CConstaterende datHarlingen
Koppel je AI →
Document · PDF

bijlage 4 - REACTIENOTA - GS vastgesteld 18-8 (1)

openbare informatieve raadscommissie - Raadszaal 2 september 2026, gemeente HarlingenBij agendapunt: Nieuwe Povi-stukken59.864 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 7

Indieners vragen om naast goederenvervoer ook personenvervoer over water nadrukkelijker onderdeel te maken van de mobiliteitsmix. Antwoord: A. De economische, logistieke en maritieme betekenis van de zeehaven van Harlingen en het Friese havennetwerk hebben we in het visie- en themadeel meer benadrukt; in het gebiedsdeel, bij de uitnodigingszones, benoemen we de relatie tussen zeehaven Harlingen en het binnenhavennetwerk. Ook het belang van goederenvervoer over water is daarbij sterker benoemd. De verdere uitwerking staat in de havenvisie en de bijbehorende uitvoeringsprogramma's. B. Een goede bereikbaarheid van havens via vaarwegen en achterlandverbindingen is van belang voor het functioneren van het Friese havennetwerk; dit hebben we als randvoorwaarde in het themadeel bij mobiliteit aangegeven. De verdere uitwerking hiervan vindt plaats binnen de havenvisie, beheer- en onderhoudsprogramma's en de samenwerking met het Rijk en Rijkswaterstaat. C. In het gebiedsdeel Wadden is nu opgenomen dat Waddenbereikbaarheid breder is dan alleen de veerverbindingen. Ook de samenhang tussen havens, veren, voorzieningen en vervoer tussen de eilanden is hierbij van belang. Hiervoor is maatwerk nodig. De verdere uitwerking vindt plaats binnen het mobiliteitsbeleid, concessies, gebiedsprocessen en de samenwerking met betrokken partijen. D.

Watervervoer kan bijdragen aan de bereikbaarheid van Fryslân en de Wadden. De kansen voor personenvervoer over water zijn benoemd bij het thema mobiliteit. Initiatieven hiervoor zullen uit de markt moeten komen. De rol van personenvervoer over water wordt betrokken bij de verdere uitwerking van het mobiliteitssysteem en de Waddenbereikbaarheid. 2.4.3.3 Mobiliteit, Lelylijn Indieners: 26; 79; 83; 88; 101; 114 Samenvatting: A. Indieners vragen de mogelijke komst van de Lelylijn nadrukkelijker te verbinden aan bereikbaarheid, woningbouw, economie en ruimtelijke ontwikkeling. Ook vragen zij om duidelijk te maken welke ruimtelijke keuzes nu al nodig zijn en de Lelylijn te beschouwen als een mogelijke schaalsprong voor de bereikbaarheid van Fryslân. B. ProRail vraagt om vroegtijdige betrokkenheid bij studies, planvorming en gebiedsontwikkeling rondom de Lelylijn. C. De indiener vraagt aandacht voor de gevolgen van de Lelylijn voor landschap, natuur, leefomgeving, geluid en barrièrewerking. Antwoord: A. De Lelylijn kan grote betekenis hebben voor de bereikbaarheid en ruimtelijke ontwikkeling van Fryslân. Tegelijkertijd is het Rijk verantwoordelijk voor de besluitvorming over de aanleg van de Lelylijn.

De POVI gaat daarom uit van het reserveren van ruimte voor de mogelijke komst van de Lelylijn en houdt rekening met de ruimtelijke en economische kansen die deze ontwikkeling kan bieden; in alle drie delen wordt ingegaan op de mogelijke functie van de Lelylijn i.r.t. de in de zienswijze genoemde aspecten en de kernenstructuur. Nadere uitwerking vindt plaats binnen het MIRT-proces en de samenwerking met het Rijk en regionale partners. B. Wij onderschrijven het belang van een goede samenwerking tussen Rijk, provincie, gemeenten en ProRail bij de verdere uitwerking van de Lelylijn. ProRail is reeds betrokken bij de lopende verkenningen en blijft een belangrijke partner in de verdere planvorming. C. Wij onderkennen dat de mogelijke aanleg van de Lelylijn gevolgen kan hebben voor landschap, natuur en leefomgeving. Deze aspecten maken onderdeel uit van de 11 augustus 2026 - Versie 0.3 97 verdere onderzoeken en afwegingen binnen het MIRT-proces en de besluitvorming over de Lelylijn. 2.4.3.4 Mobiliteit, Fossielvrij/ laadinfrastructuur Indieners: 26; 86; 94; 109 Samenvatting: A. Indieners ondersteunen de ambitie van een fossielvrij mobiliteitssysteem. Daarbij wordt gevraagd om deze ambitie concreter uit te werken en te voorzien van meetbare doelstellingen. B. ROCOV Fryslân vraagt de ambitie voor volledig emissievrij busvervoer in 2030 expliciet op te nemen. C.

ProRail vraagt aandacht voor de plannen voor emissievrij spoorvervoer op de Noordelijke lijnen en verzoekt deze te integreren in de POVI. D. Indiener vraagt om de ruimtevraag voor laadinfrastructuur expliciet mee te nemen bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Antwoord: A. De ambitie voor een fossielvrij mobiliteitssysteem is onderdeel van de provinciale ambitie voor een fossielvrij Fryslân in 2050, zoals in de thema’s energie en mobiliteit opgenomen. Een goede laadinfrastructuur is daarvoor belangrijk; dit wordt op diverse plekken in de POVI aangegeven, o.a. i.r.t. mobiliteitshubs en ruimte op bedrijventerreinen. De verdere uitwerking van deze ambitie, inclusief maatregelen en doelstellingen voor verschillende vervoersvormen, vindt plaats binnen het mobiliteitsbeleid en de bijbehorende uitvoeringsprogramma's. B. De verduurzaming van het openbaar vervoer is onderdeel van het provinciale mobiliteitsbeleid. In de POVI valt dit onder de inzet op fossielvrije mobiliteit/ fossielvrije verplaatsing in 2050. De verdere uitwerking van de transitie naar emissievrij openbaar vervoer vindt plaats binnen de OV-concessies en de daarbij behorende uitvoeringsafspraken. C. De provincie werkt samen met het Rijk, ProRail en andere partners aan de verduurzaming van het spoorvervoer op de Noordelijke lijnen; verduurzaming van de spoorlijnen wordt in het themadeel van de POVI benoemd.

Deze ontwikkeling sluit aan bij de ambitie voor een fossielvrij mobiliteitssysteem en wordt meegenomen in de verdere uitwerking van het mobiliteitsbeleid. D. Laadinfrastructuur is een belangrijk onderdeel van de transitie naar fossielvrije mobiliteit. Bij de verdere uitwerking van bedrijventerreinen, energie-infrastructuur en mobiliteit wordt rekening gehouden met de ruimtevraag die hiervoor nodig is; in de POVI wordt dit bij de thema’s economie en bedrijvigheid, energie en mobiliteit op deze extra ruimtevraag gewezen. 2.5 Sturing 2.5.1.1 Sturing en abstractieniveau: hoe tot prioritering en keuzes komen Indieners: 43; 53 ;73; 74; 77; 79; 83; 84; 88; 90; 100; 104 A. Veel zienswijzen gaan over duidelijkheid en prioritering en vragen de provincie om concreter te worden in de keuzes in de POVI. Om aan te geven waar onze prioriteiten liggen, welk provinciaal belang prevaleert boven het andere belang. B. Daarnaast worden we in diverse zienswijzen bevraagd op de wijze waarop we op onze provinciale belangen sturen en om te verduidelijken hoe de verschillende sturingsconcepten in de POVI werken. Ook wordt specifiek gevraagd om het FSN als sturend principe in de POVI op te nemen. C. In een aantal zienswijzen wordt specifiek gevraagd naar de Uitnodigingszones. Er leven met name vragen over of deze een juridische status hebben/krijgen en of de begrenzing hard is.

Ook vragen indieners om begrenzing van uitnodigingszones aan te passen. D. In één specifiek geval wijst indiener op reeds bestaande bestuurlijke afspraken rond een uitnodigingszone. 11 augustus 2026 - Versie 0.3 98 E. In een ander geval worden vragen gesteld over of de gekozen ligging van de uitnodigingszones wel de meest logisch is, zoals ten aanzien van de Uitnodigingszone Burgum/Leeuwarden. Er wordt voorgesteld om hier een uitnodigingszone in FSN verband van te maken. Antwoord: A. De POVI is een strategisch visiedocument, gericht op de lange lijnen voor de toekomst. De nadere uitwerking daarvan zal via Omgevingsprogramma’s, Omgevingsverordening en andere instrumenten plaatsvinden. De POVI bevat daarom bewust géén rangorde van belangen vooraf. Welke prioritering in belangen passend is, hangt van veel factoren af (zoals het vraagstuk, de plek, samenhang met andere opgaven) en willen we veelal samen met onze partners bepalen. Naar aanleiding van de zienswijzen hebben we inzichtelijk gemaakt welke stappen de provincie doorloopt om bij concrete vraagstukken tot een navolgbare inzet te komen en om vraagstukken integraal en gebiedsgericht te benaderen. Zo wordt duidelijk hoe we tot een weging van belangen komen.

Bovendien hebben we de tabel met het overzicht van provinciale belangen, die in bijlage 4 was opgenomen, uitgebreid door per belang aan te geven wat de hoofdrichting is van hoe we daar als provincie op inzetten. Zo wordt duidelijk waar we op sturen. B. We onderscheiden in de POVI vervolgens verschillende soorten sturingsconcepten om gebiedsgericht aan de slag te kunnen met onze opgaven. We hebben in hoofdstuk Sturing deze verschillende sturingsconcepten en hun werking nader toegelicht. Het FSN is binnen het sturingsconcept “Sturing vanuit het netwerk van steden en dorpen” nader toegelicht. C. De uitnodigingszones zijn bewust open en niet hard begrensd vormgegeven, omdat zij geen juridisch status hebben en ook niet bedoeld zijn als zelfstandig juridisch toetsingskader. De uitnodigingszones zijn primair bedoeld als uitnodiging tot samenwerking in gebieden waar meerdere ruimtelijke opgaven, belangen en ontwikkelingen samenkomen. Daarbij kan het zijn dat ook vraagstukken die buiten de begrenzing vallen, maar wel raakvlakken hebben ook ingebracht worden in een uitnodigingszone. De begrenzing op de kaart hoeft hiertoe niet te worden aangepast. Het sturingsconcept richt zich verder op het organiseren van samenwerking, integraliteit en gezamenlijke regie tussen overheden, maatschappelijke partijen en initiatiefnemers.

De uitnodigingszones functioneren daarbij als richtinggevend en procesmatig instrument binnen de provinciale omgevingsvisie. Gemeenten zijn daarbij in veel gevallen de eerstaangewezen overheid om ruimtelijke keuzes te maken en te komen tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Dit past binnen het uitgangspunt van de Omgevingswet en de POVI: ‘decentraal wat kan, centraal wat moet’. De provincie vervult vanuit haar provinciale belangen en rol als gebiedsregisseur vooral een verbindende en coördinerende rol, gericht op het bijeenbrengen van opgaven, belangen en betrokken partijen. Aan de uitnodigingszones komen geen rechtstreekse juridische gevolgen toe voor burgers of initiatiefnemers. Eventuele juridische doorwerking kan uitsluitend plaatsvinden via afzonderlijke wettelijke instrumenten, zoals programma’s, instructieregels of besluiten, waarvoor steeds een afzonderlijke belangenafweging, motivering en procedure vereist zijn. D. Aangezien uitnodigingszones juist zijn bedoeld voor samenwerking en integrale ontwikkeling, vormen bestaande (bestuurlijke) afspraken en visies hiervoor logische basis. We verduidelijken in de POVI dan ook dat we bestaande bestuurlijke afspraken in deze gebieden uiteraard respecteren. E.

Wij zien dat er in het gebied rond Burgum/Leeuwarden veel vraagstukken bij elkaar komen in een gebied waar bovendien een gemeentegrens invloed heeft op ruimtelijke keuzes. Dat was aanleiding om het gebied als uitnodigingszone aan te wijzen. Als er vraagstukken zijn die buiten de begrenzing spelen, maar wel relatie/raakvlak hebben met de uitnodigingszone, dan kunnen deze zeker worden ingebracht. Over de vraag om een uitnodigingszone in Fries Stedelijk Netwerk (FSN)-verband aan te wijzen, het volgende: Er is binnen het FSN al sprake van een samenwerkingsverband zodat onderlinge afstemming over belangen, opgaven en rollen daar al plaatsvindt. Een uitnodigingszone hier, heeft daarom geen toegevoegde waarde. 2.5.1.2 Sturingsfilosofie, rollen en samenwerking A. Indieners: 18; 19; 53; 59; 68; 73; 74; 79; 83; 88; 90; 92Een indiener stelt dat, vanwege de complexiteit en verwevenheid van vraagstukken een andere sturing, 11 augustus 2026 - Versie 0.3 99 samenwerking en waardecreatie nodig is, samen met gemeenschappen, burgers en lokale ondernemers. Indiener stelt voor om expliciete systeemkeuzes te maken, waarden centraal te verankeren, het samenspel overheid, gemeenschappen en markt te versterken, binnen ecologische en sociale randvoorwaarden te werken en een lerende en adaptieve uitvoeringspraktijk te ontwikkelen.

Zo kan beter aan transities worden gewerkt en aan Brede welvaart bijgedragen. B. Meerdere zienswijzen gaan in op de rolverdeling tussen provincie en gemeenten. Er zijn zorgen dat de provincie een rol wil innemen waar die eigenlijk bij gemeenten zou moeten liggen, of de term 'bovenlokaal’ wel duidelijk en scherp genoeg omschreven wordt en of de voorgestelde rolverdeling voldoet aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. C. Door meerdere indieners wordt verzocht om bij het werken aan en het uitwerken van doelen zoals in de POVI omschreven, aandacht moet zijn voor de belangen van mede-overheden. Aangezien zij door de POVI geraakt kunnen worden in hun belangen, verzoeken ze om tijdige en regelmatige afstemming en, als het gaat om gezamenlijke doelen, om betrokken te worden en of samen te werken. D. Diverse indieners reageren op het gevolgde proces rond de totstandkoming van de POVI. Men geeft aan dat er onvoldoende tijd voor afstemming of zorgvuldige beoordeling van de POVI is geweest danwel dat men onvoldoende of geen participatiemogelijkheid heeft gehad. Antwoord: A. De POVI biedt diverse aangrijpingspunten voor de door de indiener gevraagde sturing, samenwerking en waardencreatie.

Met de keuze om in bepaalde opgaven als samenwerkende en faciliterende overheid op te treden en om te werken volgens de beleidscyclus van de Omgevingswet, zien wij voldoende basis om aan transities en brede welvaart in Fryslân te werken. We lezen de zienswijze als stimulans om dit vol overgave te blijven doen, maar zien er geen aanleiding in voor een wijziging van de POVI. B. In het hoofdstuk over Sturing is aangegeven hoe we aankijken tegen proportionaliteit en subsidiariteit. We zien in de zienswijzen geen aanleiding om dit aan te passen. Met de nadere uitleg van hoe we tot weging van belangen komen, zijn we ook transparant in de prioritering van belangen (lokaal/bovenlokaal). Uit de tabel met het overzicht van provinciale belangen, die in bijlage 4 is opgenomen, blijkt verder wat wij zien als bovenlokale (want provinciale) belangen. We hebben die tabel verduidelijkt door aan te geven wat de hoofdrichting is van hoe we daar als provincie op dit belang gaan sturen. C. We onderschrijven dit volledig. Zoals in de POVI aangegeven, willen we werken in de geest van de Omgevingswet, onder andere door 'samen te werken als één overheid' en met partners in het veld samen te werken aan opgaven. Op bepaalde onderwerpen of thema's werken we ook nu al samen met andere partijen. We zetten deze werkwijze met de nieuwe POVI nog sterker in dan voorheen. D.

Op diverse momenten tijdens het opstellen van de POVI is ruimte voor participatie geweest in het proces. In het begin is dat wat intensiever gedaan, maar ook later in het proces waren er participatiemomenten voor onze samenwerkingspartners en tevens voor onze inwoners en het bedrijfsleven. Voor gemeenten is, vanwege de gemeenteraadsverkiezingen in maart, een extra participatiemoment in het proces georganiseerd. Met vaststelling van de POVI stopt wat ons betreft de participatie niet. Bij de verdere uitwerking van de POVI in omgevingsprogramma's, bij het werken aan vraagstukken in gebieden in Fryslân zetten we immers blijvend in op samenwerking met onze partners/samenwerken als één overheid, zoals de Omgevingswet van ons vraagt. We zijn ons er daarbij van bewust dat we zelf hierin zelf ook nog een beweging moeten maken. 2.5.1.3 Doorwerking in Omgevingsprogramma’s, Omgevingsverordening; Programmastructuur A. Indieners: 59, 79; 83; 90; 92 Meerdere indieners vragen om de POVI verder te concretiseren door bijvoorbeeld toetsbare criteria voor ruimtelijke afwegingen en concrete vergunningverlening op te nemen of een concreet, juridisch geborgd en uitvoerbaar kader. Daartegen vragen andere indieners zich juist af of concreet benoemde instrumenten, bijvoorbeeld de ruimtelijke principes, als juridisch toetsingskader zijn bedoeld en of dat niet te ver gaat.

Of indieners verzoeken om de status en doorwerking van de vier bewegingen en bijbehorende tabellen in het hoofdstuk Sturing duidelijker te duiden, zodat indicatieve teksten niet als harde beleidsregels worden gebruikt. Tot slot is de zorg dat de POVI nieuwe 11 augustus 2026 - Versie 0.3 100 instrumenten, programma's en maatregelen introduceert zonder duidelijkheid over de nadere invulling of uitwerking daarvan. Dat kan spanning opleveren met de juridische doorwerking. Antwoord: A. De POVI is de langtermijn visie die keuzes op hoofdlijnen bevat. Naar aanleiding van zienswijzen is op onderdelen een verdere concretiseringsslag gemaakt. In de POVI is al wel een indicatief overzicht opgenomen van wat we zouden kunnen doen, binnen de verschillende rollen die we innemen, om onze doelen te behalen. Maar hierin kunnen we in de POVI niet uitputtend zijn. Immers, in de nadere doorwerking van de POVI (in Omgevingsprogramma's, Omgevingsverordening) vindt een verdere uitwerking naar concrete doelen, te nemen maatregelen en in te zetten instrumenten (zoals criteria of regels voor vergunningverlening) plaats. In de POVI zijn bewust wel ruimtelijke principes opgenomen. Deze functioneren als richtinggevende ontwerp- en afwegingsprincipes die helpen om ruimtelijke kwaliteit, integraliteit en brede welvaart vroegtijdig onderdeel te maken van gebiedsprocessen, plannen en initiatieven.

De principes ondersteunen daarbij zowel de provincie als haar partners bij het voeren van het gesprek over complexe ruimtelijke opgaven, zonder op voorhand een vaste uitkomst of prioritering voor te schrijven. De toepassing ervan vraagt steeds om maatwerk per gebied, vraagstuk en schaalniveau. De toelichting op de ruimtelijke principes en de provinciale sturingsfilosofie is verduidelijkt, zodat explicieter wordt gemaakt dat de principes een strategisch en procesmatig karakter hebben. Gemeenten zijn en blijven primair verantwoordelijk voor de evenwichtige toedeling van functies aan locaties en de ruimtelijke principes uit de POVI zijn daarom niet bedoeld als juridisch toetsingskader of checklist voor gemeentelijke omgevingsplannen. 2.6 Diversen 2.6.1.1 Benamingen van dorpen en waterwegen Indiener 94 attendeert de provincie erop dat de namen in het document niet eenduidig zijn geschreven. Reactie: de indiener heeft gelijk, de POVI dient te worden nagekeken op plaatsnamen en waternamen zowel in het Fries als in het Nederlands. Conclusie de teksten van de POVI zijn nagekeken en aangepast aan de officiële benamingen. 2.6.1.2 Eenduidige begrippen, zoals ruimtelijke kwaliteit, omgevingskwaliteit Indiener 110 stelt voor het begrip 'omgevingskwaliteit' aan te laten sluiten bij de Omgevingswet.

Hiermee kan de Omgevingsvisie nog sterker aan de Omgevingswet worden gekoppeld en ontstaat bij toekomstige ontwikkelingen een vanzelfsprekende processtap om naast analyses over erfgoed, ecologie en landschap ook stedenbouwkundige en architectonische analyses te maken om zorgvuldig op de identiteit van de plek te kunnen reageren. Reactie: Het is verstandig om dit begrip aan te laten sluiten bij de Omgevingswet en de provinciale Omgevingsverordening. Dit betekent dat we dan ook logisch aansluiten op het doel van de Omgevingswet om te werken aan behoud en verbetering van ‘een gezonde en veilige fysieke leefomgeving’ met een ‘goede omgevingskwaliteit'. CONCLUSIE: Aanpassen van de begripsbepaling van ‘omgevingskwaliteit’ in lijn met de Omgevingswet: dit duidt op het belang van aspecten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en landschap. Het gaat zowel om de menselijke beleving van de fysieke leefomgeving als om de intrinsieke waarden die de maatschappij toekent aan de identiteit van gebieden en aan dier- en plantensoorten. 11 augustus 2026 - Versie 0.3 101 Hoofdstuk 3 Advies Commissie voor de milieueffectrapportage Voor het besluit over de provinciale omgevingsvisie is een Omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Het OER brengt de effecten in beeld van de keuzes die in de Omgevingsvisie worden gemaakt.

De Commissie voor de milieueffectrapportage (hierna: commissie) heeft het OER getoetst en constateert dat de provincie veel werk heeft verzet, onder meer met een uitgebreide leefomgevingsfoto. De Commissie waardeert de methodische aanpak van het OER. In het beoordelingskader van het OER heeft de Friese context een goede plek gekregen. Ook zijn veel onzekerheden benoemd. Tegelijkertijd concludeert de Commissie dat in het OER op onderdelen nog informatie ontbreekt. Zij adviseert daarom om het OER voorafgaand aan de besluitvorming aan te vullen. In dit hoofdstuk staan de belangrijkste adviezen en aanbevelingen van de commissie en wordt per onderdeel de reactie van de provincie gegeven. 3.1 Rekening houden met de kenmerken van elk deelgebied De commissie adviseert om het OER, voorafgaand aan de besluitvorming over de Omgevingsvisie, aan te vullen met de volgende informatie:  Onderscheidende kenmerken van de deelgebieden en vertaling naar de belangrijkste opgaven per deelgebied.  Beoordeling van effecten en het doelbereik van het voorkeursalternatief (VKA) op het niveau van de deelgebieden (zoals opgenomen in de POVI). Gebruik deze informatie om te beoordelen of dit voor specifieke deelgebieden leidt tot andere keuzes, randvoorwaarden of aanvullende maatregelen. Dit kunnen keuzes of maatregelen zijn die in de POVI worden opgenomen of later in de programma’s.

Reactie Het OER is aangevuld met een verdiepend hoofdstuk (hoofdstuk 8) waarin de doorwerking van de visie per deelgebied is beschouwd. Per deelgebied zijn de belangrijkste milieueffecten, kansen en risico’s van het VKA in onderlinge samenhang geanalyseerd en beoordeeld. De onderscheidende thema’s uit het beoordelingskader, waaronder water, bodem, landbouw, natuur en biodiversiteit, vormen de basis van deze analyse en zijn integraal beschouwd. 11 augustus 2026 - Versie 0.3 102 3.2 Onderbouwing en duiding van de beoordeling De Commissie adviseert om het OER, voorafgaand aan de besluitvorming over de omgevingsvisie, aan te vullen met een onderbouwde en navolgbare beoordeling van het VKA. Geef daarvoor:  Inzicht in de wijze waarop de kwalitatieve beoordeling en het expert judgement is uitgevoerd en welke informatie daarbij is gebruikt, met per onderwerp een duidelijke uitleg over de relatie tussen effectbeoordeling en beoordeling op doelbereik.  Op welke wijze afzonderlijke beoordelingen (op onderwerpen of deelgebieden) zijn samengevoegd tot één oordeel en hoe rekening is gehouden met samenhang tussen de verschillende onderwerpen.  Een beschouwing van manieren om de bandbreedte (onzekerheden) te verkleinen, nu of straks. Gebruik hierbij gebiedsgerichte en themagerichte verdieping.

Vertaal de inzichten uit een verbeterde beoordeling van het VKA op deelgebiedniveau naar knelpunten en kansen per deelgebied, de belangrijkste ruimtelijke dilemma’s en waar spanning zit tussen ambities. Beschouw vervolgens in hoeverre deze informatie aanleiding biedt om het VKA aan te passen. Reactie In hoofdstuk 7 zijn de effectbeoordelingen nader onderbouwd met aanvullende literatuur. Daarnaast zijn verschillende effectbeschrijvingen herschreven om de navolgbaarheid van de beoordelingen te vergroten. Ook zijn de samenhangen en eventuele tegenstrijdigheden tussen de verschillende thema’s explicieter beschreven in de integrale effectbeschouwing van hoofdstuk 7. Daarmee wordt meer inzicht gegeven in de wijze van kwalitatieve beoordeling op basis van expert judgement en welke informatie daarbij is gebruikt. In 3.5 en 3.7 hieronder geven we aanvullend aan hoe we met monitoring, onzekerheden en uitwerking van de POVI in programma’s omgaan. 3.3 Toelichting aan de hand van een aantal inhoudelijke thema’s De commissie licht haar oordeel toe aan de hand van een aantal inhoudelijke thema’s uit het OER. Deze thema’s illustreren waar volgens de commissie de samenhang tussen beleidskeuzes, effecten, doelbereik en gebiedskenmerken verder moet worden uitgewerkt. 3.3.1 Brede welvaart De commissie waardeert het dat brede welvaart in het OER aan bod komt.

Tegelijkertijd constateert zij dat een eenduidige uitleg over hoe brede welvaart voor Fryslân wordt ingevuld, ontbreekt in het OER en de POVI. Daardoor is onduidelijk hoe bepaald is of de hoofddoelstelling wordt bereikt en wat dit betekent voor eventuele keuzes.  Maak duidelijk hoe vanuit de afzonderlijke beoordelingen tot een conclusie over brede welvaart is gekomen.  Werk brede welvaart zo uit dat het kan worden gebruikt om te monitoren in hoeverre deze doelstelling wordt gerealiseerd. 11 augustus 2026 - Versie 0.3 103 3.3.2 Landschap en cultuurhistorie Mede gezien het grote belang dat wordt gegeven aan het herkenbaar houden van de Friese landschappen en hun cultuurhistorie en erfgoed, valt volgens de commissie op dat in het OER geen onderscheid is gemaakt tussen landschap enerzijds en cultuurhistorie en erfgoed anderzijds.  Cultureel erfgoed is meer dan erkend erfgoed en omvat bijvoorbeeld ook karakteristieke kleinschalige landschapselementen.  Door cultureel erfgoed te combineren met het vaak grootschalige agrarische landschap zijn kleinschalige landschapselementen slechts beperkt meegewogen.  De beoordeling houdt onvoldoende rekening met de specifieke kenmerken per deelgebied. 3.3.3 Water Wat betreft waterkwaliteit en waterveiligheid is de beoordeling van de referentiesituatie volgens de commissie niet navolgbaar.

Ook is niet duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan het principe water en bodem sturend, terwijl het water- en bodemsysteem de basis vormt voor keuzes in het landelijk gebied.  De doelen van de Kaderrichtlijn Water zijn, mede vanwege het “one out, all out”- principe, nog ver buiten bereik.  Voor waterveiligheid geldt dat het voldoen aan veiligheidsnormen een vereiste is. Zolang de dijken op normhoogte zijn, is er geen verandering in de overstromingsveiligheid.  De wens om te vernatten wordt positief gescoord, maar het is onduidelijk welke aanpak waar wordt beoogd en hoe dit is beoordeeld.  Wat mist, is een samenhangende integrale beoordeling per deelgebied van keuzes over water en bodem centraal, boerdiversiteit en gebiedskarakteristieken. 3.3.4 Verkeersveiligheid De commissie constateert dat in het OER de ambitie van nul verkeersdoden in 2040 expliciet in twijfel wordt getrokken. Zij wijst erop dat verkeersveiligheid verbeteren een grote uitdaging is, maar dat een risicogestuurde aanpak kan helpen om ongevallen te voorkomen.  Door datagedreven inzicht in risicofactoren kunnen overheden gerichte maatregelen nemen op de juiste locaties.  Het meest effectieve beleid verschilt per gebied.  Er zijn verschillende manieren om inzichtelijk te maken welke risicoverschillen er zijn binnen de gebieden in Fryslân.

3.3.5 Bereikbaarheid De commissie vindt de beoordeling van bereikbaarheid niet navolgbaar. Zij constateert dat bij de beoordeling twee bereikbaarheidsbegrippen worden gehanteerd: enerzijds het begrip dat alle basisvoorzieningen bereikbaar zijn binnen 30 minuten, en anderzijds bereikbaarheid als onderdeel van de ruimtelijk-economische structuur.  Binnen wonen en woonomgeving leiden de mobiliteitsmaatregelen tot een positieve score: het voorkeursalternatief draagt bij aan het bereiken van de 30-minutennorm.  Binnen het thema ruimtelijke economische structuur leiden dezelfde mobiliteitsmaatregelen tot een neutrale score op bereikbaarheid. 11 augustus 2026 - Versie 0.3 104 Hoe dezelfde mobiliteitsmaatregelen tot verschillende scores op bereikbaarheid kunnen leiden, is volgens de commissie niet navolgbaar. Reactie Naar aanleiding van het advies van de commissie is het OER op onderdelen aangevuld en verduidelijkt. De belangrijkste aanvulling betreft de gebiedsgerichte verdieping van het voorkeursalternatief in hoofdstuk 8, waarin per deelgebied de belangrijkste effecten, kansen en risico’s in samenhang zijn beschouwd. Daarnaast zijn het beoordelingskader, de relatie met brede welvaart en de doorwerking naar programma’s, Omgevingsverordening, monitoring en evaluatie nader toegelicht.

Voor de inhoudelijke thema’s uit paragraaf 3.3 betekent dit dat de beoordeling beter navolgbaar is gemaakt. Tegelijkertijd blijft gelden dat de Omgevingsvisie een strategisch kader is en dat een deel van de concrete maatregelen wordt uitgewerkt in programma’s en gebiedsprocessen. 3.4 Inzicht bieden in de uitvoerbaarheid van de POVI in relatie tot natuur en erfgoed, en effecten op Natura 2000 gebieden De Commissie adviseert om het OER, voorafgaand aan de besluitvorming over de omgevingsvisie, aan te vullen met de volgende informatie:  Een beschrijving van de waarden (Outstanding Universal Values; OUV) van de Werelderfgoed-gebieden Waddenzee en Koloniën van Weldadigheid.  Beoordeling van de effecten van voorgenomen beleidskeuzes op deze waarden.  Een beschrijving van mogelijke maatregelen om eventuele aantasting te voorkomen zodat duidelijk wordt hoe de POVI uitvoerbaar is binnen de wettelijke kaders die UNESCO-werelderfgoed beschermen. Bij mogelijke effecten op attributen van de OUV van werelderfgoed beveelt de commissie aan om daarvoor een zelfstandige samenvatting op te stellen. Beschrijf in deze samenvatting de voorgestelde actie, de alternatieven, de mogelijke effecten op het werelderfgoed en maatregelen om negatieve effecten te mitigeren. Reactie In het verdiepende hoofdstuk (hoofdstuk 8) zijn de effecten op natuur, bodem en water per deelgebied in samenhang beschouwd.

Daarnaast is aandacht besteed aan erfgoed en de landschappelijke kwaliteiten van de deelgebieden. De passende beoordeling i.r.t. mogelijke effecten van het VKA op Natura 2000 gebieden, waaronder Waddenzee, is aangevuld en verduidelijkt. De daadwerkelijk optredende effecten zijn afhankelijk van uitwerking van concrete maatregelen op programma- en gebiedsniveau. Vandaar dat wordt gewezen op het belang van vervolgonderzoek en goede monitoring, om de onzekerheden te verkleinen en significant negatieve effecten te voorkomen. V.w.b. de overige Werelderfgoederen, zoals de Koloniën van Weldadigheid, bieden de keuzes, principes en uitgangspunten in de POVI voldoende waarborgen dat de waarden hiervan behouden blijven en zo mogelijk versterkt worden. Hierbij zijn er nauwe samenhangen tussen landschap en erfgoed, zoals o.a. in de top 10 van Grutsk op ‘e Romte tot uitdrukking komt. De beoordeling in het OER sluit hierop aan en geeft de samenhangen weer. 11 augustus 2026 - Versie 0.3 105 3.5 Omgaan met onzekerheden en monitoring De Commissie adviseert om het OER, voorafgaand aan de besluitvorming over de omgevingsvisie, aan te vullen met de volgende informatie:  Een vertaling van onzekerheden naar indicatoren om de benodigde informatie te kunnen monitoren.  Uitleg over de manier waarop inzichten uit de monitoring worden meegenomen bij de verdere uitwerking van de POVI.

 Een beschrijving van maatregelen die de provincie kan nemen wanneer blijkt dat doelen niet gehaald worden of ongewenste effecten optreden. Reactie In het hoofdstuk Monitoring (hoofdstuk 9) zijn verschillende relevante indicatoren opgenomen. Met behulp van deze indicatoren kunnen ontwikkelingen ten aanzien van de doelen van de POVI worden gevolgd en gemonitord. Ook wordt nader ingegaan op de mogelijke Omgevingsprogramma's. Deze en enkele overige tekstuele aanvullingen geven meer inzicht in de monitoring, de uitwerking van de POVI in programma's, en de mogelijkheden tot herijking en bijsturing volgens de beleidscyclus. 3.6 Een begrijpelijke en complete samenvatting De Commissie adviseert om de samenvatting bij het OER, voorafgaand aan de besluitvorming over de omgevingsvisie, aan te vullen zodat deze zelfstandig leesbaar is en een goede afspiegeling van het OER. Het gaat in ieder geval om:  Een (beknopte) beschrijving van de onderzochte alternatieven en het VKA.  Een toelichting op belangrijke milieueffecten van de alternatieven en het VKA.  De argumenten voor de selectie van het VKA. Reactie De managementsamenvatting is aangevuld en uitgebreid met de nieuwe inzichten uit het OER.

Daarnaast is een beschrijving van het voorkeursalternatief (de concept-Omgevingsvisie) opgenomen, waardoor de samenvatting zelfstandig leesbaar is en een volledig beeld geeft van de belangrijkste conclusies uit het MER. 3.7 Zicht op het vervolg De commissie beveelt aan om bij verdere uitwerking van de POVI te starten met een zo compleet mogelijk overzicht van de vervolgbesluiten, zoals de programma’s. Reactie Zie de reactie bij 3.5. Hiermee wordt meer inzicht gegeven in vervolgprocessen en - besluiten, uitwerking in programma's, monitoring en evaluatie. Regelmatige herijking van de POVI en Omgevingsprogramma's volgens de beleidscyclus, biedt goede mogelijkheden om met onzekerheden om te gaan en zo nodig via aanpassing en concrete maatregelen bij te sturen. Het aangevulde H. 4 en 5 van het visiedeel van de POVI gaat nader in op deze beleidscyclus, de doorwerking en weging van provinciale belangen bij concrete vraagstukken, en op de rollen die de provincie met partijen kan innemen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://harlingen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/4e046b02-2d0d-4498-8b7e-e35ddf65be1b?agendaItemId=83a9bd4c-9d07-403f-a984-db10c9b0516f