerelateerd

Tabel 3-2. Totale aantasting van GNN op basis van het Voorkeursalternatief. Locatie

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=7b1a7926-1416-41fc-aac6-5b062b055d1c