Bijlage 2 PlanMER Omgevingsvisie, inclusief de aanvulling op de planMER
Tekst van het document
30/44
Figuur 3-5 vaarwaterkaart, bron: waterschap Vallei en Veluwe
Figuur 3-6 overzicht twee bestaande kanoroutes
31/44
3.5.4 Mobiliteit Er zijn geen specifieke gegevens over de modal split van Hattem beschikbaar. Wel is bekend dat er relatief veel wordt gefietst, maar relatief weinig gelopen. Een grootschalige uitbreiding met woningbouw draagt beter bij aan een wijziging van de gemiddelde modal split ten gunste van het langzaam verkeer, onder andere als gevolg van de kansen voor beter openbaar vervoer, met het autoverkeer concurrerende langzaam verkeersroutes en kansen voor inpassen aantrekkelijk fietsroute naar Zwolle. Bij een grootschalige ontwikkelingen zijn er kansen voor een groter doelbereik van het OV omdat hier een kans is voor een lus van de buslijn via deze locatie. In dat geval wordt bijgedragen aan de bevordering van het openbaar vervoer. Indien daarmee tevens een verhoging van de frequentie mogelijk is, is sprake van een groter doelbereik. De fietsvoorzieningen zijn ook goed. Het fietsnet is voldoende fijnmazig, een optimalisatie van het fietsnetwerk is al uitgangspunt van het gemeentelijk beleid. Uit fietstellingen blijkt dat de aangewezen routes minder frequent worden gebruikt dan gedacht en secundaire routes juist frequenter. Aansluiting op de te ontwikkelen snelfietsroute Apeldoorn-Zwolle biedt kansen, verbetering van de verbinding tussen de spoorbrug en Hattem via de wijk Assenrade is een aandachtspunt.
De veiligheid van fietsroutes kan beter en dat geldt ook voor het aanbod van (snel)fietsfaciliteiten in en om de binnenstad en in de regio.
3.6
Conclusies
De voorgaande aanvullende analyse leidt niet tot een andere scoringstabel dan die in het MER (Tabel 15.1 in het MER). De belangrijkste opgaven in de Omgevingsvisie is om een plek te geven aan de woningbouwopgave, energietransitie en klimaatadaptatie, gecombineerd met een wens om de groen-blauwe en ecologische kwaliteiten te verbeteren en versterken en met aandacht voor het (verbeteren van) de gezondheidssituatie binnen Hattem voor zover daar een milieuhygiënische en ruimtelijke component in zit. De Commissie m.e.r. gaf aan dat met de effecten en het doelbereik moet worden bepaald voor huidige knelpunten, belangrijke ambities aspecten die met elkaar kunnen botsen of elkaar versterken. Zoals aangegeven is er geen sprake van knelpunten en zijn de belangrijkste ambities ten aanzien van de woningbouwopgave en energietransitie, volgens de Commissie m.e.r., al voldoende in het MER beschreven. Aangezien de Omgevingsvisie ook veel bestaand beleid en lopende projecten bij elkaar brengt, is er slechts een beperkt aantal thema’s waar sprake is van nieuwe ambities. Dit betekent dat alleen de toetsing van het doelbereik voor met name de bebouwde kom moet worden aangevuld én dat moet worden beoordeeld waar doelen en ambities elkaar kunnen versterken of conflicteren met elkaar. Om die reden is in paragraaf 3.6.1.
een bijna volledig overzicht opgenomen van alle doelen en ambities in de Omgevingsvisie: alleen de ambitie waar geen ruimtelijke- of milieucomponent bij zit zijn niet in de tabel opgenomen. Per ambitie is aangegeven hoe doelbereik wordt beoordeeld en indien sprake is van mogelijke conflicten is dit aangegeven in tekst en kleur. In paragraaf 3.6.2 wordt nader ingegaan op de mogelijk conflicterende ambities, waarbij ook de vertaling van de ambities per deelgebied is meegenomen, zoals deze zijn opgenomen op pagina 52 tot 74 van de Ontwerp Omgevingsvisie. 3.6.1
Doelbereik
In onderstaande tabel zijn alle doelstellingen en ambities uit de ontwerp Omgevingsvisie opgenomen met een korte toelichting ten aanzien van doelbereik. Hierbij is een kleurcodering gebruikt: groen betekent draagt bij aan doelbereik, geel is een aandachtspunt, oranje is een potentieel conflict (zie paragraaf 3.6.2) rood is een knelpunt, dit frustreert het doelbereik.
32/44
Tabel 3-2 Toetsing doelbereik (groen is ‘draagt bij aan doelbereik’, geel is aandachtspunt, oranje potentieel conflict, rood is knelpunt) Thema
Doel/ambitie relevant voor MER (zie bijlage 2)
Beoordeling doelbereik
Gezond en veilig leven
Bevorderen van de gezondheid
Met het voorgenomen beleid worden nieuwe locaties groen en beweegvriendelijk ingericht en worden waar nodig voorzieningen gerealiseerd. In de bestaande omgeving is veel groen aanwezig, dit wordt versterkt en uitgebreid. Er is veel aandacht voor versterken sociale cohesie en verbeteren leefomgevingskwaliteit in bestaande woongebieden.
Groen en beweegvriendelijk inrichten van de openbare ruimte
Zie hiervoor
Op peil houden van het aanbod aan sportvoorzieningen
De huidige voorzieningen zijn van voldoende kwaliteit en hebben voldoende restcapaciteit voor de voorzien groei in alle scenario’s.
Beschermen van de gezondheid
Er wordt programma gezondheid opgesteld. Naast bescherming tegen milieufactoren (zie onder) wordt ook voorlichting en uitnodiging tot bewegen hier in opgenomen.
Minimaliseren van de negatieve invloed van milieufactoren (zoals De huidige situatie is in beeld gebracht, de mogelijke geluids- en stankoverlast, slechte lucht- en waterkwaliteit) maatregelen zijn beoordeeld en waar nodig opgenomen in beleid. Belangrijkste aandachtspunt is mogelijke geluidsoverlast vanwege de toename van verkeer. In beginsel geen woningen bouwen nabij drukke infrastructuur
Dit is gerealiseerd door (op basis van de locatiestudie) zoekgebieden voor grootschalige nieuwe ontwikkelplekken aan te wijzen op afstand van de drukke infrastructuur.
Verbeteren van de gemeentelijke wegen (bijvoorbeeld door het aanleggen van stil asfalt)
Door het lopende project om de meeste wegen in de bebouwde kom in te richten als 30 km/uur gebied, wordt hier aan gewerkt. Waar mogelijk worden de 50- en 60 km-wegen ook aangepakt binnen het groot onderhoudsprogramma.
Terugdringen transport van gevaarlijke stoffen (inclusief via leidin- Door alle zware bedrijven te verplaatsen naar H2O wordt gen) transport door de kernen vermeden. Toegankelijk- Zorgen voor een goede inrichting van de buitenruimte en de aanheid wezigheid van voorzieningen
Dit is gedeeltelijk een beheer-aspect (inrichting buitenruimte), maar bij nieuwe woninglocaties wordt steeds de nabijheid van voorzieningen getoetst en waar nodig worden voorzieningen gerealiseerd.
De binnenstad, woongebieden en aanwezige voorzieningen voor iedereen bereikbaar en toegankelijk houden/maken
Dit is onderdeel van bestaand beleid, maar bij iedere ingreep een aandachtspunt
Goede maat- Inzetten op een modern aanbod aan maatschappelijke voorzieschappelijke ningen, dicht bij de mensen die ze nodig hebben voorzieninAanbod laten aansluiten op de behoefte van de Hattemers (bijgen voorbeeld onderwijs, welzijn en (geïndiceerde) zorg)
Dit is reeds ingezet beleid. De IKC’s en woonzorgzones voorzien hier in. De komende jaren worden de zes Hattemse basisscholen samengevoegd in drie integrale kindcentra (IKC’s).
Maatschappelijke voorzieningen zoveel mogelijk clusteren en zien als plekken voor ontmoeting en activiteiten Samenvoegen van de zes basisscholen in drie integrale kindcentra Clusteren van het zorgaanbod en dat combineren met woningen voor hulpbehoevende Hattemers in ‘woonzorgzones’ Vernieuwen en/of uitbreiden van bestaande woonzorgzones (Hof van Blom en De Bongerd) Passend woningaanbod
Zorgen voor (betaalbare) woningen en levensloopbestendige woningen voor jong en oud Voorzien in de ‘eigen’ woningbehoefte; dat betekent het bouwen van ongeveer 570 woningen tot 2040, vooral voor starters,
33/44
Zie locatieonderzoek. Uitwerking volgt in programma wonen.
Thema
Doel/ambitie relevant voor MER (zie bijlage 2)
Beoordeling doelbereik
senioren en (andere) één- of tweepersoonshuishoudens, zowel appartementen als grondgebonden woningen Aanvullend 550 woningen bouwen tot 2040 voor de regionale woningbehoefte Voldoen aan de behoefte aan sociale huurwoningen Bij nieuwbouw krijgen levensloopbestendige woningen prioriteit Hoogbouw kan mogelijk zijn, onder voorwaarden (hoogte, aandacht voor aantrekkelijke (openbare) ruimte) Bestaand bebouwd gebied verdichten, in combinatie met meer ruimte voor groen en minder ruimte voor de auto
Dit doel kan conflicteren met meer groen, waterberging en het bereikbaar houden van heel Hattem
Onder voorwaarden ruimte bieden voor bijzondere woonvormen, Wordt uitgewerkt in programma wonen mits het gaat om kleinschalige initiatieven Sterke economie
Ruimte bieden aan grote bedrijven (waaronder zeer grootschalige Bestaand beleid, geen ontwikkelingen, geen conflicten detailhandel) op bedrijvenpark H2O en Netelhorst Op bedrijvenpark H2O en Netelhorst ook plek bieden voor kleinere, lokale bedrijven Bij de ontwikkeling van H2O en Netelhorst inzetten op kwaliteit(sverbetering): toekomstbestendige en duurzame bedrijvenparken Afronden ontwikkeling H20, daarna geen uitbreidingen bedrijvenparken Clusteren van detailhandel in een kernwinkelgebied in de binnen- Bestaand beleid, aanbod zal wellicht afnemen door onlinestad concurrentie waardoor ruimte ontstaat voor ander functies
Verduurzaming
Samen met de andere overheden op de Noord-Veluwe werken aan een energieneutrale energievoorziening in 2050
Is een werkwijze, geen MER-aspect (RES)
Zoveel mogelijk energie besparen
Bestaand beleid, reeds in MER opgenomen
Als gemeente in 2040 zelf klimaatneutraal zijn (vastgoed, verlichting, etc.)
Bestaand beleid, jaarlijkse rapportage
Duurzame Zoveel mogelijk daken vol leggen met zonnepanelen Bestaand beleid, botst in Binnenstad mogelijk met cultuurenergie: elekhistorie triciteit Plaatsen van zonnepanelen boven parkeerterreinen op bedrijven- Bestaand beleid, draagt bij aan doelstelling klimaatneuparken en geluidsschermen/-wallen traal Hattem Plaatsen van zonnecellen in fietspaden Onder voorwaarden (o.a. landschaps- en natuurontwikkeling) ont- Onderzocht als Scenario energietransitie, onder voorwaarwikkelen van zonnevelden op land en water in de polders: in eer- den mogelijk. Draagt bij aan doelstelling klimaatneutraal ste instantie gekoppeld aan de hoofdinfrastructuur en eventueel Hattem in tweede instantie ook elders mits kleinschalig en goed ingepast Onder voorwaarden ontwikkelen van kleine windturbines Bestaand beleid, draagt bij aan doelstelling klimaatneutraal Hattem. Duurzame Gebruiken van restwarmte van de waterzuivering Wordt onderzocht, lijkt haalbaar, draagt bij aan doelstelenergie: ling klimaatneutraal Hattem. warmte Gebruiken van warmte uit oppervlaktewater Wordt onderzocht, draagt bij aan doelstelling klimaatneutraal Hattem Elektrisch verwarmen (all electric) Wordt op H2O en bij nieuwe woningen al toegepast. Stimuleren van energiebesparende maatregelen aan bestaande Vastgesteld beleid: uitvoering van Transitievisie Warmte.
woningen/gebouwen (isolatie) Nieuwe woningen worden aardgasloos gebouwd en zijn energie- Vastgesteld beleid neutraal of leveren energie op Klimaatadap- Realiseren van een klimaatadaptieve en leefbare inrichting en Meenemen bij vergroening openbare ruimte, wordt toegetatie en wa- toekomstbestendige gebouwen past bij nieuwe ontwikkelingen en is opgenomen in project ter warmtetransitie Bij ontwikkelingen redeneren vanuit het natuurlijk systeem; het natuurlijk systeem leidend laten zijn bij keuzes
34/44
Beleidsprincipes, te vertalen in vergroening/water openbare ruimte
Thema
Doel/ambitie relevant voor MER (zie bijlage 2)
Beoordeling doelbereik
Slim omgaan met water, bijvoorbeeld door water zo veel mogelijk Vastgesteld beleid, beheermaatregelen waterschap vast te houden Hemelwater benutten als bron voor het lokale watersysteem
Infiltratie, onderdeel van bestaand beleid
Ontwikkelen van meer groen binnen de bebouwde kom, om wa- Bestaand beleid, wordt projectmatig uitgevoerd, ook bij ter te kunnen bergen en met (droogtebestendige) bomen en plan- (her)ontwikkelingen en onderhoud/beheer ten Zorgen voor een toegankelijke groenstructuur binnen 300 meter van iedere woning
Groen is reeds voldoende aanwezig, toegankelijk groen is onderwerp van nadere studie.
Zorgen voor een goede waterkwaliteit
De waterkwaliteit is, voor zover bekend, van voldoende kwaliteit met verbeterdoelstelling
Hemelwater zoveel mogelijk scheiden van het afvalwater
Vastgesteld beleid
Zorgen voor een goede doorstroming van watergangen en natuurvriendelijke oevers
Doorstroming wordt bevorderd door afkoppeling hemelwater (bestaand beleid), natuurvriendelijke oevers dragen bij aan het bergend vermogen van het watersysteem.
Zorgen voor waterveiligheid (met voldoende ruimte voor de rivier Bestaand beleid van waterschap en provincie. Veiligheid en sterke dijken) gaat voor nevenfuncties of landschappelijke kwaliteiten. In projectplannen wordt getoetst aan alle milieuaspecten. Dijkverbeteringen combineren met andere opgaven Bij het beheer en verbeteringen van dijken rekening houden met landschappelijke waarden en verschillende functies Circulair samenleven
Zo veel mogelijk circulair wonen, werken en leven
Betreft energietransitie, hergebruik van materialen en afval(water) en sluiten van kringlopen.
Circulair bouwen Hergebruiken van (bouw)materialen
Wordt gestimuleerd bij projecten van derden, wordt toegepast bij eigen projecten
Hergebruiken van huishoudelijk afval
Lopend project, zie grondstoffenmonitor
Faciliteren van inwoners bij het inzamelen via een eigen milieubrengstation; inzamelen van gft voor hoogbouw Afvalwater hergebruiken als grondstof en energiebron
Wordt onderzocht
Sluiten van grondstoffenkringlopen op bedrijven
Wordt gestimuleerd
Landschap en Behouden of herstellen van landschappelijke structuren ruimtelijke Vergroten van de belevings- en ecologische waarde van landkwaliteit schappelijke structuren Nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied passen bij het lokale karakter en versterken dit Groenstructuren
Stad en ommeland in zowel landschappelijke, ecologische als recreatieve zin met elkaar verknopen
Belangrijke randvoorwaarde en aandachtspunt in beleid en Omgevingsvisie, mogelijk conflict met grootschalige nieuwe woningbouwlocaties: bij keuze moet dit goed worden afgewogen. Lopend project (groenvisie en Beleids- en beheerplan Water en riolering).
Zorgen voor een goede overgang en aantrekkelijke uitstraling aan Vast onderdeel afwegingskader Omgevingsvisie de randen van de stad Bestaand groen behouden en versterken met kleurrijke soorten in Beheer én onderdeel van lopend project (groenvisie en Beverschillende verschijningsvormen (textuur) leids- en beheerplan Water en Riolering). Vergroenen van wijken, zoals met het aanbrengen van gevelgroen of geveltuinen Beschermen of herintroduceren van gebiedseigen (inheemse) soorten beplanting en verwijderen van invasieve soorten Toepassen van ecologisch beheer in bermen (waar mogelijk ingezaaid met een inheems bloemrijk mengsel Creëren van natuurvriendelijke oevers Stimuleren van een divers gebruik van buurtgroen door een meer divers soortengebruik Grotere plekken richten we zo in met groen dat er een gelaagdheid ontstaat
35/44
Thema
Doel/ambitie relevant voor MER (zie bijlage 2)
Beoordeling doelbereik
Natuur
Verhogen van de biodiversiteit
Voortdurende aandacht, volgt onder andere uit projecten voor meer groen en versterken groenblauwe aders
De ontwikkeling van de ‘Hattemerpoort’ tot afronding brengen
Lopend project
Zoveel mogelijk (doorgaande) groenstructuren (zoals bloemrijke Opgenomen in groenstructuurkaart bermen) en natuurvriendelijke oevers realiseren en ecologisch beheren
landbouw
Natuurinclusief bouwen en ontwikkelen, zowel in de stad als het buitengebied
Opgenomen in beleid voor nieuw én bestaand gebied.
Behoud van natuurwaarden; recreatie daar waar het kan, natuur met rust laten daar waar nodig
Geen wijzigingen voorzien.
Omschakelen naar een duurzame, natuurinclusieve en circulaire landbouw
Lopend project, samenwerking met gebruikers/bedrijven, ook afhankelijk van provinciaal- en rijksbeleid.
Komen tot kortere ketens Binding van de landbouw met de stad versterken recreatie
Het netwerk van recreatieve fiets- en wandelroutes uitbreiden en Met name bewegwijzering van belang en verbindingen waar dat kan nog aantrekkelijker maken (aansluiting spoorbrug, aansluiting op snelfietsroute) Recreatieve paden richten op verschillende typen gebruikers
Met name bewegwijzering (beheer)
Recreatieve routes over water bevaarbaar houden, waar mogelijk Wordt onderzocht uitbreiden
Infrastructuur en mobiliteit
Jaarrond toerisme bevorderen (seizoensverlenging)
Er worden extra overnachtingsplekken mogelijk gemaakt
Meer mogelijkheden bieden voor overnachtingen (onder meer onder voorwaarden mogelijkheden verruimen voor kleinschalige, persoonlijke overnachtingsmogelijkheden)
Geen MER-aspect, wel meegenomen als aspect bij natuur (recreatiedruk).
Stimuleren van duurzame mobiliteit
Is onderdeel van beleid, communicatie wordt nog geïnten-
Stimuleren van het gebruik van schone en stille voertuigen als elektrische auto’s Het bewustzijn bevorderen door gebruik van duurzame, schone en gezonde vervoerwijzen zoals lopen, fiets, (elektrisch) openbaar vervoer en de elektrische auto te stimuleren Optimaliseren van de bereikbaarheid met de fiets: creëren van aantrekkelijke, snelle/directe, veilige en herkenbare (hoofd)fietsroutes
sifieerd. Gemeente geeft voorbeeld met de plaatsing van laadpalen en elektrische dienstauto’s die verhuurbaar zijn.
Het fietsnet is voldoende fijnmazig, een optimalisatie van het fietsnetwerk is al uitgangspunt van het gemeentelijk beleid. Uit fietstellingen blijkt dat de aangewezen routes minder frequent worden gebruikt dan gedacht en secundaire routes juist frequenter. Aansluiting op de te ontwikkelen snelfietsroute Apeldoorn-Zwolle biedt kansen, verbetering van de verbinding tussen de spoorbrug en Hattem
Stimuleren van het gebruik van de fiets
via de wijk Assenrade is een aandachtspunt. De veiligheid van fietsroutes kan beter en dat geldt ook voor het aanbod van (snel)fietsfaciliteiten in en om de binnenstad en in de
regio. Optimaliseren toegankelijkheid en bereikbaarheid van voorzienin- Verspreiding van de voorzieningen is voldoende beoorgen voor voetgangers (specifiek ouderen en mensen met een be- deeld, capaciteit ook. Toegankelijkheid van gebouwen is perking) onderdeel van bestaand beleid. Gaat ook om inrichting en beheer van openbare ruimte: is aandachtpunt bij te toevoegen van groen: aandacht voor openhouden van toegankelijke routes. Behouden van een goede bereikbaarheid voor gemotoriseerd ver- Er zijn geen knelpunten voorzien, wel aandachtspunt wankeer neer grootschalige woonlocaties worden ontwikkeld. Binnen de bebouwde kom het grootste deel van de wegen inrichten als 30 km/u-zone Beperken van (verkeers)hinder op en aan drukke hoofdwegen Het beperken van het aantal (ernstige) verkeersslachtoffers
36/44
In bestaand beleid is reeds gedefinieerd dat de kern grotendeels een 30 km/h-regime krijgt, waar nodig samen met een herinrichting van het straatprofiel. Aan dit bestaande beleid wordt reeds uitvoering gegeven; bestaande
Thema
Doel/ambitie relevant voor MER (zie bijlage 2)
Beoordeling doelbereik
Infrastructurele maatregelen, projecten, gedragsbeïnvloeding en educatie moeten tot gevolg hebben dat de noodzaak tot handhaving beperkt wordt
wegen worden projectmatig en in het kader van groot onderhoud aangepakt. Deze aanpak moet ook het sluipverkeer via de route Hessenweg-Vechtstraat-Burgemeester Bijleveldsingel tegengaan. Een 30 km/h-regime vormt ook uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen.
Binnen de bebouwde kom vrachtverkeer zoveel mogelijk weren
Is reeds gerealiseerd.
Verbeteren van de bereikbaarheid met (hoogwaardig) openbaar vervoer en optimaliseren van koppelingen met andere vervoerswijzen
Bij een grootschalige ontwikkeling zijn er kansen voor een groter doelbereik omdat hier een kans is voor een lus van de buslijn via deze locatie. Daardoor wordt bijgedragen aan de bevordering van het openbaar vervoer. Indien daarmee tevens een verhoging van de frequentie mogelijk is, is sprake van een groter doelbereik.
Streven naar een mooie, sociale, functionele, leefbare en leesbare Is resultante van eerdere doelstellingen, geen bedreiginopenbare ruimte waarin het gewenste gedrag zo veel mogelijk op gen voor geïdentificeerd. een natuurlijke manier wordt afgedwongen Ondergrond
Rekening houden met de kenmerken van de ondergrond
Is in MER in beeld gebracht, randvoorwaarden zijn bekend. Is verder aandachtspunt bij uitwerking/op projectniveau. Rekening houden met het ruimtebeslag in de ondergrond Gebruik maken van de kwaliteiten van de ondergrond (bij vraag- Met name bij aspecten WKO en relatie met grondwater restukken als energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire econo- levant. mie)
De overige thema’s, zoals bijvoorbeeld erfgoed, kunst en cultuur hebben of geen ruimtelijke component, of geen MERcomponent en of betreffen voorzetting van bestaand beleid zonder effect op andere thema’s. Uit deze analyse blijkt dat er geen knelpunten zijn en dat er enkele aandachtspunten en potentiële conflicten tussen ambities zijn geconstateerd. Deze worden in de volgende paragraaf beschreven. 3.6.2 Botsende ambities De volgende potentiële conflicten (of aandachtspunten) volgen uit de tabel en uit de beoordeling van de doelstellingen per deelgebied, zoals die zijn opgenomen in de Omgevingsvisie en samengevat in bijlage 2 bij deze aanvulling. 1.
2. 3.
4.
5. 6.
37/44
Zoveel mogelijk daken vol leggen met zonnepanelen botst in de Binnenstad mogelijk met cultuurhistorie. Zoals beschreven in paragraaf 3.4.1. wordt geadviseerd zon op daken in het centrum alleen toegestaan na een afweging van aspecten als zichtbaarheid, technische haalbaarheid, mogelijke combinatie met of keuze voor groene daken, inpassing en opbrengst, waarbij de cultuurhistorische afwegingen in de binnenstad voorrang hebben. Bij het toevoegen van meer groen en water in de kern, is goede toegankelijkheid voor mensen met een beperking (fysiek of visueel) belangrijk. Dit is een blijvend aandachtspunt bij inrichting en beheer van de openbare ruimte. De ambitie ‘bestaand bebouwd gebied verdichten, in combinatie met meer ruimte voor groen en minder ruimte voor de auto’ kan conflicteren met ambities voor meer en toegankelijk groen binnen 300 meter, het voorkomen hittestress, het bereikbaar houden van heel Hattem, evenals met de wens om extra waterberging te realiseren en het versterken van de groen/blauwe aders. Hier moet bij ieder project een maatwerk afweging worden gemaakt. Apeldoornseweg en Apeldoorns Kanaal passeerbaar maken voor groot wild en kleine dieren versus een aantrekkelijke verbinding voor recreanten creëren tussen het Apeldoorns Kanaal en de stad en het bevaarbaar maken/houden van het Apeldoorns kanaal.
Verwacht wordt dat wild en recreatie niet op hetzelfde moment gebruik maken van deze verbindingen, maar aandacht hiervoor en voor voldoende rustgebieden is wel van belang. Belangrijke bestaande groen- en waterstructuren en -elementen beschermen versus het verhogen van de recreatieftoeristische waarde ervan (toegankelijk en/of beleefbaar maken). De ambitie om de kernrand aantrekkelijker maken om te wonen en het weidegebied aan de noordzijde van de stad tot aan de Veluwespoorlijn open houden, met ruimte voor waterberging en natuurontwikkeling, conflicteren met
7.
mogelijke nieuwe grootschalige woningbouw op deze locaties (zoekgebieden 1,2,3 en 6). Bij de keuze voor grootschalige locaties zal dit in overweging worden meegenomen en wordt nog steeds gestreefd naar kwaliteitsverbeteringen. De ambitie ‘behouden van de openheid van het landschap in de polder’ kan conflicteren met mogelijke nieuwe woningbouw op deze locatie, indien ervoor wordt gekozen deze noordelijke zoeklocatie te benutten voor grootschalige woningbouw. Aangezien dit niet op korte termijn zal gebeuren en het logisch is dat deze afweging gemaakt zal moeten worden bij het te zijner tijd kiezen van een locatie voor een nieuwe grootschalige woningbouwlocatie, wordt dit nu niet als conflict gezien. Zonder nieuwe grootschalige bouwlocatie is er in de polders alleen ruimte voor kleinschalige uitbreidingen van bestaande functies en de komst van kleinschalige recreatieve en maatschappelijke functies en woonfuncties, in beide gevallen onder de voorwaarde dat een duidelijke kwaliteitsverbetering optreedt. Die kwaliteitsverbetering kan gericht zijn op de transitie van de landbouw, natuurontwikkeling en/of ruimtelijke kwaliteitsverbetering (bijvoorbeeld door het opruimen van leegstaande schuren en stallen zonder cultuurhistorische waarde). In theorie kan de openheid dus iets worden aangetast maar dan staat er wel een andere kwaliteitsverbetering tegenover.
3.6.3 Monitoring In het MER is al een eerste aanzet gedaan voor de te monitoren indicatoren. Doel van de monitoring is het doelbereik van de ambities uit de Omgevingsvisie bij te houden om te kunnen bijsturen. De Commissie m.e.r. heeft aangegeven dat het monitoringsprogramma op alle geformuleerde ambities betrekking moet hebben, voor zover relevant. Uit tabel 3.2 blijkt dat met bestaand beleid en bestaande projecten aan de meeste doelstellingen kan worden voldaan. Deze tabel is dan ook een goede basis voor de monitoring. Van de reeds voorgestelde monitoring hebben met name verkeer op doorgaande lokale wegen en gezondheid ook betrekking op het bestaande bebouwde gebied van Hattem. Hieraan kan de bestaande monitoring van het programma duurzaam nog worden toegevoegd. Zoals aangegeven bij geluid biedt de verplichte monitoring van de BGE (basisgeluidemissie) onder de Omgevingswet voldoende houvast voor het monitoren van verkeer(sgroei) en mogelijke overlast van wegverkeerslawaai. De overige monitoringsaspecten uit het MER hebben vooral betrekking op de effecten van de nieuwe woningbouwopgave, dit betreft stikstofdepositie, grondwater en bodemdaling in de polder indien hier woningen worden gerealiseerd.
4. OVERIGE OPMERKINGEN De Commissie m.e.r. merkt aan het einde van paragraaf 2.2 van haar advies nog enkele zaken op, deze losse opmerkingen worden hieronder besproken. Passende beoordeling De Commissie merkt op dat er geen Passende beoordeling is opgesteld, maar dat alle daarvoor benodigde informatie wel (verspreid) in de stukken staat. Ook merkt zij op dat de gemeente zelf (te) beperkte mogelijkheden heeft om de gecumuleerde stikstofeffecten op te lossen vanwege de bijzondere ligging nabij drukke (rijks)verkeersaders en Natura 2000-gebieden in en nabij de gemeente. Er is geen passende beoordeling opgesteld, omdat de verplichting hiertoe gelinkt is aan (concrete) plannen en projecten. Wel moet de uitvoerbaarheid van een visie of plan worden aangetoond, vandaar dat de beoordeling van de verschillende ecologische aspecten, waaronder stikstofdepositie, wel in het MER is opgenomen. Energie De Commissie geeft aan dat in een later Omgevingsplan geborgd moet worden dat bedrijvenpark H2O daadwerkelijk ‘allelectric’ is, en dat er bijvoorbeeld geen back-up energievoorzieningen op fossiele brandstoffen draaien. Dit onderdeel zal meegenomen worden in de uitwerking van een Omgevingsplan.
38/44
Milieucategorie De Commissie merkt terecht op dat in het MER abusievelijk staat dat op bedrijvenpark H2O bedrijven tot maximaal milieucategorie 4.1 zijn toegestaan, terwijl in het vigerende bestemmingsplan milieucategorie 5.1 is opgenomen. In de oorspronkelijke plannen zouden het Hattemse deel van bedrijvenpark H2O inderdaad bedrijven tot maximaal categorie 5.1 kunnen worden gevestigd. Inmiddels is voor het gedeelte waar milieucategorie 5.1 is toegestaan een nieuw planontwikkeld voor de vestiging van een Van der Valk hotel, onder andere omdat het een zichtlocatie langs de A28 en A50 betreft. Dit betekent dat de hoogst mogelijke milieucategorie op H2O binnen Hattem 4.2 betreft, zie Figuur 4-1 en Figuur 4-2. In hoofdstuk 2 van deze aanvulling daarom uitgegaan van maximale milieucategorie 4.2 met richtafstanden van 300 meter voor rustig buitengebied en 200 meter voor gemengd gebied. Deze aanpassing heeft geen gevolgen voor de resultaten van het MER.
Figuur 4-1 Uitsnede bestemmingsplan H2O
Figuur 4-2 Uitsnede bestemmingsplan Van der Valk Hotel
39/44
40/44
Bijlage 1 Toetsingsadvies Commissie m.e.r.
41/44
42/44
Omgevingsvisie gemeente Hattem Toetsingsadvies over het milieueffectrapport 3 december 2021 / projectnummer: 3612
Advies over het MER in het kort De gemeente Hattem wil een omgevingsvisie vaststellen. Voor het besluit hierover is een milieueffectrapport (MER) opgesteld. Gemeente Hattem heeft de Commissie gevraagd te adviseren over het MER. In dit advies spreekt de Commissie voor de milieueffectrapportage (hierna ‘de Commissie’) zich uit over de juistheid en de volledigheid van het MER. Wat blijkt uit het MER? In het MER zijn de effecten voor zes onderwerpen onderzocht, te weten: wonen, gezondheid, energietransitie, klimaatadaptatie, landschappelijke verbindingen en ecologie. Deze vallen onder drie hoofdthema’s uit de omgevingsvisie: ‘Vitale samenleving’, ‘Samen duurzaam’ en ‘Levendig landschap tussen Veluwe en IJssel’. Voor de deelonderwerpen ‘wonen’ en ‘energietransitie’ zijn alternatieven onderzocht. De alternatieven hebben betrekking op respectievelijk de omvang van de woningbouwopgave (tussen de 570 en de 1.570 woningen), de mogelijkheid van windenergie en grootschalige versus kleinschalige zonnevelden. Uit het MER blijkt dat alle woningbouwscenario’s1 uitvoerbaar zijn binnen de doelstellingen, maar dat er wel aandacht nodig is voor de inpassing ten opzichte van geluid- en geurbronnen. Ook blijkt dat de uitstoot van stikstof die het gevolg is van de bouw van de woningen niet volledig gecompenseerd wordt door de reducties als gevolg van het verdwijnen van agrarisch areaal.
Voor energie blijkt uit het MER dat grootschalige windparken niet mogelijk zijn en dat er een lichte voorkeur is voor meerdere kleine zonnevelden in de kernrand en de Veluwezoom, maar dat in het poldergebied zowel grootschalige als kleinschalige velden mogelijk zijn. Hierdoor volgt uit het MER geen duidelijk voorkeursalternatief. Wat is het advies van de Commissie? De (ontwerp) omgevingsvisie getuigt van een hoog ambitieniveau. Het MER bevat veel informatie en de effecten van de alternatieven op het gebied van woningbouw en zonneenergie zijn uitgebreid onderzocht. Natuur- en (toekomstige) verkeersstructuur zijn goed uitgewerkt. Door de onderzoeksaanpak en structuur van het MER ontbreekt echter een beeld van de milieueffecten en het doelbereik van het totaalpakket aan in de omgevingsvisie verwoorde ambities. Het MER sluit hierdoor onvoldoende aan op de visie. De Commissie signaleert bij toetsing van het MER dat in het MER nog informatie ontbreekt. Zij acht deze informatie essentieel voor het volwaardig meewegen van het milieubelang bij de besluitvorming over de omgevingsvisie. Dit betreft: •
De huidige situatie en autonome ontwikkeling (referentiesituatie) zijn niet voor alle ambities in de visie in beeld gebracht. Hierdoor ontbreekt inzicht in de omvang en locatie
1
De termen ‘scenario’ en ‘alternatief’ roepen soms verwarring op omdat ze door elkaar heen gebruikt worden. De Commissie m.e.r. hanteert ‘alternatief’ voor een keuze die de initiatiefnemer (in dit geval de gemeente) kan maken. ‘Scenario’ slaat op een omstandigheid waar de initiatiefnemer geen invloed op heeft, maar die wel invloed kan hebben op de milieueffecten van het besluit. In dit geval gaat het om het faciliteren van een woningvraag vanuit de regio. De term ‘scenario’ is daarvoor juist, omdat afgewacht moet worden of deze vraag zich gaat voordoen.
-1-
van knelpunten en kan van een deel van de visie niet beoordeeld worden wat de effecten en het doelbereik zijn. •
Door de gekozen onderzoeksaanpak beoordeelt het MER de effecten en doelbereik van de in de visie verwoorde ambities alleen voor de nieuwe woningbouwlocaties en zonnevelden. Hierdoor is onduidelijk wat de effecten en doelbereik van deze ambities zijn voor de (grote) delen van Hattem waar geen woningbouw of energiewinning plaats vindt en of er daar knelpunten tussen de ambities kunnen ontstaan.
•
De indicatoren in het beoordelingskader zijn te weinig gericht op de in de visie verwoorde ambities. Hierdoor is niet te beoordelen of de ambities behaald worden en is het ook niet mogelijk het beoordelingskader te gebruiken voor monitoring van deze ambities.
•
Vanwege bovenstaande punten zijn de effecten van de omgevingsvisie op een aantal inhoudelijke aspecten niet beschreven.
Daarnaast merkt de Commissie op dat de wijze waarop het MER is gestructureerd het moeilijk maakt de informatie te vinden en dat het MER daardoor moeilijk navolgbaar is. De systematische aanpak die is weergegeven in Tabel 5-2 had hierbij een hulpmiddel kunnen zijn, maar deze is niet overal in het MER gebruikt. De Commissie adviseert bovenstaande informatie in een aanvulling op het MER op te nemen, en dan pas een besluit te nemen over de omgevingsvisie.2 In hoofdstuk 2 licht de Commissie haar oordeel toe en geeft ze aandachtspunten voor het vervolgtraject. Aanleiding MER De omgevingsvisie beschrijft het integrale beleid van de gemeente met betrekking tot de fysieke leefomgeving voor de middellange tot lange termijn. Omdat de omgevingsvisie een beleidskader vormt voor toekomstige m.e.r.(beoordelings)plichtige projecten, zoals woningbouw en winning van duurzame energie, is het nodig een plan-MER op te stellen. Rol van de Commissie De Commissie is onafhankelijk, bij wet ingesteld en adviseert over de inhoud en de kwaliteit van het MER. Zij stelt voor ieder project een werkgroep samen van onafhankelijke deskundigen. Ze schrijft geen milieueffectrapporten, dat doet de initiatiefnemer. Het bevoegd gezag – in dit geval de gemeenteraad van Hattem - besluit over de omgevingsvisie. De Commissie baseert haar oordeel op het MER, de ontwerp-omgevingsvisie en onderliggende stukken.
Daarnaast heeft zij een bezoek aan Hattem gebracht op 10 november 2021. De samenstelling en de werkwijze van de werkgroep van de Commissie en verdere projectgegevens staan in bijlage 1 van dit advies. De projectstukken, die bij het advies zijn gebruikt, zijn te vinden door nummer 3612 op www.commissiemer.nl in te vullen in het zoekvak.
2
De gemeente heeft aangegeven bovenstaande informatie op te zullen nemen in een aanvulling op het MER. Een deel van de informatie zal verder worden uitgewerkt in het omgevingsplan.
-2-
Figuur 1 Kaart voornemens Omgevingsvisie (bron: MER)
Toelichting op het advies In dit hoofdstuk licht de Commissie haar beoordeling toe en geeft zij adviezen voor de op te stellen aanvulling. Sommige van die aanbevelingen zijn opgenomen in een tekstkader en andere niet. Als deze in een kader staan dan is het uitvoeren ervan volgens de Commissie essentieel voor het volwaardig meewegen van het milieubelang bij het besluit over de omgevingsvisie. Aanbevelingen die niet in een kader staan zijn bedoeld om de kwaliteit van de besluitvorming - nu en in de toekomst - te verbeteren.
-3-
Algemene en methodische aspecten Referentiesituatie Een deel van de aspecten waarvoor in de visie ambities worden gepresenteerd, is onvoldoende in beeld gebracht in de zogeheten ‘milieufoto’3. Zo ontbreken (voldoende) gegevens over: •
de hoogte van de geluidbelasting ter plaatse van woningen langs de drukkere doorgaande (gemeentelijke) wegen en de omvang van de daaraan gerelateerde geluidhinder. In figuur 4.3 in het MER worden alleen de geluidcontouren van de rijksinfrastructuur weergegeven;
•
de zones van de belemmeringenstrook en de magnetische veldsterkte langs de hoogspanningslijn en de locatie van woningen en andere gevoelige bestemmingen binnen deze contouren;
•
de groenstructuur en het percentage adressen met openbaar groen binnen 300 meter;
•
de verdeling over vervoerswijzen (‘modal split’);
•
het aantal verkeersslachtoffers en verkeersonveilige locaties;
•
de waterkwaliteit en waterveiligheid;
•
de locatie van bedrijvigheid in relatie tot woonwijken en andere gevoelige bestemmingen. In de omgevingsvisie staat wel aangegeven dat zwaardere en grootschalige bedrijvigheid op termijn wordt verplaatst van Het Veen naar bedrijventerrein H2O, maar het is niet duidelijk wat voor bedrijvigheid daar nu aanwezig is.
Door dit gemis wordt niet duidelijk hoe de huidige situatie (referentiesituatie) voor de in de omgevingsvisie gepresenteerde thema’s zich verhoudt tot de ambities (waardoor de ‘opgave’ voor de omgevingsvisie niet duidelijk is), of en welke knelpunten er zijn, waar eventuele knelpunten en kansen liggen en wat de omvang daarvan is. Onderzoeksaanpak De omgevingsvisie noemt drie hoofdthema’s: ‘Vitale samenleving’, ‘Samen duurzaam’ en ‘Levendig landschap tussen Veluwe en IJssel’. Deze thema’s zijn in het MER vertaald in zes deelonderwerpen: •
hoe de eigen woningbehoefte op een goede (gezonde) manier kan worden ingepast en welke ruimte er is om ook bij te dragen aan de regionale woningbehoefte;
•
met welke maatregelen in de omgevingsvisie de gezondheid kan worden beschermd en bevorderd;
•
waar zonnevelden kunnen worden gerealiseerd en in welke omvang;
•
wat er nodig en mogelijk is om de effecten van klimaatverandering (met name hittestress) op te vangen;
•
hoe landschappelijke verbindingen en kenmerken kunnen worden behouden en versterkt;
•
wat de effecten zijn op beschermde soorten en beschermde gebieden.
De thema’s, deelonderwerpen en beoogde aanpak zijn weergegeven in tabel 5-2 in het MER. Alleen voor de deelonderwerpen ‘wonen’ en ‘energie’ (zonnevelden) zijn alternatieven in het MER onderzocht. Tijdens het locatiebezoek dat de Commissie aan Hattem heeft gebracht, is toegelicht dat het proces van de omgevingsvisie is gebaseerd op een langlopend participatietraject. Het participatietraject leidde tot een focus op de thema’s woningbouw, wind- en zonne-energie. Daarnaast was gezondheid (met name als gevolg van geluidbelasting) een belangrijk thema 3
In de ‘milieufoto’ in Hoofdstuk 4 van het MER wordt de huidige situatie ten aanzien van de te beschrijven milieueffecten gepresenteerd.
-4-
vanuit de bevolking. In de omgevingsvisie en het bijbehorende MER zijn daarom (alleen) alternatieven uitgewerkt op het gebied van woningbouw, wind- en zonne-energie.
Figuur 2 Beoogde onderzoeksaanpak (tabel 5-2 uit het MER). Deze keuze is begrijpelijk en de resultaten voor de thema's ‘wonen’ en ‘energie’ zijn gebruikt in de visie. Maar doordat de effecten en het doelbereik vrijwel alleen onderzocht zijn (ter plaatse) van de woningbouwlocaties en zonnevelden geeft het MER geen inzicht in de milieueffecten, het doelbereik en de verenigbaarheid van ambities voor andere in de visie genoemde thema’s in de grote delen van Hattem waar geen (grote) ontwikkelingen plaatsvinden. Dit betreft ambities voor gezond en veilig leven, klimaatadaptatie en (gezonde) mobiliteit die genoemd worden op pagina 35 t/m 47 van de (ontwerp) omgevingsvisie. Om te kunnen beoordelen of deze ambities haalbaar en verenigbaar zijn, is (waar mogelijk kwantitatieve) informatie nodig over de huidige situatie en de effecten van nieuw beleid op het gebied van geluidhinder, verkeersveiligheid, prioriteit voor fietser en wandelaar, groen en water, ontmoetingsplekken, hittestress en duurzaamheid en circulariteit. Deze ambities hebben vooral betrekking op de bestaande (bebouwde) omgeving. Uit het MER blijkt niet in hoeverre deze ambities haalbaar en verenigbaar zijn en of en welke knelpunten (kunnen) optreden. Ook is onvoldoende inzichtelijk welke rol de effectbepalingen hebben gespeeld in het proces om tot de omgevingsvisie te komen.
-5-
Een voorbeeld is het aspect waterhuishouding. In het MER worden alleen maatregelen benoemd die kunnen worden ingezet om wateroverlast en watertekorten tegen te gaan. Wat de huidige situatie is met betrekking tot wateroverlast, watertekorten en waterberging, hoe die zich autonoom zal ontwikkelen en in hoeverre waterberging in de toekomst (mede als gevolg van klimaatverandering) kan gaan conflicteren met andere (ruimtevragende) ambities wordt niet helder. Indicatoren en effectbeoordeling De indicatoren die gebruikt zijn in de 'milieufoto' en voor de effectbeoordeling beslaan niet alle in de visie geformuleerde ambities. Hierdoor zijn de effecten, het doelbereik en de verenigbaarheid van de ambities niet altijd inzichtelijk. Ook is niet inzichtelijk in hoeverre het monitoringsprogramma aansluit op de beoordeling van effecten en doelbereik van de visie. Hiervoor is een beoordelingskader nodig dat is toegesneden op het totaalpakket van ambities en de monitoring. Doel van het MER is immers de effecten van beleidskeuzes in de omgevingsvisie (aan de hand van indicatoren) inzichtelijk te maken ten opzichte van de referentiesituatie, en om te laten zien in hoeverre deze keuzes bijdragen aan de realisatie van doelen en ambities.
Monitoring van deze indicatoren maakt vervolgens duidelijk of de (fysieke) effecten van de gemaakte keuzes zich ontwikkelen zoals bedoeld of dat bijsturing nodig is. Het doorschuiven van besluiten hierover brengt het risico met zich mee dat het milieubelang en andere belangen vooral sectoraal afgewogen worden óf dat op een later moment blijkt dat ambities niet haalbaar zijn of met elkaar conflicteren. In dat geval moeten keuzes mogelijk worden heroverwogen of zijn nieuwe interventies nodig met grotere gevolgen. Ook kan dan blijken dat kansen gemist zijn, omdat ambities elkaar ook kunnen versterken. De Commissie adviseert een aanvulling op het MER te maken waarin: •
de referentiesituatie (huidige situatie en autonome ontwikkeling) voor alle beschreven ambities zoveel mogelijk kwantitatief in beeld wordt gebracht;
•
de indicatoren van het beoordelingskader zodanig worden gekozen dat effecten en doelbereik van alle beschreven ambities van de omgevingsvisie in beeld worden gebracht en dat deze indicatoren tevens gebruikt kunnen worden in het monitoringsprogramma.
De aanvulling moet vooral een beeld geven van referentiesituatie, doelbereik en effecten van beleid op aspecten die in de huidige situatie knelpunten opleveren, waar belangrijke ambities op zijn en aspecten die met elkaar kunnen botsen of elkaar versterken.
Inhoudelijke aspecten In deze paragraaf worden de algemene en methodische punten die genoemd zijn in paragraaf 2.1 voor een aantal specifieke aspecten uitgewerkt en verder toegelicht. Daarnaast worden enkele aanbevelingen gegeven die de Commissie niet essentieel acht voor de besluitvorming. Waterveiligheid en klimaatadaptatie Op p. 96-97 van het MER wordt ingegaan op eisen en maatregelen in het kader van een klimaatrobuuste inrichting van bestaand en nieuw bebouwd gebied. Hier wordt wel ingegaan op hevige neerslag en langere droogteperioden als gevolg van klimaatverandering, maar niet op (een toename in) de frequentie van extreme waterstanden in de IJssel en de consequenties
-6-
hiervan voor de waterafvoer op de beoogde locaties voor woningbouw en energieinfrastructuur. Dit kan een belangrijk aspect zijn voor de haalbaarheid van de woningbouwscenario’s en energiewinningslocaties. Ook ontbreekt in de 'milieufoto' (referentiesituatie) een beeld van de waterveiligheidsrisico’s. De Commissie adviseert in de aanvulling op het MER in beeld te brengen: •
wat de actuele prognoses zijn met betrekking tot extreme waterstanden in de IJssel;
•
wat dit betekent voor de waterafvoer bij hevige of langdurige neerslag op de beoogde locaties voor woningbouw en zonnevelden;
•
of er mitigerende maatregelen genomen kunnen worden om de combinatie van een hoge rivierstand en hevige of langdurige neerslag in en nabij de polder op te vangen.
Geluid Zoals aangegeven in paragraaf 2.1 geeft het MER alleen de geluidcontouren van rijkswegen weer. In het MER wordt aangegeven dat langs lokale wegen de geluidbelasting aanzienlijk kan zijn en dat 24% van de inwoners geluidhinder ervaart van lokale wegen. Over de hoogte van de geluidbelasting langs deze lokale wegen, het aantal woningen dat belast wordt en de daarmee gepaard gaande gezondheidseffecten wordt geen informatie gegeven. Hierdoor is niet inzichtelijk wat de ernst en omvang van de knelpunten zijn. Bij de locatiestudie is wel de toename van de geluidbelasting beoordeeld, maar er wordt niet aangegeven wat het absolute geluidniveau is. Daarmee is de gezondheidskundige betekenis van deze (toename in) geluidniveaus niet te duiden. Ook is niet getoetst aan grenswaarden of advieswaarden van de WHO. De Commissie adviseert in de aanvulling op het MER de geluidbelasting bij woningen langs drukkere doorgaande lokale wegen in beeld te brengen en inzicht te geven in de verwachte geluidhinder en deze informatie op te nemen in de ‘milieufoto’.
Mobiliteit Zoals aangegeven in paragraaf 2.1 benoemt de omgevingsvisie diverse ambities op het gebied van verkeer en vervoer, zoals het autoluw maken van woonwijken, betere verbindingen naar parkeerplaatsen, afname van ernstige verkeersslachtoffers, beperken van hinder op en aan drukke hoofdwegen, aantrekkelijke, snelle, veilige en herkenbare fietsroutes. In het MER ontbreekt echter informatie over de haalbaarheid van deze ambities in de huidige en autonome situatie. Er ontbreekt informatie over de modal split (in de referentiesituatie en in de gewenste modal split in de onderzochte woningbouwscenario’s) en over het beoogde parkeerbeleid in de woningbouwscenario’s. Hierdoor kan niet bepaald worden wat het doelbereik is van de ambities op het gebied van verkeer en vervoer en is de effectbeoordeling van de woningbouwscenario’s op dit aspect niet inzichtelijk. Zo wordt niet inzichtelijk wat de haalbaarheid en effecten zijn van maximale inzet op duurzaam vervoer in bestaand (en toekomstig) stedelijk gebied.
-7-
De Commissie adviseert in de aanvulling op het MER in beeld te brengen: •
wat de modal split is in de huidige situatie en de beoogde modal split in de onderzochte woningbouwscenario’s;
•
welke parkeerbeleid beoogd wordt in de woningbouwscenario’s;
•
of en welke gunstige effecten op (toekomstige) verkeersdrukte te behalen zijn door maatregelen conform de gemeentelijke ambities toe te passen.
Natuur Bij het MER is geen Passende beoordeling opgenomen. De Commissie adviseert dit wel te doen bij omgevingsvisies wanneer significante gevolgen voor Natura 2000-gebieden op voorhand niet zijn uit te sluiten. Bij dit MER is wel (bijna) alle informatie opgenomen die nodig is voor een Passende beoordeling op het detailniveau van de omgevingsvisie. Hieruit blijkt dat woningbouw kan leiden tot een toename van stikstofdepositie in daarvoor gevoelige natuurgebieden. Dit kan mogelijk worden voorkomen door het uit productie nemen van agrarische grond, of door mitigerende maatregelen zoals emissiearm bouwen. De mogelijkheden voor mitigerende maatregelen staan verspreid door de tekst van MER, (ontwerp) omgevingsvisie en achterliggende rapporten. Uit het MER blijkt ook dat de mogelijkheden voor de gemeente om deze problematiek op te lossen beperkt zijn, temeer vanwege de ligging tussen kwetsbare Natura 2000-gebieden en drukke verkeersaders. Het mogelijk maken van woningbouw vereist ook een adequate aanpak van de stikstofproblematiek op provinciale en/of nationale schaal. Energie Op p. 29 van het MER wordt aangegeven dat het bedrijventerrein H2O ‘all-electric’ wordt aangelegd. Als dit niet het geval is, kan dit leiden tot extra stikstofdepositie op beschermde natuurgebieden.
De Commissie wijst er daarom op dat te zijner tijd in het omgevingsplan geborgd moet zijn dat er geen back-up energievoorzieningen mogen zijn die op fossiele brandstoffen draaien (zoals dieselaggregaten). Milieucategorie Op p. 111 van het MER staat vermeld dat op bedrijventerrein H2O bedrijven tot milieucategorie 4.1 zijn toegestaan. De Commissie wijst erop dat op de website van het bedrijventerrein zelf en in het bestemmingsplan4 wordt gesproken over bedrijven tot categorie 5.1.
4
https://bedrijvenparkh2o.nl https://www.planviewer.nl/imro/files/NL.IMRO.0269.HB105-VG01/t_NL.IMRO.0269.HB105-VG01.html
-8-
BIJLAGE 1: Projectgegevens toetsing door de Commissie De Commissie bestaat uit een werkgroep van deskundigen. Deze werkgroep beoordeelt of het MER de benodigde milieu-informatie bevat en of deze juist is. Als er informatie ontbreekt of onjuist is, beoordeelt de Commissie of zij die essentieel vindt. Dat is het geval als aanvullende informatie in haar ogen kan leiden tot andere afwegingen. Dan adviseert de Commissie de ontbrekende of gecorrigeerde informatie alsnog beschikbaar te stellen, voordat het besluit wordt genomen. Om zich goed op de hoogte te stellen van de situatie heeft de werkgroep het gebied bezocht waar milieugevolgen kunnen optreden. Meer informatie over de Commissie en over haar werkwijze vindt u op onze website. Samenstelling van de werkgroep Bij dit project bestaat de werkgroep uit: Ruwan Aluvihare BA. MDip LA ir. Tilly Fast drs. Sjef Jansen drs. Geertje Korf (secretaris) drs. Benno Schepers ir. Harry Webers (voorzitter) Besluit waarvoor dit milieueffectrapport is opgesteld Vaststellen van de Omgevingsvisie Hattem Waarom wordt hiervoor een milieueffectrapport opgesteld? Voor activiteiten die grote milieugevolgen kunnen hebben, kan in Nederland een MER vereist zijn. De bijlagen C en D bij het Besluit milieueffectrapportage geven aan om welke activiteiten het gaat.
Voor deze procedure gaat het in ieder geval om de activiteit en C en D bij het Besluit milieueffectrapportage geven aan om welke activiteiten het gaat. Voor deze procedure gaat het in ieder geval om de activiteit ‘stedelijke ontwikkeling (D11.2) en ‘winning van windenergie’ (D22.2) Een MER is ook nodig omdat effecten op Natura 2000-gebieden optreden die in een Passende beoordeling moeten worden beschreven. Daarom is een plan -MER opgesteld. Bevoegd gezag besluit Gemeenteraad van gemeente Hattem Initiatiefnemer besluit College van burgemeester en wethouders van gemeente Hattem Bevoegd gezag m.e.r.-procedure Gemeenteraad van gemeente Hattem Heeft de Commissie ook zienswijzen en adviezen bij haar advies betrokken? Het bevoegd gezag heeft de Commissie niet in de gelegenheid gesteld om zienswijzen en adviezen bij haar advies te betrekken. Waar vind ik de stukken die de Commissie heeft beoordeeld? U vindt de projectstukken die bij het advies zijn gebruikt, door op www.commissiemer.nl projectnummer 3612 in te vullen in het zoekvak.
BIJLAGEN
Bijlage 2 Analyse ambities omgevingsvisie
43/44
44/44
Analyse voor eerste opzet aanvulling MER In dit document is eerste analyse opgenomen voor de aanvulling. Besproken met en geaccordeerd dor projectgroep 14 december 2021. Eerst 3 tabellen met beschreven ambities inde OV, met daarbij een voorstel hoe dit op te nemen in de aanvulling. Vervolgens een analyse van aanvullende ambities/concretisering (o.b.v. de teksten per deelgebied) uit Omgevingsvisie (wordt nog aan gewerkt) Dit leidt tot Voorsteltabellen voor de thema’s/onderwerpen die wel in de aanvulling worden meegenomen (P 11-14) Aangepaste Tabel 5.2 uit het MER, zie apart document.
Ambities Omgevingsvisie en vertaling naar de aanvulling planMER Tabel met Ambities (kolom 2) uit de Omgevingsvisie (pagina 35 t/m 47), per thema (kolom 1) geordend. Geanalyseerd is welke aspecten relevant zijn voor de aanvulling van het MER. Als in kolom 3 een indicator is opgenomen, wordt dit aspect in de aanvulling opgenomen. De overige ambities zijn reeds in het MER opgenomen, vallen onder een ander aspect of zijn niet relevant voor het MER (bijvoorbeeld omdat het geen milieu- en ruimtelijke component heeft of omdat het een beheer-aspect is of reeds is uitgevoerd). Dit is toegelicht in de 4e kolom. toelichting) Doel is toetsen op doelbereik én onderzoeken waar doelen/ambitie ‘botsen’, zowel wat beleid als fysieke ruimte betreft. Vitale samenleving Gezond en veilig leven
Ambitie uit Omgevingsvisie Bevorderen van de gezondheid: Groen en beweegvriendelijk inrichten van de openbare ruimte Op peil houden van het aanbod aan sportvoorzieningen Beschermen van de gezondheid: Minimaliseren van de negatieve invloed van milieufactoren (zoals geluids- en stankoverlast, slechte lucht- en waterkwaliteit)
Inzetten op een doelmatig beheer van de afvalwaterketen, waarin gezondheidsrisico’s zo veel mogelijk beperkt worden In beginsel geen woningen bouwen nabij drukke infrastructuur
1
Indicator MER1 voorstel
Toelichting
Aanwezigheid groen, ontmoetingsplaatsen, sportvoorzieningen, uitnodigingen fietsen, wandelen
Meenemen in MER, ook voor gebieden waar geen grote ontwikkelingen zijn voorzien
Luchtkwaliteit, geluid, geur, water
Meenemen in MER, ook voor gebieden waar geen grote ontwikkelingen zijn voorzien obv atlas leefomgeving Geborgd in beleids- en beheerplan water en riolering, geen MER-aspect Zie locatie-onderzoek, reeds opgenomen in MER
Als hier een indicator is opgenomen, wordt dit aspect in de aanvulling opgenomen. De overige aspecten zijn reeds in het MER opgenomen of zijn niet relevant voor het MER (zie toelichting)
Vitale samenleving
Ambitie uit Omgevingsvisie Verbeteren van de gemeentelijke wegen (bijvoorbeeld door het aanleggen van stil asfalt) Tegengaan van ondermijning Terugdringen transport van gevaarlijke stoffen (inclusief via leidingen)
Indicator MER1 voorstel
Locaties leidingen en routes
Voorkomen van natuurbranden Erfgoed, kunst en cultuur
Behouden van cultureel erfgoed en de drie musea Samen met eigenaren, bewoners, gebruikers en beheerders waar nodig streven naar toekomstgerichte functies van erfgoed Lokale evenementen stimuleren Nieuwe evenementen waar mogelijk faciliteren
Toegankelijkheid
Goede maatschappelijke voorzieningen
Passend woningaanbod
Zorgen voor een goede inrichting van de buitenruimte en de aanwezigheid van voorzieningen De binnenstad, woongebieden en aanwezige voorzieningen voor iedereen bereikbaar en toegankelijk houden/maken Inzetten op een modern aanbod aan maatschappelijke voorzieningen, dichtbij de mensen die ze nodig hebben Aanbod laten aansluiten op de behoefte van de Hattemers (bijvoorbeeld onderwijs, welzijn en (geïndiceerde) zorg) Maatschappelijke voorzieningen zoveel mogelijk clusteren en zien als plekken voor ontmoeting en activiteiten Samenvoegen van de zes basisscholen in drie integrale kindcentra Clusteren van het zorgaanbod en dat combineren met woningen voor hulpbehoevende Hattemers in ‘woonzorgzones’ Vernieuwen en/of uitbreiden van bestaande woonzorgzones (Hof van Blom en De Bongerd) Zorgen voor (betaalbare) woningen en levensloopbestendige woningen voor jong en oud Voorzien in de ‘eigen’ woningbehoefte; dat betekent het bouwen van ongeveer 570 woningen tot 2040, vooral voor starters, senioren en (andere)
Bereikbaarheid voorzieningen
Afstand tot maatschappelijke voorzieningen
Toelichting Integraal onderdeel van geluid, geen ruimtelijk aspect Niet relevant voor MER De referentiesituatie is reeds uitgewerkt. Zowel het spoor als de A28 en A50 zijn onderdeel van het basisnet. Er zijn verschillende hogedruk aardgasleidingen aanwezig. Ook is de hoogspanningleiding aanwezig, die gedeeltelijk ondergronds verkabeld wordt. De gevolgen van dit doel zullen globaal beschreven worden. Beheer, geen MER-aspect (alleen indirect: verdroging) Kaartbeeld 9.2, geen aanvulling nodig: zit reeds in MER en geen wijziging voorzien Niet relevantie voor MER, wordt per evenement afgewogen bij vergunningverlening Referentiesituatie zie GGD par 4.2. Kwalitatieve toevoeging voor toegankelijkheid: INPUT GEMEENTE Reeds ingezet beleid, de IKC’s en woonzorgzones voorzien hier in. Korte beschrijving opnemen. INPUT GEMEENTE
Zie locatieonderzoek. Uitwerking volgt in programma wonen Idem
Vitale samenleving
Sterke economie
Ambitie uit Omgevingsvisie één- of tweepersoonshuishoudens, zowel appartementen als grondgebonden woningen Aanvullend 550 woningen bouwen tot 2040 voor de regionale woningbehoefte Voldoen aan de behoefte aan sociale huurwoningen Bij nieuwbouw krijgen levensloopbestendige woningen prioriteit Hoogbouw kan mogelijk zijn, onder voorwaarden (hoogte, aandacht voor aantrekkelijke (openbare) ruimte) Bestaand bebouwd gebied verdichten, in combinatie met meer ruimte voor groen en minder ruimte voor de auto Onder voorwaarden ruimte bieden voor bijzondere woonvormen, mits het gaat om kleinschalige initiatieven Ruimte bieden aan grote bedrijven (waaronder zeer grootschalige detailhandel) op bedrijvenpark H2O en Netelhorst Op bedrijvenpark H2O en Netelhorst ook plek bieden voor kleinere, lokale bedrijven Bij de ontwikkeling van H2O en Netelhorst inzetten op kwaliteit(sverbetering): toekomstbestendige en duurzame bedrijvenparken Afronden ontwikkeling H20, daarna geen uitbreidingen bedrijvenparken Clusteren van detailhandel in een kernwinkelgebied in de binnenstad
Indicator MER1 voorstel
Toelichting
Idem Idem Idem Idem, mogelijkheden hoogbouw beperkt tot 3 bouwlagen (zie groen en verkeer) Idem, wordt uitgewerkt Bestaand beleid, geen ontwikkelingen, Bestaand beleid Bestaand beleid Bestaand beleid Bestaand beleid, aanbod zal wellicht afnemen door online-concurrentie waardoor en ruimte ontstaat voor ander functies (kwalitatief beschrijven)
Samen duurzaam Samenwerken aan verduurzaming
Duurzame energie: elektriciteit
Duurzame energie: warmte
Ambitie
Indicator
Samen met de andere overheden op de Noord-Veluwe werken aan een energieneutrale energievoorziening in 2050 Zoveel mogelijk energie besparen
Is een werkwijze, geen MER-aspect
Als gemeente in 2040 zelf klimaatneutraal zijn (vastgoed, verlichting, etc.)
CO2 voetafdruk gemeente
Zoveel mogelijk daken vol leggen met zonnepanelen
M2/MWh
Plaatsen van zonnepanelen boven parkeerterreinen op bedrijvenparken en geluidsschermen/-wallen Plaatsen van zonnecellen in fietspaden [PM Ontwikkelen van een zonneveld op de vuilstort langs de Oranje Nassaulaan, in combinatie met verhogen van natuurwaarden] Onder voorwaarden (o.a. landschaps- en natuurontwikkeling) ontwikkelen van zonnevelden op land en water in de polders: in eerste instantie gekoppeld aan de hoofdinfrastructuur en eventueel in tweede instantie ook elders mits kleinschalig en goed ingepast Onder voorwaarden ontwikkelen van kleine windturbines Gebruiken van restwarmte van de waterzuivering
Voldoende onderzocht Zin toevoegen over actuele stand van zaken INPUT GEMEENTE Techniek toevoegen met één zin toelichting INPUT GEMEENTE Op H2O en bij nieuwe woningen al toegepast Vastgesteld beleid: Transitievisie Warmte Vastgesteld beleid
Elektrisch verwarmen (all electric)
Klimaatadaptati e en water
Hemelwater benutten als bron voor het lokale watersysteem Ontwikkelen van meer groen binnen de bebouwde kom, om water te kunnen bergen en met (droogtebestendige) bomen en planten
Bestaand beleid, reeds in MER opgenomen Kwalitatief toevoegen voor de gemeentelijke organisatie: INPUT GEMEENTE: HOE WORDT DIT AANGEPAKT Bestaand beleid, botst met cultuurhistorie, reeds in MER beschreven Bestaand beleid, voldoende uitgewerkt Zin toevoegen in MER Energie voldoende onderzocht, dit project wordt al specifiek onderzocht Voldoende onderzocht
Gebruiken van warmte uit oppervlaktewater
Stimuleren van energiebesparende maatregelen aan bestaande woningen/gebouwen (isolatie) Nieuwe woningen worden aardgasloos gebouwd en zijn energieneutraal of leveren energie op Realiseren van een klimaatadaptieve en leefbare inrichting en toekomstbestendige gebouwen Bij ontwikkelingen redeneren vanuit het natuurlijk systeem; het natuurlijk systeem leidend laten zijn bij keuzes Slim omgaan met water, bijvoorbeeld door water zo veel mogelijk vast te houden
Toelichting
% groen in bebouwde omgeving
% groen in bebouwde omgeving
Meenemen bij vergroening openbare ruimte Beleidsprincipes, te vertalen in vergroening/water openbare ruimte Vastgesteld beleid, beheermaatregelen waterschap Infiltratie, voldoende beschreven Te kwantificeren? Winst door vervanging van verharding door groen. Verlies door extra woningen
Samen duurzaam
Ambitie
Indicator
Toelichting
Zorgen voor een toegankelijke groenstructuur binnen 300 meter van iedere woning
Afstand tot groen
De omgeving van zorginstellingen zo groen mogelijk inrichten zorgen voor een goede waterkwaliteit
Waterkwaliteit
Kaartbeeld met cirkel van 300m vanuit bestaand toegankelijk groen Omgevingsplan Is er een beeld van de huidige waterkwaliteit, AO Vastgesteld beleid Doorstroming wordt bevorderd door afkoppeling hemelwater (bestaand beleid), Natuurvriendelijke oevers dragen bij aan het bergend vermogen
Hemelwater zoveel mogelijk scheiden (afkoppelen) van het afvalwater Zorgen voor een goede doorstroming van watergangen en natuurvriendelijke oevers
Natuurvriendelijke oevers
van het watersysteem. Zin toevoegen
Circulaire samenleving