Stedin - jaarverslag 2021.pdf
Tekst van het document
Veerkrachtig vooruit Jaarverslag 2021
Inhoudsopgave
2
Waardecreatie als basis
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Inhoud Waardecreatie als basis Verslag raad van bestuur 6
Veerkrachtig vooruit 8 Jaaroverzicht 2021
10 Over ons 10 Profiel 11 Activiteiten Stedin Groep 14 2021 in cijfers 15 Strategie 15 Ontwikkelingen in samenleving en energiemarkt 18 SWOT-analyse 19 Missie, visie en strategie 21 Stakeholders en materialiteit 22 In gesprek met: Manon van Beek & Koen Bogers 23 Resultaten 23 Beter netbeheer Leveringszekerheid Betaalbare en efficiënte dienstverlening Klanttevredenheid In gesprek met: Annette Ottolini & Trudy Onland 34 Energietransitie mogelijk maken Stakeholderdialoog en omgeving Investeringen in onze netten Slimme netten, datatechnologie en innovatie In gesprek met: Guido Frenken & David Peters 54 Duurzame bedrijfsvoering Veiligheid en security Goed werkgeverschap Positieve impact op mens en milieu Financieel, economische prestaties In gesprek met: Jan-Willem van den Beukel & Danny Benima 83 Financieel resultaat 86 Resultaten niet-gereguleerde activiteiten 88 Wat hebben we geleerd 89 Waar we in 2022 op inzetten
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Verslag raad van commissarissen 111 Verslag raad van commissarissen 116 Remuneratierapportage over 2021
Jaarrekening 2021 119 Jaarrekening 120 Geconsolideerde winst-en-verliesrekening 121 Geconsolideerd overzicht van gerealiseerde en nietgerealiseerde resultaten 122 Geconsolideerde balans 123 Geconsolideerd kasstroomoverzicht 124 Geconsolideerd mutatieoverzicht groepsvermogen 125 Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 192 Enkelvoudige winst-en-verliesrekening 193 Enkelvoudige balans 194 Toelichting op enkelvoudige jaarrekening
Overige gegevens 199 Statutaire winstbestemming 200 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
Aanvullende informatie 210 Vijfjarenoverzicht 212 Overige niet financiële informatie Detailinformatie medewerkers Detailinformatie CO2-uitstoot 215 Materiële vaste activa naar activiteiten 216 Verslaggevingsbeleid 218 Connectiviteit, KPI's en doelstellingen 222 Sustainable Development Goals 223 Het meten van impact 227 Proces materialiteitsanalyse 228 Interactie met onze omgeving 231 GRI Index 237 Begrippenlijst 241 Disclaimer
Disclaimer uitgeprinte PDF Deze kopie van het jaarverslag van Stedin Holding N.V. over het boekjaar 2021 is niet de versie die is opgesteld in overeenstemming met de ESEF vereisten zoals opgesteld door de Europese Commissie in de Regulatory Technical Standard op ESEF. De ESEF rapportage is beschikbaar op https://jaarverslag.stedingroep.nl. Bij een verschil prevaleert de ESEF rapportage.
90 Governance 90 Corporate Governance 99 Risicomanagement 108 In control-verklaring
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
3
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Waardecreatie als basis Als publiek bedrijf vinden we het belangrijk te rapporteren op basis van de toegevoegde waarde die wij hebben voor de samenleving. Het waardecreatiemodel staat dan ook centraal in ons jaarverslag. Uitgangspunten zijn transparantie, de dialoog met onze stakeholders en de impact en toegevoegde waarde van onze activiteiten op de korte en de langetermijn. Vanuit onze strategische speerpunten maken we samen werk van een leefwereld vol nieuwe energie. Ons waardecreatiemodel laat zien hoe we dit doen. Aan de hand van de zes vormen van waarde ofwel ‘kapitalen’ van het International Integrated Reporting Council (IIRC) beschrijven we tot welke resultaten onze activiteiten leiden, en welke waarde we daarmee creëren voor onze stakeholders. • Input: dit zijn de bouwstenen die we nodig hebben voor ons werk. Van financiering tot gasleidingen en van inzicht in onze netten tot onze medewerkers.
• Ons organisatiemodel: onze strategische pijlers en materiële onderwerpen laten zien hoe we deze bouwstenen inzetten voor het realiseren van onze missie. • Output: de resultaten van ons werk zijn bijvoorbeeld de gerealiseerde CO2-reductie, leveringsbetrouwbaarheid en medewerkerstevredenheid. • Impact: onze impact omvat de waarde die we toevoegen (zowel positief als negatief) voor onze stakeholders en in de vorm van bijdragen aan de mondiale doelen (de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties). We maken onze waardecreatie steeds verder meetbaar. Dit helpt ons in het identificeren van dilemma’s én in het sturen op betere oplossingen. Zie voor meer informatie over impactmeten en onze resultaten over het afgelopen jaar 'Het meten van impact'.
Leeswijzer In het eerste deel van het jaarverslag hebben we het over onze positie in de energieketen, onze activiteiten, strategie en de ontwikkelingen in de samenleving en energiemarkt. In het tweede deel lichten wij onze resultaten toe op onze materiële onderwerpen aan de hand van onze drie strategische speerpunten: 1. Beter netbeheer 2. Energietransitie mogelijk maken 3. Duurzame bedrijfsvoering Daarna volgen de hoofdstukken: Governance, Verslag van de raad van commissarissen, Jaarrekening en de Overige en aanvullende informatie.
4
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Waardecreatiemodel
Input
Ons organisatiemodel
Output
Strategische speerpunten en Materiële onderwerpen
Resultaten
Financieel kapitaal: Stedin Groep heeft een publieke taak en heeft 44 gemeenten als aandeelhouders. Wij gaan verstandig en efficiënt met ons maatschappelijk kapitaal om. In 2021 hebben we € 687 miljoen geïnvesteerd.
Leveringszekerheid Betaalbare en efficiënte dienstverlening Klanttevredenheid
Beter netbeheer
Uitvalduur elektriciteit 19 minuten Uitvalduur gas 29 seconden Efficiencyverbetering gerealiseerd in
2021 (Opex en Capex): 22 miljoen Klantgemak 75%
Geproduceerd kapitaal: Stakeholderdialoog en omgeving Investeren in infrastructuur
Intellectueel kapitaal: Energietransitie mogelijk maken
Slimme netten, datatechnologie en innovatie
Door te innoveren en met partners nauw samen te werken maken we de energietransitie mogelijk. Stabiliteit van
klantvraagvoorspellingen 70%
12.484 gasverwijderingen voor
verduurzaming gerealiseerd
Klanten Doordat klanten dag en nacht de beschikking hebben over energie:
Bijdragen aan mondiale doelen VN Sustainable Development Goals
dragen we bij aan het welzijn van onze klanten
en maken we hun leven comfortabeler;
stellen we zakelijke klanten in staat om zich
economisch te ontwikkelen;
stellen we klanten in staat om hun eigen
Omgeving Beschikken over energie heeft grote maatschappelijk waarde. De huidige energiemix heeft negatieve impact op milieu en klimaat, waarin wij als netbeheerder een gedeelde verantwoordelijkheid hebben. Daarom – en vanuit onze taak - maken wij werk van de energietransitie. Voor onze eigen activiteiten minimaliseren wij impact door: het voeren van duurzaam inkoopbeleid,
Menselijk kapitaal: Onze 4.194 (interne) medewerkers zetten zich dag en nacht in om klanten te voorzien van energie. We streven naar aantrekkelijk werkgeverschap en een vitale inclusieve organisatie, waarin we iedereen gelijke kansen bieden en ontwikkeling stimuleren.
Veiligheid en security Goed werkgeverschap Positieve impact op mens en milieu
Sociaal kapitaal: We hebben een centrale rol in de energieketen. Samen met onze stakeholders maken we onderdeel uit van de energietransitie. Dit doen we met 16 accountmanagers en 9 gebiedsregisseurs.
Waarde die we toevoegen
duurzaam opgewekte energie terug te leveren.
Met onze 57.573 km aan elektriciteitskabels en 28.165 km aan gasleidingen voorzien we ruim 2,3 miljoen particuliere en zakelijke klanten van hun energievoorziening, dag en nacht.
Om de energietransitie mogelijk te maken, hebben we inzicht nodig in onze netten. Hierdoor weten we beter waar we moeten investeren in infrastructuur en/of moeten inzetten op innovatieve oplossingen.
Door onze kerntaken steeds beter uit te voeren, maken we werk van beter netbeheer.
Impact
Duurzame bedrijfsvoering
Financiële, economische prestaties
Als ambassadeurs van de energietransitie streven we naar een duurzame bedrijfsvoering. LTIR: 0,54 Medewerkerstevredenheid: betrokken
7,8 en bevlogen 7,6
Reductie CO2-uitstoot bedrijfsvoering
(excl. gasnetverliezen) -45% FFO/Netto schuldpositie: 11,3%
verduurzaming van onze stations, het stimuleren van circulariteit en herstel van biodiversiteit; te sturen op reductie van CO2- en fijnstofuitstoot; overlast bij werkzaamheden te beperken.
Medewerkers We dragen bij aan het welzijn van medewerkers door: inkomen en ontwikkelmogelijkheden; goed werkgeverschap met aandacht voor veilig
werken.
Natuurlijk kapitaal: Voor onze bedrijfsvoering hebben we 478.959 m3 gas en 6.437.457 kWh elektriciteit verbruikt. Met ons wagenpark hebben we 2.382.597 liter brandstof verbruikt. We zijn op weg naar een klimaatneutrale bedrijfsvoering in 2030. We richten ons op de gebieden waar wij de meeste impact hebben. Daarover zijn we ook met leveranciers in gesprek.
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Aandeelhouders Aandeelhouders kunnen erop rekenen dat we: investeren in (duurzame) assets; streven om dividend uit te keren; partner zijn in de energietransitie.
5
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Veerkrachtig vooruit Veerkrachtig vooruit 2021 was een jaar waarin we de nodige uitdagingen hadden, niet alleen met Covid-19, maar ook met het mogelijk maken van de energietransitie en de financiering hiervan. De manier waarop we daaraan werken en de mooie resultaten die we boeken, laat zien dat we veerkrachtig zijn. Dat we de blik richten op de toekomst. Onverminderd werken wij aan onze doelen en bewegen we vooruit. Als mensen en als organisatie.
De raad van bestuur van Stedin Groep. Van links naar rechts: David Peters, Koen Bogers, Danny Benima en Trudy Onland.
6
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Voorwoord van de CEO ‘Waarom duurt het allemaal zo lang?’ klaagde een bewoner tegen een van onze monteurs die in diens portiek bezig was de oude juten bedrading te vervangen. Een tijdrovend karwei. De monteur, die werkte volgens ons vaste protocol, krabde eens achter z’n oren. Ja, misschien kon het inderdaad wel sneller. Hij bedacht in zijn vrije tijd een nieuwe manier en die werkte. Zijn manier was vijf keer sneller. En bleek nog betrouwbaarder ook. Zomaar een voorbeeld uit de dagelijkse praktijk hoe onze mensen het verschil maken en hoe we veerkrachtig vooruit komen – het thema van dit jaarverslag en essentieel bij de stappen die we nu zetten. In juni van 2021 ben ik aangetreden als CEO. Wat ik vond is een trots bedrijf met veel vakmanschap. Een bedrijf dat terecht werkt volgens vaste protocollen. Improviseren is meestal niet wenselijk omwille van de veiligheid. Aan veiligheid zullen we dan ook nooit tornen: veiligheid en betrouwbaarheid staan bij ons op een heel hoog niveau. Dat gaat niet vanzelf en daar houden we continu aandacht voor. Tegelijkertijd vraagt de energietransitie ook om flexibiliteit, om gedurfde keuzes, om buiten de gebaande paden te treden. Het is onze taak om binnen de wettelijke mogelijkheden een goede balans te vinden tussen het net betrouwbaar houden en het te ontwikkelen. Alleen dan komen we vooruit en kunnen we tegemoet komen aan de klantvraag.
De afgelopen jaren hebben we veel geïnvesteerd om onze netten slim te kunnen besturen. We hebben hierin de eerste stappen gezet en willen versnellen om de vruchten eerder te kunnen plukken. Met een net dat de groeiende vraag aan kan. Veerkrachtig vooruit geldt zeker ook voor het hoofdonderwerp in 2021: de energietransitie. Ondanks de coronacrisis, stond de energietransitie weer volop in de schijnwerpers. Voor het eerst vond er dit jaar op ons Stedin-net congestie
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
plaats. Het is een onderwerp dat veel van onze aandacht vraagt en we doen er alles aan om die congestie binnen de perken te houden. Positief waren de ontwikkelingen rond de financiering, waarin we flinke stappen hebben gezet. We zijn dankbaar voor het vertrouwen dat we hebben gekregen van onze aandeelhouders. Met hen willen we de komende jaren kijken hoe we de financiële uitdagingen van de energietransitie het hoofd bieden. Want linksom of rechtsom zijn er meer middelen nodig om de klimaatdoelstellingen te halen. Als we niet genoeg geld hebben en wanneer er niet meer ruimte en flexibiliteit komt vanuit wet- en regelgeving, kunnen we het tempo van de energietransitie simpelweg niet bijhouden. Wat ons betreft is dat een onwenselijke situatie. Naast middelen zijn er ook genoeg goede professionals en beschikbare materialen nodig. Om dit alles te realiseren, hebben we de hulp nodig van anderen. Sámen veerkrachtig vooruit is dus vooral het devies. Met overheden, met marktpartijen, met klanten. Alleen samen zorgen we ervoor dat er voldoende financiering is, dat (vergunnings)trajecten vlot verlopen en dat we een zo goed mogelijke service bieden aan onze klanten. Naast de energietransitie is er binnen Stedin nog een belangrijke transitie gaande: de integratie van DNWG op 1 januari 2022. Vanaf die dag kleurde Zeeland geel, wordt Enduris Stedin en zijn we één grote Stedin Groep.
De voorbereidingen hiervoor zijn tot dusver soepel verlopen, daar mogen we trots op zijn. Ik hoop dat we over en weer van elkaar blijven leren. We heten onze collega's uit Zeeland dan ook van harte welkom! Dit jaar zijn er al enorme stappen gezet om veerkrachtig vooruit te komen; 2022 zie ik dan ook met veel vertrouwen en energie tegemoet. Namens de raad van bestuur, Koen Bogers
Terminologie Waar we in dit verslag spreken over ‘wij’, de 'netwerkgroep' of ‘Stedin Groep', hebben wij het over Stedin Holding N.V. en haar dochterondernemingen. Met ‘Stedin’ verwijzen we naar Stedin Netbeheer. Met 'DNWG Groep' verwijzen we naar de dochterondernemingen Enduris Netbeheer en DNWG Infra.
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
7
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Jaaroverzicht 2021
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
23 maart - Stedin Groep geeft met succes een eeuwigdurende achtergestelde hybride obligatie van € 500 miljoen uit.
1e kwartaal 4 februari - De 'Systeemstudie Energie-infrastructuur ZuidHolland' geeft een breed beeld van de toekomstige energievoorziening: van woningen tot industrie, van energievraag tot aanbod. Opdrachtgevers Stedin, Havenbedrijf Rotterdam en Provincie Zuid-Holland namen de studie in ontvangst.
26 april - Met de nieuwe Stedin Gebiedsanalysetool ondersteunt Stedin gemeenten bij de warmtetransitie. De tool berekent het optimale alternatief om woningen zonder aardgas te verwarmen.
2e kwartaal 25 Juni – De aandeelhouders van Stedin Groep versterken het vermogen van het netwerkbedrijf met € 200 miljoen in de vorm van cumulatief preferente aandelen. Om alle investeringen in de energietransitie te kunnen blijven doen en onze netten te onderhouden is versterking van het eigen vermogen van Stedin nodig. 1 juli - De Regionale Energiestrategieën zijn opgeleverd. De plannen hebben forse impact op het elektriciteitsnet. Het afgesproken klimaatdoel voor duurzame opwek op land is haalbaar als alle partijen nu starten met de uitvoering.
24 februari - De raad van commissarissen heeft Koen Bogers tot nieuwe CEO en Trudy Onland tot nieuwe COO benoemd van Stedin Groep. Koen Bogers (51) volgt daarmee Marc van der Linden op die per 1 juni zijn functie neerlegt. Trudy Onland (46) volgt Judith Koole op. 16 maart - Aan de noordzijde van de Vlissingse haven is op één dag anderhalve kilometer aan buizen onder de Quarleshaven in het Sloegebied gelegd. Met deze ondergrondse stroomsnelweg kunnen nieuwe zonne- en windenergieprojecten aangesloten worden op het elektriciteitsnet.
16 juli -208 technische talenten die in 2021 door onze Bedrijfsschool zijn opgeleid, namen hun felbegeerde MBOdiploma in ontvangst.
3e kwartaal 2 september - Stedin start de bouw van een extra verdeelstation op het bedrijventerrein Dordtse Kil. Door de snelle ontwikkeling van grote zonnedaken op bedrijfshallen in het gebied is de maximale capaciteit van het elektriciteitsnet bereikt. Om de capaciteit te vergroten is een extra station nodig dat naar verwachting in 2025 gereed is.
8
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
20 september - De ACM publiceert haar methodebesluiten voor de regionale netbeheerders en TenneT. De netbeheerders hebben aangedrongen op aanpassing van het bestaande reguleringsmodel omdat dit onvoldoende aansluit bij de taken van de netbeheerders in het faciliteren van de energietransitie. Ondanks een aantal duidelijke tegemoetkomingen van de ACM, voorzien deze besluiten nog onvoldoende in wat nodig is. 1 oktober - Stedin is uitgeroepen tot 'Vitaalste Vakbedrijf 2021'. Met deze verkiezing zet WENB organisaties in het zonnetje die veel inspanningen leveren om hun werknemers op fitte en vitale wijze inzetbaar te houden voor werk.
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
12 oktober - Een complexe middenspanningsstoring in de gemeente Stichtse Vecht zorgde ervoor dat 5.420 klanten zonder stroom zaten. De storing duurde ruim 13 uur. De oorzaak was een defecte kabel. 28 oktober - Onze CFO, Danny Benima ondertekent de charter Diversiteit in Bedrijf van de SER. We willen dat ons werknemersbestand net zo divers is als onze leefwereld, waarbij wij zichtbare en onzichtbare verschillen tussen medewerkers erkennen en respecteren. 1 november - We betrekken de samenleving steeds meer bij investeringen in het energiesysteem. Ons concept-investeringsplan 2022 wordt gepubliceerd, zodat landelijke en regionale partijen hun vragen en opmerkingen hierover met ons kunnen delen. De investeringen zijn nodig om ons net op het huidige hoge peil te houden en om de complexe opgave van de energietransitie te realiseren. 9 november - Stedin Groep geeft voor de tweede keer met succes een groene obligatie uit. De € 500 miljoen die hierdoor ter beschikking komt is gekoppeld aan investeringen die Stedin Groep doet in duurzame projecten.
4e kwartaal 12 oktober - Het hoogspanningsnet in Utrecht bereikt de grens voor teruglevercapaciteit. Daardoor is tijdelijk geen ruimte voor nieuwe aanvragen voor het transport van groene stroom van bijvoorbeeld wind- of zonneparken of grote zonnedaken. TenneT gaat de komende jaren het netwerk aanpassen om meer ruimte te maken op het net, onder andere door het plaatsen van slimme transformatoren.
4 december - Nieuwsuur maakt een item over personeelstekorten in de energietransitie. Bij onze Bedrijfsschool komen ze kijken wat wij doen in het opleiden van technisch personeel. Koen Bogers: 'Het werkpakket is verdubbeld ten opzichte van 5 jaar geleden'. Er moet volgens Stedin een masterplan komen om jongeren naar techniek 'te krijgen'.
31 december - De laatste dag dat de Zeeuwse netbeheerder de naam Enduris draagt. Stedin Groep nam in 2017 Enduris en de energienetwerkactiviteiten van DNWG over. De samenwerking is zo ver dat we vanaf nu gezamenlijk stafdiensten en netbeheeractiviteiten uitvoeren onder één naam: Stedin.
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
9
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Over ons Profiel Ruim 2,3 miljoen particuliere en zakelijke klanten rekenen op Stedin Groep voor hun energievoorziening, dag en nacht. We zijn er trots op dat onze netten een leveringsbetrouwbaarheid hebben van 99,9964%. Stedin Groep in de energieketen De elektriciteits- en gasnetten vormen een belangrijke schakel in het energiesysteem. Stedin en Enduris, de netbeheerders binnen Stedin Groep, zijn verantwoordelijk voor de regionale distributie van elektriciteit en gas. We werken samen met andere partijen die onderdeel zijn van de energieketen: de producenten van elektriciteit en gas, TenneT en Gasunie die zorgen voor de landelijke distributie van elektriciteit en gas, onze leveranciers, de andere regionale netbeheerders en de organisaties die toezien op de betrouwbaarheid, betaalbaarheid, veiligheid en duurzaamheid van onze energievoorziening. Onze klanten produceren ook steeds vaker zelf duurzame energie die ze terugleveren aan ons net. Zo zijn we
10 Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
samen onderdeel van een belangrijke maatschappelijke verschuiving naar een schone economie die gebaseerd is op hernieuwbare bronnen. Stedin Groep is een publieke organisatie waarvan de aandelen in handen zijn van 44 gemeenten. Met onze aandeelhouders en andere stakeholders werken we samen om de energietransitie te realiseren. Stedin Groep opereert en is gevestigd in Nederland. We voeren als netbeheerder gereguleerde activiteiten uit en daarnaast als groep enkele niet-gereguleerde activiteiten met een sterke relatie tot de energie-infrastructuur. Ons hoofdkantoor is gevestigd op Blaak 8, 3011 TA in Rotterdam. Ons verzorgingsgebied We beheren en onderhouden de energienetten in een groot deel van de Randstad, Utrecht en Zeeland. Binnen ons gebied wonen zo'n 5,5 miljoen mensen en vallen drie van de vier grootste steden van Nederland, de Rotterdamse en Zeeuwse haven en grote industrie en glastuinbouw. Ook hoort een deel van Noord-Holland en Friesland erbij.
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Activiteiten Stedin Groep Stedin Groep concentreert zich op alle activiteiten die samenhangen met het aanleggen, beheren en onderhouden van energienetten. Daarnaast faciliteren wij de energiemarkt.
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
verbruik en terugleveren van energie door klanten. Hierdoor kunnen klanten zorgeloos wisselen van energieleverancier, hebben zij inzicht in hun energieverbruik en is het eenvoudig om energie terug te leveren. Energieleveranciers zijn met onze meetgegevens in staat om de juiste facturen te versturen naar hun klanten.
Niet-gereguleerde activiteiten Netbeheer Stedin en Enduris zijn tot 31 december 2021 de twee onafhankelijke netbeheerders binnen Stedin Groep. Zij opereren naast vijf andere regionale netbeheerders in een gereguleerde markt. Iedere regionale netbeheerder is een monopolist binnen zijn verzorgingsgebied. Regulering houdt in dat de taken die de netbeheerders uitvoeren in de Nederlandse wetgeving zijn vastgelegd en dat de tarieven die ze daarvoor mogen vragen, bepaald worden door de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Het reguleringsmodel stimuleert netbeheerders door middel van een benchmarkvergelijking om zo goed mogelijk te presteren op het gebied van efficiëntie en kwaliteit.
Stedin Stedin realiseert als netbeheerder een veilige, betrouwbare en betaalbare energievoorziening voor haar ruim 2 miljoen klanten. Bij Stedin werken 4.331 medewerkers. Dit zijn 3.651 interne medewerkers (man: 3.003; vrouw: 648), en 680 externe medewerkers (man: 532; vrouw: 148).
Een niet-gereguleerde activiteit wordt alleen in ons portfolio opgenomen als de activiteit aantoonbaar waarde toevoegt voor efficiënt netbeheer, als er in de markt een leemte bestaat en als Stedin Groep uniek gepositioneerd is voor het uitvoeren van deze activiteit. Daarnaast geldt er een minimale rendementseis voor wat betreft investeringen in niet-gereguleerde activiteiten en zijn eventuele partners in deze activiteiten voldoende betrouwbaar, integer, van goede naam en kredietwaardig. De niet-gereguleerde activiteiten dragen voor 3,3% bij aan de omzet (2020: 3,6% / 2019: 5,1%).
NetVerder Wettelijk is bepaald dat gereguleerde activiteiten voor gas en elektriciteit niet onder dezelfde vlag uitgevoerd mogen worden als voor andere energie-infrastructuren (zoals stoom, biogas, CO2 en warmte). Daarom zijn deze activiteiten in 2019 ondergebracht in een zelfstandig merk binnen Stedin Groep; NetVerder. NetVerder stimuleert de energietransitie met het
Enduris Binnen DNWG Groep (Enduris en DNWG Infra) beheert netbeheerder Enduris het energienet voor zo'n 200.000 Zeeuwse huishoudens en bedrijven. Bij DNWG Groep werken 635 medewerkers. Dit zijn 537 interne medewerkers (man: 451; vrouw: 86), en 98 externe medewerkers (man: 70, vrouw 28). Faciliteren energiemarkt Het hoort bij onze maatschappelijke rol om als netbeheerder en onafhankelijke partner van marktpartijen (energieleveranciers) de vrije energiemarkt te faciliteren. Dat houdt onder andere in dat onze elektriciteits- en gasnetten onder gelijke voorwaarden toegankelijk zijn voor iedere energieleverancier. Consumenten hebben een vrije keuze in hun energieleverancier. De concurrentie die hierdoor ontstaat, zorgt voor scherpe energieprijzen. Daarvan profiteert de consument.
Gas Stedin Elektriciteit en gas Stedin
Netbeheerders administreren het energiesysteem. Dit betekent dat wij de marktpartijen inzicht geven in het
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Elektriciteit en gas Enduris
11
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
ontwikkelen, realiseren en onderhouden van energieinfrastructuren voor warmte, stoom en biogas. Ook verdiept NetVerder zich in onafhankelijk transport en distributie van andere nieuwe energievormen en –dragers. NetVerder is een zelfstandig onderdeel van Stedin Groep. Bij NetVerder werken 7 medewerkers. Dit zijn 6 interne medewerkers (man: 6; vrouw: 0), en 1 externe medewerker (man: 1, vrouw: 0).
DNWG Infra Binnen DNWG Groep is DNWG Infra de serviceprovider die de elektriciteits- en gasnetwerken aanlegt en onderhoudt in Zeeland, in opdracht van Enduris. Daarnaast voert DNWG Infra onderhoud en beheer uit aan de aan haar toevertrouwde netwerken van andere netbeheerders (bijvoorbeeld voor Evides Waterbedrijf, Stedin en TenneT) en van industriële klanten. De commerciële meetdienst TUMS is op 1 augustus verzelfstandigd en per 10 februari 2022 verkocht aan Censo. Censo is per 1 januari 2022 de nieuwe eigenaar van TUMS Meetdiensten.
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
telecommunicatienetwerk voor het uitlezen van meetgegevens van de slimme meter en voor het communiceren met smart-grid toepassingen. Hiermee kunnen we meetgegevens aanleveren aan marktpartijen en energiestoringen verkorten en voorkomen.
TensZ TensZ B.V. is de gezamenlijke organisatie van TenneT en Stedin voor beheer en onderhoud van hoogspanningsnetten. Beide partijen zijn voor 50% aandeelhouder.
TeslaN TeslaN B.V. is de gezamenlijke serviceprovider op het gebied van beheer en onderhoud van hoogspanningsnetten van TenneT en Enduris. Beide partijen zijn voor 50% aandeelhouder. Als onderdeel van de integratie van Stedin Groep en DNWG Groep fuseren TensZ en TeslaN op 1 januari 2022 tot één organisatie die verder gaat onder de naam TensZ.
Stichting Zeeuwse Publieke Belangen De Stichting Zeeuwse Publieke Belangen is een unieke samenwerking tussen de Provincie Zeeland, de Zeeuwse gemeenten en Stedin Groep. De stichting is opgericht om de afspraken in het kader van de verkoop van DNWG aan Stedin Groep over onder andere werkgelegenheid, energievoorziening en energietransitie te borgen. Om de energietransitie in Zeeland te stimuleren stelt de stichting budget beschikbaar. Een overzicht van de initiatieven is te vinden op de site van de stichting.
Organogram Stedin Groep tot en met 31-12-2021
Joint ventures Voor specifieke activiteiten vormen we joint ventures met andere partijen.
Utility Connect Utility Connect B.V. is een joint venture met netwerkgroep Alliander. Dit bedrijf zorgt met een eigen draadloos
12 Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Organogram Stedin Groep vanaf 1-1-2022
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Stedin en DNWG één organisatie in 2022 - Samen sterker Stedin en DNWG zijn op 1 januari 2022 samen. Vanaf die datum voeren we gezamenlijk stafdiensten en netbeheeractiviteiten uit onder één naam: Stedin. De naam Enduris houdt dan op te bestaan. De uitvoeringsorganisatie blijft voorlopig regionaal georganiseerd. Ontwikkelingen in 2021 In de eerste helft van het jaar is bepaald welke functies de medewerkers van DNWG per 1 januari 2022 binnen Stedin krijgen. Medewerkers van de operationele afdelingen blijven voorlopig hun werkzaamheden in Zeeland uitvoeren onder de naam DNWG. Zij integreren op een later moment. De niet gereguleerde activiteiten van DNWG zijn dit jaar verder afgebouwd of verkocht. Zo zijn de transformatoren en commerciële activiteiten van Storing & Onderhoud verkocht aan Joulz Infradiensten B.V. Het draagvlak voor de integratie is nog steeds voldoende, zo blijkt uit twee vervolgenquêtes dit jaar onder medewerkers van DNWG. Natuurlijk willen medewerkers graag weten waar ze aan toe zijn. Op 1 november hebben zij een brief ontvangen met daarin de effecten van de overgang naar Stedin voor hun functie, salarisschaal en persoonlijke arbeidsvoorwaarden. Synergie Financieel moet de samenvoeging een voordeel van ruim € 100 miljoen opleveren over een periode van 8 à 10 jaar. Het resultaat vanaf 2018 tot en met 2021 is € 40 miljoen.
De grootste synergievoordelen behalen we als we daadwerkelijk één organisatie zijn. We realiseren deze voordelen door: • Operationele kosten te verlagen door werkwijzen en processen aan te passen, bijvoorbeeld door het uitbouwen van multidisciplinair werken; • Alle inkoopprocessen en aanbestedingen gezamenlijk uit te voeren; • Aanpassing van onderhouds- en vervangingstermijnen, gebaseerd op kennis en data van beide bedrijven; • Gezamenlijk gebruik te maken van fiscale en financiële regelingen op groepsniveau; • Dezelfde ondersteunende werkzaamheden voor Stedin en DNWG samen te doen. Afronding van de integratie De integratie van staven en netbeheer van DNWG in Stedin is 1 januari 2022 voor een belangrijk deel afgerond. DNWGmedewerkers zijn op 1 januari 2022 met al hun rechten en plichten over gegaan naar Stedin Groep. Hiervoor is een overgangsprotocol opgesteld dat ervoor heeft gezorgd dat arbeidsvoorwaarden vanaf die datum voor alle huidige en toekomstige Stedin-medewerkers gelijkwaardig en uniform zijn.
Het kantoor van DNWG in Goes is verbouwd, verduurzaamd en opgeleverd in de huisstijl van Stedin. Een mooie plek om te werken in het geïntegreerde bedrijf.
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
13
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
2021 in cijfers Beter netbeheer
Duurzame bedrijfsvoering
2021
2020
Uitvalduur
19
2020
Medewerkertevredenheid
26
Elektriciteit (in min)
29
2021
7,6
26
7,8
Gas (in sec)
Betrokkenheid
Klantgemak
Veiligheid LTIR
75%
8,0
Bevlogenheid
74%
0,54
8,1 0,40
Aantal bedrijfsongevallen met verzuim per miljoen gewerkte uren
Leveringsbetrouwbaarheid (in %)
Veiligheid RIF
99,9964
0,76
99,9951
0,70
Aantal arbeidsongevallen per 200.000 gewerkte uren
Groei verzwaren en verlichten kleinverbruikaansluitingen
Reductie CO2-uitstoot bedrijfsvoering
23%
-45%
*
-28%
Exclusief gasnetverliezen
Aantal ingevulde participatiebanen
94 Energietransitie mogelijk maken
2021
2020
Investeringen (mln)
€ 687
Financieel resultaat
2021
2020
Bedrijfsopbrengsten (mln)
€ 620
Elektrisch rijden
2.791
*
€ 1.279
€ 1.229
Solvabiliteit
2.012
45,6%
43,0%
Groei aantal kleinverbruikaansluitingen inclusief Enduris
Duurzame opwek zon (in MW)
600
Balanstotaal (mln)
*
€ 8.182
€ 7.572
Zonne-energie aangesloten in het jaar
Duurzame opwek wind (in MW)
69
FFO/Netto schuldpositie
*
Windenergie aangesloten in het jaar * Nieuw toegevoegd in 2021
14 Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
11,3%
12,0%
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Strategie Als netbeheerder van gas- en elektriciteitsnetten zorgen wij voor een vitale infrastructuur. Met een kleine 5.000 collega's staan we voor de taak om te investeren in de energietransitie en om de kwaliteit van onze netten op de langere termijn in stand te houden. Het overgaan op hernieuwbare bronnen zorgt voor nieuwe vragen en uitdagingen waarvoor oplossingen nodig zijn. Als we samen veerkrachtig vooruit gaan, lukt dat.
Ontwikkelingen in samenleving en energiemarkt Diverse ontwikkelingen hebben invloed op Stedin Groep. We beschrijven de belangrijkste invloeden die een rol spelen in onze strategische keuzes en bedrijfsvoering. De energietransitie versnelt merkbaar en het Klimaatakkoord krijgt invulling in de vorm van Regionale Energiestrategieën (RES), Cluster Energiestrategieën (CES), transitievisies warmte en andere plannen. Toch gaat het nog niet snel genoeg, en de politiek en beleidsmakers hebben dat beeld bevestigd op de klimaatconferentie in Glasgow afgelopen november. De Europese Unie heeft in 2021 haar doelen naar boven bijgesteld en streeft nu naar 55% netto vermindering van uitstoot van broeikasgas in 2030 ten opzichte van 1990. Daarvoor heeft de Europese Commissie het maatregelenpakket Fit for 55 gepresenteerd. Ook de Nederlandse overheid heeft in het regeerakkoord ambitieuzere doelen geformuleerd. In de Klimaatwet is 55% vermindering als doel opgenomen en in het beleid wordt uitgegaan van 60% reductie.
De sector We zien grootschalige duurzame opwek vorm krijgen op zee en land. Windparken op zee worden ontwikkeld met ‘aanlandingspunten’ op het hoogspanningsnet. Op land zien we wind- & zonneparken terugkomen in de RES. Het totale vermogen van zonnepanelen op daken van woningen is in 2021 bijvoorbeeld met 28% gegroeid. De gebouwde omgeving is en blijft een complex speelveld, gelet op de diversiteit van de gebouwen en van de stakeholders, maar ook vanwege de vaak hoge kostprijs voor verduurzaming. In het werkgebied van Stedin en Enduris heeft een ruime meerderheid van de gemeenten een transitievisie warmte, maar de stap naar het concretiseren in projecten moet vaak nog worden gezet. Een goed geslaagd voorbeeld is het Zeeuwse Uitvoeringsprogramma RES 1.0. In dit programma hebben we samen-
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
gewerkt met gemeenten, het Zeeuwse MKB, de provincie, maatschappelijke organisaties en het waterschap om prioriteiten te bepalen. Dit uitvoeringsplan beschrijft de doelen en projecten waar minimaal de komende twee tot drie jaar op ingezet wordt om in 2030 de klimaatdoelen te halen. Aan de industriële kant zijn we betrokken bij de CES van onder andere Rotterdam-Moerdijk en Terneuzen. Voor beide zijn er plannen met concrete projecten die de komende 5-7 jaar gerealiseerd worden. De impact hiervan is voor een belangrijk deel op het hoogspanningsnet van TenneT. Het deel dat voor op ons betrekking heeft, past vooralsnog binnen de scenario’s die we hadden voorzien. De impact van het regeerakkoord hierop zal nog moeten blijken. De toename in elektrisch vervoer is duidelijk merkbaar. De laadinfrastructuur groeit in hoog tempo en op meerdere plaatsen weten we met slim laden netverzwaringen te voorkomen of in ieder geval uit te stellen. Daarnaast zien we dat de elektrificatie van het (openbaar) busvervoer steeds meer vorm krijgt.
Netcapaciteit en spanningskwaliteit In 2021 is congestie opgetreden in de regio Middelharnis, op bedrijventerreinen in Dordrecht en in Utrecht. Deze laatste is veroorzaakt door de transportbeperking die TenneT ons oplegt vanwege capaciteitstekort in het hoogspanningsnet. Meer problemen met onze transportcapaciteit en spanningskwaliteit dreigen. We hebben daarom actief deelgenomen in het proces van het opstellen van de RES'en en doorrekeningen gemaakt om aan te geven waar we capaciteitsproblemen verwachten. We investeren nu en in de toekomst flink in netverzwaring om de plannen in de regio’s te faciliteren. Daarnaast zien we dat veel gemeenten inzetten op het benutten van dakoppervlakken om daar zonnepanelen te plaatsen. Wij denken dat een aantal zaken nodig is om de situatie de komende jaren beheersbaar te houden. Enerzijds het op rijksniveau programmeren en prioriteren van
15
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
duurzaamheidsontwikkelingen, om regie te houden op infrastructuur. Anderzijds is het van belang dat de kapitaalpositie van netbeheerders versterkt wordt om investeringen te kunnen blijven financieren. Ook is van belang dat systeem- en infrakosten aan het begin van duurzaamheidstrajecten worden meegenomen. Hiermee kan bijvoorbeeld in de SDE++-regeling rekening worden gehouden.
Wet- en regelgeving & Politiek Zowel op EU- als op landelijk niveau moeten de doelen en beleidsrichtingen de komende jaren verder concreet gemaakt worden. Het ministerie van Energie & Klimaat (voorheen Economische Zaken en Klimaat) heeft voor deze nieuwe wetgeving de Energiewet 1.0 opgesteld waarin ook meteen de Elektriciteits- en Gaswet worden samengevoegd. Deze is na formele consultatie nog steeds in ontwikkeling. Een impactanalyse van de Energiewet 1.0 heeft bevestigd dat deze wet praktisch alle processen van de netbeheerder in meer of mindere mate raakt. Implementatie vindt de komende jaren plaats. Een aangrenzende wet die nog in bewerking is, is de Wet Collectieve Warmte (WCW). Collectieve warmte in de vorm van warmtenetten is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Zeker in het verzorgingsgebied van Stedin Groep zijn warmtenetten op grote schaal een realistisch toekomstbeeld. Zij staan hoog op de agenda van meerdere gemeenten en kunnen bijdragen aan het oplossen van het elektriciteitstekort dat in een aantal regio’s speelt. Het besluit om een warmtetransportleiding tussen Rotterdam en Den Haag te realiseren geeft ook een impuls aan warmtenetten. Het is qua infrastructuur in Nederland enorm druk in de ondergrond en dat wordt steeds meer onderdeel van de maatschappelijke afwegingen in de energietransitie.
Dit kan leiden tot het verleggen en/of vervangen van bestaande infrastructuur. Stedin ziet dan ook de vitale infrastructuren van elektriciteit, gas en warmte op de lange termijn steeds meer naar elkaar toe groeien. Daarmee worden ook de aanleg en het beheer van warmtenetten logische taken voor een netwerkgroep. Gemeenten willen verruiming van de mogelijkheden en willen graag een model met onafhankelijk publiek netbeheer. Wij onderschrijven dit model: het is een goede optie en sorteert voor op een toekomst waarin energiedragers naar elkaar toegroeien. Er is nog veel onzekerheid rondom wet- en regelgeving. Enerzijds wordt door zowel de EU als het Rijk de doelen naar
16 Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
boven bijgesteld, anderzijds is er nog veel onduidelijk rondom de concrete uitwerking. Bijvoorbeeld over de verdeling van de kosten van de transitie en de exacte taken en verantwoordelijkheden rondom warmtenetten. De strategische impact daarvan op Stedin Groep is aanzienlijk. We houden in onze strategie rekening met verschillende scenario’s en dit beïnvloedt onze investeringsplannen. De doorlooptijden van projecten zijn te lang, met name door vergunningsprocedures. Ongeveer 70% van de doorlooptijd bestaat uit besluitvormingsprocedures. Dit heeft impact op de snelheid waarmee we de energietransitie mogelijk kunnen maken. Netbeheer Nederland heeft dit probleem meermaals aangekaart en in 2020 is een oproep gedaan om deze proceduretijd te halveren. In juni 2021 deden de netbeheerders een appèl op de formerende partijen om wet- en regelgeving aan te passen om verbouwing van het elektriciteitsnet te versnellen. In oktober stelden ze een ‘fast lane’ voor, voor versnelde afhandeling van procedures. In juni 2021 pleitte Ed Nijpels, voorzitter van het Klimaatakkoord, voor een ‘noodwet’. In juli 2021 is in de Tweede Kamer een motie ingediend om de doorlooptijden te versnellen.
Sociaaleconomische aspecten We hebben in 2021 ervaren dat een combinatie van geopolitieke factoren, het dichtdraaien van de gaskraan in Groningen en het achterblijvende tempo van verduurzaming een kwetsbaarheid heeft bloot gelegd. De betaalbaarheid van energie is onder andere door de verminderde beschikbaarheid van aardgas, onder druk komen te staan en er was sprake van marktverstoring door faillissementen. Particulieren kregen te maken met afsluiting door een failliete leverancier of energie-armoede. Door de hogere energieprijzen zijn ook de kosten voor onze netverliezen opgelopen. De inkoopstrategie voor netverliezen is het afgelopen jaar aangepast waardoor het risico hierop sterk is terug gebracht en geen strategische belemmering meer vormt. Verder zien we dat vergrijzing en schaarste aan technisch personeel een onverminderde uitdaging is en blijft. Dit geldt niet alleen voor ons, maar voor veel sectoren en daarmee is het een landelijk probleem waar we samen met alle partners aan moeten werken. Dat betekent samenwerken met onder andere het Rijk, met het beroepsonderwijs en binnen de sector. Inmiddels lijkt deze uitdaging voor de transitie een even grote uitdaging als het financieringsvraagstuk. Op dit moment hebben netbeheerders te kampen met schaarste aan materialen. Als we materiaal tekort komen, kan het gebeuren dat we vertraagd net-aanpassingen en
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
klantvragen uitvoeren, waardoor we een beperkende factor in de energietransitie zijn. De prijzen voor staal zijn het afgelopen jaar met ongeveer 70% gestegen, door onzekerheid over het voortbestaan van een aantal staalfabrieken en een toenemende vraag naar staal wereldwijd. Ook de prijzen voor koper stijgen naar verwachting door de toenemende vraag vanwege de energietransitie en verminderd aanbod van koper door beperkte mijnopeningen. Deze hogere prijzen maken onder andere dat we forse kostenstijgingen zien op onze projecten in een bandbreedte van 5% tot soms wel 80%. We blijven als Stedin deze wereldwijde tekorten op diverse grondstoffen monitoren. We focussen hierbij op onderlinge kennisuitwisseling met de sector en andere marktpartijen om te anticiperen op mogelijke materieeltekorten. Stedin wordt op dit moment nog niet hard geraakt door de materiaalschaarste, maar het vergt wel maximale inspanning om hierop te anticiperen. Covid-19 heeft in 2021 wederom impact gehad en dat verwachten we ook in 2022. Enerzijds is de strategische impact van het virus indirect: de transportvraag en de snelheid van de energietransitie wordt voor een groot deel bepaald door de economische groei en de impact van het virus daarop. Anderzijds is de impact direct en hebben we onze manier van werken aangepast.
Inmiddels is 50% thuiswerken voor kantoorpersoneel de nieuwe norm en heeft Stedin dit ‘hybride werken' vormgegeven in Stedin@work. Met dit beleid kan worden ‘meegeveerd’ met de dynamiek van het virus en tijdelijke aanscherping van landelijke maatregelen. Daarnaast heeft het virus invloed op de werkzaamheden buiten en bij klanten. Denk aan bijvoorbeeld de 1,5 meter-regel bij werkzaamheden en bezoek bij klanten. Onze bedrijfsprocessen en protocollen zijn hierop aangepast. Ook bracht Covid-19 met zich mee dat we uitdagingen hadden rondom de bezetting. Dit heeft onze operationele performance in 2021 niet structureel belemmerd.
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Technologie+ We zien dat een aantal technologieën volwassen worden en qua prijsstelling langzaam maar zeker bereikbaarder zijn voor consumenten en bedrijven. Voorbeelden hiervan zijn zonnepanelen, elektrische auto’s, (hybride) warmtepompen en slimme apparaten voor thuis (domotica). De beschikbaarheid van betrouwbare data is steeds belangrijker om technologieën goed te laten functioneren en om nieuwe transacties mogelijk te maken. Het vraagt om extra investeringen in onze elektriciteitsnetten en om realtime besturing van het net. Een slim te besturen net en een geïntegreerd energiesysteem hebben de toekomst. Daarbij kijken we natuurlijk ook vooruit naar aankomende innovaties op het gebied van systeemintegratie.
Natuurlijke omgeving Het Fit for 55-programma van de Europese Commissie is geen luxe maar noodzaak. Particuliere en zakelijke klanten en ook onze gemeentelijke aandeelhouders en investeerders hechten steeds meer waarde aan verduurzaming. We krijgen dan ook meer vragen over duurzame inpassing van infrastructuur in een steeds drukker wordende stedelijke omgeving.
Herijking strategie In 2021 zijn we gestart met een herijking van onze duurzaamheidsstrategie. Biodiversiteit is toegevoegd als strategisch thema en ook klimaatadaptie speelt een rol in de organisatie. We concretiseren dit onder andere in beleid voor verduurzaming van onze infrastructuur. Daarbij blijkt dat maatregelen vaak helpen om technische uitdagingen op te lossen, zoals hittestress.
17
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
SWOT-analyse
Onze SWOT-analyse laat zien waar voor Stedin de kansen en bedreigingen liggen. Deze hangen samen met de' Ontwikkelingen in samenleving en energiemarkt' die aan de basis liggen van onze strategie. De manier waarop we omgaan met de bedreigingen staat beschreven in het hoofdstuk Risicomanagement.
Sterkten
Kansen
Centrale positie in energielandschap
Strategische leveranciersrelaties aangaan
Leveringsbetrouwbaarheid Betrokken en bevlogen medewerkers
Ontwikkelen en inzetten van disruptieve technologieën en toepassing nieuwe energiedragers
Aantrekkelijke werkgever
Tariefstructuur van de toekomst
Kennis en expertise in energiesysteem
Voorspelbaarheid investeringen vergroten door betere klantvraagvoorspelling Integrale afweging bij investeringen maken tussen elektriciteit, gas of toekomstige energievormen Toekomstbestendig netbeheer door datagedreven voorspellingen en besluitvorming Effectiever en efficiënter worden door ketengericht te gaan werken
SWOTANALYSE Zwakten
Bedreigingen
IT/OT landschap van de toekomst
Cyberaanval met schade aan maatschappij en bedrijfsvoering
Beschikbaarheid en kwaliteit van data
Onzekerheid implicaties veranderende (E&G) wet- en regelgeving (NL en/of EU)
Verouderde assets Planning gasinvesteringen
Toenemende druk om op langetermijn de ‘A’-categoriecreditrating (bij S&P) in stand te houden
Hoeveelheid aansluit- en transportcapaciteit
Tekort aan technisch personeel op de arbeidsmarkt
Sturing op gedrag en cultuurwaarden
Drukte in de buitenruimte en in de ondergrond
18 Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Missie, visie en strategie Samen werk maken van een leefwereld vol nieuwe energie. Dat is onze missie. We zijn ervan overtuigd dat we de energietransitie mogelijk kunnen maken door ons te richten op onze kerntaken voor (toekomstig) netbeheer en met excellente dienstverlening aan onze 2,3 miljoen klanten. We richten ons daarbij op de volgende drie strategische speerpunten: beter netbeheer, energietransitie mogelijk maken en duurzame bedrijfsvoering.
Beter netbeheer We willen onze kerntaken steeds beter uitvoeren. Zodat we 365 dagen per jaar 24/7 energie leveren en tot de netbeheerders met de allerbeste netten van de wereld blijven behoren. Ook als de vraag naar elektriciteit blijft groeien en duurzame energie andere eisen aan ons net stelt. We willen bovendien dat de energie-infrastructuur zo betaalbaar mogelijk blijft: voor nu en voor de volgende generaties. En dat iedereen tevreden is over onze dienstverlening, van gezinnen tot de grootste bedrijven.
Energietransitie mogelijk maken We willen zorgen voor toekomstbestendige netten die mee kunnen in de energietransitie. Daarnaast delen we waar mogelijk onze netinformatie met andere partijen in de markt en met gemeenten. Dit helpt hen de juiste keuzes te maken om de energietransitie waar te maken. Want alleen samen kunnen we de energietransitie realiseren. We zien dat het tempo van onze investeringen en daarmee de hoeveelheid werk sneller oploopt, onder meer doordat de Europese klimaatambities omhoog zijn bijgesteld. Dit vraagt veel van de organisatie.
Duurzame bedrijfsvoering Als ambassadeur van de energietransitie streven we zelf ook naar een duurzame bedrijfsvoering. Met veilige werkomstandigheden, vakbekwame medewerkers en het aantrekken en ontwikkelen van technici en talent, financiële gezondheid en een positieve impact op mens en milieu in overeenstemming met de One Planet-gedachte.
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Onze strategische uitdagingen Verbeteren kwaliteit van dienstverlening We doen al veel goed, maar het moet en kan nog beter. Daarom monitoren we voortdurend waar we kunnen verbeteren. Door onze dienstverlening slimmer in te richten, kunnen we zowel sneller als efficiënter werken voor onze klanten. In de hoofdstukken Beter netbeheer en Energietransitie mogelijk maken lichten we toe hoe we deze uitdaging het hoofd bieden.
Financieel gezond zijn en blijven Om de energietransitie te realiseren, is het belangrijk dat er maatschappelijk draagvlak blijft voor het onderwerp. Dat kan alleen door transparant te zijn over de kosten en de baten van de transitie en door met elkaar in gesprek te blijven over hoe we deze lasten als samenleving willen dragen. Meer hierover leest u in het hoofdstuk Financieel, economische prestaties.
Hoeveelheid werk neemt toe, schaarste op arbeidsmarkt De energietransitie betekent een forse toename van investeringen en dus werk. Dit heeft impact op hoe we ons personeelsbestand vormgeven. In het hoofdstuk Goed werkgeverschap leest u hier meer over.
Onze strategische initiatieven De volgende vier initiatieven leveren een belangrijke bijdrage aan het realiseren van onze strategie: 1. Klantgerichte ketenorganisatie Het slimmer besturen van ons werk door het onder te brengen in vier verschillende ketens, leidt tot een wezenlijke verbetering van de effectiviteit en efficiency. Dit helpt om de stijgende hoeveelheid werk aan te kunnen en mee te kunnen bewegen met de veranderende vraag van de klant. Door te gaan werken vanuit ketendoelen en resultaten stimuleren we binnen Stedin betere samenwerking en effectievere, efficiëntere en meer klantgerichte processen. 2. Multidisciplinair: efficiency en klanttevredenheid Multidisciplinair werken is gericht op het realiseren van de samenwerking met andere partijen zoals met de drinkwaterbedrijven in ons verzorgingsgebied. We werken allemaal in de ondergrond. Door multidisciplinair werken kunnen we onze werkzaamheden efficiënter uitvoeren, besparingen realiseren, schaars personeel beter benutten en overlast voor omwonenden verminderen.
19
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
3. Duurzame energietransitie; klaar voor de toekomst Het hele energiesysteem overzien is essentieel in de energietransitie: welke klantvragen komen op ons af en welke dienstverlening past daarbij. Dit betekent volop in gesprek met provincies, gemeenten en marktpartijen om de mogelijke toekomstige vraag van klanten naar aansluitingen en netcapaciteit op te halen. Deze informatie is belangrijk om trendanalyses te maken en investeringsbeslissingen te nemen. Ook helpen we klanten bij het maken van keuzes voor duurzame opwek, mobiliteit, flexibele capaciteit en warmte om de energietransitie mogelijk en betaalbaar te maken.
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
netten is hierbij belangrijk, zowel realtime voor de bedrijfsvoering als voor de lange termijn voor investeringsbeslissingen. We breiden onze rol als beheerder van fysieke netten uit met het beheer van de digitale informatiestromen. We wisselen steeds meer informatie uit met klanten, gemeenten, marktpartijen en andere netbeheerders over zaken zoals beschikbare netcapaciteit. Zo worden wij een regisseur van het energiesysteem: een system operator. De geboekte resultaten op het gebied van deze initiatieven komen terug in het hoofdstuk Resultaten.
Herijking strategie 4. System operator; regisseur van het energiesysteem Het initiatief System Operator levert inzicht in en prognoses over onze netten om congestie en problemen met spanningskwaliteit eerder te zien aankomen. Zo kunnen we deze voorkomen en/of verlichten. Het doorrekenen van onze
20 Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
De huidige strategie is vastgelegd voor een periode van vijf jaar (2018 – 2022). Er wordt op dit moment gewerkt aan een nieuwe strategie voor de periode 2023 – 2027. Deze wordt in 2022 gelanceerd.
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Stakeholders en materialiteit De uitdagingen die bij de energietransitie horen, raken niet alleen Stedin Groep. Onze stakeholders staan voor soortgelijke vraagstukken. Daarom is het belangrijk om goed contact te hebben met hen, om met elkaar mee te denken en gezamenlijk tot oplossingen te komen. Daarom vragen we onze stakeholders ieder jaar om input te geven op de materiële onderwerpen van Stedin Groep - de onderwerpen die essentieel zijn voor het realiseren van onze missie en strategie en een directe relatie hebben met ons sturingskader en risicomanagement. Onze materialiteitsmatrix laat zien hoe belangrijk deze onderwerpen zijn voor ons en voor onze stakeholders. Materialiteitsmatrix 5
3 Relevantie stakeholder
Leveringszekerheid Betaalbare en efficiënte dienstverlening 3 Klanttevredenheid 4 Stakeholderdialoog en omgeving 5 Investeren in infrastructuur 6 Slimme netten, datatechnologie en innovatie 7 Veiligheid & Security 8 Goed werkgeverschap 9 Positieve impact op mens en milieu 10 Financiële, economische prestaties 1
2
10
2 6
4
1 5
7
8 9
2,5
2,5
Impact op Stedin Groep
5
5
2,5
0 0
2,5
5
Over hoe we tot de keuze van de materiële onderwerpen zijn gekomen en het proces van vaststelling van de materialiteitsmatrix leest u meer in de 'Aanvullende informatie'. In de 'Connectiviteitstabel' staat de samenhang tussen de materiële onderwerpen, onze strategie, risico's, KPI's en de Sustainable Development Goals waaraan we bijdragen. In de paragraaf 'Interactie met onze omgeving' besteden we meer aandacht aan onze stakeholders.
Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
21
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
In gesprek met
Manon van Beek & Koen Bogers Hoe ziet de toekomst eruit voor netbeheerders? Welke uitdagingen heeft een landelijke Netbeheerder en welke een regionale? En niet onbelangrijk, waar hebben ze elkaar nodig? CEO van TenneT Manon van Beek en CEO van Stedin Koen Bogers gaan daarover met elkaar in gesprek. Één ding is zeker: samen kunnen we versnellen.
van: wie het eerst komt, het eerst maalt. Dat is de invulling van de huidige wetgeving dat voorschrijft. Het afwegingskader moet door de overheid bekrachtigd worden. Samen met de landelijke, regionale en lokale overheden moeten wij gaan prioriteren en faseren. Wat doen wij eerst en wat moet later.’ Een gestructureerde aanpak is absoluut noodzakelijk, ziet Koen.
In april vorig jaar hebben de netbeheerders samen met Gasunie de studie II3050 aangeboden aan de demissionair minister van Economische Zaken. Er is onderzocht en beschreven hoe het energiesysteem in 2030 en uiteindelijk in 2050 eruit gaat zien en wat dit voor ons als netbeheerders betekent. ‘Een prachtig product’, zegt Manon van Beek. ‘Het laat zien dat maatschappelijke afwegingen en politieke keuzes de route naar 2050 bepalen. De grootste verandering in onze energiehuishouding ontstaat door het opwekken van elektriciteit uit duurzame bronnen die weersafhankelijk zijn. Daardoor is er geen relatie meer tussen aanbod van en vraag naar elektriciteit. De verschillen moeten we overbruggen met nieuwe vormen van flexibiliteit in ons energiesysteem.’ ‘De studie laat heel duidelijk zien wat de consequenties zijn van de energietransitie’, beaamt Koen. ‘Simpel gezegd moet op veel plaatsen de straat open. Als we in goed overleg tot efficiënte keuzes komen, scheelt dat veel overlast, tijd en geld. Belangrijke factoren voor het maatschappelijk draagvlak.’
Als het om netcongestie gaat, komen TenneT en Stedin elkaar ook tegen, zoals in Utrecht. Manon: ‘Over deze aankondiging is veel publiekelijk rumoer ontstaan. Er is geen 'simpele' oplossing; daarom steunen wij samen de oproep van bijvoorbeeld werkgeversorganisatie VNO-NCW om samen op te trekken – ook in Netbeheer Nederland-verband - en te zoeken naar oplossingen.’ Als een van de oplossingen ziet Koen om het net beter te benutten. 'Als we vraag en aanbod dichter bij elkaar brengen hoeven we ook minder elektriciteit te transporteren.’ Het idee van de 'fast lane', om tot versnelde vergunningsprocedures te komen, is een ander interessant idee, vindt Manon. Koen is het daarmee eens. ‘De opgave is enorm. Dat betekent ook dat we snellere processen nodig hebben. Zeven jaar voor een vergunningsaanvraag voor de aanleg van een middenspanningsstation is erg lang. Er is een versnelling nodig als we de klimaatdoelstellingen willen behalen. Vergunningen zijn daarin een belangrijk punt.’
Kip-eiprobleem
Technisch talent aantrekken
Maar wanneer doen we als netbeheerders wat, wat is de juiste volgorde? ‘We hebben de overheid nodig om het kip-eiprobleem te doorbreken en keuzes te maken voor een integrale aanpak’, zegt Manon. ‘Wat de netbeheerders graag willen, is planmatig, efficiënt en bovenal gefaseerd de benodigde infrastructuur voor de elektrificatie uitrollen. We kunnen nu eenmaal niet overal tegelijk aan de slag. Dit moet gefaseerd en op basis van een afwegingskader.’ Koen is benieuwd welke afwegingen TenneT maakt in de prioritering. Manon: 'We hebben hulp nodig bij het faseren van projecten. Die fasering kunnen we alleen bereiken door te prioriteren: welk project wordt eerder uitgevoerd en welk project mag later? Op dit moment worden klanten aangesloten op basis
En die versnelling kan alleen plaatsvinden als we ook voldoende technische talenten hebben. Manon: ‘Wij zoeken binnen de energiesector de komende jaren naar duizenden technische talenten die ons kunnen helpen om de benodigde infrastructuur te realiseren. Wij vissen allemaal in dezelfde vijver. Er moet meer financiering komen voor technische opleidingen en afstudeerpremies voor leerlingen. Hier staan wij samen voor.’ Koen is in dat verband blij met de samenwerking in onder meer het O&O fonds. ‘Zelf opleiden, zoals in onze Bedrijfsschool, is wat mij betreft een belangrijke manier om het talent aan te trekken. Wanneer we dat op meer plekken kunnen doen, dan helpt het enorm om onze gigantische opgave een stukje te verlichten.’
22 Jaarverslag 2021 | Stedin Groep
Het net beter benutten
Inhoudsopgave
Waardecreatie als basis
Veerkrachtig vooruit
Over ons
Strategie
Resultaten
Governance
Verslag RvC
Jaarrekening
Resultaten Samen met onze partners zorgen wij voor een vitaal netwerk. In dit hoofdstuk beschrijven we de resultaten op onze drie strategische speerpunten en de onderliggende materiële onderwerpen: Beter netbeheer, Energietransitie mogelijk maken en Duurzame bedrijfsvoering.
1. Beter netbeheer Betrouwbare dienstverlening voor onze klanten, waarbij we onderbrekingen adequaat en zo snel mogelijk oplossen: dát is ons doel binnen Beter netbeheer. Een hoog klantgemak en een prettige klantervaring staan hierbij centraal. Strategische KPI's
Toelichting
2020
2021
Target 2022
26
19
17
€ 26 mln
€ 22 mln
€ 14 mln
Leveringszekerheid SAIDI
Gemiddelde tijd in minuten dat de klant geen energie heeft. Betaalbare en efficiënte dienstverlening
Efficiency (over Efficiency gerealiseerd op de direct beïnvloedbare operationele kosten en beïnvloedbare opex investeringen en capex) Klanttevredenheid Klantgemak
Het gemak dat de klant ervaart in het zakendoen met Stedin Groep.
74%
75%
≥82%
Doorlooptijd kleinverbruikaansluitingen
Realisatie kleinverbruikaansluitingen binnen 18 weken of op wensdatum klant.
85%
90%
≥ 95%
Leveringszekerheid We werken voortdurend aan de betrouwbaarheid van onze netten. Leveringszekerheid en het voorkomen en terugdringen van het aantal storingen en storingsminuten staat hierbij centraal.
veroorzaakt door een storing met grote impact in de gemeente Stichtse Vecht. Ook waren er twee wat grotere storingen in Rotterdam en Den Haag. Bij elkaar staan deze drie storingen voor een uitvalduur van ruim 2 minuten. Dat is 12% van de uitvalduur in 2021. Voor gas is de uitvalduur 29 seconden. Dit is ruim onder de doelstelling van 1 minuut voor 2021.
Om storingen in een eerder stadium te kunnen opsporen, zetten we in op inspecties, in combinatie met data. Wanneer zich toch storingen voordoen, verhelpen we deze zo snel mogelijk met het minste ongemak voor onze klanten. In 2021 hebben klanten gemiddeld 19 minuten geen elektriciteit gehad (2020: 26 minuten). De doelstelling voor 2021 was minder dan 17 minuten, wat betekent dat de doelstelling voor gemiddelde uitvalduur niet is gehaald. Dit wordt met name