Bijlage 2.3 bij bestemmingplan Koewweg_11_13_Hattem_Bijlagen_bij_toelichting.pdf
Tekst van het document
Bestemmingsplan Bijlagen Bij Toelichting Koeweg 11-13 Hattem
Opdrachtgever:
Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl
Projectgegevens:
Projectnummer: 7619 Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: vastgesteld Versie: 1 © 2021 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.
Inhoudsopgave Bijlagen bij toelichting
5
Bijlage 1
Erfinrichtingsplan Koeweg 11-13
6
Bijlage 2
Overzicht kap en aanplant
33
Bijlage 3
Natuurtoets Koeweg 11-13
35
Bijlage 4
Vleermuisonderzoek
70
Bijlage 5
Watertoets
93
Bijlage 6
Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.
96
Bijlage 7
Reactienota Koeweg 11-13 Hattem
118
Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 3
Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 4
Bijlagen bij toelichting
Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 5
Bijlage 1 Erfinrichtingsplan Koeweg 11-13
Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 6
Herontwikkeling Koeweg 11-13 Erfinrichtingsplan December 2020
Herontwikkeling Koeweg 11-13 Erfinrichtingsplan December 2020
Opdrachtgever: A.s.r. vastgoed vermogensbeheer Contactpersoon: Dhr. R.C. Nijzink
Opdrachtnemer: Eelerwoude Achterstraat 11 4101 BB Culemborg Tel.: 0345 72 70 00 e-mail: culemborg@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl
Projectgegevens: Projectnummer: 7619 Datum: 01 december 2020 Projectleider: Frank Fähnrich
4
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
INHOUD
1
INLEIDING
7
2
BELEID
9
3
HUIDIGE SITUATIE
15
4
ERFINRICHTING
17
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
5
Erfinrichtingsplan Koeweg 11-13
6
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
1 INLEIDING 1.1
Aanleiding en plangebied
Doel beeldkwaliteitsplan
Dit erfinrichtingsplan voor de herontwikkeling
Voor beide kavels speelt de uitstraling een grote
van het erf aan de Koeweg 11-13 vormt een
rol, aangezien deze een zichtbare plek op het
nadere uitwerking van het uitvoeringsproject
landgoed innemen. In het erfinrichtingsplan
uit de landgoedvisie Molecaten.
worden
hiervoor
beeldkwaliteitsrichtlijnen
opgesteld. Daarbij wordt aangesloten op het Uitvoeringsproject uit de landgoedvisie
gemeentelijke beleid (de welstandsnota) en de
Molecaten (2017)
kaders uit de landgoedvisie.
Een uitgangspunt van de landgoedvisie is dat het landgoed Molecaten minimaal een neutraal
In
bedrijfseconomisch resultaat behaald. Om de
worden bij het kleinschalige en ingetogen
gewenste
uitvoeringsprojecten
karakter van het landgoed, maar is er ruimte
te kunnen realiseren is het gewenst om de
om dit op een eigentijdse wijze vorm te geven.
inkomsten te vergroten (financiële balans). Het
De beeldkwaliteitsrichtlijnen geven naast het
ontwikkelen van rood (bebouwing) kan extra
ruimtelijke kader ook inspiratie waarbinnen
opbrengsten genereren voor het realiseren
de architect de vrijheid krijgt om een passend
van
ontwerp voor de bebouwing te realiseren.
ruimtelijke
uitvoeringsprojecten,
het
beheer
en
essentie
dient
aansluiting
gezocht
te
onderhoud van het landgoed. 1.2
Leeswijzer
In de landgoedvisie is een zoekzone voor de
In hoofdstuk 2 zijn de beleidskaders vanuit
(her)ontwikkeling van rood aangewezen, in
de
de zuidelijke hoek van het landgoed, nabij de
uiteengezet.
welstandsnota
van
gemeente
Hattem
zuidelijke entree van de Koeweg. De Koeweg 11-13 maakt onderdeel uit van deze zoekzone.
In hoofdstuk 3 is door middel van een fotocollage de huidige situatie in beeld gebracht.
Gewenste planontwikkeling In de huidige situatie is er sprake van twee
In
woningen op het erf aan de Koeweg 11-
opgenomen en zijn de beeldkwaliteitsrichtlijnen
13. De herontwikkeling gaat uit van het
uitgewerkt op drie schaalniveau’s:
opnieuw inrichten van de bouwkavel met twee
•
het landschap;
hoofdgebouwen (met bijgebouwen). Hierbij
•
het erf en:
is het wenselijk dat de bebouwing in volume
•
de bebouwing.
hoofdstuk
4
is
de
erfinrichtingsschets
enigszins toeneemt (huidige boerderijen zijn erg klein), op iets ruimere afstand van elkaar komen te staan en meer samenhang vertonen. beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
7
Figuur 1. Deelgebied 1: Veluwe en Veluwerand (welstandsnota gemeente Hattem)
Buitenplaats Molecaten Het Olde Spyker
Herontwikkelingslocatie Koeweg
Figuur 2. Welstandsniveau 2: soepel (blauw)
8
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
2 BELEID 2.1
Welstandsnota gemeente Hattem (2005)
In
de
welstandsnota
deelgebieden en
de
zijn
voor
diverse
beleidsuitgangspunten
beoordelingscriteria
Op
het
landgoed
komt
ook
kleinschalige
(zie
bebouwing voor, soms vernieuwend, soms
figuur 1). Het landgoed Molecaten maakt
in oorspronkelijke staat. Het zijn lage en
onderdeel uit van deelgebied 1: Veluwe en
eenvoudige woningen met een zadeldak met
Veluwerand.
De
uitgeschreven
Kleinschalige bebouwing
en
of zonder wolfseinden. Ze zijn bedekt met
beoordelingscriteria voor dit deelgebied, die
beleidsuitgangspunten
riet of donkere pannen. Het merendeel is
betrekking
wit gepleisterd als onderscheid tussen de
hebben
op
de
herontwikkeling
aan de Koeweg, worden hieronder beknopt
buitenplaats
weergegeven.
met een zwarte plint. De kozijnen zijn wit
en
ondergeschikte
bebouwing
tot zwartgroen en de donkere luiken hebben Beschrijving bestaande situatie De
bebouwing
op
landgoed
gele en rode motieven. Ook de voordeur
Molecaten
is
van Het Olde Spyker is geel met rood. Een
relatief weinig aanwezig in het beeld. Ze liggen
enkele woning is zodanig aangepast dat het
overwegend op afstand van de openbare
historische
wegen. Een smalle hoge laan getuigt veelal
Het algemene beeld in het landschap en het
van de aanwezigheid.
beeldbepalende open karakter van de erven is
karakter
amper
afleesbaar
is.
echter niet verstoord. Buitenplaats Molecaten De buitenplaats Molecaten is omringd door
Beleidsuitgangspunt
bos en staat in een half open gebied met hoge
Het gemeentelijke beleid ten aanzien van
oude bomen. De buitenplaats is opgetrokken
bebouwing in dit deelgebied is restrictief.
uit een oranjerode baksteen en witte kozijnen.
Voor het bosgebied (en het recreatiecomplex
De detaillering en gevelindeling toont duidelijk
de
de historische oorsprong.
(soepel welstandsniveau) gekozen (zie figuur
Leemcule)
is
voor
welstandsniveau
2
2). De buitenplaats Molecaten (en Het Olde Spyker) met monumentenstatus is van groot belang voor het landschappelijke beeld en kent
zodoende
welstandsniveau
1
welstandsniveau).
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
9
(zwaar
1
2
4 3
5
6
1.
Huize Molecaten: beeldbepalend monument
2.
Kleinschalige bebouwing aan de Koeweg 9, met karakteristieke witte gevel en donkere kozijnen en daklijsten.
3.
Karakteristieke boerderij met witte gevel, donkere kozijnen en zadeldak met wolfseind.
7.
Nieuwbouw aan de zijde dorsprand Hattem, weinig tot geen relatie met stijlkenmerken van overige bebou-
stijgend ten opzichten van kleinschalige bebouwing
wing op het landgoed. 8.
Nieuwbouw aan de zijde dorsprand Hattem, weinig
het landgoed door gebruik van kenmerkende luiken
tot geen relatie met stijlkenmerken van overige bebou-
en donkere kozijnen.
wing op het landgoed.
Boerderij bij het Olde Spyker in kenmerkende witte gevel en zadeldak met wolfseind.
5.
6.
8
Nieuwbouw aan de Koeweg: in maat en schaal overaan de Koeweg. Historische relatie met bebouwing op
4.
7
Kenmerkende luiken met donkere kozijnen. 10
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
9.
Bebouwing aan de Koeweg 11 met kenmerkende witte gevel en zadeldak met wolfseinden.
10. Herberg Molecaten met karakteristieke luiken.
Voor de herontwikkeling van het erf aan de
Beoordelingscriteria
Koeweg is een soepel welstandsniveau van toepassing. Dit houdt een lichte toetsing in
Algemeen
waarbij in principe alleen gekeken wordt of
•
In de structuur, de opbouw, de breedte
het bouwplan een relatie met de omgeving
van
de
niet verstoort. In dat geval wordt aan de
de
omgevende
detailleringen een beduidend minder zwaar
oorspronkelijke ruimtelijke karakter, met
belang
als uitgangspunt de historische opzet en
toegekend.
Het
welstandsbeleid
is
gericht op het handhaven van de basiskwaliteit
bebouwing
en
de
relatie
tot
is
het
bebouwing
schaal, afleesbaar.
van het gebied. Bij de beoordeling gelden de volgende aandachtsvelden:
Situering •
Nieuwbouw sluit aan op de intenties en
•
Relatie met de omgeving.
opzet van de bestaande bebouwing in de
•
Het bouwplan op zichzelf (alleen indien
omgeving.
van belang voor behoud van de bestaande •
•
De parcellering, de positie en de oriëntatie
kwaliteit cq. basiskwaliteit).
van de oorspronkelijke bebouwing zijn
De detaillering (alleen in uitzonderlijke, te
richtinggevend bij nieuwbouw.
motiveren gevallen).
•
Bijgebouwen staan achter de voorgevellijn (niet altijd naar de weg gericht).
•
9
Instandhouden van het bebouwingsbeeld van herkenbare individuele panden.
Massa en vorm •
De massa en vorm van nieuwbouw is zorgvuldig afgestemd op de bestaande bebouwing.
•
Bijgebouwen, aanbouwen of uitbouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw.
•
De bestaande samenhang en vormgeving van de kappen in de omgeving blijven gehandhaafd.
10
Gevels •
Nieuwbouw respecteert de oorspronkelijke gevelopbouw.
Kleur- en materiaalgebruik •
Bij
nieuwbouw
hoofdzaak
bestaan
uit
baksteen
de
gevels qua
in
kleur
afgestemd op de nuances in de omgeving. •
Voor de daken worden oorspronkelijke materialen of donkere dakbedekking en in de regel ongeglazuurde keramische pannen toegepast.
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
11
Koeweg als hoofdstructuurdrager
Begeleiding wandelpad door toevoegen bomenrij (behoud open ruimte)
Toevoegen van hagen zorgt voor een zachte overgang erf-omgeving
12
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
2.2
Landgoedvisie Molecaten (2017)
De kracht ontleent het landgoed Molecaten uit zijn rijke verleden en bijzondere elementen, zoals
de
historische
bebouwing
en
het
sprengenstelsel. De landgoedvisie schetst een gewenst toekomstbeeld van een kleinschalig en
ingetogen
landgoed.
Beleving
van
de
cultuurhistorische waarde is hierbij essentieel en van belang voor de bezoeker (als passant, bewoner of recreant). De nadruk ligt voor een groot deel op de beeldkwaliteit en het onderhoudsniveau. Randvoorwaarden beeldkwaliteitsplan •
De bebouwing presenteert zich richting de
hoofdstructuur
van
en
vormt
onderdeel
hiermee
het
landgoed van
de
landgoedbeleving (zichtbare bebouwing in een groene setting). •
De bebouwing dient geen afbreuk te doen aan de ingetogen en cultuurhistorische sfeer van het landgoed.
•
Er dient sprake te zijn van een verzorgde uitstraling hoge
van
het
beeldkwaliteit
erf,
oftewel
(geen
een
zichtbare
verrommeling). Onderdeel hiervan is het realiseren van een zachte overgang van het erf richting het landschap door middel van erfbeplanting (geen hekwerken). •
Bij voorkeur wordt gekozen voor een eigentijdse
architectuurstijl,
zodat
de
nieuwbouw contrasteert met de historische bebouwing. Hierdoor wordt de historische bebouwing gerespecteerd en vormt de nieuwe
bebouwing
een
toegevoegde
waarde op het landgoed (zonder daarbij ten koste te gaan van de ingetogen uitstraling).
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
13
1
4
5 2
6
3
14
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
3 HUIDIGE SITUATIE 7 1.
Halfverharde toegang tuseen weilanden door naar de bouwkavel.
2.
Dichte beplanting op het erf deelt het erf op in twee gescheiden bouwkavels.
3.
Toegang vanaf de Zandkreek (het bos).
4.
Zichtbare kleinschalige boerderij-bebouwing vanaf de Koeweg.
5.
Bijgebouw uitgewerkt in hout en verscholen achter een beukenhaag.
6.
Zachte open overgang vanaf het erf richting het landschap (weilanden).
8
7.
Hoofdgebouw met geschakelde volumes.
8.
Open ruimte ten zuiden van de bouwkavel en gescheiden van de weilanden.
9.
Ligging van het erf op de overgang van bos en openheid, met dichte coniferen op het voorerf.
9
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
15
Uitgangspunt richtlijnen
voor
het
vormen
de
buitengebied de
uit
gemeente
opstellen
van
de
welstandscriteria
de
Welstandsnota
van
Hattem
(2005)
de
randvoorwaarden
uit
de
en
Landgoedvisie
Molecaten (2017). De richtlijnen voor de beeldkwalieit
worden
toegelicht
op
drie
schaalniveau’s: •
het landschap;
•
het erf, en:
•
de bebouwing.
Op
landschapsniveau
wordt
aansluiting
gezocht bij de uitstraling en waarden van landgoed Molecaten als geheel. Op erfniveau is de koppeling met de directe omgeving rondom de Koeweg van belang. Op bebouwingsniveau gaat het met name de uitstraling van de bebouwing.
16
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
4 ERFINRICHTING
Bomenrij
Lage haag Weide (extensief beheer) HOOFDGEBOUW 2 Huidige bebouwing Markante erfboom Bijgebouw Halfverharding erf HOOFDGEBOUW 1 Bijgebouw
Weide (extensief beheer)
Struweel (mantelvegetatie)
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
17
ONTWIKKELING VAN OMGEVING KOEWEG 11
1850
1875
1900
1925
1950
1975
2000
2016
18
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
1850
4.1
Beeldkwaliteitsrichtlijnen
•
Het erf is gelegen tussen het besloten
LANDSCHAP boslandschap (productiebos) en een open ruimte. Door middel van erfbeplanting maakt het erf onderdeel uit van een zachte overgang tussen de openheid van de ruimte en de beslotenheid van het bos.
Grote open ruimte
•
De aaneengesloten openheid van de open ruimte dient behouden te blijven. Geen onderbreking door (dichte) erfbeplanting en/of bebouwing.
•
De inrit richting het erf ligt ‘anoniem’ in de open ruimte, deze wordt niet aangezet door beplanting.
Bebouwing aan de zuidzijde met toevoeging van een kleine open ruimte.
•
De Koeweg vormt een beeldbepalende hoofdstructuur en entree van het landgoed. Dit zijn de ‘dragers’ die de bezoekers tot de kern van het landgoed leiden. De nieuwe bebouwing op het erf dient zich richting deze hoofdstructuur te ‘presenteren’. Dat houdt in dat de bebouwing een representatieve zijde(n) kent richting deze hoofdstructuur, dus niet verscholen ligt achter erfbeplanting en er geen sprake is van achterkant-situaties of
Toename openheid aan zuidzijde door afname bebouwing. Afname openheid aan noordzijde door toename bebouwing. 2017
x
verrommeling. •
Langs de gehele bosrand waarlangs het erf Koeweg 11-13 gelegen is vindt een investering in landschapsen natuurwaarden plaats door het tot ontwikkeling laten komen van mantelvegetatie (afronding van het bos), in aanvulling op de mantelvegetatie als onderdeel van de erfbeplanting.
Verdere afname van openheid door toevoegen bebouwing aan de Koeweg.
Behoud van openheid door toevoegen bebouwing aan de bosrand.
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
19
HOOFDGEBOUW 2
HOOFDGEBOUW 1
20
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
4.2
Beeldkwaliteitsrichtlijnen ERF
Erfopbouw
Erfafscheidingen
•
•
•
Compacte erfopbouw met samenhang
Op de overgang van het erf naar de open
tussen de bebouwing door situering
ruimte en de Koeweg (hoofdstructuur) is
rondom een gemeenschappelijk erf.
een lage haag (maximale hoogte 1,20m)
Instandhouden van het bebouwingsbeeld
beeldbepalend als zachte overgang tussen
van herkenbare individuele panden.
erf en de open ruimte. •
Richting het besloten bos valt het
Erfverharding
erf sterker uit het zicht en wordt de
•
Halfverharding (huidige situatie)
erfafscheiding bepaald door de bosrand en
handhaven als toegang tot het
mantelvegetatie (struweel).
(gemeenschappelijke) erf. •
•
Terughoudend omgaan met het toevoegen
Op het erf gebruik maken van
van (lage) hekwerken en poorten. Op
een halfverharding (leem) die als
de representatieve zijde, bekeken vanaf
gemeenschappelijke ruimte de losse opzet
de Koeweg, dient deze een kwalitatief
aan bebouwing met elkaar verbindt.
hoogwaardige uitstraling te krijgen passend bij de huisstijl van het landgoed
Erfbeplanting •
•
(aansluitend bij erven aan de Koeweg).
Op de zijde van het erf die richting de Koeweg gelegen is, kiezen voor een open
Weide met extensief beheer
invulling van erfbeplanting met solitairen
•
Aangrenzend aan het hoofdgebouw is
(vrijstaande bomen) en lage hagen.
ruimte voor een royaal terras (op de
Op het erf richting de bosrand een
schets indicatief aangegeven).
geleidelijke overgang realiseren
•
De inrichting van de weide heeft een
door toevoegen van (dicht)struweel
overwegend open uitstraling (gras en
(mantelvegetatie).
lage beplanting) waardoor de opzet van het erf helder blijft: een losse opzet aan
Verlichting
beplanting op het voorerf in het zicht
•
Begeleiding van de inrit door lichtarmatuur
vanaf de Koeweg en meer massa aan
van geringe hoogte (maximaal 1 meter),
beplanting richting de bosrand (struweel).
met geringe lichtverstrooiing richting de
•
omgeving.
Massa aan opgaande beplanting in de weide blijft lager dan de hagen op de erfafscheiding (max. 1,20m hoog).
•
Pleksgewijze aanplant van een enkele boom in de weide is toegestaan, mits de losse opzet aan beplanting op het erf behouden blijft.
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
21
Sfeerbeeld van de erfontwikkeling
22
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
Foto huidige situatie
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
23
Voorbeeld zichtbare en rustige uitstraling erf door eenvoudige hoofdvorm en beeldbepalend dakvlak.
(bron: https://www.groepsaccommodatie.nl/nl/groepsaccommodaties/overijssel/lattrop)
Voorbeeld eenvoudige hoofdvorm en samenhang hoofd- en bijgebouw.
(bron: https://www.famegroep.nl/wonen/item-project/erve-oostermaet)
Voorbeeld hoofdmoment kopgevel en baksteen hoofdgebouw 1
Voorbeeld ondergeschikte materialisatie (hout) hoofdgebouw 2
https://nl.pinterest.com/pin/566820303097221745/
(bron: https://www.cobouw.nl/woningbouw/nieuws/2016/04/royale-schuurwoning-op-het-nieuwe-boerenerf-101106366)
24
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
4.3
Beeldkwaliteitsrichtlijnen BEBOUWING
Plaatsing
Materiaal- en kleurgebruik
•
•
Beide hoofdgebouwen dienen zich te
Terughoudende, eigentijdse architectuur
presenteren aan de Koeweg (geen
met hoogwaardige materialisatie
achterkanten). Hoofdgebouw 2 valt
(natuurlijke materialen, eventueel in
net zoals in de huidige situatie het
combinatie met niet-uitlogend metaal).
meest in het zicht door de oriëntatie
•
De gevels bestaan in hoofdzaak uit
met de zijgevel richting het landschap.
hout en/of baksteen en zijn qua kleur
Hoofdgebouw 1 is op de kopgevel
afgestemd op de nuances in de omgeving.
zichtbaar.
•
Voor de daken worden oorspronkelijke materialen of donkere dakbedekking en
Maatvoering
in de regel ongeglazuurde keramische
•
pannen toegepast.
De nieuwbouw sluit aan op de intenties en opzet van de bestaande bebouwing in de
•
omgeving. Dit betekent dat er sprake is
Hoofdgebouw 1 dient als hoofdmoment op het erf. Dit komt tot uiting in:
van een kleinschalig volume.
- een forse voorgevel
•
Volume maximaal: 600 m3.
- een materialisatie met (overwegend)
•
Goothoogte maximaal 3,5 meter.
baksteen
•
Nokhoogte maximaal 10 meter.
•
Hoofdgebouw 2 heeft een ondergeschikte uitstraling op het erf. Dit komt tot uiting
Vormgeving •
in:
De nieuwbouw sluit aan op de intenties
- een materialisatie in hout
en opzet van de bestaande bebouwing
- vormgeving als schuurtype-woning
in de omgeving. Wat betreft vormgeving
•
Aandachtige detaillering.
betekent dit een gebouw met een
•
Spelen met gevelopeningen en neggen.
eenvoudige rechthoekige hoofdvorm met
•
Donkere kleurstelling voor kozijnen en
groot (beeldbepalend) dakvlak. •
daklijsten.
Eenduidig zadeldak (met wolfseinden). Geen geschakelde dakvlakken/volumes.
•
Terughoudend in toevoeging van dakkapellen en historiserende elementen zoals de luiken met kenmerkende landgoed-kleurstelling (rood-geel).
•
Bijgebouwen, aanbouwen of uitbouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw.
•
Dakhelling: 25-60 graden.
beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Koeweg
25
Bijlage 2 Overzicht kap en aanplant
Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 33
Bestemmingsplan Koeweg 11-13 Kap en aanplant Kap van bomen In totaal worden er circa 27 bomen gekapt. Deze bomen zijn voornamelijk sparren en berken. Behalve het kappen van bomen worden ook enkele struiken en spontaan opgekomen struweel verwijderd. De te verwijderen sparren zijn flink uitgegroeid en passen niet bij een woon erf. Deze bomen staan voornamelijk voor de echte bosgrens en maken geen onderdeel uit van het achterliggende bos. Aan te planten heg
Aanplant van bomen en struiken Te kappen boom
Op toekomstige erf worden meerdere bomen en struiken geplant. Het betreft hier inheemse en ecologisch waardevolle soorten.
Aan te planten boom
In totaal worden er 12 bomen aangeplant voorop het erf bestaande uit: • Linde • Zomereik • Appel Aan te planten mantelzoomvegetatie
Te kappen sparren
Ook worden er bomen geplant die onderdeel uit maken van de nieuw te realiseren mantel-zoomvegetatie. Deze vegetatie zorgt van een geleidelijke overgang tussen het bos en het open land. Dit is ecologisch zeer waardevol, en bestaat uit de volgende soorten: • Krent • Vogelkers • Lijsterbes • Vuilboom • Ruwe berk De mantel-zoomvegetatie beslaat een oppervlak van circa 570m2 Om het erf zal ook een beukenhaag aangeplant worden over een lengte van circa 150 meter.
Projectnummer: 7619.8
|
Datum: 25-10-2019 |
Eelerwoude |
Bijlage 3 Natuurtoets Koeweg 11-13
Koeweg 11-13 Hattem | Eelerwoude | 35
Toetsing Wet natuurbescherming Herontwikkeling Koeweg 11-13, Hattem
Toetsing Wet natuurbescherming Herontwikkeling Koeweg 11-13, Hattem Concept
Opdrachtgever A.s.r. vastgoed vermogensbeheer
Opdrachtnemer Eelerwoude Brink 4a 7981 BZ Diever 0521-324419 diever@eelerwoude.nl
Projectgegevens: Projectnummer: P7619 Datum: 8-2-2019 Projectleider: F. Fähnrich Opgesteld: N. Blok Gecontroleerd: J. Marchal Onderzoek van Eelerwoude voldoet aan de eisen die het bevoegd gezag stelt. Eelerwoude is lid van het Netwerk Groene Bureaus. Het Netwerk werkt aan de kwaliteit van advisering gericht op natuur, landschap, water, milieu en ruimte. Het Netwerk heeft een gedragscode die opdrachtgevers en andere belanghebbende een basis biedt om de leden aan te spreken op de kwaliteit van hun werk. Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd, conform de geldende wet- en regelgeving ten aanzien van flora en fauna. Desondanks zal nooit een 100% volledig beeld van de aanwezige flora en fauna gegeven kunnen worden. Natuur is dynamisch, situaties kunnen veranderen. De opmaak van dit rapport gaat uit van dubbelzijdig afdrukken.
INHOUD 1
INLEIDING ........................................................................................................... 4
1.1
Aanleiding ............................................................................................................ 4
2
HUIDIGE SITUATIE EN ONTWIKKELING ......................................................... 6
2.1 2.2
Huidige situatie .................................................................................................... 6 Voorgenomen ontwikkeling .................................................................................. 6
3
NATUURWETGEVING EN -BELEID .................................................................. 9
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Inleiding ................................................................................................................ 9 Bescherming van soorten .................................................................................... 9 Bescherming van gebieden ................................................................................. 9 Bescherming van houtopstanden ...................................................................... 10 Natuurnetwerk Nederland .................................................................................. 12
4
METHODE ......................................................................................................... 15
4.1 4.2
Bureauonderzoek............................................................................................... 15 Terreinbezoek .................................................................................................... 15
5
BESCHERMDE SOORTEN .............................................................................. 17
5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7
Hogere planten .................................................................................................. 17 Zoogdieren ......................................................................................................... 17 Vleermuizen ....................................................................................................... 17 Overige zoogdieren............................................................................................ 20 Vogels ................................................................................................................ 21 Reptielen ............................................................................................................ 22 Amfibieën ........................................................................................................... 22 Vissen ................................................................................................................ 23 Ongewervelden .................................................................................................. 23
6
CONCLUSIE ...................................................................................................... 25
6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7
Conclusie bescherming soorten ........................................................................ 25 Nader onderzoek vleermuizen ........................................................................... 26 Conclusie bescherming gebieden...................................................................... 26 Conclusie bescherming houtopstanden ............................................................ 26 Conclusie Natuurnetwerk Nederland ................................................................. 26 Uitvoerbaarheid van de plannen ........................................................................ 27 Geldigheid onderzoek ........................................................................................ 27
LITERATUURLIJST.......................................................................................................... 28 BIJLAGE 1 WETTELIJK KADER NATUURWETGEVING .............................................. 29
1
1 INLEIDING 1.1
Aanleiding
Het a.s.r. vastgoed vermogensbeheer heeft het voornemen het erf op de locatie Koeweg 11-13 te Hattem opnieuw in te richten. Het erf is onderdeel van het Landgoed Molecaten te Hattem en beschikt over twee woningen, een schuur en aangelegen beplanting (perceelnummers 7049 en 3907). De bebouwing op het erf zal worden geruimd en plaats maken voor nieuwbouwwoningen. De omliggende beplanting is beoogd te verwijderen. Figuur 2 en 3 geven de ligging en begrenzing weer van het plangebied. In verband met een voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling is een toetsing van de plannen aan de natuurwetgeving en het natuurbeleid noodzakelijk. Met deze toetsing moet duidelijk worden hoe de ontwikkeling gerealiseerd kan worden binnen de kaders van de natuurbescherming. Eerste stap in deze toetsing is het uitvoeren van een verkennend onderzoek. Op basis van een bureauonderzoek en een veldbezoek wordt aan de hand van aanwezige terreintypen en toevallige waarnemingen van soorten zo goed mogelijk ingeschat welke beschermde gebieden en plant- en diersoorten aanwezig (kunnen) zijn. Op basis daarvan worden uitspraken gedaan over de (mogelijke) effecten van de voorgenomen ontwikkeling en de eventueel noodzakelijke vervolgstappen. Voorliggende rapportage gaat hier verder op in.
4
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
Figuur 1 Ligging van het plangebied in de rode cirkel ten opzichte van de omgeving (bron: Esri 2019).
Figuur 2. Het plangebied in perspectief van het landgoed Molecaten (bron: Esri 2019). Het gebied binnen het groene kader, geeft de ligging van het erf weer.
Concept
Titel/locatie
5
2
2 HUIDIGE SITUATIE EN ONTWIKKELING 2.1
Huidige situatie
Het woonerf ligt op het landgoed Molecaten dat ten zuidwesten van de dorpskern Hattem is gesitueerd, in de gemeente Hattem van de provincie Gelderland. Ten westen ligt de A50 met aan de oostkant de Apeldoornseweg. Op een kilometer afstand ligt ten noordoosten van het gebied het dorp Hattem. Het landgoed ligt in een bosrijke omgeving op een afgelegen locatie, die bereikbaar is via een smal zandpad met hoog opgaande laanbeplanting. Aan de voorzijde van het erf zijn twee graslandpercelen gesitueerd van elke of tezamen circa 2 hectare. Het erf is ongeveer 1 hectare groot en ligt tegen de zuidelijk gelegen bosrand aan. De beplanting op het erf bestaat met name uit naaldbomen met fijnspar en grove den en daarnaast, ruwe berk. De struikvormers bestaan met name uit laurier en gewone braam. Op het erf zijn geen waterhoudende elementen aanwezig. De terreinverlichting beperkt zich tot enkele buitenlampen met laagstaande lichtbundels. De foto’s in figuur 3 geven een impressie van de huidige situatie van het plangebied. Het hele plangebied maakt onderdeel uit van het Natura 2000-gebied de Veluwe, weergegeven op de kaart in paragraaf 3.4.
2.2
Voorgenomen ontwikkeling
In het kader van de landgoedvisie behorend tot het landgoed Molecaten, is voor de herontwikkeling een erfinrichtingsplan opgesteld (Inrichtingsplan 2019, Eelerwoude). Het ontwikkelen van bebouwing kan extra opbrengsten genereren voor het realiseren van uitvoeringsprojecten, het beheer en onderhoud van het landgoed. In het plangebied is de initiatiefnemer op basis daarvan, voornemens om de twee woningen met bijgebouw (schuur) te slopen. Er worden ten behoeve van de herontwikkeling rondom gelegen beplantingen gekapt, die mogelijk een functie kunnen hebben als verblijfplaats voor vleermuizen of in holten broedende vogels. De beplanting bestaat hoofdzakelijk uit fijnspar, grove den en ruwe berk. Daarnaast zijn er eiken en struikvormers als laurier en gewone braam welke verwijderd worden. Op het erf worden twee nieuwe woningen gerealiseerd met bijgebouwen. De woonruimte zal in volume marginaal toenemen. Figuur 4 betreft een wensbeeld van de toekomstige situatie met de beoogde tuinbeplanting. Het eindbeeld kan uiteraard altijd afwijken omdat de praktijk afhankelijk is van vele, vaak onvoorspelbare factoren.
6
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
Planning Zodra door de gemeente Hattem het besluit op de aanvraag heeft genomen , zal zo snel mogelijk worden begonnen met de werkzaamheden.
Figuur 3. Impressie plangebied met te slopen gebouwen en te verwijderen beplanting. Weergave van 10 januari 2019.
Concept
Titel/locatie
7
Figuur 4. Impressie voorgenomen ontwikkelingen binnen het plangebied(bron: Erfinrichtingsplan, Eelerwoude, 2019)
8
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
3
3 NATUURWETGEVING EN -BELEID 3.1
Inleiding
De Wet natuurbescherming bestaat uit drie onderdelen: de bescherming van soorten, de bescherming van gebieden en de bescherming van houtopstanden. De kern van het natuurbeleid wordt gevormd door het Natuurnetwerk Nederland, dat een samenhangend netwerk vormt van natuurgebieden. De provincies zijn het bevoegd gezag en alleen bij ruimtelijke ingrepen waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid is het Rijk (Ministerie van Economische Zaken) het bevoegd gezag. In dit hoofdstuk wordt kort ingegaan op de relevante wetgeving en het natuurbeleid voor het plangebied.
3.2
Bescherming van soorten
Het uitgangspunt bij het onderdeel soortenbescherming is dat geen schade mag worden gedaan aan beschermde dieren of planten, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan. De wet kent een drietal beschermingsregimes; beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn, beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn en beschermingsregime andere soorten. Daarnaast zijn landelijk van een aantal vogelsoorten de nesten jaarrond beschermd. Elk beschermingsregime heeft zijn eigen verbodsbepalingen. Voor ieder ruimtelijk plan is het verplicht om te toetsen of deze leiden tot overtreding van de betreffende verbodsbepalingen. Wanneer er sprake is van een overtreding dient er onderzocht te worden of er een vrijstelling geldt. Indien dit niet mogelijk blijkt, is het nodig om na te gaan of een ontheffing kan worden verkregen. Bijlage 1 gaat verder in op het wettelijk kader bij toetsing aan de Wet natuurbescherming, onderdeel soortenbescherming. Gevolgen plangebied De bescherming van soorten is overal en altijd van toepassing bij ontwikkelingen. In hoofdstuk 5 wordt verder ingegaan op de aanwezigheid van beschermde soorten en welke effecten de voorgenomen ontwikkeling heeft op deze soorten.
3.3
Bescherming van gebieden
Met het onderdeel gebiedenbescherming worden binnen de Wet natuurbescherming de Natura 2000-gebieden beschermd. Natura 2000 is een samenhangend netwerk van natuurgebieden in Europa. Natura 2000 bestaat uit gebieden die zijn aangewezen in het kader van de Europese Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en gebieden die zijn aangemeld op grond van de Europese Habitatrichtlijn (92/43/EEG). Voor alle gebieden gelden
Concept
Titel/locatie
9
instandhoudingsdoelstellingen. De kern van de bescherming instandhoudingsdoelstellingen niet in gevaar mogen worden gebracht.
is
dat
deze
Activiteiten mogen geen negatieve effecten hebben op de waarden waarvoor het gebied is aangewezen. Voor activiteiten of projecten die schadelijk zijn voor de beschermde natuur geldt een vergunningplicht. Hierdoor is in Nederland een zorgvuldige afweging gegarandeerd bij projecten die gevolgen kunnen hebben voor natuurgebieden. Gevolgen plangebied Het plangebied ligt binnen de grenzen van het Natura 2000-gebied Veluwe. De aard van de voorgenomen werkzaamheden en ontwikkeling maakt dat de effecten uitsluitend tot het plangebied of in de zeer directe zone eromheen beperkt blijven. Gezien de voorgenomen werkzaamheden is er derhalve geen reden om aan te nemen dat er kans is op een belemmering van de kernopgaven van het Natura 2000-gebied, zij het door een rechtstreekse invloed, cumulatieve invloed of externe werking. Een (nadere) toetsing op grond van de Wet natuurbescherming wordt daarom niet noodzakelijk geacht.
Figuur 5. Ligging plangebied ten opzichte van de Natura 2000-gebieden de Veluwe en Rijntakken (bron: AERIUS Calculator, 2019).
3.4
Bescherming van houtopstanden
Het omhakken of rooien van bossen is niet zomaar toegestaan in de Wet natuurbescherming. Dit geldt ook bij het rooien of het verrichten van handelingen die de dood of ernstige beschadiging van bomen tot gevolg hebben. Hieronder valt ook beschadiging door vee. Onder bos wordt verstaan: • alleen bossen die buiten de ‘bebouwde kom Boswet’ liggen; • alle beplantingen van bomen die groter zijn dan 10 are (1.000 m2); • bomen in een rijbeplanting, als de rij uit meer dan 20 bomen bestaat.
10
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
De gemeente stelt de grenzen van de ‘bebouwde kom Boswet’ bij besluit vast. Deze grenzen kunnen afwijken van de ‘bebouwde kom Verkeerswet’. Het besluit wordt door de provincie goedgekeurd. De grenzen zijn bij de gemeente na te vragen. De bescherming van houtopstanden kent twee belangrijke instrumenten: meldingsplicht en herplantplicht. Een kapmelding is verplicht bij de kap van bomen buiten de bebouwde kom indien kap plaatsvindt in een houtopstand. Veelal geldt een 1 op 1 herplantplicht. Provincies bepalen welke gegevens bij een melding moeten worden aangeleverd. Voor het vellen van een houtopstand in verband met realisatie van een Natura 2000-doel is er geen herplantplicht.
De voorgenomen kap van een houtopstand hoeft niet gemeld te worden als het gaat om: houtopstanden binnen de bij besluit van de gemeenteraad vastgestelde grenzen van de bebouwde kom: • houtopstanden op erven of in tuinen; • fruitbomen en windschermen om boomgaarden; • naaldbomen, kennelijk bedoeld om te dienen als kerstbomen, indien niet ouder dan twintig jaar; • kweekgoed; • uit populieren of wilgen bestaande: o wegbeplantingen; o beplantingen langs waterwegen, en o eenrijige beplantingen langs landbouwgronden; • het dunnen van een houtopstand; • uit populieren, wilgen, essen of elzen bestaande beplantingen die kennelijk zijn bedoeld voor de productie van houtige biomassa, indien zij: o ten minste eens per tien jaar worden geoogst; o bestaan uit minstens tienduizend stoven per hectare per beplantingseenheid, zijnde een aaneengesloten beplanting die niet wordt doorsneden door onbeplante stroken breder dan twee meter, en o zijn aangelegd na 1 januari 2013. • het vellen van houtopstanden ter uitvoering van een instandhoudingsmaatregel of een passende maatregel; • het vellen van houtopstanden voor de aanleg en het onderhoud van brandgangen op natuurterreinen; • het vellen van houtopstanden en herbeplanten op een wijze die is beschreven in een goedgekeurde gedragscode. De provincie kan een kapverbod opleggen.
Mag er wel worden gekapt, dan moeten er meestal ook nieuwe bomen worden aangeplant. De provincie kan een ontheffing of vrijstelling verlenen. Dit hangt ervan af of er hiervoor een provinciale verordening is opgesteld. Mogelijk is ook een omgevingsvergunning nodig. Het aanvragen van deze vergunning en het indienen van een kapmelding moet apart van elkaar uitgevoerd worden. Gevolgen plangebied Er worden binnen het plangebied enkele bomen gekapt. Het gaat om hooguit 20 exemplaren van fijnspar, grove den, eik en berk. Het verwijderen van de bomen is niet
Concept
Titel/locatie
11
meldingsplichtig omdat het geen onderdeel uit maakt van een ‘houtopstand’. Een nadere toetsing van houtopstanden wordt niet noodzakelijk geacht.
3.5
Gelders natuurnetwerk
Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. In de wet heet dit de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Provincies hebben hiervoor soms een andere benaming. Provincie Gelderland hanteerd de benaming Gelders natuurnetwerk (GNN). Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Het Natuurnetwerk is de kern van het Nederlandse natuurbeleid. De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van dit natuurnetwerk. In of in de directe nabijheid van het GNN geldt het ‘nee, tenzij’- principe. In principe zijn er geen ontwikkelingen toegestaan als zij de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied aantasten. Wanneer bij een ontwikkeling mogelijke effecten op het GNN denkbaar zijn, is het noodzakelijk een GNN-toetsing uit te voeren. Ontwikkelingen mogen namelijk geen afbreuk doen aan de wezenlijke kenmerken en waarden van de begrensde GNN. Naast het GNN bestaat ook de Groene Ontwikkelingszone (GO). De GO bestaat uit gebieden met andere bestemmingen dan natuur die ruimtelijk verwezen zijn met het GNN en daar functioneel mee samenhangen en waarin wordt ingezet op versterking van die samenhang tussen inliggenden en aangrenzende natuurgebieden. Binnen de GO zijn meer mogelijkheden voor ontwikkelingen dan binnen het GNN.
Bij bestemmingsplanwijzigingen voor ontwikkelingen die binnen de GO plaatsvinden moet in het bestemmingsplan beschreven welke effecten de ontwikkeling heeft. Voor grootschalige ontwikkelingen is een uitgebreidere beschrijving en onderbouwing nodig dan voor kleinschalige projecten. Gevolgen plangebied Het plangebied ligt in de Groene Ontwikkelingszone (afbeelding 6). Aangezien het een kleinschalige ontwikkeling betreft is het noodzakelijk om aan te tonen dat de kernkwaliteiten van het betreffende gebied, in hun onderlinge samenhang bezien, per saldo substantieel versterkt worden.
12
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
Figuur 6. Plangebied ten opzichte van het aangewezen GNN-gebied (bron: http://gldanders.planoverview.nl)
Beschrijving kernkwaliteiten GNN/GO Het plangebied ligt in de deelgebied 167 (Wezep – Zwolse Bos). De kernkwaliteiten van dit gebied zijn: 1. Onderdeel van grootschalig aaneengesloten gebied van droge, voedselarme bossen, zandverstuivingen en heide; hier vooral bos en inliggende heidevelden 2. onderdeel van Nationaal Landschap Veluw 3. ecologische verbinding naar de IJsselvallei via Hattemer Poort met ecoduct over de A50 4. sprengencomplex bij Hattem 5. groot wild: m.n. edelherten en wilde zwijnen 6. leefgebied das 7. cultuurhistorische waarden van o.m. grafheuvels, oude ontginningen en boerderijen 8. abiotiek; aardkundige waarden, kwel, bodem, grondwaterreservoir 9. ecosysteemdiensten: recreatie, rust, drinkwater Effect van de ontwikkeling op de kernkwaliteiten Door de ontwikkeling wordt het bouwkavel circa 20% verkleind. Tevens wordt het bouwkavel richting het zuidwesten verplaatst (figuur 7). De oppervlakteverkleining van 20% van het bouwkavel komt ten gunste van de oppervlakte van het GO. Naast de oppervlaktevergroting van het GO worden ook met de inrichting van het plangebied positieve effecten op het GO bewerkstelligd. Het gaat daarbij met name om het versterken van grootschalige aaneengesloten gebied van droge, voedselarme bossen (punt 1) en de cultuurhistorische waarden van boerderijen (punt 7).
Verbetering van de kwaliteiten vindt plaats door gebiedsvreemde beplanting (naaldbomen) te verwijderen. Hier voor in de plaats komt een bomenrij van gebiedseigen beplanting. Daarnaast wordt de bosrand verbreed door de aanplant van mantelvegetatie. De cultuurhistorische waarden worden vergroot door op het erf een markante erfboom te plaatsen. Er zijn geen kernkwaliteiten waarop de ontwikkeling negatieve effecten heeft.
Concept
Titel/locatie
13
Figuur 7. Schetsmatige weergave van de verplaatsing van het bouwkavel. De nieuwe situatie is in dit figuur als ondergrond gebruikt. Het kavel waar de woonbestemming nu op ligt is in rood omlijnd weergegeven. Het bouwkavel is in de nieuwe situatie opgeschoven richting het zuidwesten.
14
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
4
4 METHODE De aanwezige natuurwaarden zijn in beeld gebracht op basis van bestaande inventarisatiegegevens en een verkennend veldbezoek. Het wettelijk kader waaraan is getoetst is opgenomen in bijlage 1.
4.1
Bureauonderzoek
Voor het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van landelijke, provinciale en indien beschikbaar regionale verspreidingsinformatie. Uit de landelijke verspreidingsinformatie uit atlassen, die deels gedateerd is, moet blijken of nabij de locaties in het verleden strikt beschermde soorten zijn aangetroffen. Exacte locaties of datering van de waarnemingen zijn daarbij veelal niet bekend. Deze gegevens hebben vaak betrekking op atlasblokken (5x5 kilometer), en veelal betrekking op de regio en niet specifiek op het plangebied.
4.2
Terreinbezoek
Op basis van een eenmalig veldbezoek is de geschiktheid van het onderzoeksgebied voor de verwachte soorten en/of soortgroepen beoordeeld. Het veldbezoek is overdag door Ninja Blok uitgevoerd, ecologisch adviseur bij Eelerwoude en ecologisch deskundig (zie onderstaand kader). De weersomstandigheden op 10 januari 2019 waren bij 4ºC, bewolkt met lichte neerslag en een windkracht van 3-4 Bft gunstig. Aan de hand van de aanwezige terreintypen en toevallige waarnemingen van soorten is een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van (mogelijk) aanwezige, beschermde soorten. Tijdens het veldbezoek zijn de twee aangelegen woningen inclusief schuur, geïnspecteerd op aanwezigheid en geschiktheid voor beschermde soorten. Er is gericht gekeken naar de aanwezigheid van potentiele verblijfplaatsen voor onder andere huismus, steenmarter, steenuil en vleermuizen.
Concept
Titel/locatie
15
Kader – ecologisch deskundige De veldmedewerkers van Eelerwoude beschikken over een uitgebreide ervaring met de betreffende soortgroepen en voldoen aan de criteria van ‘ecologisch deskundige’. Met een ecologisch deskundige wordt bedoeld een persoon die voor de situatie en soorten ten aanzien waarvan hij of zij gevraagd is te adviseren en/of te begeleiden, aantoonbare ervaring en kennis heeft op het gebied van soortspecifieke ecologie. De ervaring en kennis dienen te zijn opgedaan doordat de deskundige:
-
op HBO- dan wel universitair niveau een opleiding heeft genoten met als zwaartepunt (Nederlandse) ecologie; en/of
-
op MBO-niveau een opleiding heeft afgerond met als zwaartepunt de Wet natuurbescherming, soortenherkenning en zorgvuldig handelen ten opzichte van die soorten; en/of
-
als ecoloog werkzaam is voor een ecologisch adviesbureau, zoals bijvoorbeeld een bureau welke is aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus; en/of
-
zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenbescherming en is aangesloten bij en werkzaam voor de daarvoor in Nederland bestaande organisaties (zoals bijvoorbeeld Zoogdiervereniging,
RAVON,
Stichting
Das
en
Boom,
Vogelbescherming
Nederland,
Vlinderstichting, Natuurhistorisch Genootschap, KNNV, NJN, IVN EIS Nederland, FLORON, SOVON, STONE, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, De Landschappen en Stichting Beheer Natuur en Landelijk Gebied; en/of
-
16
zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenmonitoring en/of -bescherming.
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
5
5 BESCHERMDE SOORTEN Dit hoofdstuk beschrijft de tijdens het veldbezoek waargenomen soorten, al dan niet aangevuld met gegevens uit de literatuur en andere informatiebronnen. Vervolgens worden eventuele effecten beschreven als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling.
5.1
Hogere planten
Voorkomen en functie Het plangebied beschikt over een (aangelegde) tuin met een aantal algemeen voorkomende bomen, struikvormers en kruiden. De aanwezige boomsoorten betreffen zomereik, ruwe berk, fijnspar en grove den. De struikvormers bestaan uit onder andere laurier en gewone braam. De tuin bestaat verder uit gazon en enkele uitheemse, aangeplante kruiden. De voedselrijke omstandigheden maken dat er geen geschikte standplaatsfactoren aanwezig zijn voor zeldzamere plantensoorten. Voor beschermde flora biedt het erf weinig tot geen geschikte groeiplaatsen. Ook aanvullende floragegevens uit verspreidingsgegevens leveren geen extra informatie over beschermde soorten in of rondom het plangebied. Effecten en ontheffing Binnen het plangebied zijn geen beschermde plantensoorten aangetroffen, dan wel te verwachten. Met de voorgenomen ontwikkelingen kunnen negatieve effecten op beschermde plantensoorten worden uitgesloten. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is voor beschermde flora niet noodzakelijk.
5.2
Zoogdieren
5.2.1 Vleermuizen Voorkomen en functie Tijdens het veldbezoek is er gekeken naar mogelijk aanwezige functies van het leefgebied voor vleermuizen. Hieruit is naar voren gekomen dat het plangebied en de omgeving mogelijk gebruikt worden door meerdere vleermuissoorten als de gewone dwergvleermuis, laatvlieger, rosse vleermuis, franjestaart, watervleermuis, gewone grootoorvleermuis en ruige dwergvleermuis.
Concept
Titel/locatie
17
Verblijfplaats Vleermuizen maken gedurende het jaar gebruik van een netwerk van vaste rust- en verblijfplaatsen. Deze verblijfplaatsen kunnen de volgende functies hebben: kraamverblijfplaats; zomerverblijfplaats; paar- en/of baltsverblijfplaats; winterverblijfplaats. Kader - vleermuisverblijfplaatsen Onder de vleermuizen zijn gebouw bewonende en/of boom bewonende soorten aanwezig. Gewone dwergvleermuis en laatvlieger zijn hoofdzakelijk gebouw bewonend. Rosse vleermuis en watervleermuis zijn voornamelijk boom bewonende en gewone grootoorvleermuis, en ruige dwergvleermuis bewonen zowel bomen als gebouwen. Voorbeelden van verblijfplaatsen in gebouwen zijn ruimtes in spouwmuren en achter boeiboorden en gevelbetimmering. Holten en spleten in bomen en ruimtes achter loszittend schors zijn voorbeelden van verblijfplaatsen in bomen. Vanuit de verschillende functies van de verblijfplaats worden weer andere eisen gesteld aan bijvoorbeeld het klimaat, de toegankelijkheid en de expositie van het verblijf ten opzichte van de zon. Als kraamverblijfplaats worden meestal gebouwen en/of bomen uitgekozen waarbinnen een constant klimaat heerst. Bij gebouwen zijn dit voornamelijk woningen met een spouwmuur of een geïsoleerd dak. Sommige vleermuizen hebben aan een opening van 1-2 cm voldoende om naar binnen te kruipen. Bij bomen gaat het meestal om dikke, oude bomen met een dikke restwand.
In het plangebied zijn twee woonboerderijen aanwezig die potentieel geschikt zijn als verblijfplaats voor vleermuizen. De woonboerderij op nummer 11 gelegen aan de noordkant van het erf, is geschikt voor gebouwbewonende soorten als gewone dwergvleermuis, laatvlieger en ruige dwergvleermuis, die zich overdag kunnen ophouden in spouwmuren, achter houtbeschot of achter de vensterluiken. De zolderruimte en het dakbeschot is mogelijk ook geschikt voor een soort als de gewone grootoorvleermuis. door de geschikte invliegopeningen en ruimten waar ze los kunnen hangen. De achtergelegen woonboerderij op nummer 13 is in 2018 onbewoonbaar verklaard. Deze beschikt over een enkelsteense muur. De achterkant van de woning is afgetimmerd met houtschotten. Het dak is vervallen geraakt waardoor op verschillende plekken dakpannen ontbreken. Het gebouw is minder geschikt als verblijfplaats voor vleermuizen omdat er tochtgaten aanwezig zijn op diverse plekken van de gevel en het dak. De enkelvoudige muur is wel toegankelijk voor vleermuizen door de aanwezigheid van kieren en gaten om naar binnen te kruipen. Er is echter geen spouwmuur beschikbaar die voorzien is van het benodigde stabiele microklimaat voor vleermuizen om te verblijven.
Door de aanwezige invliegopeningen en kieren is de boerderij echter wel geschikt als (tijdelijke) verblijfplaats voor weinig kritische soorten als gewone dwerg en gewone grootoorvleermuis. Grote verblijven als een kraamkolonie of (massa)winterverblijf kunnen op basis van de gesteldheid van de boerderij worden uitgesloten.
18
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
De opslagschuur naast de woonboerderij, bestaat uit houtwerk en dakpannen. De schuur is ongeschikt als verblijfplaats vanwege tocht, beperkte buffering en schommelende temperatuur. Binnen het plangebied zijn bomen aanwezig welke vanwege de omvang en leeftijd ongeschikt zijn als verblijfplaats voor vleermuizen. De bomen beschikken niet over gleuven, holtes of loszittend schors waar vleermuizen in of tussen kunnen kruipen. Conform beschikbare verspreidingsgegevens zijn er geen verblijfplaatsen of essentiële functies bekend binnen de grenzen van het plangebied, of in de directe omgeving (straal van 5 km). Foerageergebied en vliegroutes Foerageergebieden en vliegroutes van vleermuizen zijn beschermd als zij een essentieel onderdeel uitmaken voor het functioneren van de verblijfplaats. Zo kan door het onderbreken van een vliegroute een foerageergebied onbereikbaar worden, waardoor de vleermuizen onvoldoende voedsel kunnen vinden. Belangrijk bij dit alles is de vraag of en zo ja, in hoeverre er alternatieven aanwezig zijn. Het plangebied is geschikt als foerageergebied voor vleermuizen. De bomen en beplanting op het erf bieden dekking en zorgen voorwind luwe plekken, waar insecten gebruik van maken en vleermuizen aantrekken. Echter is de omgeving nog geschikter als foerageergebied, ondermeer door de waterplas ten noorden van het plangebied en de vochtige aangelegen graslanden.
Vleermuizen gebruiken lijnvormige elementen om zich langs te verplaatsen (vliegroute), zoals bosranden of bomenlanen,. Deze zijn rondom het plangebied aanwezig. De bosrand in het plangebied kan door de lijnvormige groenstructuur ook onderdeel uitmaken van een vliegroute. Kader - vleermuisvliegroutes Vleermuizen maken gebruik van lijnvormige landschapselementen zoals bomenrijen en singels om zich langs te verplaatsen. Een aaneengesloten kronendak heeft hierbij de voorkeur. Van vleermuizen is bekend dat onderbrekingen in de lijnstructuur maximaal 100 tot 200 meter mogen bedragen (kleinere en langzaam vliegende soorten 50 meter). Wanneer de onderbrekingen groter zijn dan deze afstand kunnen sommige soorten deze afstand niet overbruggen en zullen ze uitwijken naar alternatieve vliegroutes en foerageergebieden.
Effecten en ontheffing Alle vleermuissoorten zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming met beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn. Het opzettelijk verstoren, vangen en doden van individuen van beschermde soorten, alsmede het beschadigen of vernielen van vaste verblijfplaatsen, inclusief de functionele leefomgeving, is verboden vanuit de Wet natuurbescherming. De functionaliteit van de verblijfplaatsen van vleermuizen dienen te allen tijde gegarandeerd te blijven.
Concept
Titel/locatie
19
Verblijfplaatsen Binnen het plangebied zijn twee woonboerderijen aanwezig die een functie kunnen hebben als verblijfplaats voor vleermuizen. In woonboerderij nummer 13 kunnen echter grote verblijven, als een kraamkolonie of (massa)winterverblijf, op basis van de gesteldheid van de boerderij worden uitgesloten. De bomen zijn niet geschikt als verblijfplaats vanwege de ongeschikte eigenschappen. Op basis daarvan kunnen met de voorgenomen ingreep negatieve effecten op verblijfplaatsen van vleermuizen niet worden uitgesloten. Foerageergebied en vliegroutes Met de geplande ingreep gaat geen essentieel foerageergebied of vliegroute van vleermuizen verloren. Eventueel aanwezige vliegroutes blijvenmet de herontwikkeling behouden. Door de aanwezigheid van de bosrijke omgeving in combinatie met het open landschap, blijft het aanbod van lijnvormige structuren en foerageergebied gehandhaafd. Conclusie: de woonboerderijen zijn geschikt als potentiële verblijfplaatsen voor vleermuizen. Het uitvoeren van nader onderzoek in het kader van de Wet natuurbescherming is voor vleermuizen noodzakelijk. 5.2.2
Grondgebonden zoogdieren
Voorkomen en functie In het plangebied gebied komen naar verwachting diverse grondgebonden zoogdieren voor. Het gaat om soorten als: wild zwijn, das, haas, konijn, mol, ree, vos, marterachtigen (boommarter, steenmarter, wezel), eekhoorn, egel en diverse algemene muizensoorten. Deze soorten kunnen het plangebied gebruik maken als (onderdeel van hun) leef- en foerageergebied. Van belang is of binnen de te ontwikkelen gebieden verblijfplaatsen van deze soorten voorkomen dan wel zijn te verwachten. Tijdens het veldbezoek zijn geen verblijfplaatsen vastgesteld of sporen aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van deze soorten als prenten, latrines of voedselresten. Uit beschikbare verspreidingsgegevens zijn geen recente waarnemingen uit het plangebied bekend. Das Het voorkomen van de das is bekend in de omgeving van het plangebied. In 2018 zijn er diverse waarnemingen beschikbaar op basis van geregistreerde gegevens. Voor de das geldt dat deze soort het plangebied kan gebruiken als onderdeel van zijn leefgebied dat wel 30 tot 400 hectare groot kan zijn. Echter ontbreken verblijfplaatsen en is geen (essentieel) foerageergebied aanwezig in het plangebied. Effecten en ontheffing De ingreep zal naar verwachting niet leiden tot een verlies van leefgebied van de genoemde (algemeen) voorkomende zoogdieren met het beschermingsregime “andere soorten”.
Voor deze beschermde soorten is bij een ruimtelijke inrichting door de provincie Gelderland een vrijstelling van de ontheffingsplicht opgesteld.
20
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
Voor soorten met een bescherming als das en steenmarter geldt dat negatieve effecten zijn uit te sluiten. Verblijfplaatsen zijn niet aangetroffen en in het plangebied zijn essentiële onderdelen van het leefgebied aanwezig. Een negatief effect op beschermde grondgebonden zoogdieren is daarom uitgesloten. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor grondgebonden zoogdieren niet noodzakelijk.
5.3
Vogels
Voorkomen en functie Alle vogels zijn als soort beschermd in de Wet natuurbescherming. Onderscheid kan gemaakt worden tussen broedvogels en vogels met jaarrond beschermde nesten. Vogels met jaarrond beschermde nesten, gebruiken dit nest in principe het gehele jaar en keren in het voorjaar naar dit nest terug om hier te broeden. Dit nest mag dus ook niet buiten het broedseizoen verwijderd worden. Broedvogels In het plangebied komen diverse algemene broedvogels voor zoals merel, grote bonte specht, houtduif, roodborst, koolmees en goudhaan. Tevens zijn de bosranden rondom het plangebied waardevol voor zeldzame vogelsoorten als . Het gebied de Veluwe beschikt over hoge natuurwaarden. De aanwezige houtopstanden in het gebied kunnen een belangrijke functie vervullen voor schaarser voorkomende soorten als, roodborsttapuit, goudvink of boompieper. Tijdens het veldbezoek zijn er geen schaarser voorkomende soorten waargenomen. Binnen het plangebied zijn geen nesten aangetroffen van algemeen voorkomende broedvogels. Vogels met jaarrond beschermde nesten Er zijn tijdens het veldbezoek langs de bosrand binnen een straal van 200 meter vanaf het erf geen verblijfplaatsen (horsten) of aanwijzingen hiertoe (braakballen, uitwerpselen of veren) waargenomen van vogelsoorten die jaarrond van vaste rust- en verblijfplaatsen gebruik maken, als buizerd, ransuil of havik.
Van de havik zijn recente waarnemingen bekend in de directe omgeving. Het is waarschijnlijk dat het open terrein gebruikt wordt als foerageergebied door onder andere soorten als buizerd, havik, bosuil en ransuil. Het foerageergebied van deze soorten is echter vele malen groter en in de omgeving is en blijft voldoende alternatief foerageergebied beschikbaar. De woonboerderijen zijn wel geschikt voor huismus om te nestelen. Echter is de huismus een koloniebroeder met een voorkeur voor stedelijk gebied. Er zijn tijdens het veldbezoek geen aanwijzingen of sporen aangetroffen van de huismus. Een verblijfplaats van de soort wordt daarom niet verwacht. Effecten en ontheffing Broedvogels Alle vogelsoorten in Nederland zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming. Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen,
Concept
Titel/locatie
21
tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Deze verbodsbepalingen kunnen in veel situaties worden voorkomen door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. De periode van 15 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen. Werkzaamheden binnen het broedseizoen zijn mogelijk indien is vastgesteld dat er met deze werkzaamheden geen nesten van broedvogels worden verstoord. Voor de Wet natuurbescherming zijn echter alle bewoonde vogelnesten beschermd, ongeacht het tijdstip van het jaar en ongeacht de zeldzaamheid van de soort. Vogels met jaarrond beschermde nesten Van een aantal vogelsoorten zijn de nesten het hele jaar door beschermd. Ook de functionele leefomgeving is daarbij beschermd. Met de voorgenomen ontwikkeling is beoogd om enkele bomen te kappen op het erf. Van negatieve effecten op jaarrond beschermde nesten is geen sprake omdat er geen nesten aanwezig zijn in het plangebied en de functionele leefomgeving behouden blijft. Conclusie: bij de werkzaamheden dient rekening gehouden te worden met (in gebruik zijnde) nesten van vogels.
5.4
Reptielen
Voorkomen en functie Beschermde reptielen zijn gebonden aan specifieke terreinen. In het plangebied ontbreekt dergelijk geschikt biotoop zoals heideterreinen en venranden. Op de Veluwe zijn dergelijke terreinen wel aanwezig, maar liggen op ruime afstand ten opzichte van het plangebied. Er zijn geen verspreidingsgegevens bekend van reptielen in de directe omgeving van het plangebied. Effecten en ontheffing Door de ligging van het plangebied nabij geschikt leefgebied voor beschermde reptielen als ringslang, kunnen soorten het plangebied doorkruisen. Echter ontbreken essentiële onderdelen als voortplantingswater of broeihopen, waardoor negatieve effecten op beschermde reptielen worden uitgesloten. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is voor reptielen niet noodzakelijk.
5.5
Amfibieën
Voorkomen en functie Een aantal algemeen voorkomende soorten zoals, bruine kikker, bastaardkikker en gewone pad kunnen van het plangebied gebruik maken als landbiotoop als de bosrand of opgehoopte bladeren. Deze soorten zijn opgenomen in de Wet natuurbescherming en vallen onder het beschermingsregime “andere soorten”. In de provincie Gelderland is voor deze soorten bij een ruimtelijke inrichting een vrijstelling van de ontheffingsplicht opgesteld.
22
Toetsing Wet natuurbescherming
Concept
Er zijn vanuit de verspreidingsgegevens geen waarnemingen uit het gebied bekend van beschermde soorten als heikikker of poelkikker. Door de ligging van het plangebied nabij geschikt leefgebied voor beschermde amfibieën, kunnen soorten het plangebied doorkruisen, echter ontbreken essentiële functies als voortplantingsbiotoop van deze soorten door de afwezigheid van waterelementen. Effecten en ontheffing Door de ingreep zal het leefgebied van de genoemde (algemeen) voorkomende amfibieën met het beschermingsregime andere soorten, onaangetast blijven. Voor deze beschermde soorten geldt bij een ruimtelijke inrichting een vrijstelling op de ontheffingsplicht. Van een negatief effect is geen sprake. Beschermde soorten als heikikker kunnen het plangebied doorkruisen, echter maakt het plangebied geen onderdeel uit van de functionele leefomgeving waardoor een nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming voor de voorgenomen ontwikkeling niet noodzakelijk is. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is voor amfibieën niet noodzakelijk.