CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2.3 bij bestemmingplan Koewweg_11_13_Hattem_Bijlagen_bij_toelichting.pdf

Commissie I Ruimte & Duurzaamheid 25 januari 2021, gemeente HattemBij agendapunt: Vaststellen Bestemmingsplan Koeweg 11-1316.367 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

5.6

Vissen

Voorkomen en functie In het plangebied zijn geen waterelementen aanwezig. Van een negatief effect op beschermde vissoorten is daarom ook geen sprake. Effecten en ontheffing Beschermde vissen zijn niet in het plangebied aanwezig. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is voor beschermde vissen niet noodzakelijk.

5.7

Ongewervelden

Voorkomen en functie Het plangebied is geschikt voor algemeen voorkomende vlindersoorten als kleine vos, Atlanta en koolwitje. Ook algemene libellen als vroege glazenmaker, lantaarntje en gewone oeverlibel is geschikt landbiotoop aanwezig. Voor beschermde soorten ongewervelden als gevlekte witsnuitlibel ,nauwe korfslak en platte schijfhoorn, vormt het plangebied geen geschikt leefgebied. Dit door het ontbreken van geschikt habitat dat onder andere bestaat uit heideterreinen, venranden en goed ontwikkelde waterlopen. Er zijn ook geen verspreidingsgegevens bekend van beschermde ongewervelden in en rondom het plangebied. Aanwezigheid van deze soorten is niet waarschijnlijk.

Concept

Titel/locatie

23

Effecten en ontheffing Een negatief effect op beschermde ongewervelden is niet te verwachten omdat deze soorten op basis van aanwezig biotoop en bekende verspreidingsgegevens kunnen worden uitgesloten. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is voor beschermde ongewervelden niet noodzakelijk.

24

Toetsing Wet natuurbescherming

Concept

6

6 CONCLUSIE Op basis van deze toetsing aan de Wet natuurbescherming voor de locatie Koeweg 11-13 te Hattem, worden de onderstaande conclusies getrokken.

6.1

Bescherming soorten

Het plangebied biedt een potentieel habitat voor een aantal beschermde soorten. Hoewel er geen gerichte en uitgebreide veldinventarisatie heeft plaatsgevonden, is op basis van de beschikbare literatuurgegevens en eenmalig veldbezoek vastgesteld dat het terrein mogelijk van belang is voor enkele algemeen beschermde soorten met een landelijke vrijstelling en voor enkele soorten zonder deze vrijstelling. Voor veel soorten maakt het plangebied onderdeel uit van het leefgebied van de betreffende soort. Dit betreft echter geen essentieel onderdeel. Verblijfplaatsen van deze soorten zijn echter niet te verwachten door het ongeschikte aanwezige biotoop, zoals voor de steenmarter. Negatieve effecten op deze soorten zijn niet aanwezig. Dit is echter niet van toepassing op de aangetroffen algemene broedvogels en vleermuizen. Voor deze soorten geldt het onderstaande. •

•

Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen. In de meeste situaties kan dit voorkomen worden door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. Verder dient er bij de werkzaamheden rekening gehouden te worden met nesten van vogels voor zowel de vroeg als laat broedende broedparen, en de algemene zorgplicht. Als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden zijn negatieve effecten op vleermuizen niet uit te sluiten. In het plangebied zijn geschikte ruimtes aangetroffen in de twee woonboerderijen met een potentiele verblijfsfunctie voor vleermuizen. Geadviseerd wordt om middels een vervolgonderzoek de aanwezigheid van vleermuizen nader te inventariseren. Uit het onderzoek moet blijken of het aanvragen van een ontheffing voor vleermuizen verder noodzakelijk is.

Concept

Titel/locatie

25

6.1.1 Nader onderzoek vleermuizen Op basis van deze quickscan wordt nader onderzoek naar vleermuizen in het kader van de Wet natuurbescherming, noodzakelijk geacht. Dit onderzoek is noodzakelijk alvorens de ontwikkeling op dit terrein plaats kan vinden. Bij de uitvoering van vleermuisonderzoek moet gewerkt worden conform het vigerende ‘Vleermuisprotocol 2017’ dat door het Ministerie van Economische Zaken is goedgekeurd en wordt gehanteerd door het Netwerk Groene Bureaus. Het vleermuisonderzoek kan slechts in een beperkte periode van het jaar worden uitgevoerd. Het onderzoek moet bestaan uit: -

3 bezoeken tussen 15 mei - 15 juli en; 2 bezoeken tussen 15 augustus en 1 oktober en; tussen de bezoeken zit in de regel 20 - 30 dagen.

Afhankelijk van wat wordt aangetroffen bij het nader onderzoek kan dit consequenties hebben voor de planning en wijze van de uitvoering van werkzaamheden. Daarnaast kunnen zogenaamde compenserende en mitigerende maatregelen nodig zijn.

6.2

Bescherming gebieden

Het plangebied ligt te midden van het Natura 2000-gebied Veluwe. De aard van de voorgenomen werkzaamheden en ontwikkeling maakt dat de effecten uitsluitend tot het plangebied of in de zeer directe zone eromheen beperkt blijven. Van (mogelijk) negatieve effecten op Natura 2000-gebieden is dan ook geen sprake. Een nadere toetsing of het aanvragen van een vergunning wordt niet noodzakelijk geacht.

6.3

Bescherming houtopstanden

In deze fase wordt uitgegaan dat alle bomen binnen het plangebied worden gekapt. Het verwijderen van de bomen is niet meldingsplichtig omdat het geen onderdeel uit maakt van een ‘houtopstand’ waardoor een nadere toetsing van houtopstanden niet noodzakelijk wordt geacht.

6.4

Gelders natuurnetwerk

Het plangebied en omliggende gebied maakt onderdeel uit van het GNN. Met de voorgenomen werkzaamheden worden geen negatieve effecten verwacht op de wezenlijke waarden en kenmerken van het GNN. Van afname van areaal is geen sprake, tevens worden geen effecten verwacht die de wezenlijke waarden en kenmerken van het GNN significant aantasten.

26

Toetsing Wet natuurbescherming

Concept

6.5

Uitvoerbaarheid van de plannen

Op basis van de in paragraaf 2.1 beschreven ruimtelijke ontwikkelingen en mits rekening gehouden wordt met de voorgenoemde maatregelen en werkwijzen staat de Wet natuurbescherming de uitvoerbaarheid van de voorgenomen plannen niet in de weg.

6.6

Geldigheid onderzoek

Dit onderzoek is uitgevoerd conform de landelijk geldende richtlijnen. De bevoegde gezagen hanteren de volgende definitie voor de geldigheid van onderzoeken naar beschermde soorten: “ Onderzoeksgegevens mogen maximaal 3 jaar oud zijn in gebieden waar weinig of geen ruimtelijke of kwalitatieve veranderingen zijn opgetreden in de afgelopen drie jaar. In gebieden waar dit niet voor geldt, moeten de gegevens recenter zijn.” Voor onderzoeken waar alleen algemeen voorkomende soorten, de overige beschermde soorten van de Wet natuurbescherming aan de orde zijn, mag worden volstaan met een geldigheid van 5 jaar. Waarbij ook geldt dat er in die periode weinig of geen ruimtelijke of kwalitatieve veranderingen optreden. Dit rapport gaat in op de effecten van de ontwikkeling zoals beschreven in hoofdstuk 2.2. Wijzigingen of aanpassingen in de ontwikkelingen kunnen tot andere conclusies ten aanzien van de effecten op beschermde soorten leiden.

Concept

Titel/locatie

27

LITERATUURLIJST -

-

-

-

Broekhuizen, S., K. Spoelstra, J.B.M. Thissen, K.J. Canters & J.C. Buys (redactie) (2016). Atlas van de Nederlandse zoogdieren. – Natuur van Nederland 12. Naturalis Biodiversity Centre & EIS Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden, Leiden. Creemers R.C.M. & van Delft J.J.C.W. (2009). De amfibieën en reptielen van Nederland, - Nederlandse fauna 9. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, European invertabrate Survey – Nederland, Leiden. Dietz, C., Helversen, O. van, & Nill, D. (2011). Vleermuizen: Alle soorten van Europa en Noordwest-Afrika. Utrecht, Nederland: De Fontein & Tirion Uitgevers. Eelerwoude(2019). Erfinrichtingsplan. Culemborg. Limpens, H. , K. Mostert en W. Bongers (1997). Atlas van de Nederlandse Vleermuizen. Utrecht: KNNV Uitgeverij. Ministerie van Economische Zaken (2016). Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen. Ministerie van Economische Zaken, versie 1.3. SOVON Vogelonderzoek Nederland. (2018). Broedvogels, wintervogels en 40 jaar verandering, Tweede druk: Kosmos Uitgevers & Utrecht/Antwerpen. Vogel R.L., Bouwma I., Koese B., Kranenbarg J., La Haye M., Odé B., Sierdsema H., Sparrius L., Verburg P. & Zollinger R. (2013). Het belang van Nederland buiten de Ecologische Hoofdstructuur voor soorten van de Vogelrichtlijn en van bijlage V van de Habitatrichtlijn. Sovon-rapport 2013.015. Sovon, Nijmegen. Weeda, R., Westra, C., Westra, E.

J., & Westra, T. (1985-1994). Nederlandse oecologische flora: Wilde planten en hun relaties 1 t/m 5. Amsterdam, Nederland: IVN in samenw. met de Vara en de VEWIN.

Soortinformatie: - www.zoogdiervereniging.nl - www.ravon.nl - www.vlinderstichting.nl - www.verspreidingsatlas.nl - www.aeriuscalculator.nl - www.atlasomgeving.nl

BIJLAGE 1 WETTELIJK KADER NATUURWETGEVING Bescherming van soorten Zorgplicht De Wet natuurbescherming erkent de intrinsieke waarde van in het wild levende plantenen diersoorten, of de soort nu beschermd is of niet (= zorgplicht). Deze zorgplicht houdt in dat een ieder voldoende zorg in acht moet nemen voor de in het wilde levende dieren en planten, alsmede voor hun directe leefomgeving. Overtreding van de zorgplicht is niet strafbaar gesteld, maar kan door toepassing van bestuursdwang wel worden gehandhaafd. Beschermingsregimes Op het onderdeel soortbescherming deelt de Wet natuurbescherming soorten in drie beschermingsregimes in: 1. Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn Alle vogels cf. artikel Vogelrichtlijn 2. Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn Soorten uit Bijlage IV Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage II van het Verdrag van Bonn. In de bijlagen van de Verdragen van Bern en Bonn worden ook vogels genoemd 1. 3. Beschermingsregime andere soorten Soorten die uit nationaal oogpunt bescherming behoeven. Elk van deze beschermingsregimes heeft zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of ontheffing van de verboden. Verbodsbepalingen De Wet natuurbescherming gaat uit van het ‘nee, tenzij-principe’. In de wet worden ten aanzien van de beschermde soorten een aantal verbodsbepalingen genoemd (figuur 6).

De verbodsbepalingen zijn gekoppeld aan het beschermingsregime van de soort (resp. Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn of de groep ‘Overige soorten’). Dat betekent dat deze verbodsbepalingen niet overtreden mogen worden, tenzij voor de soort(en): • Een vrijstelling geldt; • Er gewerkt wordt met een goedgekeurde Gedragscode (feitelijk een collectieve ontheffing); • Een ontheffing is verkregen.

1 De brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’, versie 1.3. Ministerie van EZ, december 2016 impliceert dat de bescherming uit de Vogelrichtlijn prevaleert boven de bescherming van vogels uit de verdragen van Bonn en Bern

Figuur 7. Overzicht verbodsbepalingen Wet Natuurbescherming (bron: brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’, versie 1.3. Ministerie van EZ, december 2016).

Om af te mogen wijken van de verbodsbepalingen (en deze toch te mogen overtreden) via een ontheffing of een vrijstelling moet aan drie criteria worden voldaan: 1. Er is geen andere bevredigende oplossing voor de handeling (=alternatievenafweging); 2. De afwijking is gebaseerd op een in de wet genoemd belang (b.v. openbare veiligheid of volksgezondheid); 3. De ingreep of handeling mag geen afbreuk doen aan en/of verslechtering betekenen voor de staat van instandhouding van de soort. Als aan (alle) drie deze vereisten voldaan is, kan een ontheffing worden verleend. Voor een aantal handelingen zijn bovendien vrijstellingen mogelijk in de vorm van een provinciale verordening of een (goedgekeurde) gedragscode Voorgaand figuur geeft een overzicht van de verbodsbepalingen per beschermingsregime. De verbodsbepalingen voor de groep van overige, ‘nationale’ soorten zijn geïnspireerd op de Habitatrichtlijn en op een aantal punten versoepeld. Zo is het opzettelijk verstoren van beschermde soorten (en hun verblijfplaatsen) uit deze groep van overige soorten niet langer verboden. Wel is het nog steeds verboden om vaste verblijfplaatsen van dieren onder dit beschermingsregime opzettelijk te beschadigen of te vernielen.

Voor vogels geldt dat verstoren niet verboden is als de verstoring maar niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de soort (artikel 3.1, lid 4 en lid 5). Het beschadigen van in gebruik zijnde vogelnesten tijdens het broedseizoen blijft verboden, maar het verstoren dus niet meer, tenzij er sprake is van een wezenlijke invloed op de staat

van instandhouding van de specifieke soort(en). Het is aan de initiatiefnemer om zich op de hoogte te (laten) stellen, en waar nodig aan te tonen, dat de op zich verstorende activiteit geen bedreiging vormt voor de staat van instandhouding van de betreffende vogelsoort. Tot slot geldt het opzettelijk doden of vangen en het verbod om vaste verblijfplaatsen of rustplaatsen opzettelijk te vernielen of beschadigen, niet voor bosmuis, huisspitsmuis of veldmuis in of op gebouwen of de daarbij behorende erven of roerende zaken (artikel 3.10 lid 3). Kader - Opzettelijkheid In de Wet natuurbescherming is bij meer verbodsbepalingen dan onder de Flora en faunawet het opzetvereiste toegevoegd, in lijn met de artikelen van de Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn. In de Flora en faunawet was alleen sprake van het opzetvereiste bij verontrusting (artikel 10). Hierdoor was de Flora en faunawet strenger dan de verbodsbepalingen van de Habitatrichtlijn. Niet-opzettelijke handelingen waarbij de verbodsbepalingen overtreden worden, zijn nu niet langer verboden. Daar is van belang dat het Europees Hof van Justitie in zijn jurisprudentie heeft bepaald dat onder opzet ook voorwaardelijke opzet moet worden begrepen: “Daarvan is sprake als iemand een handeling verricht en daarbij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat zijn gedragingen schadelijke gevolgen hebben voor een dier of plant….”.

Andere bevredigende oplossing(en) De initiatiefnemer moet aantonen en beargumenteren dat er geen andere bevredigende oplossingen zijn waardoor overtreding van de verbodsbepaling(en) kan worden voorkomen, bijvoorbeeld door planaanpassing of het aanpassen van de uitvoeringsperiode. Het is aan het bevoegd gezag (doorgaans dus de provincie) om de alternatieve oplossingen te beoordelen en hierover te besluiten. De onderbouwing moet gebaseerd zijn op objectieve en controleerbare gegevens. Belangen Voor de soorten die beschermd zijn onder de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn kan alleen ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de in deze richtlijnen genoemde belangen. Voor de groep van overige, nationaal beschermde soorten wordt uitgegaan van de in de Habitatrichtlijn genoemde belangen, plus een aantal aanvullende belangen. Het onderstaand kader ‘wettelijk belang’ geeft een overzicht van deze belangen. Staat van instandhouding van de soort Tot slot moeten de effecten van de voorgenomen handeling(en) worden beoordeeld aan de staat van instandhouding (SvI) van de soort. De SvI varieert per soort en per handeling, en is niet vastgelegd in de wet. Een handeling op een zeldzame beschermde soort zal eerder leiden tot een negatief effect op de SvI dan bij een algemene soort. Belangrijk is ook de trend (aantalsontwikkeling) en de ruimtelijke verspreiding van de soort.

Bij de beoordeling moet rekening worden gehouden met cumulatieve (versterkende) effecten, bijvoorbeeld door andere handelingen of ontwikkelingen in de omgeving en met reeds verleende ontheffingen voor dezelfde populaties van deze soort(en). Bij de beoordeling mogen compenserende en mitigerende (verzachtende) maatregelen worden betrokken. Het ecologische toetsingscriterium verschilt per beschermingsregime (zie onderstaand kader ‘staat van instandhouding’). Om te beoordelen of aan deze criteria wordt voldaan, moeten inzicht worden gegeven in:

1. De SvI (van de populatie) van de soort (in zijn natuurlijke verspreidingsgebied. 2. Het effect van de handeling of ontwikkeling op de soort. Kader - Staat van instandhouding •

Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn: “De maatregelen leiden niet tot verslechtering van de staat van instandhouding van de betreffende soort”.

•

Beschermingsregime soort Habitatrichtlijn: “Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan”.

•

Beschermingsregime Overige soorten: “Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan”.

Voorkomen van overtreding verbodsbepalingen In sommige situaties kunnen maatregelen worden getroffen waardoor negatieve effecten en overtreding van de verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming kunnen worden voorkomen. Bijvoorbeeld door de kap van bomen met broedende vogels uit te stellen tot na de broedtijd. Al kan de boom ook een nest bevatten van een vogelsoort waarbij het nest jaarrond beschermd is, waardoor overtreding niet kan worden voorkomen. Het plannen van werkzaamheden buiten de kwetsbare periode(n) van beschermde soorten is een veel toegepaste maatregel. Andere mogelijkheden om overtreding te voorkomen zijn wellicht het aanpassen van de werkvolgorde, gebruik te maken van andere apparatuur of de werkzaamheden te faseren in ruimte en tijd (zoals in het voorbeeld). Vrijstellingen Onder de Wet natuurbescherming is niet altijd een ontheffing nodig bij handelingen die leiden tot overtreding van de verbodsbepalingen in de wet. Dit zijn bijvoorbeeld de provinciale vrijstellingen en de gedragscodes. Ook kan er sprake zijn van een vrijstelling als de handeling is opgenomen in een beheerplan voor een Natura 2000-gebied of programma in het kader van een programmatische aanpak. Tot slot kan het Rijk voor handelingen en activiteiten waarvoor zij bevoegd gezag is een vrijstelling geven in de vorm van een Ministeriele Regeling.

Vrijstellingen kunnen alleen gelden voor de verbodsbepalingen en de voorwaarden zoals genoemd bij de verschillende beschermingsregimes. Provinciale verordening Provinciale Staten kunnen vrijstelling van de verbodsbepalingen verlenen. Zo zijn met een provinciale verordening een aantal vooral algemeen voorkomende en beschermde zoogdieren als egel en rosse woelmuis vrijgesteld van de ontheffingsplicht. Door deze mogelijkheid ontstaan echter wel verschillen in de bescherming van soorten tussen de verschillende provincies.

Kader - Wettelijk Belang Voor vogels beschermd onder de Vogelrichtlijn kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: •

in het belang van de volksgezondheid of de openbare veiligheid;

•

in het belang van de veiligheid van het luchtverkeer;

•

ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, visserij of wateren;

•

ter bescherming van flora en fauna;

•

voor onderzoek en onderwijs, het uitzetten of herinvoeren van soorten, of voor de daarmee samenhangende teelt;

•

om het vangen, onder zich hebben of elke andere wijze van verstandig gebruik van bepaalde vogels in kleine hoeveelheden selectief en onder strikt gecontroleerde omstandigheden toe te staan.

Voor soorten beschermd onder de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern of het Verdrag van Bonn kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: •

in het belang van de bescherming van wilde flora of fauna, of in het belang van de instandhouding van de natuurlijke habitats;

•

ter voorkoming van ernstige schade aan met name de gewassen, veehouderijen, bossen, visgronden, wateren of andere vormen eigendom;

•

in het belang van volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijk gunstige effecten;

•

voor onderzoek en onderwijs, repopulatie of herintroductie van deze soorten, of voor de daartoe benodigde kweek, met inbegrip van kunstmatige vermeerdering van planten, of

•

om onder strikt gecontroleerde omstandigheden mogelijk te maken op selectieve wijze en binnen bepaalde grenzen een beperkt, bij de ontheffing of vrijstelling vastgesteld aantal van bepaalde dieren van de aangewezen soort te vangen, onder zich te hebben, onderscheidenlijk een beperkt bij de ontheffing of vrijstelling vastgesteld aantal planten van de aangewezen soort te plukken of onder zich te hebben.

Voor andere ‘nationaal’ beschermde soorten kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: • •

de belangen die gelden voor soorten van de Habitatrichtlijn zoals hierboven genoemd; in het kader van de ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden, daaronder begrepen het daarop volgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied;

•

ter voorkoming van schade en overlast, met inbegrip van schade aan sportvelden, schietterreinen, industrieterreinen, kazernes of begraafplaatsen;

•

ter beperking van de omvang van de populatie van dieren, in verband met door deze dieren ter plaatse en in het omringende gebied veelvuldig veroorzaakte schade of in verband met de maximale draagkracht van het gebied waarin de dieren zich bevinden;

•

ter voorkoming of bestrijding van onnodig lijden van zieke of gebrekkige dieren;

•

in het kader van bestendig beheer of onderhoud in de landbouw of bosbouw;

•

in het kader van bestendig beheer of onderhoud aan vaarwegen, watergangen, waterkeringen, waterstaatswerken, oevers, vliegvelden, wegen, spoorwegen of bermen, of in het kader van natuurbeheer;

•

in het kader van bestendig beheer of onderhoud van landschappelijke kwaliteiten van een bepaald gebied;

•

in het algemeen belang van de betreffende soort.

Programmatische aanpak De Wet natuurbescherming biedt de mogelijkheid om een programmatische aanpak toe te passen. Een dergelijk programma kan zowel door het Rijk als door provincies worden opgesteld. Onder de Flora en faunawet is reeds ervaring opgedaan onder de ‘Generieke’ of ‘Gebiedsgerichte aanpak’. Tevens is voor een aantal grootschalige ontwikkelingen en plangebied een Generieke ontheffing verleend zoals voor de gemeente Tilburg, het Havengebied Rotterdam en Vliegveld Twente. Het biedt de mogelijkheid om door middel van een actieve leefgebiedenbenadering te streven naar een betere verbinding tussen economie en ecologie. Beheerplan Natura 2000-gebied Tot slot zijn handelingen die onderdeel uitmaken van een beheerplan voor een Natura 2000-gebied of een programmatische aanpak (zoals stikstof) vrijgesteld, mits de handelingen zijn getoetst aan de criteria voor afwijking van de soortenbeschermingsregimes.

Bijlage 4 Vleermuisonderzoek

Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 70

Nader onderzoek vleermuizen Herontwikkeling Koeweg 11-13, landgoed Molecaten

Opdrachtgever: A.s.r. Vastgoed Vermogensbeheer

Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl

Projectgegevens: Projectnummer: Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: Versie:

7619.9 03-03-2020 F. Fähnrich N. Blok G. Lubbers Definitief 1

© 2020 Eelerwoude Onderzoek van Eelerwoude voldoet aan de eisen die het Ministerie van LNV stelt. Eelerwoude is lid van het Netwerk Groene Bureaus. Het Netwerk werkt aan de kwaliteit van advisering gericht op natuur, landschap, water, milieu en ruimte. Het Netwerk heeft een gedragscode die opdrachtgevers en andere belanghebbende een basis biedt om de leden aan te spreken op de kwaliteit van hun werk. Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.

Inhoudsopgave 1

Inleiding ............................................................................................................................... 4

1.1

Aanleiding ........................................................................................................................ 4

2

Huidige situatie en ontwikkeling ......................................................................................... 6

2.1

Huidige situatie ............................................................................................................... 6

2.2

Voorgenomen ontwikkeling ............................................................................................ 6

3

Methode .............................................................................................................................. 9

3.1

Bureauonderzoek ............................................................................................................ 9

3.2

Veldonderzoek ................................................................................................................ 9

4

Resultaten .......................................................................................................................... 11

4.1

Vleermuizen .................................................................................................................. 11

4.2

Effecten ......................................................................................................................... 14

4.3

Te nemen maatregelen ................................................................................................. 15

5

Conclusie en vervolg .......................................................................................................... 16

5.1

Conclusie ....................................................................................................................... 16

5.2

Uitvoerbaarheid van de plannen ................................................................................... 16

5.3

Geldigheid onderzoek ................................................................................................... 16

Literatuurlijst .................................................................................................................................. 18 Bijlage 1 Verspreidingskaarten ....................................................................................................... 19

3 Definitief

1 Inleiding 1.1 Aanleiding De initiatiefnemer is voornemens om het woonerf aan de Koeweg 11-13 te Hattem opnieuw in te richten. Het woonerf is onderdeel van het landgoed Molecaten gelegen bij Hattem. De twee woningen met opslagschuur zullen worden gesloopt waarvoor nieuwbouw terug komt. De omliggende beplanting zal worden gerooid. De afbeeldingen 1 en 2 geven de ligging en begrenzing weer van het plangebied. In verband met deze plannen is in 2019 een toetsing uitgevoerd aan de natuurwetgeving en het relevante natuurbeleid. Uit deze toetsing kwam naar voren dat nader onderzoek naar vleermuizen noodzakelijk is. Nader, gericht veldonderzoek is uitgevoerd om te bepalen of de aanwezige woningen een functie hebben als verblijfplaats voor vleermuizen. Onderstaande rapportage vormt de uitwerking van dit onderzoek. Uit het onderzoek komt naar voren of de voorgenomen ontwikkelingen consequenties hebben voor vleermuizen, en welke vervolgstappen noodzakelijk zijn.

4 Definitief

Afbeelding 1. Ligging van het plangebied in het rode vierkant ten opzichte van de omgeving (bron: Esri, 2019).

Afbeelding 2.Het plangebied in perspectief van het landgoed Molecaten (bron: Esri 2019). Het gebied binnen het groene kader geeft de ligging van het woonerf weer.

5 Definitief

2 Huidige situatie en ontwikkeling 2.1 Huidige situatie Het woonerf ligt op het landgoed Molecaten dat ten zuidwesten van de dorpskern Hattem is gesitueerd, in de gemeente Hattem in de provincie Gelderland. Ten westen ligt de A50 met aan de oostkant de Apeldoornseweg. Op een kilometer afstand ligt ten noordoosten van het gebied het dorp Hattem. Het landgoed ligt in een bosrijke omgeving op een afgelegen locatie, die bereikbaar is via een smal zandpad met hoog opgaande laanbeplanting. Aan de voorzijde van het erf zijn twee graslandpercelen gesitueerd van tezamen circa 2 hectare. Het erf is ongeveer 1 hectare groot en ligt tegen de zuidelijk gelegen bosrand aan. De beplanting op het erf bestaat met name uit naaldbomen met fijnspar en grove den en daarnaast, ruwe berk. De struikvormers bestaan met name uit laurier en gewone braam. Op het erf zijn geen watervoerende elementen (poelen, sloten etc.) aanwezig. De terreinverlichting beperkt zich tot enkele buitenlampen met laagstaande lichtbundels. De foto’s in afbeelding 3 geven een impressie van de huidige situatie van het plangebied. Het hele plangebied maakt onderdeel uit van het Natura 2000-gebied de Veluwe, weergegeven op de kaart in paragraaf 3.4.

2.2 Voorgenomen ontwikkeling In het kader van de landgoedvisie behorend tot het landgoed Molecaten, is voor de herontwikkeling een erfinrichtingsplan opgesteld (Inrichtingsplan 2019, Eelerwoude). Het ontwikkelen van bebouwing kan extra opbrengsten genereren voor het realiseren van uitvoeringsprojecten, het beheer en onderhoud van het landgoed. In het plangebied is de initiatiefnemer op basis van voorgaande, voornemens om de twee woningen met bijgebouw (schuur) te slopen. Er worden ten behoeve van de herontwikkeling rondom gelegen beplantingen gekapt, die mogelijk een functie kunnen hebben als verblijfplaats voor vleermuizen of in holten broedende vogels. De beplanting bestaat hoofdzakelijk uit fijnspar, grove den en ruwe berk. Daarnaast zijn er eiken en struikvormers als laurier en gewone braam welke verwijderd worden. Op het erf worden twee nieuwe woningen gerealiseerd met bijgebouwen. De woonruimte zal in volume marginaal toenemen. Figuur 4 betreft een wensbeeld van de toekomstige situatie met de beoogde tuinbeplanting. Het eindbeeld kan in details afwijken.

6 Definitief

Planning Zodra door de gemeente Hattem het besluit op de aanvraag heeft genomen , zal zo snel mogelijk worden begonnen met de sloop, kap en het bouwrijp maken van het terrein.

Afbeelding 3. Impressie plangebied met te slopen gebouwen en te verwijderen beplanting. Het betreft een weergave van 10 januari 2019 (bron: toetsing Wet natuurbescherming, Eelerwoude 2019).

7 Definitief

Afbeelding 4.Impressie van de voorgenomen ontwikkelingen binnen het plangebied (Bron: Erfinrichtingsplan, Eelerwoude).

8 Definitief

3 Methode De aanwezige natuurwaarden zijn in beeld gebracht op basis van een verkenning van bestaande inventarisatiegegevens en gericht onderzoek naar vleermuizen.

3.1 Bureauonderzoek Voor het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van landelijke, provinciale en indien beschikbaar regionale verspreidingsinformatie; • Uit de landelijke verspreidingsinformatie uit atlassen, die deels gedateerd is, moet blijken of nabij de locaties in het verleden strikt beschermde soorten zijn aangetroffen. Exacte locaties of datering van de waarnemingen zijn daarbij veelal niet bekend. Deze gegevens hebben vaak betrekking op atlasblokken (5x5 kilometer), en veelal betrekking op de regio en niet specifiek op het plangebied. • Er is daarnaast gebruik gemaakt van het rapport toetsing Wet natuurbescherming opgesteld door Eelerwoude in juni 2019. Deze resultaten zijn in het huidige onderzoek meegenomen. • Zie de literatuurlijst voor de totale lijst van de geraadpleegde bronnen.

3.2 Veldonderzoek Op basis van vijf veldbezoeken is het plangebied onderzocht op de aanwezigheid van verblijfplaatsen en de functionele leefomgeving van vleermuizen. De onderzoeken zijn uitgevoerd door N. Blok, ecologisch adviseur en werkzaam bij Eelerwoude (zie kader – ecologisch deskundige). In tabel 1 zijn de onderzoeksdata weergegeven. Hierbij zijn tevens de veldmedewerkers, starttijd en weersomstandigheden genoteerd.

Kader – ecologisch deskundige De veldmedewerkers van Eelerwoude beschikken over een uitgebreide ervaring met de betreffende soortgroepen en voldoen aan de criteria van ‘ecologisch deskundige’. Met een ecologisch deskundige wordt bedoeld een persoon die voor de situatie en soorten ten aanzien waarvan hij of zij gevraagd is te adviseren en/of te begeleiden, aantoonbare ervaring en kennis heeft op het gebied van soortspecifieke ecologie. De ervaring en kennis dienen te zijn opgedaan doordat de deskundige:

-

op HBO- dan wel universitair niveau een opleiding heeft genoten met als zwaartepunt (Nederlandse) ecologie; en/of op MBO-niveau een opleiding heeft afgerond met als zwaartepunt de Wet natuurbescherming, soortenherkenning en zorgvuldig handelen ten opzichte van die soorten; en/of

-

als ecoloog werkzaam is voor een ecologisch adviesbureau, zoals bijvoorbeeld een bureau welke is aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus; en/of

-

zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenbescherming en is aangesloten bij en werkzaam voor de daarvoor in Nederland bestaande organisaties (zoals bijvoorbeeld Zoogdiervereniging, RAVON, Stichting Das en Boom, Vogelbescherming Nederland, Vlinderstichting, Natuurhistorisch Genootschap, KNNV, NJN, IVN EIS Nederland, FLORON, SOVON, STONE, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, De Landschappen en Stichting Beheer Natuur en Landelijk Gebied; en/of

-

zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenmonitoring en/of -bescherming.

9 Definitief

Tabel 1. Type onderzoek, datum, start- en eindtijd, uitgevoerde onderzoeker(s) en de weersomstandigheden genoteerd per veldbezoek.

Datum

20-05-2019

14-06-2019

Type onderzoek

Start –eindtijd

Kraamonderzoek/vliegroute

21:00 – 23:00

vleermuizen

Zon onder: 21:37

Kraamonderzoek/vliegroute

03:10-05:30

vleermuizen

Zon op:05:18

Kraamonderzoek/vliegroute 15-07-2019

vleermuizen (extra laatvlieger)

19-08-2019

17-09-2019

21:30-23:30 Zon onder:21:56

Baltsonderzoek/vliegroute

21:15 - 23:40

vleermuizen

Zon onder: 21:38

Baltsonderzoek/vliegroute

03:10 - 05:10

vleermuizen

Zon op:05:19

Veldmedewerker

N. Blok

N. Blok

Weersomstandigheden

15°C, mist en betrokken, windkracht 2 bft

13°C, half bewolkt en droog, windkracht 1 bft

N. Blok

N. Blok

18°C, half bewolkt en droog, windkracht 1 bft

12°C, zwaar bewolkt en droog, hoge luchtvochtigheid, windkracht 3 bft

N. Blok

20°C, heldere hemel en droog, windkracht 1 bft

Vleermuizen Bij de uitvoering van het vleermuisonderzoek is gewerkt volgens het ‘Protocol voor vleermuisinventarisaties’ dat in januari 2017 is geëvalueerd door deskundigen van het Netwerk Groene Bureaus, de Zoogdiervereniging en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Het protocol is daarmee aangepast naar de meest recente wetenschappelijke inzichten. Het vleermuisonderzoek heeft zich gericht op het vaststellen van de soortensamenstelling, de aantallen, de gebruiksfunctie van het gebied en het vaststellen van verblijfplaatsen (kraamverblijven, winterverblijfplaatsen, zomerverblijven etc.), vliegroutes en foerageergebieden. Het onderzoek heeft zich geconcentreerd op de aanwezigheid van verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuizen en laatvlieger, vanwege de geschiktheid van het type bebouwing voor deze soorten. Uiteraard is tijdens de veldbezoeken ook aandacht besteed aan eventuele andere beschermde vleermuissoorten binnen het plangebied. Tijdens het vleermuisonderzoek is gebruik gemaakt van een Echo Meter Touch 2 Pro, batdetector Pettersson D240X en een Pettersson D100. In totaal zijn vijf veldbezoeken uitgevoerd waarvan drie in de kraamperiode en twee in de baltsperiode. Het kraamonderzoek heeft zich gericht op de aanwezigheid van zomer- en/of kraamverblijfplaatsen van vleermuizen.

Deze bezoeken hebben plaatsgevonden tijdens het uitvlieg- of invliegtijdstip van vleermuizen, respectievelijk rond zonsondergang en zonsopkomst. Het baltsonderzoek heeft zich gericht op het vaststellen van balts-, paar-, en/of winterverblijfplaatsen van vleermuizen. Deze bezoeken hebben plaatsgevonden tijdens de baltsactiviteit van vleermuizen, na zonsondergang tot middernacht. Tijdens dit tijdstip is de meeste baltsactiviteit bij vleermuizen waar te nemen. Het bezoek heeft plaatsgevonden na zonsondergang na het uitvlieg tijdstip. De veldbezoeken zijn uitgevoerd tijdens voor vleermuizen gunstige weersomstandigheden conform het vleermuisprotocol 2017.

10 Definitief

4 Resultaten Dit hoofdstuk beschrijft de tijdens het veldbezoek waargenomen soorten, al dan niet aangevuld met gegevens uit de literatuur en andere informatiebronnen. Vervolgens worden eventuele effecten beschreven als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling.

4.1 Vleermuizen 4.1.1 Voorkomen en functie Tijdens het onderzoek zijn in het plangebied vier soorten vleermuizen vastgesteld; de gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis en laatvlieger. Hieronder wordt alleen ingegaan op de aanwezige functies van gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis in het plangebied. In bijlage 1 is de soortenkaart opgenomen van het plangebied. Op de soortenkaart is inzichtelijk gemaakt hoe de vleermuissoorten het plangebied gebruiken. Gewone dwergvleermuis De gewone dwergvleermuis is in Nederland de meest algemeen voorkomende vleermuissoort. De soort wordt veelvuldig waargenomen in stedelijk gebied. De staat van instandhouding van de gewone dwergvleermuis is gunstig. (Kraam)kolonies zijn in Nederland vooral in gebouwen aangetroffen. Voorbeelden van verblijfplaatsen in gebouwen zijn ruimtes in spouwmuren en achter boeiboorden en gevelbetimmering. Gebouwen worden ook als winterverblijf gebruikt, waarbij (mogelijk) vergelijkbare plaatsen als in de zomer benut worden, mits deze vorstvrij zijn. Ze jagen hoofdzakelijk binnen een straal van 2-5 km van de verblijfplaats. Vliegroutes volgen zoveel mogelijk lijnvormige (groen)structuren en ze jagen in gesloten tot half open landschap.

Verblijfplaatsen Tijdens de kraam- en baltsveldbezoeken, is binnen de begrenzing van het plangebied een jaarrond in gebruik zijnde verblijfplaats vastgesteld, vermoedelijk van een mannetje. Het betreft een zomer-, baltsen/of paarverblijfplaats en (vermoedelijke) winterverblijfplaats. De verblijfplaats bevond zich onder de rechter dakpan naast de schoorsteen. Bij de kraambezoeken werd het mannetje uit- en invliegend waargenomen op deze locatie. Ook in de baltsperiode is op deze locatie steeds één vleermuiswaargenomen, waarbij actief baltsend gedrag werd vertoond (herhaaldelijk sociale roep). In het plangebied en de directe omgeving, zijn geen andere individuen waargenomen van de gewone dwergvleermuis. De exacte locatie van de verblijfplaats is weergegeven in bijlage 1. Vleermuizen baltsen (ook wel sociale roep) in het najaar binnen een territorium om vrouwtjes te vinden en mee te lokken naar hun verblijfplaats om te paren. Zij vliegen daarbij op vaste routes, waarbij ze een zeer sterke binding met een bepaald gebouw(en) en/of beplanting hebben waar zich een paar- en/of baltslocatie bevindt. Baltsende mannetjes zijn dan ook een indicatie voor de aanwezigheid van een baltsen/of paarverblijfplaats. Vaak overwinteren deze mannetjes ook op deze locaties. Een locatie met een balts- en/of paarverblijfplaats kan dan ook aangemerkt worden als (vermoedelijke) winterverblijfplaats.

Bij strenge vorst verhuizen veel dieren naar zgn. ‘massawinterverblijfplaatsen’, die niet binnen het plangebied aanwezig zijn of te verwachten door het ontbreken van geschikte gebouwen.

11 Definitief

Foerageergebied en vliegroutes De beplanting op het erf heeft een functie als foerageergebied voor één gewone dwergvleermuis. Hij gebruikt de luwe plekken om insecten te vangen. Er zijn geen andere exemplaren waargenomen tijdens de veldbezoeken. Er is in het plangebied een (algemene) vliegroute aanwezig die onderdeel uitmaakt van zijn leefgebied. Het betreft echter geen essentieel foerageergebied of vliegroute, gezien de overmaat aan omliggend bosareaal wat voldoende alternatieven biedt in de omgeving. De omgeving is geschikt als foerageergebied, ondermeer door de aanwezigheid van boselementen en waterelementen(ten noorden). Vleermuizen gebruiken onder andere lijnvormige elementen zoals houtsingels of wegen met bomenrijen om zich langs te verplaatsen welke als vliegroute kunnen dienen.

Kader - vleermuisverblijfplaatsen Onder de vleermuizen zijn gebouw bewonende en/of boom bewonende soorten aanwezig. Gewone dwergvleermuis en laatvlieger zijn hoofdzakelijk gebouw bewonend. Rosse vleermuis is voornamelijk boom bewonende en ruige dwergvleermuis bewonen zowel bomen als gebouwen. Voorbeelden van verblijfplaatsen in gebouwen zijn ruimtes in spouwmuren en achter boeiboorden en gevelbetimmering. Holten en spleten in bomen en ruimtes achter loszittend schors zijn voorbeelden van verblijfplaatsen in bomen. Vanuit de verschillende functies van de verblijfplaats worden weer andere eisen gesteld aan bijvoorbeeld het klimaat, de toegankelijkheid en de expositie van het verblijf ten opzichte van de zon. Als kraamverblijfplaats worden meestal gebouwen en/of bomen uitgekozen waarbinnen een constant klimaat heerst. Bij gebouwen zijn dit voornamelijk woningen met een spouwmuur of een geïsoleerd dak. Sommige vleermuizen hebben aan een opening van 1-2 cm voldoende om naar binnen te kruipen. Bij bomen gaat het meestal om dikke, oude bomen met een dikke restwand.

Ruige dwergvleermuis De ruige dwergvleermuis kent een sterke seizoenstrek en legt daarbij grote afstanden af. Vanaf augustus/september trekken vooral de dieren uit Midden- en Oost-Europa in Zuidwestelijke richting om onder andere in Nederland te overwinteren. De soort wordt dan ook vaak in Nederland in het najaar gezien, in Nederland zijn slechts enkele kraamverblijfplaatsen vastgesteld. Uit het buitenland zijn verblijfplaatsen vooral aangetroffen in spleten en gaten in bomen, in nest- en vleermuiskasten, in gebouwen achter betimmeringen, achter daklijsten, onder dakbedekking en op zolders. Ze gebruiken meerdere verblijfplaatsen en verhuizen relatief vaak. Als winterverblijf zijn gebouwen (spouwmuur, dakpannen, betimmering), houtstapels, maar ook boomholtes en nest- en vleermuiskasten bekend. Ze jagen tot op 5 á 10 km afstand van de verblijfplaats. Vliegroutes volgen zoveel mogelijk lijnvormige structuren. Ruige dwergvleermuizen jagen in vooral half open bosrijk landschap.

Resultaten Er zijn geen waarnemingen gedaan die wijzen op de aanwezigheid van een verblijfplaats binnen het plangebied. Wel is er een foeragerend dier aangetroffen. Het plangebied werd door één ruige dwergvleermuis gebruikt als foerageergebied. Het dier werd enkele malen jagend waargenomen rondom de woning. Hij gebruikte de luwe plekken van de aanwezige beplanting om insecten af te vangen. Er zijn geen andere individuen jagend waargenomen gedurende de veldbezoeken. De beplanting maakt vermoedelijk deel uit van een (algemene) vliegroute binnen het leefgebied van de ruige dwergvleermuis.

12 Definitief

Laatvlieger en rosse vleermuis De laatvlieger komt in Nederland vrij algemeen voor (al laat de soort wel een dalende trend zien). Laatvlieger jaagt boven open tot halfopen landschap, vooral in de beschutting van opgaande elementen zoals bosranden, heggen en lanen. Kraamkolonies komen in Nederland voor zover bekend alleen in gebouwen voor. Deze bevinden zich in de spouwmuur, achter en onder de (dak)betimmering, onder daklijsten en dakpannen of onder het lood rondom de schoorsteen. Soms worden ze ook op zolders aangetroffen. De jachtgebieden liggen in een straal van 1 tot 5 km (zelden meer) rondom de kolonie. Vliegroutes volgen waar mogelijk lijnvormige structuren, maar laatvliegers vliegen bij gunstige weersomstandigheden ook wel grote afstanden door open gebied. De laatvlieger jaagt boven open tot halfopen landschap, vooral in de beschutting van opgaande elementen zoals bosranden, heggen en lanen. Rosse vleermuis is in West-Europa een uitgesproken boombewonende soort. Onder andere solitaire mannetjes, groepen vrouwtjes met jongen en dieren in winterslaap gebruiken boomholten als onderkomen. De vlucht van rosse vleermuis doet enigszins denken aan die van gierzwaluw: hoog en snel. De afstand tussen dagrustplaats en jachtgebied wordt in de regel in een snelle rechte vlucht afgelegd, op een hoogte van honderd meter of meer.

Jachtplaatsen liggen meestal in open terrein, waar met snelle duiken op insecten gejaagd wordt. De rosse vleermuis jaagt vooral boven water en moerassige gebieden en ook wel rondom straatverlichting. Resultaten Er zijn in het plangebied van beide soorten geen verblijfplaatsen aangetroffen. Tijdens de kraamveldbezoeken zijn 2-3 foeragerende rosse vleermuizen waargenomen per veldbezoek. In het najaar werden 1-2 foeragerende exemplaren per veldbezoek gezien. Zij jaagden zowel boven de boomkronen, als het grasland. In het najaar is 1 foeragerende rosse vleermuis waargenomen. Het plangebied is onderdeel van het foerageergebied en/of vliegroute. Een enkele laatvlieger werd hoog overvliegend (circa 30 meter) waargenomen boven het plangebied. Het plangebied heeft geen functie voor de soort.

13 Definitief

4.2 Effecten Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek is binnen het plangebied in totaal één verblijfplaats van gewone dwergvleermuis vastgesteld. Het gaat om de volgende type verblijfplaats: • 1 zomer, balts-, en/of paar-, en winterverblijfplaats (jaarrond) van gewone dwergvleermuis; Aan de rechterkant van de schoorsteen onder de loodslabben is een verblijfplaats vastgesteld . Als gevolg van de werkzaamheden zal de verblijfplaats van de gewone dwergvleermuis verdwijnen. De functionaliteit van de verblijfplaats wordt echter gewaarborgd doordat in de nieuwbouw opnieuw mogelijkheden voor verblijfplaatsen wordt aangeboden en in de periode tussen sloop en nieuwbouw in de directe omgeving een aantal vleermuiskasten worden opgehangen. Genoemde maatregelen dienen in een ecologisch werkprotocol zo concreet mogelijk nader te worden uitgewerkt. De gewone dwergvleermuis staat bekend als een weinig kritische soort die relatief snel gebruik maakt van nieuwe verblijfplaatsen en vleermuiskasten. De soort maakt gebruik van een netwerk van verblijfplaatsen en de vastgestelde verblijfplaats betreft slechts één exemplaar van deze zeer algemene soort. De staat van instandhouding is om die reden zeker niet in het geding. Verwacht wordt dat de genoemde maatregelen afdoende zijn om de functionaliteit van de verblijfplaats te kunnen garanderen.

In het ecologisch werkprotocol dienen ook maatregelen te worden beschreven met betrekking tot de uitvoeringsperiode van de sloop en mitigerende (verzachtende) maatregelen om negatieve effecten op vleermuizen te voorkomen. Foerageergebied en vliegroutes Door de voorgenomen werkzaamheden treedt er geen verstoring op van foerageergebieden en vliegroutes die onderdeel uitmaken van het (essentieel) leefgebied van de betreffende vleermuissoorten binnen het plangebied. De beplanting op het erf is slechts een klein deel van geschikt leefgebied in de omgeving voor vleermuizen. Er blijft voldoende bosareaal beschikbaar als leefgebied. Negatieve effecten zijn uitgesloten.

Kader - vliegroutes Vleermuizen maken gebruik van lijnvormige landschapselementen zoals bomenrijen en singels om zich langs te verplaatsen. Een aaneengesloten kronendak heeft hierbij de voorkeur. Van vleermuizen is bekend dat onderbrekingen in de lijnstructuur maximaal 100 tot 200 meter mogen bedragen (kleinere en langzaam vliegende soorten 50 meter). Wanneer de onderbrekingen groter zijn dan deze afstand kunnen sommige soorten deze afstand niet overbruggen en zullen ze uitwijken naar alternatieve vliegroutes en foerageergebieden.

14 Definitief

4.3 Te nemen maatregelen Om negatieve effecten op gewone dwergvleermuis zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, is het opstellen van een ecologisch werkprotocol, noodzakelijk. Te nemen maatregelen op hoofdlijnen: • zo spoedig mogelijk plaatsen van vleermuiskasten voor gewone dwergvleermuis voorafgaand aan de werkzaamheden Dit in verband met de gewenningsperiode die de soort nodig heeft om de kasten te betrekken. De minimale gewenningsperiode betreft 6 maanden voorafgaand aan de werkzaamheden; • bij het slopen van de gebouwen dient buiten de kwetsbare periode van de gewone dwergvleermuis te worden gewerkt. Deze perioden liggen ongeveer tussen 15 april tot t/m 15 mei en 1 september t/m 15 oktober (kennisdocument gewone dwergvleermuis).; • in het werkprotocol dient een voorstel uitgewerkt te worden waar rekening gehouden is met voorzieningen als ‘inbouwkasten’ of ‘de toegankelijkheid van de spouwmuur’ voor gewone dwergvleermuis.

15 Definitief

5 Conclusie en vervolg Op basis van het uitgevoerde vleermuisonderzoek worden de onderstaande conclusies getrokken.

5.1 Conclusie Uit het vleermuisonderzoek is naar voren gekomen dat het plangebied onderdeel uitmaakt van het leefgebied van de volgende beschermde soort: de gewone dwergvleermuis. De woonboerderij heeft een functie als: • 1 zomer, balts-, en/of paar-, en winterverblijfplaats (jaarrond) van gewone dwergvleermuis; Als gevolg van de geplande werkzaamheden verdwijnt de verblijfplaats van deze soort. De functionaliteit van de verblijfplaats blijft echter behouden door het treffen van enkele maatregelen. Hierbij is het van belang: • dat in de nieuwe situatie de gebouwen weer geschikt zijn als verblijfplaats voor de betreffende soort. • voorafgaand aan de sloopwerkzaamheden, dienen een aantal vleermuiskasten opgehangen te worden op de projectlocatie. • de maatregelen uitgewerkt worden in een zo concreet mogelijk ecologisch werkprotocol. Hierin dienen ook maatregelen te worden beschreven met betrekking tot de uitvoeringsperiode van de sloop en mitigerende (verzachtende) maatregelen om negatieve effecten op vleermuizen te voorkomen. Zie voor het totale overzicht met de te treffen maatregelen paragraaf 5.3.

5.2 Uitvoerbaarheid van de plannen Op basis van de in paragraaf 2.1 beschreven ruimtelijke ontwikkelingen en mits de beschreven maatregelen worden uitgevoerd, zijn de voorgenomen plannen voor de aanwezige natuurwaarden uitvoerbaar.

5.3 Geldigheid onderzoek Dit onderzoek is uitgevoerd conform de landelijk geldende richtlijnen. Het bevoegde gezag hanteert de volgende definitie voor de geldigheid van onderzoeken naar beschermde soorten: “ Onderzoeksgegevens mogen maximaal 3 jaar oud zijn in gebieden waar weinig of geen ruimtelijke of kwalitatieve veranderingen zijn opgetreden in de afgelopen drie jaar. In gebieden waar dit niet voor geldt, moeten de gegevens recenter zijn.”

16 Definitief

Dit rapport gaat in op de effecten van de ontwikkeling zoals beschreven in hoofdstuk 2. Wijzigingen of aanpassingen in de ontwikkeling kunnen tot andere conclusies ten aanzien van de effecten op beschermde soorten leiden.

17 Definitief

LITERATUURLIJST -

-

-

Broekhuizen, S., K. Spoelstra, J.B.M. Thissen, K.J. Canters & J.C. Buys (redactie) (2016). Atlas van de Nederlandse zoogdieren. – Natuur van Nederland 12. Naturalis Biodiversity Centre & EIS Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden, Leiden. Eelerwoude (2019). Quickscan flora en fauna, Herontwikkeling Koeweg 11-13, Hattem. Eelerwoude, Diever. Dietz, C., Helversen, O. van, & Nill, D. (2011). Vleermuizen: Alle soorten van Europa en Noordwest-Afrika. Utrecht, Nederland: De Fontein & Tirion Uitgevers. Limpens, H. , K. Mostert en W. Bongers (1997). Atlas van de Nederlandse Vleermuizen. Utrecht: KNNV Uitgeverij. Limpens, H., P. Twisk & G. Veenbaas (2004). Met vleermuizen overweg. Brochure over vleermuizen en de wijze waarop bij planning, aanleg, reconstructie en beheer van wegen praktische invullingen kan worden gegeven aan de wettelijke zorgplicht voor vleermuizen. Dienst Weg- en Waterbouwkunde, Delft / Zoogdiervereniging, Arnhem. Vleermuisvakberaad Netwerk Groene Bureaus, Zoogdiervereniging en Gegevensautoriteit Natuur (2017). Vleermuisprotocol 2017.

Soortinformatie:

Soorten: • • • •

- www.zoogdierenvereniging.nl - www.eurobats.org - www. nederlandsesoorten.nl

Bij12 (2017). Kennisdocument Gewone dwergvleermuis Pipistrellus pipistrellus. Bij12, versie 1.0, Utrecht. Bij12 (2017). Kennisdocument Gewone grootoorvleermuis Plecotus auritus. Bij12, versie 1.0, Utrecht. Bij12 (2017). Kennisdocument Rosse vleermuis Nyctalus noctula. Bij12, versie 1.0, Utrecht. Bij12 (2017). Kennisdocument Ruige dwergvleermuis Pipistrellus nathusii. Bij12, versie 1.0, Utrecht.

BIJLAGE 1 VERSPREIDINGSKAARTEN

www.eelerwoude.nl

Bijlage 5 Watertoets

Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 93

datum 9-2-2019 dossiercode 20190209-10-19833 Wateradvies voor ruimtelijke plannen met een klein waterbelang (korte procedure) Algemeen Sinds 1 november 2003 is voor alle ruimtelijke plannen de watertoets verplicht. Het doel van de watertoets is waterbelangen evenwichtig mee te nemen in het planvormingsproces van Rijk, Provincies en gemeenten. Hiermee wordt een veilig, gezond en duurzaam watersysteem nagestreefd. De toets omvat het gehele proces van vroegtijdig informeren, adviseren, afwegen en uiteindelijk beoordelen van de in ruimtelijke plannen voorkomende waterhuishoudkundige aspecten. Via de digitale watertoets is beoordeeld of en welke waterbelangen voor het plan relevant zijn. Beoordeling In het plangebied liggen geen belangrijke oppervlaktewateren (zogenaamde primaire of A- watergangen), waterkeringen of gebieden die zijn aangewezen voor regionale waterberging. Dit betekent dat dit plan geen essentiële waterbelangen raakt. Op basis daarvan wordt door het waterschap voor het onderhavige plan een positief wateradvies gegeven.

Aandachtspunten Voor de verdere uitwerking en concretisering van de beoogde ontwikkeling, geeft het waterschap aan dat rekening gehouden moet worden

met een aantal algemene en gebiedsspecifieke aandachtspunten voor water. Algemene aandachtspunten Vasthouden - bergen - afvoeren Een belangrijk principe is dat een deel van het hemelwater binnen het plangebied wordt vastgehouden en/of geborgen en dus niet direct afgevoerd wordt naar de riolering of het oppervlaktewater. Hiermee wordt bereikt dat de waterzuiveringsinstallatie beter functioneert, verdroging wordt tegen gegaan en piekafvoeren in het oppervlaktewater (met eventueel wateroverlast in benedenstrooms gelegen gebieden) wordt voorkomen. Bij lozing op oppervlaktewater zal hiervan een melding gedaan moeten worden bij het waterschap. Grondwaterneutraal bouwen Om grondwateroverlast te voorkomen adviseert het waterschap om boven de gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG) te ontwerpen. Dit betekent dat aspecten zoals ontwateringsdiepte en infiltratie van hemelwater, beschouwd worden ten opzichte van de GHG. Het structureel onttrekken / draineren van grondwater is geen duurzame oplossing en moet worden voorkomen. Het waterschap adviseert de initiatiefnemer dan ook om voorafgaand aan de ontwikkeling een goed beeld te krijgen van de heersende grondwaterstanden en GHG. Eventuele grondwateroverlast is in eerste instantie een zaak voor de betreffende perceeleigenaar.

Schoon houden - scheiden - schoon maken Om verontreiniging van bodem, grond- en/of oppervlaktewater te voorkomen is het van belang dat het afstromende hemelwater niet verontreinigd raakt. Dit kan door nadere eisen of randvoorwaarden te stellen aan bijvoorbeeld de toegepaste (bouw)materialen. Wij vragen de initiatiefnemer de beslisboom voor het afkoppelen van verhard oppervlak van ons waterschap toe te passen. Deze beslisboom is te vinden op onze website, -link-. Tot slot Eventueel benodigde vergunningen worden niet binnen de watertoets procedure of met deze Digitale Watertoets geregeld en zullen via daarvoor bedoelde procedures verkregen moeten worden. Een watervergunning van het waterschap is bijvoorbeeld nodig voor het dempen en/of vergraven van watergangen, het lozen van water op oppervlaktewater en het onttrekken van grondwater. Informatie over een watervergunning kunt u vinden op de website van het waterschap (www.vallei-veluwe.nl/loket). Op www.omgevingsloket.nl kunt u een watervergunning aanvragen. Daarnaast kunt u telefonisch contact opnemen met het waterschap onder telefoonnummer 055 - 52 72 911. Wij wensen u succes met de verdere ruimtelijke planvorming en verzoeken u het voorontwerp bestemmingsplan naar ons te mailen [watertoets@vallei-veluwe.nl]. Heeft u vragen of opmerkingen over deze watertoetsapplicatie? Laat het ons per mail weten [watertoets@vallei-veluwe.nl].

Voor dringende watertoetszaken kunt u ons telefonisch bereiken op 055 - 52 72 911. Team Watertoets, Waterschap Vallei en Vallei Disclaimer Waterschap Vallei en Veluwe streeft ernaar om correcte en actuele informatie in deze watertoetsapplicatie aan te bieden. Aan het beschikbaar gestelde kaartinformatie kunnen geen rechten worden ontleend. Waterschap Vallei en Veluwe aanvaard geen aansprakelijkheid voor enige vorm van schade naar aanleiding van het gebruik of de informatie die via deze applicatie beschikbaar wordt gesteld. www.dewatertoets.nl

Bijlage 6 Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.

Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 96

Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling Koeweg 11-13 Hattem

Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl

Projectgegevens: Projectnummer: Datum: Projectleider: Status: Versie:

7619.8 5-03-2020 FF Definitief 1

© 2020 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.

Inhoudsopgave 1

Inleiding .......................................................................................................................................................... 4

1.1

Aanleiding ...............................................................................................................................................4

1.2

Ligging plangebied ..................................................................................................................................4

2

Wettelijk kader ............................................................................................................................................... 5

3

Plaats en kenmerken van het project ............................................................................................................. 6

3.1

Plaats van het project .............................................................................................................................6

3.2

Kenmerken project .................................................................................................................................6

4

Beoordeling kenmerken van het potentiele effect ........................................................................................ 7

4.1

Archeologie .............................................................................................................................................7

4.2

Bedrijven en milieuzonering ...................................................................................................................8

4.3

Bodem ..................................................................................................................................................10

4.4

Externe veiligheid .................................................................................................................................11

4.5

Geluid ...................................................................................................................................................12

4.6

Geur ......................................................................................................................................................12

4.7

Lucht .....................................................................................................................................................13

4.8

Natuur en emissie .................................................................................................................................13

4.9

Verkeer .................................................................................................................................................17

4.10

Water ....................................................................................................................................................17

4.11

Cumulatie .............................................................................................................................................19

5

Conclusie ...................................................................................................................................................... 20

Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 3

1 Inleiding 1.1 Aanleiding De initiatiefnemer is eigenaar van twee woningen aan de Koeweg in de gemeente Hattem. De woningen staan bekend onder de nummers 11 en 13. De woningen zijn onbewoond en in zeer slechte staat. Om te voorkomen dat de woningen nog verder verslechteren én de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving aan de Koeweg achteruit gaat, heeft de initiatiefnemer besloten het erf te herontwikkelen. De herontwikkeling gaat uit van het opnieuw inrichten van de bouwkavel met twee woongebouwen en twee bijgebouwen. Om aan de wensen uit de markt tegemoet te komen is het wenselijk dat de bebouwing in volume toeneemt. De nieuwe woningen komen op ruimere afstand van elkaar te staan én vertonen daardoor meer samenhang dan de huidige situatie. De herontwikkeling van het erf is reeds besproken in het team welstand van de gemeente Hattem. Zij hebben ingestemd met de herontwikkeling van het erf.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=cb2effce-348f-41ad-9c05-248ad9869a57