CConstaterende datHarlingen
Koppel je AI →
Document · PDF

03.1 Bijlage 1 - Programma Begroting 2027: Wat kost het uitvoeren van het akkoord Ambities aan Zee

1a. Beeldvormende commissie - Raadszaal 28 oktober 2026, gemeente HarlingenBij agendapunt: Begroting 2027: Wat kost het uitvoeren van het akkoord Ambities aan Zee40.694 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

| Kapitaalgoed | Eenheid | Hoeveelheid Binnenwater | m² | 369.315 Kapitaalgoed | Eenheid | Hoeveelheid Houten damwand | m | 440 Stalen damwand | m | 2.493 Gemetselde kade | m | 132 Betonkade | m | 414 Stalen steigers | m | 230 Houten steigers | m | 665 Talud | m | 65 95 Bruggen en duikers | Dekking beheerplannen Het beheerplan bruggen en duikers is 2024 geactualiseerd voor de periode 2025- | Op grond van door de raad vastgestelde beheerplannen zijn voorzieningen 2040. Het beheerplan is de leidraad voor het beheer van deze gemeentelijke | ingesteld voor de uitvoering van de daarin opgenomen activiteiten. Voor de bruggen en duikers. Het onderhoud is gebaseerd op het kwaliteitsniveau Basis en | jaren 2027 tot en met 2030 zijn de volgende onttrekkingen aan de voorzieningen kenmerkt zich door termen als heel betrouwbaar veilig en functioneel. Met dit | geraamd. beheerplan worden objecten onderhouden op een sobere en doelmatige wijze, dus zo lang mogelijke levensduur tegen een zo laag mogelijke kosten. | Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bruggen | 177.000 | 164.000 | 249.000 | 274.000 Kapitaalgoed | Eenheid | Hoeveelheid | Damwanden (zoet) | 43.000 | 25.000 | 14.000 | 35.000 Bruggen en duikers | st.

| 64Baggerspecie (zoet) | 177.000 | 458.000 | 16.000 | 48.000 Gemeentelijke gebouwen en sportinventaris | Gemeentelijke gebouwen | 1.386.000 | 437.000 | 370.000 | 1.030.000 De gemeente Harlingen heeft ongeveer 53 gebouwen en complexen | Totaal | 1.783.000 | 1.084.000 | 649.000 | 1.387.000 (modern en monumentaal) in eigendom. De gebouwen verkeren nu bijna allemaal in een redelijke goede staat van onderhoud. | De lasten en onttrekkingen zijn gebaseerd op de door de raad vastgestelde In 2024 is het beheerplan gebouwen geactualiseerd voor de periode 2025-2040 . | beheerplannen. Op basis van de actuele beheerplannen is geen sprake van achterstallig onderhoud. De beschikbare budgetten en voorzieningen zijn wel Het kwaliteitsniveau van de voorgestelde maatregelen kenmerkt zich door de | toereikend om het vastgestelde kwaliteitsniveau gedurende de planperiode te termen SOBER, FUNCTIONEEL en DOELMATIG. Het doel van de | realiseren. onderhoudsmaatregelen is om tegen zo laag mogelijke kosten de levensduur van de gebouwen zo lang mogelijk te maken. Kapitaalgoed | Eenheid | Hoeveelheid Gemeentelijke gebouwen | st. | 41 Schoolgebouwen | st. | 7 Sportaccommodaties | st. | 6 96 97 Programmabegroting 2027 gemeente Harlingen D.

FINANCIERING Algemeen De financieringsparagraaf (treasuryparagraaf) is samen met het financieringsstatuut (treasury-statuut), dat bij wijziging van de Gemeentewet verplicht is geworden, en de Wet Fido (Wet financiering decentrale overheden), die vanaf 1 januari 2001 van kracht is geworden en per 1 januari 2009 is gewijzigd, een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van “treasury”. Treasury is het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. In het treasurystatuut van de gemeente Harlingen, dat in december 2009 door de raad is vastgesteld, zijn de uitgangspunten, de doelstellingen en de beleidsmatige en organisatorische kaders (inclusief toezicht op de uitvoering van treasury) bepaald. De financierings- en beleggingsactiviteiten van de gemeente Harlingen vinden plaats binnen het formele kader van het treasurystatuut. De uitvoering van het treasurybeleid vindt zijn weerslag in de financieringsparagraaf van de begroting en de jaarrekening. In de begroting komen de concrete beleidsplannen aan de orde. In de jaarrekening gaat het om de realisatie van de plannen en om een verschillenanalyse tussen de plannen en de uitkomsten.

Risicobeheer Het treasurybeleid van onze gemeente is er op gericht binnen de financiële mogelijkheden een zo optimaal mogelijk rendement te verkrijgen dan wel de lasten zo veel mogelijk te reduceren. Hierbij moeten de risico’s zo goed mogelijk worden beheerst. De waarde van financiële activa dient zo weinig mogelijk gevoelig te zijn voor marktbewegingen. Renterisico’s Kasgeldlimiet Jaarlijks wordt de kasgeldlimiet berekend. Dit is een percentage van de totale begroting (8,50%). De kasgeldlimiet is gericht op het voorkomen van ongewenste renterisico’s die ontstaan door het aangaan van overmatige korte termijn financieringen. Indien deze kasgeldlimiet structureel wordt overschreden dient de kortlopende schuld omgezet te worden in een langlopende schuld. De berekening voor de kasgeldlimiet voor de begroting 2027 is als volgt: Begrotingstotaal 92.940.118 Het door de minister vastgestelde percentage 8,50% Kasgeldlimiet 7.899.910 Renterisiconorm | De gemeente heeft per 1 januari 2027 vijf leningen voor in totaal €41.666.666. In de Wet Fido is een norm gegeven voor de omvang van het renterisico. Onder | Hierbij is sprake van totaalfinanciering. Dit betekent dat leningen niet worden renterisico wordt verstaan de gevoeligheid van de financiële positie van de | gekoppeld aan een specifiek project c.q. investering maar dat de totale organisatie voor renteschommelingen.

| financieringsbehoefte centraal wordt bekeken. De renterisiconorm is een percentage van het begrotingstotaal. | Uit bovenstaande tabel blijkt dat onze gemeente binnen de renterisiconorm blijft. De uitkomst hiervan mag niet overschreden worden, zodat er een spreiding van | De marktrente voor langlopende geldleningen bedraagt nu 3,82% (20 jarige de opgenomen leningen, looptijden en renteaanpassingsdata en eventueel hieruit | lineaire lening). De rente voor rood staan in rekening-courant bedraagt 4,75%. voortvloeiende rentewijzigingen, ontstaat. | Bij het besluit om een nieuwe lening aan te trekken speelt de kasgeldlimiet, In de volgende tabel wordt het renterisico in relatie tot de norm aangegeven | het verschil in percentage tussen lang en kort geld en de verwachting van de Renterisiconorm 2027 | renteontwikkeling op langere termijn een rol. (bedragen x €1.000) | Over de investeringen is op basis van het geraamde renteomslag-percentage (0,9968 %) rente berekend. Stap | Variabelen Renterisico(norm) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Renteherzieningen | - | - | - | -Kredietrisico’s 2 | Aflossingen | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | In onderstaand overzicht wordt het kredietrisico op de verstrekte gelden per 1 januari 2027 weergegeven, alsmede de bedragen volgens de begroting 2027-2030.

3 | Renterisico (1+2) | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | (bedragen x €1.000) 4 | Renterisiconorm | 18.588 | 18.608 | 19.341 | 19.381 | Uitzettingen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Leningen verenigingen/ (5a) = | Ruimte onder | stichtingen | 327 | 313 | 298 | 283 (4>3 ) | renterisiconorm | 13.588 | 13.608 | 14.341 | 14.381 | Deelnemingen | 3.919 | 3.919 | 3.919 | 3.919 (5b) = | Overschrijding | Hypothecaire geldleningen (3>4) | renterisiconorm | ambtenaren | 75 | 14 | 14 | 14 Berekening | Totaal | 4.322 | 4.246 | 4.231 | 4.216 renterisiconorm (4a) | Begrotingstotaal | 92.940 | 93.042 | 96.705 | 96.907 | Bij het uitzetten van middelen zijn in ieder geval twee aspecten in het geding. (4b) | Percentage | 20% | 20% | 20% | 20% | Dit zijn een voldoende kredietwaardigheid van de tegenpartij en een beperkt marktrisico van de uitzetting. Renterisiconorm (4) = (4a x 4b/100) | 18.588 | 18.608 | 19.341 | 19.381 98 Financieringspositie | Na overleg tussen het Rijk en de koepelorganisaties van de decentrale overheden Bij de financiering van de gemeentelijke activiteiten en investeringen wordt | VNG, IPO en UvW is besloten om het EMU-tekort norm voor 2027 voor de periode uitgegaan van integrale financiering. Dit wil zeggen dat gekeken wordt naar de | 2027-2030 vast te stellen op -0,5 procent van het bruto binnenlands product (BBP). totale financieringsbehoefte van de gemeente.

Door de langere looptijd van | Deze macro EMU-norm wordt onderverdeeld voor medeoverheden. Voor de diverse projecten betekend dit niet dat per direct het tekort moet worden geleend. | gemeenten betekent dit dat het aandeel voor de gemeenten gezamenlijk wordt Dit betreft een indicatie van de financieringsbehoefte in de komende jaren. | vastgesteld op -0,34 procent van het bruto binnenlands product. De berekening van de kapitaalbehoefte per 1 januari 2027 is als volgt: | het EMU-saldo wordt als volgt berekend | 2026 | 2027 | 2028 (bedragen x €1.000): Totaal geïnvesteerd vermogen | 106.332.220 | Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan / onttrekking uit | -1.448 | -2.305 | -3.121 Reserves en voorzieningen | 42.331.541 | reserves Aangetrokken geldleningen | 41.666.666 | Mutaties die het EMU-tekort verkleinen: 83.998.207 | Afschrijvingen ten laste van de exploitatie | -3.488 | -3.724 | -3.650 Financieringstekort | 22.334.013 | Bruto dotaties aan voorzieningen ten laste van de | 1.314 | 1.161 | 1.161 exploitatie Het berekende financieringstekort is een balansmatige indicatie en leidt niet | Baten uit bijdragen van andere overheden automatisch per 1 januari 2027 tot eenzelfde externe leenbehoefte.

Het moment | Opbrengsten uit verkoop van grond (tegen verkoopprijs) en de omvang van nieuwe financiering worden bepaald aan de hand van de | Mutaties die het EMU-tekort vergroten: actuele liquiditeitsprognose, de voortgang van investeringen, de kasgeldlimiet, de | Investeringen in materiële vaste activa die op de balans | 5.659 | 4.726 | 1.563 renteontwikkeling en de bestaande leningenportefeuille. Materiële wijzigingen in | worden geactiveerd de financieringsbehoefte worden meegenomen in de daarvoor geëigende P&C- | Aankoop grond, bouw- en woonrijpmaken e.d. documenten. | Betalingen ten laste van de voorzieningen | -1.505 | -2.160 | -3.820 Beheersen EMU-saldo lokale overheden | Betalingen die niet via de exploitatie lopen, maar Het overheidssaldo of EMU-saldo is binnen de Europese Unie een belangrijke | rechtstreeks ten laste van de reserves worden gebracht en indicator voor de gezondheid van de overheidsfinanciën. In het Verdrag van | die niet vallen onder één van de andere genoemde posten Maastricht is vastgelegd dat de lidstaten elk half jaar de gegevens over het saldo | Boekwinst bij verkoop van deelnemingen en aandelen van hun overheid moeten rapporteren aan de Europese Commissie. Hierbij is | EMU-saldo gemeente Harlingen | 532 | -2.302 | -7.867 bepaald dat een tekort niet meer dan 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) mag bedragen.

In samenhang met deze tekortgrens voor de gehele overheid | Het EMU-saldo laat in de planperiode een wisselend beeld zien. Voor 2026 zijn in Nederland afspraken gemaakt over een macronorm voor het tekort van de | wordt een beperkt positief saldo van €0,5 miljoen geraamd. Voor 2027 en gemeenten, provincies en waterschappen tezamen. | 2028 ontstaat een negatief EMU-saldo van respectievelijk €2,3 miljoen en €7,8 De rijksoverheid maakt daarover afspraken met het IPO, de VNG en de UvW. In het | miljoen. De ontwikkeling van het EMU-saldo wordt met name beïnvloed door bestuurlijk overleg van 23 maart 2023 is overeenstemming bereikt tussen het Rijk | investeringen, het exploitatieresultaat en betalingen ten laste van voorzieningen. en de koepelorganisaties van de decentrale overheden VNG, IPO en UvW over het | Het negatieve EMU-saldo in 2028 hangt in belangrijke mate samen met hogere gezamenlijke aandeel van de decentrale overheden in het EMU-tekort. | kasuitgaven vanuit voorzieningen en is daarmee voornamelijk het gevolg van 99 het tijdstip waarop uitgaven plaatsvinden. Het EMU-saldo is geen maatstaf voor het begrotingsevenwicht of de financiële gezondheid van de gemeente, maar maakt onderdeel uit van de landelijke verantwoording van de gezamenlijke overheidsschuld en het overheidstekort.

Geprognosticeerde balans 2027-2030 Geprognosticeerde balans 2027-2030 (Bedragen x 1.000) Activa | ultimo 25 | ultimo 26 | ultimo 27 | ultimo 28 | ultimo 29 | ultimo 30 Vaste activa (Im)materiele vaste activa | 92.549 | 95.278 | 99.281 | 95.760 | 94.317 | 94.213 Financiele vaste activa | 4.416 | 4.431 | 4.246 | 4.231 | 4.216 | 4.216 Totaal vaste activa | 96.965 | 99.709 | 103.527 | 99.991 | 98.533 | 98.429 Vlottende activa Voorraden | 970 | 913 | 431 | 431 | 431 | 431 Uitzettingen met een looptijd korter dan één jaar | 9.241 | 7.266 | 9.241 | 9.241 | 9.241 | 9.241 Liquide middelen | 28 | 179 | 28 | 28 | 28 | 28 Overlopende activa | 2.402 | 1.190 | 2.402 | 2.402 | 2.402 | 2.402 Totaal vlottende activa | 12.642 | 9.548 | 12.102 | 12.102 | 12.102 | 12.102 Totaal activa | 109.607 | 109.257 | 115.629 | 112.093 | 110.635 | 110.531 Passiva | ultimo 25 | ultimo 26 | ultimo 27 | ultimo 28 | ultimo 29 | ultimo 30 Vaste passiva Eigen vermogen | 48.017 | 38.176 | 35.892 | 32.841 | 30.453 | 28.359 Voorzieningen | 6.281 | 6.020 | 5.021 | 2.362 | 2.809 | 2.514 Vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar | 35.667 | 54.905 | 55.074 | 57.248 | 57.731 | 60.016 Totaal vaste passiva | 89.965 | 99.101 | 95.987 | 92.451 | 90.993 | 90.889 Vlottende passiva Vlottende schulden met een looptijd korter dan één jaar | 10.059 | 2.246 | 10.059 | 10.059 | 10.059 | 10.059 Overlopende passiva | 9.583 |

7.910 | 9.583 | 9.583 | 9.583 | 9.583 Totaal vlottende passiva | 19.642 | 10.156 | 19.642 | 19.642 | 19.642 | 19.642 Totaal passiva | 109.607 | 109.257 | 115.629 | 112.093 | 110.635 | 110.531 100 Externe ontwikkelingen | De lonen stijgen de komende jaren harder dan de prijzen. Daardoor gaan werknemers er gemiddeld nog steeds op vooruit in koopkracht van hun loon. Schatkistbankieren | De arbeidsmarkt blijft redelijk sterk, al neemt de krapte wat af en De Wet schatkistbankieren verplicht gemeenten om hun overtollige financiën | loopt de werkloosheid licht op. onder te brengen bij het Rijk. Tot een bepaald bedrag mogen gemeenten hun | Voor huishoudens is het beeld minder positief. Ondanks de loonstijging verwacht overtollige financiën buiten de schatkist van het Rijk aanhouden. Voor Harlingen | het CPB dat de koopkracht van een gemiddeld huishouden in 2027 licht daalt. Dit is dit zogenaamde drempelbedrag in 2026 bepaald op €1.726.965 voor | komt vooral doordat mensen meer belasting gaan betalen. Maatregelen zoals het automatische afroming. | Noodfonds Energie en extra ondersteuning voor gezinnen met kinderen verzachten Dit drempelbedrag wordt berekend aan de hand van het begrotingstotaal van de | dit effect enigszins. gemeente.

Voor elk kwartaal moet aangetoond worden dat de gemeente de drempelwaarde | Per saldo is de verwachting dat Nederland economisch gezien redelijk goed blijft niet heeft overschreden. Met de BNG is afgesproken dat zij dagelijks het meerdere | presteren, maar dat huishoudens door hogere belastingen en aanhoudend hoge boven het drempelbedrag stort op de rekening van het rijk. Gelet op deze afspraak | prijzen minder van die economische groei zullen merken dan in voorgaande jaren. is er voldoende waarborg dat de gemeente het drempelbedrag niet overschrijdt. Macro-economisch beeld Algemene uitkering Voor de ontwikkelingen m.b.t. de algemene uitkering wordt verwezen naar de | Basisraming | 2025 | 2026 | 2027 tekst in de aanbiedingsbrief. | Bruto binnenlands product-groei (% Economisch beeld volgens Centraal Plan Bureau | groei) | 1,6 | 1,4 | 1,2 De Concept MEV 2027 schetst een beeld van een Nederlandse economie die | Werkloosheid (% beroepsbevolking) | 3,9 | 3,9 | 4,0 ondanks internationale spanningen blijft groeien. Oorlogen in Oekraïne en het | Koopkracht | 1,0 | 0,6 | -0,3 Midden-Oosten, hogere energieprijzen en handelsbelemmeringen zorgen wel | Inflatie (hcip, %) | 3,0 | 3,0 | 2,6 voor onzekerheid, maar hebben de economische groei tot nu toe niet stilgezet.

| Personen in armoede (niveau in %) | 3,0 | 2,6 | 2,7 Ook de groeiende investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) ondersteunen de | EMU-saldo (%bbp) | -1,6 | -2,8 | -2,1 wereldeconomie en daarmee ook Nederland. | EMU-schuld (%bbp) | 44,7 | 46,1 | 46,5 Voor Nederland verwacht het CPB dat de economie in 2026 en 2027 blijft groeien. | Bron: CPB -concept MEV (augustus 2026). Bedrijven exporteren nog steeds veel, vooral in sectoren die profiteren van de vraag naar chiptechnologie. Ook consumenten blijven geld uitgeven, mede doordat de lonen stijgen. Daarnaast investeert de overheid meer, onder andere in defensie. Tegelijkertijd blijft de inflatie hoger dan eerder werd verwacht. Dat komt vooral door de gestegen prijzen van energie en brandstoffen als gevolg van internationale conflicten. Hoewel de prijsstijgingen in 2027 iets afnemen, blijven huishoudens de gevolgen daarvan nog merken. 101 E. BEDRIJFSVOERING | Vitaliteit Met het oog op vitaliteit hebben we in ons opleidings- en ontwikkelaanbod Inleiding | specifieke aandacht voor mentale gezondheid en duurzame inzetbaarheid. We Onder bedrijfsvoering verstaan we alle activiteiten die richting geven aan de | hebben een gezondheidscheck uitgevoerd onder medewerkers. organisatie.

Ze zorgen ervoor dat iedereen weet wat de plannen zijn in een | Hieruit komt naar voren dat er verschillen bestaan tussen teams in de benodigde bepaalde periode, welke kwaliteit we nastreven bij de uitvoering en dat we de | inzet en vitaliteit. Organisatiebreed zien we dat de benodigde inzet niet overal uitvoering van plannen bijstellen als dat noodzakelijk is. Deze paragraaf geeft | gelijk is. We ondersteunen medewerkers hierin met aandacht voor werk- inzicht in de aspecten van de bedrijfsvoering die in 2027 van belang zijn en/of | privébalans, ontwikkelmogelijkheden en preventieve interventies. specifieke aandacht verdienen. De uitkomsten van de gezondheidscheck worden benut om gerichte maatregelen Opleiden en ontwikkelen | per team te treffen en de ondersteuning verder te verbeteren. Door te investeren in de ontwikkeling en de vitaliteit van medewerkers versterken we de kwaliteit van onze dienstverlening, verminderen we het risico op verzuim en | Indicator ziekteverzuim blijven we een aantrekkelijke werkgever. | Indicator | 2023 | 2024 | 2025 Samen Harlingen | Ziekteverzuim 15–24 jaar | – | – | 0,30% Binnen Samen Harlingen blijven we inzetten op een sterke organisatie, met | Ziekteverzuim 25–35 jaar | 2,21% | 3,44% | 4,57% professionele medewerkers en een gezonde basis.

Met de introductie van de | Ziekteverzuim 35–45 jaar | 3,63% | 2,01% | 7,10% gesprekkencyclus ‘Het goede gesprek’ is de medewerker meer zelf aan zet en ligt | Ziekteverzuim 45–55 jaar | 4,66% | 5,86% | 5,2% de focus sterker op ontwikkeling, eigenaarschap en het voeren van een continue | Ziekteverzuim onder 55-plussers | 9,63% | 8,36% | 5,79% dialoog tussen medewerker en leidinggevende. Hiermee sluiten we beter aan | Gemiddeld ziekteverzuim | 5,52% | 5,48% | 5,6% bij de behoefte aan maatwerk en stimuleren we medewerkers om actief regie te nemen op hun eigen loopbaan en ontwikkeling. | Toelichting Het gemiddelde ziekteverzuim bedroeg in 2025 5,6%. Daarmee blijft het verzuim Deze aanpak draagt bij aan een organisatiecultuur waarin leren, reflecteren | binnen de gemeente lager dan het gemiddelde binnen de gemeentelijke sector. en ontwikkelen centraal staan. Dit ondersteunt de professionele groei van | Wel is zichtbaar dat het verzuim zich steeds minder gelijkmatig over de organisatie medewerkers en versterkt ook de kwaliteit en wendbaarheid van de organisatie | verspreidt en zich vaker concentreert binnen een beperkt aantal teams. Met name als geheel. Dit sluit rechtstreeks aan op onze strategische doelen om een | langdurig verzuim vraagt hierbij aandacht.

aantrekkelijke werkgever te zijn, de kwaliteit van dienstverlening te versterken en als organisatie wendbaar en toekomstbestendig te blijven. | Om beter inzicht te krijgen in de achterliggende oorzaken is een verdiepend extern Na evaluatie van Het Goede Gesprek | willen we gesprekscyclus verder versterken als | onderzoek gestart. De uitkomsten hiervan gebruiken we om gerichte maatregelen instrument voor ontwikkeling, eigenaarschap en duurzame inzetbaarheid. | te treffen. Tegelijkertijd blijven preventie, begeleiding en aandacht voor werkdruk en vitaliteit belangrijke onderdelen van het verzuimbeleid. 102 103 Programmabegroting 2027 gemeente Harlingen Privacy In 2027 ligt de nadruk op de verdere implementatie en consistente toepassing van de eerder ingerichte privacyprocessen. De aandacht verschuift daarbij naar het borgen van een uniforme werkwijze binnen de organisatie. De Functionaris Gegevensbescherming wordt nauw betrokken bij nieuwe initiatieven en verwerkingen en bij het toetsen of de organisatie vastgestelde maatregelen uit Data Protection Impact Assessments daadwerkelijk en aantoonbaar naleeft. We werken aan het vergroten van bewustwording en het versterken van eigenaarschap binnen de verschillende organisatieonderdelen zodat gegevensbescherming structureel wordt geïntegreerd in beleid, uitvoering en besluitvorming.

Het toezicht ontwikkelt zich verder naar gerichte monitoring van naleving en het tijdig signaleren van risico’s. Ten aanzien van de Wet politiegegevens ligt de nadruk op het bestendigen van de implementatie. Daarbij geven we opvolging aan eerdere auditbevindingen. Deze vertalen we naar structurele verbeteringen in processen en interne beheersmaatregelen. Juridisch specialisme Civiel recht In het verleden is de gemeente meerdere keren verwikkeld geraakt in kostbare civielrechtelijke procedures. Deze procedures zijn inmiddels afgerond door middel van rechterlijke uitspraken. Op dit moment loopt nog een schadestaatprocedure waarbij het draait om de gestelde schadeplichtigheid van de gemeente en een derde partij. In maart van 2025 heeft de rechtbank Noord-Nederland in dit geding vonnis gewezen waarbij de schadevordering geheel is afgewezen c.q. de gemeente in het gelijk is gesteld. De tegenpartij is veroordeeld tot vergoeding van de gemeentelijke proceskosten. Tegen dit vonnis is hoger beroep ingesteld bij het gerechtshof. Voor het overige is er momenteel een civiele procedures aanhangig die mogelijk tot kosten voor de gemeente leiden. Desondanks zullen naar verwachting de juridische kosten het komende jaar afnemen. Uiteraard kan niet worden uitgesloten dat zich het komende (begrotings)jaar nieuwe procedures zullen voordoen.

Publiekrecht Qua organisatie van team Juridische Zaken is de verwachting dat de kosten voor inhuur derden verder zullen afnemen. De functie van VTH-jurist is inmiddels structureel ingevuld, waardoor er geen periodieke kosten voor externe ondersteuning worden gemaakt. Er is een flinke slag gemaakt in het actualiseren van de gemeentelijke regelgeving. In 2027 gaan we hiermee verder zodat alle regelgeving actueel en toepasbaar is in de hedendaagse praktijk. Verder gaat onze aandacht vooral naar de juridische kwaliteit van onze processen en het vooraf adviseren bij beleids- en uitvoeringsvraagstukken. Dit voorkomt dat we achteraf juridische problematiek moeten oplossen. Dit werkt efficiënter en effectiever. We verwachten in 2027 dat de aantallen bezwaarschriften, beroepen en hoger beroepen vergelijkbaar blijven met voorgaande jaren. Inkoop en aanbesteden De inkoopadviseur wordt steeds beter gevonden binnen de organisatie. Dit blijkt uit het toenemende aantal gemelde inkoopacties. Ook voor 2027 wordt een groot aantal inkooptrajecten verwacht. De verwachting is tevens dat er steeds vaker contact gezocht wordt voor vraagstukken op het gebied van ICT-inkoop. De samenwerking tussen de inkoopadviseur en concern control wordt verder versterkt. Gezamenlijk trekken ze op bij het uitvoeren van de rechtmatigheidstoets.

Daarnaast worden, naar aanleiding van de spendanalyse, ook in 2027, gesprekken gevoerd met teamleiders over bevindingen en verbeterpunten. 104 Informatiebeveiliging Sinds de inwerkingtreding van de Nederlandse Cyberbeveiligingswet werkt de gemeente Harlingen aan het structureel versterken van haar digitale weerbaarheid. Als organisatie moet de gemeente voldoen aan de wettelijke zorgplicht en meldplicht voor cyberbeveiligingsincidenten. In 2027 ligt de nadruk op het verder borgen en doorontwikkelen van de maatregelen die in voorgaande jaren zijn geïmplementeerd. De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) blijft daarbij het normatieve kader voor de inrichting en beheersing van informatiebeveiliging binnen gemeentelijke processen, systemen en dienstverlening. Belangrijke stappen zijn gezet in het professionaliseren van de informatievoorziening, de inrichting van governance en risicobeheersing en de implementatie van de Cyberbeveiligingswet. In 2027 ligt het accent op het verder verhogen van de volwassenheid van de informatiebeveiligingsorganisatie, het versterken van de monitoring en verantwoording en het aantoonbaar voldoen aan wet- en regelgeving. Daarnaast blijven we investeren in bewustwording, weerbaarheid en het beheersen van risico’s in de samenwerking met leveranciers en ketenpartners. 105 Programmabegroting 2027 gemeente Harlingen F.

VERBONDEN PARTIJEN Inleiding Het doel van deze paragraaf is de raad inzicht te verschaffen in beleidsmatige en financiële betrokkenheid van de gemeente over door derden uit te voeren processen waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Een verbonden partij is een derde rechtspersoon waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Dat zijn deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Een bestuurlijk belang heeft de gemeente wanneer ze een zetel heeft in het bestuur van een derde rechtspersoon of als ze stemrecht heeft. Hieronder wordt verstaan dat namens de gemeente een burgemeester, wethouder, raadslid of ambtenaar de volgende functie(s) vervult bij een derde rechtspersoon: lid van het Algemeen Bestuur lid van het Dagelijks Bestuur Een financieel belang heeft de gemeente indien de middelen die deze ter beschikking stelt verloren gaan in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. De gemeente Harlingen heeft bestuurlijke en financiële belangen in verschillende verbonden partijen waaronder gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en overige samenwerking-verbanden. Voor maar een gedeelte van deze verbonden partijen geldt dat zij een rol spelen in de beleidsvoering van de gemeente.

In andere gevallen is de participatie van de verbonden partijen historisch gegroeid. Hieronder zijn de verbonden partijen van de gemeente opgenomen. De verbonden partijen A. Publiekrechtelijke partijen • Werkvoorzieningschap Fryslân-West (Empatec) • Welstandszorg Hûs en Hiem • Sociaal Domein Fryslân • Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân • Publieke Gezondheids- en Veiligheidsregio Fryslân • De Marrekrite • Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) B. Privaatrechtelijke partijen • Bank Nederlandse Gemeenten • N.V. Port of Harlingen • Omrin (Afvalsturing Friesland en Fryslân Miljeu) • Openbare Verlichting en Energie Fryslân (OVEF) Kerngegevens Hieronder worden kort een aantal van de verbonden partijen uitvoeriger besproken vanwege het belang dat de gemeente bij deze partijen heeft. Hierbij besteden we aandacht aan de doelstelling, de activiteiten, het financiële en bestuurlijke belang, het eigen- en vreemd vermogen en het resultaat van de verbonden partij. A.

Publiekrechtelijke partijen Naam | Werkvoorzieningsschap Fryslân-West (Empatec) | Naam | Welstandszorg Hûs en Hiem Vorm: | Gemeenschappelijke regeling Vorm: | Gemeenschappelijke regeling | Vestigingsplaats: | Leeuwarden Doel: | Het behartigen van de gemeenschappelijke Vestigingsplaats: | Sneek | belangen van de deelnemende Doel: | Het op bedrijfsmatige verantwoorde wijze doen | gemeenten op het gebied van de bouwkundige, uitvoeren van taken van en voor de | stedenbouwkundige en landschappelijke deelnemende gemeenten op het terrein van | schoonheid in de provincie Friesland. gesubsidieerde arbeid. Dit gebeurt via de NV Empatec | Activiteiten: | Adviseren van de 18 gemeenten in het kader Activiteiten: | Bieden van werkgelegenheid onder aangepaste | van de Woningwet, Monumentenwet en de omstandigheden | Monumentenverordening. Financieel belang: | Bijdrage per werknemer afkomstig uit gemeente | Financieel belang: | De Welstandszorg Hûs en Hiem wordt Bestuurlijk belang: | De gemeente heeft een zetel in het Algemeen | gefinancierd middels een adviesbijdrage Bestuur | per aangevraagd advies. Wethouder Schoute is vanuit zijn functie lid van | Bestuurlijk belang: | De gemeente heeft een zetel in het Algemeen het Algemeen Bestuur. | Bestuur.

Gemeentelijke bijdrage 2027: | €2.128.349 | Wethouder de Jong is vanuit zijn functie lid van Gemeentelijke bijdrage 2028: | €2.102.877 | het Algemeen Bestuur. Gemeentelijke bijdrage 2029: | €2.092.946 | Gemeentelijke bijdrage 2027: | €60.000 Gemeentelijke bijdrage 2030: | €2.064.887 | Gemeentelijke bijdrage 2028: | €60.000 Eigen vermogen: | Ultimo 2025: € 10.865.000 | Gemeentelijke bijdrage 2029: | €60.000 Vreemd vermogen: | Ultimo 2025 : € 1.571.000 | Gemeentelijke bijdrage 2030: | €60.000 Resultaat 2025: | Voordelig saldo: €333.000 | Eigen vermogen: | Ultimo 2025: €491.417 Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: €411.761 Resultaat 2025: | Voordelig saldo: €119.462 106 Naam | Sociaal Domein Fryslân | Naam | Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Vorm: | Gemeenschappelijke regeling (centrumregeling) | Noardwest Fryslân Vestigingsplaats: | Leeuwarden | Vorm: | Gemeenschappelijke regeling Activiteiten: | Het verzorgen van de regionale samenwerking en | Vestigingsplaats: | Franeker ondersteuning bij de uitvoering van de wettelijke | Doel: | Het op bedrijfsmatige wijze (doen) uitvoeren taken op het gebied van jeugdhulp, Wmo en | van taken van de 4 deelnemende gemeenten participatie, waaronder beleidsvoorbereiding, | op de terreinen van de sociale zekerheid en de inkoop, contractmanagement, financieel beheer | gesubsidieerde arbeid.

en cliëntenbeheer | Activiteiten: | Uitvoering van de P-wet, Wmo (prestatievelden Financieel belang: | De kosten voor instandhouding worden onder | huishoudelijke verzorging en voorzieningen gemeenten verdeeld op basis van het | gehandicapten), Jeugdwet, Wet Inburgering en percentuele aandeel dat een gemeente toekomt | overige wetten op de terreinen van de sociale in het totaal van aantallen cliënten op basis van | zekerheid en de gesubsidieerde arbeid waarvan de jeugdwet. | de uitvoering aan de gemeentebesturen al dan Bestuurlijk belang: | Wethouder de Jong heeft vanuit zijn functie de | niet in medebewind is opgedragen. portefeuille de portefeuille Wmo, wethouder | Financieel belang: | De dienst SoZaWe Noardwest Fryslân wordt Schoute de portefeuilles jeugd, middelen en | als volgt gefinancierd: 30% naar rato van het Financiën. | inwoneraantal en 70% naar rato van het aantal Gemeentelijke bijdrage 2027: | n.v.t. (zijn opgenomen in de begroting van de | uitkeringsgerechtigden/Wmo-cliënten. dienst SoZaWe) | Bestuurlijk belang: | Wethouder Schoute is lid van Gemeentelijke bijdrage 2028: | idem | het bestuurlijk overleg Gemeentelijke bijdrage 2029: | idem | Gemeentelijke bijdrage 2027: | €28.285.182 Gemeentelijke bijdrage 2030: | idem | Gemeentelijke bijdrage 2028: | €28.993.787 Eigen vermogen: | Ultimo 2025: n.v.t.

| Gemeentelijke bijdrage 2029: | €30.088.141 Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: n.v.t. | Gemeentelijke bijdrage 2030: | €31.261.630 Resultaat 2025: | N.v.t. | Eigen vermogen: | Ultimo 2025: € 667.038 Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: €11.664.815 Resultaat 2025: | Nihil 107 Naam | Publieke Gezondheids- en Veiligheidsregio | Naam | De Marrekrite Frsylân | Vorm: | Gemeenschappelijke regeling Vorm: | Gemeenschappelijke regeling | Vestigingsplaats: | Leeuwarden Vestigingsplaats: | Leeuwarden | Doel: | De gemeenschappelijke belangen van de Activiteiten: | Per 1 januari 2007 zijn de Brandweer Fryslân en | deelnemers te behartigen op het gebied van GGD/GHOR Fryslân gefuseerd tot de | een evenwichtige en gecoördineerde hulpverleningsdienst Fryslân. Daarmee is de | ontwikkeling van de watersport en verplichte bestuurlijke integratie in het kader | waterrecreatie, dit met inachtneming van de van de vorming van de veiligheidsregio’s tussen | belangen van natuur en landschap. de regionale brandweer en de geneeskundige | Activiteiten: | Beheer en onderhoud aanlegvoorzieningen. hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR) | Financieel belang: | Jaarlijkse bijdrage. gerealiseerd. | Bestuurlijk belang: | Per deelnemende gemeente 1 lid in het Financieel belang: | Jaarlijkse bijdrage. | Algemeen Bestuur.

Bestuurlijk belang: | Burgemeester Sjerps is vanuit haar functie lid van | Wethouder Schoute is vanuit zijn functie lid van het Algemeen Bestuur. | het Algemeen Bestuur. Wethouder de Jong is lid van de | Gemeentelijke bijdrage 2027: | €10.910 bestuurscommissie gezondheid evenals | Gemeentelijke bijdrage 2028: | €11.237 lid van de agendacommissie Gezondheid | Gemeentelijke bijdrage 2029: | €11.575 en burgemeester Sjerps is lid van de | Gemeentelijke bijdrage 2030: | €11.922 bestuurscommissie Veiligheid. | Eigen vermogen: | Ultimo 2025: €4.134.826 Gemeentelijke bijdrage 2027: | €2.184.943 | Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: € 8.343.240 Gemeentelijke bijdrage 2028: | €2.313.562 | Resultaat 2025: | Voordelig saldo: €157.245 Gemeentelijke bijdrage 2029: | €2.421.536 Gemeentelijke bijdrage 2030: | €2.505.540 Eigen vermogen: | Ultimo 2025: €12.125.246 Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: €83.064.695 Resultaat 2025: | Voordelig saldo: €3.483.463 108 Naam | Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing | B. Privaatrechtelijke partijen (FUMO) Vorm: | Gemeenschappelijke regeling | Naam | Bank Nederlandse Gemeenten Vestigingsplaats: | Leeuwarden | Vorm: | Naamloze vennootschap Doel: | Het inzetten op een betere en veilige | Vestigingsplaats: | Den Haag leefomgeving in Fryslân.

Hiervoor voeren ze een | Doel: | De uitoefening van het bedrijf van bankier ten aantal taken op het gebied van | dienste van overheden. vergunningverlening, toezicht en handhaving | Activiteiten: | Verlenen van bancaire diensten. uit die voorheen werden uitgevoerd door | Financieel belang: | 31.200 aandelen à €2,50 nominaal. overige partijen (rijk, provincie, gemeenten, | Bestuurlijk belang: | Stemrecht naar rato aandelenbezit. waterschappen, brandweer). | Eigen vermogen: | Ultimo 2025: €4.863 miljoen Activiteiten: | Verlenen van vergunningen, houden van | Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: €110.701 miljoen toezicht, handhaving en advisering op het | Resultaat 2025: | Nettowinst: € 172 miljoen gebied van licht, geluid, trillingen, bodem, energie, externe veiligheid en juridische zaken. Financieel belang: | Aandelen en naar rato van afname diensten. Naam | N.V. Port of Harlingen Bestuurlijk belang: | Stemrecht naar rato van de aandelen. | Vorm: | Naamloze vennootschap Wethouder Sijtsma is vanuit zijn functie lid van | Vestigingsplaats: | Harlingen het Algemeen Bestuur | Doel: | Het beheren, ontwikkelen en exploiteren van Gemeentelijke bijdrage 2027: | €660.095 | havens te Harlingen met bijbehorende Gemeentelijke bijdrage 2028: | €660.095 | haventerreinen.

Gemeentelijke bijdrage 2029: | €660.095 | Activiteiten: | Exploitatie van de haven, zoals het ontwikkelen, Gemeentelijke bijdrage 2030: | €660.095 | aanleggen en beheren van de Eigen vermogen: | Ultimo 2025: € 243.182 | haveninfrastructuur en haven suprastructuur. Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: € 4.597.685 | Het verzorgen van de logistieke dienstverlening Resultaat 2025: | Nadelig saldo: €467.822 | voor de afhandeling van goederenstromen. Financieel belang: | 100% Bestuurlijk belang: | 100% aandeelhouder. wethouder de Jong is de vertegenwoordiger namens de aandeelhouder. Eigen vermogen: | Ultimo 2025: €5.438.150 Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: €8.400.396 Resultaat 2025: | Voordelig saldo: €743.892 109 Naam | Afvalsturing Fryslân / Fryslân Miljeu (Omrin) | Naam | Openbare Verlichting & Energie Fryslan (OVEF) Vorm: | Gemeenschappelijke regeling | Vorm: | Coöperatie Vestigingsplaats: | Heerenveen | Vestigingsplaats: | Leeuwarden Doel: | Het verwijderen en voorkomen van het Friese | Doel: | Is een organisatie die de inkoop van energie afval in alle Friese gemeenten conform de | en de verduurzaming verzorgt voor leden en voorgeschreven milieudoelstellingen en dat | afnemers. Verder beheren ze de data die uit tegen zo laag mogelijke kosten. | de energiemeters komt en adviseren ze de Activiteiten: | Afvoeren en verwerken van afval. | leden en afnemers hierover.

Op het gebied van Financieel belang: | Aandelen. | openbare verlichting kopen ze het beheer en Bestuurlijk belang: | Stemrecht naar rato van de aandelen. | onderhoud van een kleine 100.000 lichtmasten Wethouder Sijtsma is vertegenwoordiger | in. Ook verzorgen ze het beheer van de publieke namens de gemeente als aandeelhouder. | laadpalen in Friesland. De uitvoering van het Afvalsturing Fryslân | beleid is verdeeld over de diensten Openbare Verlichting (OVL), Energie en Laadinfra. Eigen vermogen: | Ultimo 2025: €84.068.000 | Financieel belang: | Afname van diensten. Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: €131.702.000 | Bestuurlijk belang: | Wethouder Sijtsma is vanuit zijn functie lid van Resultaat 2025: | Voordelig saldo: €2.530.000 | het Algemeen Bestuur, burgemeester Sjerps is lid NV Fryslân Miljeu | van de Raad van Commissarissen. Eigen vermogen: | Ultimo 2025: € 15.605.000 | Eigen vermogen: | Niet beschikbaar omdat de jaarrekening niet Vreemd vermogen: | Ultimo 2025: € 40.629.000 | openbaar toegankelijk is. Resultaat 2025: | Voordelig saldo: €2.322.000 | Vreemd vermogen: | Idem Resultaat 2025: | Idem 110 G. GRONDBELEID | • | De gemeente wil het instrument van financiële bijdrage inzetten voor het realiseren van sociale en betaalbare (huur)woningen. Algemeen Grondbeleid is beleid dat de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van | Focus 2027 ruimtelijke ordening ondersteunt.

Het grondbeleid streeft naar het creëren van | Verwerven vastgoed ruimte voor verschillende functies zoals wonen, infrastructuur, welzijn, zorg, | Grootschalige grond- en vastgoed verwervingen worden voor het jaar 2027 bedrijventerreinen, detailhandel, natuur en recreatie door het ondersteunen of | niet voorzien. Mochten er strategische grondposities of vastgoed beschikbaar oppakken van concrete ontwikkelinitiatieven. | komen, dan zal de gemeenteraad tijdig worden meegenomen in een eventueel verwervingstraject. Het gemeentelijk grondbeleid is één van de belangrijkste instrumenten om bestuur- lijke doelen op het gebied van ruimtelijke beleidsopgaven te realiseren. De financiële | Gronduitgifte impact van grondbeleid is groot. De resultaten op grondexploitaties en de financiële | Voor wat betreft de grondposities die de afgelopen jaren zijn aangekocht zal de risico’s zijn van belang voor de algemene financiële positie van de gemeente. | focus blijven liggen op het maken en uitvoeren van plannen voor een passende invulling van deze locaties. De Willemshaven en de gebiedsontwikkeling In 2027 zal de nota grondbeleid 2024-2027 worden geactualiseerd voor de periode | Westerzeedijk blijven prioriteit houden. De locatie Kanaalweg 108/110 (voormalige 2028-2031.

In die actualisatie zullen de grote gemeentelijke opgaven op het gebied | houthandel Almenum) is aan de prioriteitenlijst toegevoegd. van o.a. de woningmarkt, bedrijvigheid en toerisme en recreatie voor de komende jaren inzichtelijk worden gemaakt en zal een vertaling worden gemaakt in een | Het uitbreidingsplan Ludinga en het inbreidingsplan De Veste zijn lopende geactualiseerde nota grondbeleid. | exploitaties voor wat betreft woningbouw. Verkoop hiervan geschiedt via de projectontwikkelaars. Daarnaast zal in 2027 nader onderzocht worden in hoeverre In de huidige nota grondbeleid wordt als uitgangspunt gehanteerd dat de | nieuwe locaties voor woningbouw kunnen worden toegevoegd. gemeente een situationeel grondbeleid voert. Dit wil zeggen dat op basis van afwegingscriteria per gebieds- of locatieontwikkeling bepaald wordt welke | Op bedrijventerrein Oostpoort nog een beperkt aantal bouwrijpe bedrijfskavels grondbeleidsstrategie en -instrumenten de gemeente wil inzetten. | beschikbaar. Streven is om deze zo spoedig mogelijk te verkopen. Voor het jaar 2027 zijn de geformuleerde beleidsuitgangspunten van de nota | Afstoten vastgoed grondbeleid 2024-2027 nog van toepassing.

| Voor leegstaande en leegkomende gemeentelijke gebouwen wordt gezocht naar de beste herbestemmingsvorm en/of worden panden gesloopt of verkocht met Doel grondbeleid | inachtneming van de beleidsuitgangspunten. Bij de vaststelling van de nota grondbeleid in 2024 zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd: | Verkoop erfpachtgrond • | De gemeente past een situationeel grondbeleid toe waarbij op basis van een | De gemeente had van oudsher relatief veel gronden onder woningen in de vastgesteld afwegingskader wordt bepaald welke ontwikkelingsstrategie wordt | woonwijken van Harlingen in erfpacht uitgegeven. In 2025 en 2026 zijn meerdere gevolgd; | rechten van erfpacht onder woningen door de zittende erfpachters afgekocht. • | Hoofdregel daarin is dat kostenverhaal primair op vrijwillige basis, voorafgaand | Gelet op de gefaseerde einddata van de verschillende rechten van erfpacht is de aan de vaststelling van het omgevingsplan en verlening van de vergunning, | verwachting dat in 2027 erfpachters mondjesmaat zullen overgaan tot afkoop van plaatsvindt via een anterieure overeenkomst (privaatrechtelijk); | het recht van erfpacht.

111 Uitvoering grondbeleid | Materiele vaste activa (MVA gronden en terreinen) Sinds een aantal jaren ligt de nadruk van het ontwikkelen van woningbouwlocaties | Harlingen heeft diverse percelen grond in voorraad met het oog op het op inbreiding en herbestemming van gronden boven uitbreiding. Gelet op de | ontwikkelen van toekomstige bestemmingsplannen, te weten: toegenomen vraag naar woningbouwlocaties lijkt een wat soepeler benadering van uitbreidingsplannen (“een straatje erbij”) mogelijk. | Oppervlakte | Boekwaarde op | Boekwaarde op 1 januari 2027 | 31 december Wanneer deze, te ontwikkelen, locaties niet in eigendom zijn van de gemeente zal | 2027 de gemeente vanuit een meer faciliterende rol samenwerking met de eigenaar | Het terrein | 71.970 m2 | €359.850 | €359.850 worden gezocht. In de nota grondbeleid is vastgelegd op welke wijze alsdan | Westerzeedijk kostenverhaal plaatsvindt. | De locatie Kanaalweg | 14.789 m2 | €1.525.000 | €1.525.000 In de afgelopen jaren heeft de gemeente Harlingen diverse grondposities | 108-110 verworven als mogelijke ontwikkellocaties. Dit zijn over het algemeen | Overig (diversen, | 89.593 m2 | €95.806 | €95.806 herbestemmings- en/of inbreidingslocaties.

Daar waar de gemeente eigenaar | verspreid in gemeente) is van de grond, bestaat de mogelijkheid (en ligt het soms ook voor de hand) | Totaal | 176.352 m2 | €1.980.656 | €1.980.656 om de ontwikkeling daarvan in eigen hand te nemen. Hier zal de rol van de gemeente meer actief zijn. De ontwikkeling van het Willemshavengebied, | Toelichting: Westerzeedijkgebied en de locatie Kanaalweg zijn daar voorbeelden van. Het terrein Westerzeedijk Risico’s in de grondexploitatie | Deze gronden staan op de balans voor €5 per m2. Dit gebied wordt in de komende Als algemene risico’s in de grondexploitaties kunnen worden genoemd: | jaren verder ontwikkeld. Bij verkoop van deze gronden zal de boekwaarde worden • | conjunctuur- en renterisico’s waardoor de vraag naar bouwgrond in kan zakken | afgeboekt. en renteverliezen kunnen ontstaan; • | verandering in woon- en werkvoorkeuren en behoeftes tussen het tijdstip | Locatie Kanaalweg 108-110. van tot stand komen van het plan en het moment van aanbieden van de | Deze locatie staat op de balans voor 103,12 per m². Dit gebied wordt in 2027 en bouwgrond waardoor het product niet meer aansluit op de vraag; | 2028 verder ontwikkeld. • | het niet tijdig kunnen verwerven van gronden en het stijgen van aankoopprijzen; | Overig • | milieurisico’s; | Het betreffen hier diverse percelen, verspreid over de gemeente, met een totale • | planschadeclaims.

| oppervlakte van bijna 9 hectare. Ze hebben nog een boekwaarde van €95.806 • | het wellicht niet kunnen komen tot volledig kostenverhaal in geval van | (€1,07 per m2}. particuliere exploitaties. | Deze grond is gedeeltelijk verpacht (geraamde opbrengst €2.233}. • | hogere prijsstijgingen en lagere opbrengststijgingen dan voorzien in de exploitatie-berekeningen. • | Archeologie; • | Politieke besluitvorming; • | Capaciteit. 112 Erfpachtgronden De boekwaarde van de in erfpacht uitgegeven gronden bedraagt in 2027 | Financiële overzicht Ludinga: €13.712.000. | Geraamde boekwaarde op 1 januari 2027: | €431.164 Het betreft hier gronden uit oude grondexploitaties voor woningbouw (€7.000) en | Lasten 2027: | 0 voor bedrijfsterreinen (€13.705.000), die niet zijn verkocht, maar in erfpacht zijn | Baten 2027: | p.m. uitgegeven. De jaarlijkse rentekosten van deze erfpachtgronden in 2027 zijn geraamd op | Geraamde boekwaarde op 31 december 2027: | €431.164 €136.780. De jaarlijkse opbrengst erfpachtcanon is geraamd op €504.000. In 2026 is het recht van erfpacht met betrekking tot de Noorder- en Zuiderhaven | Grondexploitatie, reserves en voorzieningen overgenomen door de gemeente waardoor de beide havens qua volledig | Voor grondexploitaties, waarvoor op basis van een geactualiseerde eigendom en exploitatie bij de gemeente gekomen zijn.

| exploitatieopzet een verlies wordt geprognosticeerd, wordt een voorziening aangehouden. Uitgangspunt hierbij is een behoedzame raming van de Grondexploitaties, onderhanden werken | opbrengsten. Er zijn momenteel geen gemeentelijke grondexploitaties. Er loopt nog een | Op dit moment zijn er geen voorzieningen voor verliesgevende grondexploitaties. particuliere grondexploitatie, nl. het realiseren van de nieuwbouwwijk Ludinga. Ludinga In 2004 is gestart met de ontwikkeling van dit uitleggebied voor woningbouw ten zuidoosten van Harlingen. Dit wordt gedaan door de projectontwikkelaar Ludinga Vastgoed BV. De binnen dit uitleggebied in eigendom van de gemeente Harlingen zijnde gronden zijn per 1 januari 2002 voor €4,2 miljoen verkocht aan Ludinga Vastgoed BV. Levering en betaling vinden plaats op het moment van levering door Ludinga Vastgoed BV van gronden in bouwrijpe staat aan de nieuwe bewoners. Voor het nog niet door Ludinga Vastgoed BV voldane gedeelte van deze koopsom ontvangt de gemeente een rentevergoeding vanaf 1 januari 2002. Totaal is sinds 2005 172.690 m² geleverd aan eindgebruikers. Dit is 73 % van de geraamde totale hoeveelheid aan Ludinga Vastgoed te leveren grond (24 hectare). 113 114 H. INTERBESTUURLIJK TOEZICHT Aanleiding Het Interbestuurlijk Toezicht (IBT) op gemeenten en waterschappen is een wettelijke taak van de provincie.

De provincie ziet erop toe dat gemeenten hun wettelijke medebewindstaken in overeenstemming met wet- en regelgeving uitvoeren. De provincie Fryslân werkt met een vorm van risicogericht maatwerktoezicht. Daarbij staan de dialoog, signaleren en beheersen van risico’s centraal. Hier hoort bij dat provincie en gemeenten op verschillende tafels al met elkaar in gesprek zijn. Het uitgangspunt is dat gemeenten primair zelf verantwoordelijk zijn voor een goede uitvoering van hun wettelijke taken en voor de horizontale verantwoording daarover. Ontwikkeling en uitvoering IBT De provincie is bezig met het vormgeven van maatwerktoezicht. Het IBT is daarmee in ontwikkeling. Het toezicht wordt zoveel mogelijk afgestemd op de situatie en risico’s van de individuele gemeente. Hoewel de provincie daarbij gebruik kan maken van beschikbare toezichtinformatie, themaonderzoeken en gesprekken met de gemeente, is op voorhand niet altijd duidelijk tot hoeveel inzet dit zal leiden. Waar de uitvoering van wettelijke taken op orde is, kan het toezicht terughoudend blijven. Wanneer risico’s of tekortkomingen worden gesignaleerd, kan de provincie het toezicht intensiveren en afspraken maken over verbetering. 115 Programmabegroting 2027 gemeente Harlingen I.

OPENBAARHEID (WOO) Wet open overheid De Wet open overheid (hierna: Woo) regelt het recht van burgers op publieke informatie en bevordert de vindbaarheid, toegankelijkheid en archivering van overheidsinformatie. De Woo hanteert als uitgangspunt: alles is openbaar, tenzij. De Woo verplicht overheden om actief informatie openbaar te maken en verzoeken om informatie snel en in overleg met de verzoeker af te handelen. Het (verder) op orde brengen en houden van de informatiehuishouding is hierbij essentieel. In 2026 wordt de Woo geëvalueerd. De uitkomsten van de evaluatie worden in 2027 verwacht. Actief openbaar maken van informatie De informatie categorieën voor actieve openbaarmaking worden waarschijnlijk in 2027 versneld ingevoerd. Dit houdt in dat we de overige informatie categorieën in 2027 openbaar gaan maken. De voorbereidingen hiertoe zijn reeds getroffen. Passief openbaar maken van informatie Het aantal Woo-verzoeken wat wordt ingediend is ook voor 2027 moeilijk in te schatten. Het proactief openbaar maken van informatie kan leiden tot een afname van het aantal Woo-verzoek. Aan de andere kant kan, gezien de landelijke trend, een lichte stijging van het aantal verzoeken worden verwacht. In 2027 verwachten we ongeveer 20 tot 25 Woo-verzoeken af te handelen. Sommige hiervan zijn complex en tijdrovend. Het tijdig afhandelen van deze verzoeken vinden we belangrijk.

Daar waar nodig voeren we verbeteringen door in ons Woo- werkproces. Informatiehuishouding verder op orde Het op orde hebben en houden van de informatiehuishouding is een randvoorwaarden voor het (actief) openbaar maken van informatie. Het verder verbeteren van de informatiehuishouding binnen onze organisatie is een continue proces, waar ook in 2027 verder aan gewerkt wordt. Denk hierbij aan digitale informatie die duurzaam vindbaar en uitwisselbaar ontsloten en gearchiveerd kan worden. 116

117 Programmabegroting 2027 gemeente Harlingen FINANCIELE BEGROTING

OVERZICHT INCIDENTELE BATEN EN LASTEN Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 3. Verkeer, vervoer en waterstaat 3a Verkeersveiligheidscampagne voor wijken en dorpen | 10.000 3b Pilot (late trein Harlingen-Leeuwarden) | 40.000 4. Economie 4a Expeditie Harlingen | 100.000 | 100.000 4b Procesbegeleider regionale samenwerking | 62.000 6. Sport, cultuur en recreatie 6a Recreatieplas vml terrein de Koemen | 750.000 | 750.000 6b Stimuleringspas jongeren 12-16 jaar | 200.000 | 30.000 | 30.000 6c Omroep Zilt | 10.000 6d Jonge Makersfonds | 10.000 | 10.000 | 10.000 6e Aanleg bos | 72.000 7. Sociaal domein 7a Evaluatie de Dienst | 50.000 8. Volksgezondheid en milieu 8a Duurzaamheid, circulariteit | 100.000 | 200.000 | 200.000 8b Behoud functies Frisius en Noorderbreedte | 200.000 9. Volkshuisvesting, R.O. en Stedelijke vernieuwing 9a Opknappen Oosterpark | 500.000 | 500.000 | 1.000.000 9b Onderzoek vastgoedbeheer | 150.000 Subtotaal incidentele lasten (beleidswensen nieuw) | 832.000 | 912.000 | 1.590.000 | 1.750.000 Subtotaal incidentele lasten beleidswensen oud (incl. reserves) | 2.468.803 | 818.152 | 356.752 | 423.221 Totaal incidentele lasten | 3.300.803 | 1.730.152 | 1.946.752 | 2.173.221 118 Baten 3. Verkeer, vervoer en waterstaat 3a Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 10.000 3b Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 40.000 4.

Economie 4a Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 100.000 | 100.000 4b Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 62.000 6. Sport, cultuur en recreatie 6a Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 750.000 | 750.000 6b Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 200.000 | 30.000 | 30.000 6c Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 10.000 6d Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 10.000 | 10.000 | 10.000 6e Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 72.000 7. Sociaal domein 7a Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 50.000 8. Volksgezondheid en milieu 8a Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 100.000 | 200.000 | 200.000 8b Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 200.000 9. Volkshuisvesting, R.O. en Stedelijke vernieuwing 9a Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 500.000 | 500.000 | 1.000.000 9b Bijdrage van de algemene investeringsreserve | 150.000 Subtotaal incidentele baten (beleidswensen) | 832.000 | 912.000 | 1.590.000 | 1.750.000 119 Incidentele baten reserves 1. Bestuur en ondersteuning Reserve verkoop havenkantoor | 14.036 | 10.036 | 6.036 | 3.505 Reserve sociaal domein | 844.803 Algemene investeringsreserve | 272.539 3.

Verkeer, vervoer en waterstaat Reserve beheerplannen monumentenstichting | 155.445 | 155.445 | 155.445 | 155.445 Algemene investeringsreserve | 312.000 | 212.000 Reserve beheerplannen bruggen/damwanden | 195.271 | 195.271 | 195.271 | 195.271 5. Onderwijs Algemene investeringsreserve | 12.500 6. Sport, cultuur en recreatie Reserve onderhoud zandstrand | 69.000 | 69.000 Algemene investeringsreserve | 363.900 | 32.400 7. Sociaal domein Reserve GALA | 19.000 Algemene investeringsreserve | 91.309 | 56.000 8. Volksgezondheid en milieu Algemene investeringsreserve | 88.000 | 88.000 9. Volkshuisvesting, R.O. en Stedelijke vernieuwing Algemene investeringsreserve | 100.000 Subtotaal incidentele baten reserves | 2.468.803 | 818.152 | 356.752 | 423.221 Totaal incidentele baten | 3.300.803 | 1.730.152 | 1.946.752 | 2.173.221 Saldo | 0 | 0 | 0 | 0 120 Lasten | projecten een financiële impuls gegeven. De gehele organisatie van deze samenwerkingsverbanden vraagt personele capaciteit voor coördinatie, interne 3a Verkeersveiligheidscampagne voor wijken en dorpen | afstemming, advisering, voorbereiding van besluitvorming. Om hiervoor tijdelijk in Jaarlijks ontvangt de gemeente meldingen over te hard rijden, van inwoners, wijk- | te voorzien wordt voor 2027 een procesbegeleider aangesteld. en dorpsverenigingen en tijdens o.a. schouwen.

De gemeente is verantwoordelijk voor een verkeersveilige inrichting van wegen. Dankzij investeringen zijn de | 6a Recreatieplas vml. terrein de Koemen afgelopen jaren diverse infrastructurele maatregelen getroffen. | De recreatieplas op het Koementerrein moet verder ontwikkelt worden. Deze plas Deze lossen echter niet alle overlastmeldingen op, ook omdat het gedrag | kan bijdragen aan recreatie, verblijfskwaliteit en de aantrekkelijkheid van Harlingen van weggebruikers een belangrijke rol speelt. De gemeente sluit aan op de | voor inwoners en bezoekers. In deze bestuursperiode worden de ruimtelijke, bewustwordingscampagne van de gemeente Súdwest-Fryslân om weggebruikers te | financiële en technische randvoorwaarden uitgewerkt, zodat een onderbouwde attenderen op hun snelheid. Hierbij sluit de gemeente aan. De kosten bestaan met | bestuurlijke keuze kan worden gemaakt over het vervolg. name uit de aanschaf van het materiaal en het verwerken van het gemeentelogo op de campagnematerialen. | 6b Stimuleringspas jongeren 12-16 jaar Om de maatschappelijke participatie van jongeren te bevorderen is het principe 3b Pilot (late trein Harlingen-Leeuwarden) | van een stimuleringspas (bijv. een jongerenpas) in het leven geroepen voor een Gezamenlijk met de gemeente Waadhoeke wordt ingezet op een pilot voor | periode van 2 jaar.

Deze pas biedt jongeren een tegoed van €200 om deel te een extra, late zaterdagavondtrein tussen Leeuwarden en Harlingen Haven, | nemen aan sportieve, culturele of andere activiteiten. als aanvulling op de bestaande concessie. Het doel is verbeteren van de bereikbaarheid en het versterken van sociale en economische participatie. | 6c Omroep Zilt Omroep Zilt ontvangt extra financiering vanuit het Rijk voor het aanstellen van 4a Expeditie Harlingen | professionele verslaggevers c.q. journalisten. De rijksbijdrage die de gemeente Voor de tijdelijke voortzetting en verdere uitwerking van Expeditie Harlingen is in | via VNG voor de streekomroep ontvangt is niet toereikend voor de huidige 2028 en 2029 jaarlijks €100.000 beschikbaar. In deze periode wordt onderzocht of | exploitatiekosten, die door de groei van het personele bestand sterk zijn en op welke wijze het initiatief na 2029 kan worden voortgezet. Centraal staat de | toegenomen. mogelijke ontwikkeling van een slechtweervoorziening die het maritieme verhaal | De financiering voor lokale omroepen zou vanaf 2027 overgenomen worden door van Harlingen beleefbaar maakt en als uitvalsbasis kan dienen voor het aanbod in | het Rijk. Dit is door landelijke besluitvorming uitgesteld naar 1 januari 2028. Voor de stad en de havens.

| het kalenderjaar 2027 wordt daarom opnieuw een aanvullend bedrag van €10.000 De middelen voor 2028 en 2029 hebben een incidenteel karakter en geven | gevraagd om de kosten van het onderhoud en behoud van de studio in Harlingen uitsluitend dekking voor de tijdelijke voortzetting en uitwerking in deze jaren. | te financieren. Een voorstel voor voortzetting na 2029 wordt, inclusief de inhoudelijke evaluatie, organisatievorm, structurele lasten, dekking en uitvoeringscapaciteit, afzonderlijk | 6d Jonge Makersfonds aan de raad voorgelegd. | Voor het Jonge Makersfonds wordt in de periode 2027 tot en met 2029 jaarlijks €10.000 beschikbaar gesteld. Het fonds is bedoeld om in deze afgebakende 4b Procesbegeleider regionale samenwerking | periode culturele initiatieven van jonge makers en talenten in Harlingen te De samenwerkingsverbanden zoals de regiodeal en de NPVR zijn van | stimuleren. Aanvragen worden beoordeeld aan de hand van vooraf vastgestelde wezenlijk belang voor de regio, de leefbaarheid en het voorzieningenniveau | criteria, waaronder vernieuwing en maatschappelijke meerwaarde. binnen gemeente Harlingen. De regiodeal heeft reeds aan veel Harlinger | De regeling heeft vooralsnog een tijdelijk karakter en eindigt financieel na 2029. 121 In 2029 wordt de werking van het fonds geëvalueerd. Eventuele voortzetting vanaf | 8b.

Behoud functies Frisius en Noorderbreedte 2030 vraagt een afzonderlijk raadsbesluit, waarbij ook de structurele dekking | De voorgenomen herontwikkeling van het terrein van zorgvoorzieningen (locatie wordt betrokken. | Frisius/Noorderbreedte) maakt onderdeel uit van een bredere gebiedsontwikkeling in het gebied Pollendam/Achlumerdijk. Beide zorgaanbieders gaan door 6e Aanleg bos | wijzigingen in de zorgsector de huidige locaties herontwikkelen. Noorderbreedte Het betreft hier een verkenning van de locatie tussen de N31 en Byniastate en | heeft aangegeven dat zij nieuw gaan bouwen, op een andere locatie dan de partners voor nieuwe bosaanplant. Er wordt contact gezocht met provinciale | huidige. Binnen nu en vier jaar wil Noorderbreedte gebruik kunnen maken van natuurorganisaties en grondeigenaren om kansen voor bosontwikkeling in beeld | de nieuwbouw. De gemeente moet in deze haar rol bepalen: faciliterend, ruimte te brengen. In deze fase wordt de inzet beperkt tot het faciliteren van initiatieven | en planologisch mogelijk maken dan wel actief, grondposities en investeringen. en verkennen van subsidiemogelijkheden, gezien de verkennende status en | Diverse scenario’s zijn denkbaar met elk verschillende financiële gevolgen. De afhankelijkheid van externe financiering.

Als er concrete mogelijkheden ontstaan | bestuurlijke keuze ligt in het kiezen van een ontwikkelrichting en de rol van de (bijvoorbeeld via een natuur- of klimaatfonds van het Rijk), zal dit leiden tot een | gemeente bij de toekomst van dit zorglocatiegebied. voorstel aan de raad. 9a Opknappen Oosterpark 7a Evaluatie de Dienst | Voor de integrale aanpak van Oosterpark is in de begroting een incidenteel budget Gezamenlijk met de partnergemeenten (Waadhoeke, Vlieland, Terschelling) is | opgenomen van €500.000 in 2028, €500.000 in 2029 en €1.000.000 in 2030. De afgesproken een evaluatie van De Dienst te laten uitvoeren door een onafhankelijk | aanpak richt zich op de samenhang tussen leefbaarheid, woonkwaliteit, openbare onderzoeksbureau. Het doel is om inzicht te krijgen in de effectiviteit, de | ruimte en sociale samenhang. taakverdeling, het mandaat en de kwaliteit van de samenwerking. De evaluatie | De opgenomen bedragen vormen een financieel kader voor de voorbereiding onderzoekt optimaal welke taken het beste lokaal door de gemeente Harlingen zelf | en gefaseerde uitvoering. Voordat tot uitvoering wordt overgegaan, wordt kunnen worden uitgevoerd en welke taken juist gebundeld of gezamenlijk blijven | een uitgewerkt programmaplan aan de raad voorgelegd. Daarin worden het via De Dienst.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://harlingen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/bdbc26bf-a2c1-4bbd-9b4c-e056e26f8c33?agendaItemId=e67961b0-8034-4d3c-ad96-2b6a386142d4